वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ४० · ३० श्लोकाःSarga 40 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ४० · १ ॥
ततो रामः सुवेलाग्रं योजनद्वयमण्डलम् । उपारोहत्ससुग्रीवो हरियूथैः समन्वितः । ६-४०-१ ॥

tato rāmaḥ suvelāgraṁ yojanadvayamaṇḍalam ।
upārohatsasugrīvo hariyūthaiḥ samanvitaḥ ।
6-40-1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २ ॥
स्थित्वा मुहूर्तं तत्रैव दिशो दश विलोकयन् । त्रिख़ूटशिखरे रम्ये निर्मितां विश्वकर्मणा । ६-४०-२ ॥

sthitvā muhūrtaṁ tatraiva diśo daśa vilokayan ।
trikha़ūṭaśikhare ramye nirmitāṁ viśvakarmaṇā ।
6-40-2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ३ ॥
ददर्श लङ्कां सुन्यस्तां रम्यकाननशोभिताम् । तस्यां गोपुरशृङ्गस्थं राक्षसेन्द्रं दुरासदम् । ६-४०-३ ॥

dadarśa laṅkāṁ sunyastāṁ ramyakānanaśobhitām ।
tasyāṁ gopuraśṛṅgasthaṁ rākṣasendraṁ durāsadam ।
6-40-3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ४ ॥
श्वेतचामरपर्यन्तं विजयच्चत्रशोभितम् । रक्तचन्दनसंलिप्तं रक्ताभरणभूषितम् । ६-४०-४ ॥

śvetacāmaraparyantaṁ vijayaccatraśobhitam ।
raktacandanasaṁliptaṁ raktābharaṇabhūṣitam ।
6-40-4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ५ ॥
वीलजीमूतसंकाशं हेमसंचादिताम्बरम् । ऐरावतविषाणाग्रैरुत्कृष्टकिणवक्षसम् । ६-४०-५ ॥

vīlajīmūtasaṁkāśaṁ hemasaṁcāditāmbaram ।
airāvataviṣāṇāgrairutkṛṣṭakiṇavakṣasam ।
6-40-5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ६ ॥
शशलोहितरागेण सम्वीतं रक्तवाससा । संध्यातपेन संचन्नं मेघराशिमिवाम्बरे । ६-४०-६ ॥

śaśalohitarāgeṇa samvītaṁ raktavāsasā ।
saṁdhyātapena saṁcannaṁ megharāśimivāmbare ।
6-40-6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ७ ॥
पश्यतां वानरेन्द्राणाम् राघवस्यापि पश्यतः । दर्शनाद्राक्षसेन्द्रस्य सुग्रीवः सहसोत्थितः । ६-४०-७ ॥

paśyatāṁ vānarendrāṇām rāghavasyāpi paśyataḥ ।
darśanādrākṣasendrasya sugrīvaḥ sahasotthitaḥ ।
6-40-7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ८ ॥
क्रोधवेगेन सं युक्तः सत्त्वेन बलेन च । अचलाग्रादथोत्थाय पुप्लुवे गोपुरस्थले । ६-४०-८ ॥

krodhavegena saṁ yuktaḥ sattvena ca balena ca ।
acalāgrādathotthāya pupluve gopurasthale ।
6-40-8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ९ ॥
स्थित्वा मुहूर्तं सम्प्रेक्ष्य निर्भयेनान्तरात्मना । तृणीकृत्य तद्रक्षः सोऽब्रवीत्परुषं वचः । ६-४०-९ ॥

sthitvā muhūrtaṁ samprekṣya nirbhayenāntarātmanā ।
tṛṇīkṛtya ca tadrakṣaḥ so'bravītparuṣaṁ vacaḥ ।
6-40-9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १० ॥
लोकनाथस्य रामस्य सखा दासोऽस्मि राक्षस । मया मोक्यसे.द्य त्वं पार्थिवेन्द्रस्य तेजसा । ६-४०-१० ॥

lokanāthasya rāmasya sakhā dāso'smi rākṣasa ।
na mayā mokyase.dya tvaṁ pārthivendrasya tejasā ।
6-40-10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ११ ॥
इत्युक्त्वा सहसोत्पत्य प्लुप्लुवे तस्य चोपरि । आकृष्य मुकुटं चित्रं पातयामास तद्भुवि । ६-४०-११ ॥

ityuktvā sahasotpatya plupluve tasya copari ।
ākṛṣya mukuṭaṁ citraṁ pātayāmāsa tadbhuvi ।
6-40-11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १२ ॥
समीक्स्य तूर्णमायान्तं बभाषे तं निशाचरः । सुग्रीवस्त्वं परोक्षे मे हीनग्रीवो भविष्यसि । ६-४०-१२ ॥

samīksya tūrṇamāyāntaṁ babhāṣe taṁ niśācaraḥ ।
sugrīvastvaṁ parokṣe me hīnagrīvo bhaviṣyasi ।
6-40-12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १३ ॥
इत्युक्त्वोत्थाय तं क्षिप्रं बाहुभ्यामाक्षिपत्तले । कन्दुवत्स समुत्थाय बाहुभ्यामाक्षिपद्धरिः । ६-४०-१३ ॥

ityuktvotthāya taṁ kṣipraṁ bāhubhyāmākṣipattale ।
kanduvatsa samutthāya bāhubhyāmākṣipaddhariḥ ।
6-40-13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १४ ॥
परस्परं स्वेदविदिग्धगात्रौ । परस्परम् शोणितरक्तदेहौ । परस्परं श्लिष्टनिरुद्धचेष्टौ । परस्परं शाल्मलिकिंशुकाविव । ६-४०-१४ ॥

parasparaṁ svedavidigdhagātrau ।
parasparam śoṇitaraktadehau ।
parasparaṁ śliṣṭaniruddhaceṣṭau ।
parasparaṁ śālmalikiṁśukāviva ।
6-40-14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १५ ॥
मुष्टिप्रहारैश्च तलप्रहारै । ररत्निघातैश्च कराग्रघातैः । तौ चक्रतुर्युद्धमसह्यरूपं । महाबलौ राक्षसवानरेन्द्रौ । ६-४०-१५ ॥

muṣṭiprahāraiśca talaprahārai ।
raratnighātaiśca karāgraghātaiḥ ।
tau cakraturyuddhamasahyarūpaṁ ।
mahābalau rākṣasavānarendrau ।
6-40-15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १६ ॥
कृत्वा नियुद्धं भृशमुग्रवेगौ । कालं चिरं गोपुरवेदिमध्ये । उत्क्षिप्य चोत्क्षिप्य विनम्य देहौ । पादक्रमाद्गोपुरवेदिलग्नौ । ६-४०-१६ ॥

kṛtvā niyuddhaṁ bhṛśamugravegau ।
kālaṁ ciraṁ gopuravedimadhye ।
utkṣipya cotkṣipya vinamya dehau ।
pādakramādgopuravedilagnau ।
6-40-16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १७ ॥
अन्योन्यमापीड्य विलग्नदेहौ । तौ पेतुतुः पालनिखातमध्ये । उत्पेततुर्भूमितलम् स्पृशन्तौ । स्थित्वा मुहूर्तं त्वभिनिःश्वसन्तौ । ६-४०-१७ ॥

anyonyamāpīḍya vilagnadehau ।
tau petutuḥ pālanikhātamadhye ।
utpetaturbhūmitalam spṛśantau ।
sthitvā muhūrtaṁ tvabhiniḥśvasantau ।
6-40-17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १८ ॥
आलिङ्ग्य चालिङ्ग़्य बाहुयोक्त्रैः । संयोजयामासतुराहवे तौ । सम्रम्भशिक्षाबलसम्प्रयुक्तौ । सुचेरतुः सम्प्रति युद्धमार्गे । ६-४०-१८ ॥

āliṅgya cāliṅga़ya ca bāhuyoktraiḥ ।
saṁyojayāmāsaturāhave tau ।
samrambhaśikṣābalasamprayuktau ।
suceratuḥ samprati yuddhamārge ।
6-40-18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · १९ ॥
शार्दूलसिंहविव जातदंष्ट्रौ । गजेन्द्रपोताविव संप्रयुक्तौ । संहत्य संवेद्य तौ कराभ्यां । तऊ पेतुतुर्वै युगपद्धरायाम् । ६-४०-१९ ॥

śārdūlasiṁhaviva jātadaṁṣṭrau ।
gajendrapotāviva saṁprayuktau ।
saṁhatya saṁvedya ca tau karābhyāṁ ।
taū petuturvai yugapaddharāyām ।
6-40-19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २० ॥
उद्यम्य चान्योन्यमधिक्षिपन्तौ । संचक्रमाते बहु युद्धमार्गे । व्यायामशिक्षाबलसंप्रयुक्तौ । क्लमं तौ जग्मतुराशु वीरौ । ६-४०-२० ॥

udyamya cānyonyamadhikṣipantau ।
saṁcakramāte bahu yuddhamārge ।
vyāyāmaśikṣābalasaṁprayuktau ।
klamaṁ na tau jagmaturāśu vīrau ।
6-40-20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २१ ॥
बाहुत्तमैर्वारणवारणाभै । र्निवारयन्तौ परवारणाभौ । चिरेण कालेन भृशं प्रयुद्धौ । संचेरतुर्मण्डलमार्गमाशु । ६-४०-२१ ॥

bāhuttamairvāraṇavāraṇābhai ।
rnivārayantau paravāraṇābhau ।
cireṇa kālena bhṛśaṁ prayuddhau ।
saṁceraturmaṇḍalamārgamāśu ।
6-40-21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २२ ॥
तौ परस्पर मासाद्य यत्तावन्योन्यसूदने । मार्जाराविव भक्षार्थेऽवतस्थाते मुहुर्मुहुः । ६-४०-२२ ॥

tau paraspara māsādya yattāvanyonyasūdane ।
mārjārāviva bhakṣārthe'vatasthāte muhurmuhuḥ ।
6-40-22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २३ ॥
मण्डलानि विचित्राणि स्थानानि विविधानि च । गोमूत्रकाणि चित्राणि गतप्रत्यागतानि च । ६-४०-२३ ॥

maṇḍalāni vicitrāṇi sthānāni vividhāni ca ।
gomūtrakāṇi citrāṇi gatapratyāgatāni ca ।
6-40-23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २४ ॥
तीर्शीनगतान्येव तथा वक्रगतानि च । परिमोक्षं प्रहाराणां वर्जनं परिधावनम् । ६-४०-२४ ॥

tīrśīnagatānyeva tathā vakragatāni ca ।
parimokṣaṁ prahārāṇāṁ varjanaṁ paridhāvanam ।
6-40-24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २५ ॥
अभिद्रवणमाप्लावमवस्थानं सविग्रहम् । परावृत्तमपावृत्तमपद्रुतमवप्लुतम् । ६-४०-२५ ॥

abhidravaṇamāplāvamavasthānaṁ savigraham ।
parāvṛttamapāvṛttamapadrutamavaplutam ।
6-40-25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २६ ॥
उपन्यस्तमपन्यस्तं युद्धमार्गविशारदौ । तौ विचेरतुर्न्योन्यं वानरेन्द्रश्च रावणः । ६-४०-२६ ॥

upanyastamapanyastaṁ yuddhamārgaviśāradau ।
tau viceraturnyonyaṁ vānarendraśca rāvaṇaḥ ।
6-40-26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २७ ॥
एतस्मिन्नन्तरे रक्षो मायाबलमथात्मनः । आरब्दुमुपसम् पेदे ज्ञात्वा तम् वानराधिपः । ६-४०-२७ ॥

etasminnantare rakṣo māyābalamathātmanaḥ ।
ārabdumupasam pede jñātvā tam vānarādhipaḥ ।
6-40-27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २८ ॥
उत्पपात तदाकाशं जितकाशी जितक्लमः । रावणः स्थित एवात्र हरिराजेन वञ्चितः । ६-४०-२८ ॥

utpapāta tadākāśaṁ jitakāśī jitaklamaḥ ।
rāvaṇaḥ sthita evātra harirājena vañcitaḥ ।
6-40-28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · २९ ॥
अथ हरिवरनाथः प्राप्तसंग्रामकीर्ति । र्निशिचरपतिमाजौ योजयित्वा श्रमेण । गगनमतिविशालं लङ्घयित्वार्कसूम । र्हरिगणबलमध्ये रामपार्श्वं जगाम् । ६-४०-२९ ॥

atha harivaranāthaḥ prāptasaṁgrāmakīrti ।
rniśicarapatimājau yojayitvā śrameṇa ।
gaganamativiśālaṁ laṅghayitvārkasūma ।
rharigaṇabalamadhye rāmapārśvaṁ jagām ।
6-40-29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ४० · ३० ॥
इति सवितृसूनुस्तत्र तत्कर्म कृत्वा । पवनगतिरनीकं प्राविशत्संप्रहृष्टः । रघुवरनृपसूनोद्वर्धयन् युद्धहर्षं । तरुमृगगणमुख्यैः पूज्यमानो हरीन्द्रः । ६-४०-३० ॥

sa iti savitṛsūnustatra tatkarma kṛtvā ।
pavanagatiranīkaṁ prāviśatsaṁprahṛṣṭaḥ ।
raghuvaranṛpasūnodvardhayan yuddhaharṣaṁ ।
tarumṛgagaṇamukhyaiḥ pūjyamāno harīndraḥ ।
6-40-30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.