वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ८७ · ३१ श्लोकाःSarga 87 · 31 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ८७ · १ ॥
एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं जातहर्षो विभीषणः । धनुष्पाणिनमादाय त्वरमाणो जगाम ह । ६.८७.१ ॥

evamuktvā tu saumitriṁ jātaharṣo vibhīṣaṇaḥ ।
dhanuṣpāṇinamādāya tvaramāṇo jagāma ha ।
6.87.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २ ॥
अविदूरं ततो गत्वा प्रविश्य महद्वनम् । दर्शयामास तत्कर्म लक्ष्मणाय विभीषणः । ६.८७.२ ॥

avidūraṁ tato gatvā praviśya ca mahadvanam ।
darśayāmāsa tatkarma lakṣmaṇāya vibhīṣaṇaḥ ।
6.87.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ३ ॥
नीलजीमूतसङ्काशं न्यग्रोधं भीमदर्शनम् । तेजस्वी रावणभ्राता लक्ष्मणाय न्यवेदयत् । ६.८७.३ ॥

nīlajīmūtasaṅkāśaṁ nyagrodhaṁ bhīmadarśanam ।
tejasvī rāvaṇabhrātā lakṣmaṇāya nyavedayat ।
6.87.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ४ ॥
इहोपहारं भूतानां बलवान् रावणात्मजः । उपहृत्य ततः पश्चात् सङ्ग्राममभिवर्तते । ६.८७.४ ॥

ihopahāraṁ bhūtānāṁ balavān rāvaṇātmajaḥ ।
upahṛtya tataḥ paścāt saṅgrāmamabhivartate ।
6.87.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ५ ॥
अदृश्यः सर्वभूतानां ततो भवति राक्षसः । निहन्ति समरे शत्रून् बध्नाति शरोत्तमैः । ६.८७.५ ॥

adṛśyaḥ sarvabhūtānāṁ tato bhavati rākṣasaḥ ।
nihanti samare śatrūn badhnāti ca śarottamaiḥ ।
6.87.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ६ ॥
तमप्रविष्टन्यग्रोधं बलिनं रावणात्मजम् । विध्वंसय शरैस्तीक्ष्णैः सरथं साश्वसारथिम् । ६.८७.६ ॥

tamapraviṣṭanyagrodhaṁ balinaṁ rāvaṇātmajam ।
vidhvaṁsaya śaraistīkṣṇaiḥ sarathaṁ sāśvasārathim ।
6.87.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ७ ॥
तथेत्युक्त्वा महातेजाः सौमित्रिर्मित्रनन्दनः । बभूवावस्थितस्तत्र चित्रं विस्फारयन् धनुः । ६.८७.७ ॥

tathetyuktvā mahātejāḥ saumitrirmitranandanaḥ ।
babhūvāvasthitastatra citraṁ visphārayan dhanuḥ ।
6.87.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ८ ॥
रथेनाग्निवर्णेन बलवान् रावणात्मजः । इन्द्रजित् कवची धन्वी सध्वजः प्रत्यदृश्यत । ६.८७.८ ॥

sa rathenāgnivarṇena balavān rāvaṇātmajaḥ ।
indrajit kavacī dhanvī sadhvajaḥ pratyadṛśyata ।
6.87.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ९ ॥
तमुवाच महातेजाः पौलस्त्यमपराजितम् । समाह्वये त्वां समरे सम्यग्युद्धं प्रयच्छ मे । ६.८७.९ ॥

tamuvāca mahātejāḥ paulastyamaparājitam ।
samāhvaye tvāṁ samare samyagyuddhaṁ prayaccha me ।
6.87.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १० ॥
एवमुक्तो महातेजा मनस्वी रावणात्मजः । अब्रवीत् परुषं वाक्यं तत्र दृष्ट्वा विभीषणम् । ६.८७.१० ॥

evamukto mahātejā manasvī rāvaṇātmajaḥ ।
abravīt paruṣaṁ vākyaṁ tatra dṛṣṭvā vibhīṣaṇam ।
6.87.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ११ ॥
इह त्वं जातसंवृद्धः साक्षाद्भ्राता पितुर्मम । कथं द्रुह्यसि पुत्रस्य पितृव्यो मम राक्षस । ६.८७.११ ॥

iha tvaṁ jātasaṁvṛddhaḥ sākṣādbhrātā piturmama ।
kathaṁ druhyasi putrasya pitṛvyo mama rākṣasa ।
6.87.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १२ ॥
ज्ञातित्वं सौहार्दं जातिस्तव दुर्मते । प्रमाणं सौदर्यं धर्मो धर्मदूषण । ६.८७.१२ ॥

na jñātitvaṁ na sauhārdaṁ na jātistava durmate ।
pramāṇaṁ na ca saudaryaṁ na dharmo dharmadūṣaṇa ।
6.87.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १३ ॥
शोच्यस्त्वमसि दुर्बुद्धे निन्दनीयश्च साधुभिः । यस्त्वं स्वजनमुत्सृज्य परभृत्यत्वमागतः । ६.८७.१३ ॥

śocyastvamasi durbuddhe nindanīyaśca sādhubhiḥ ।
yastvaṁ svajanamutsṛjya parabhṛtyatvamāgataḥ ।
6.87.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १४ ॥
नैतच्छिथिलया बुद्ध्या त्वं वेत्सि महदन्तरम् । क्वच स्वजनसंवासः क्वच नीचपराश्रयः । ६.८७.१४ ॥

naitacchithilayā buddhyā tvaṁ vetsi mahadantaram ।
kvaca svajanasaṁvāsaḥ kvaca nīcaparāśrayaḥ ।
6.87.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १५ ॥
गुणवान् वा परजनः स्वजनो निर्गुणो ऽपि वा । निर्गुणः स्वजनः श्रेयान् यः परः पर एव सः । ६.८७.१५ ॥

guṇavān vā parajanaḥ svajano nirguṇo 'pi vā ।
nirguṇaḥ svajanaḥ śreyān yaḥ paraḥ para eva saḥ ।
6.87.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १६ ॥
यः स्वपक्षं परित्यज्य परपक्षं निषेवते । स्वपक्षे क्षयं प्राप्ते पश्चात्तैरेव हन्यते । ६.८७.१६ ॥

yaḥ svapakṣaṁ parityajya parapakṣaṁ niṣevate ।
sa svapakṣe kṣayaṁ prāpte paścāttaireva hanyate ।
6.87.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १७ ॥
निरनुक्रोशता चेयं यादृशी ते निशाचर । स्वजनेन त्वया शक्यं परुषं रावणानुज । ६.८७.१७ ॥

niranukrośatā ceyaṁ yādṛśī te niśācara ।
svajanena tvayā śakyaṁ paruṣaṁ rāvaṇānuja ।
6.87.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १८ ॥
इत्युक्तो भ्रातृपुत्रेण प्रत्युवाच विभीषणः । ६.८७.१८ ॥

ityukto bhrātṛputreṇa pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ ।
6.87.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · १९ ॥
अजानन्निव मच्छीलं किं राक्षस विकत्थसे । राक्षसेन्द्रसुतासाधो पारुष्यं त्यज गौरवात् । ६.८७.१९ ॥

ajānanniva macchīlaṁ kiṁ rākṣasa vikatthase ।
rākṣasendrasutāsādho pāruṣyaṁ tyaja gauravāt ।
6.87.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २० ॥
कुले यद्यप्यहं जातो रक्षसां क्रूरकर्मणाम् । गुणो ऽयं प्रथमो नृणां तन्मे शीलमराक्षसम् । ६.८७.२० ॥

kule yadyapyahaṁ jāto rakṣasāṁ krūrakarmaṇām ।
guṇo 'yaṁ prathamo nṛṇāṁ tanme śīlamarākṣasam ।
6.87.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २१ ॥
रमे दारुणेनाहं चाधर्मेण वै रमे । भ्रात्रा विषमशीलेन कथं भ्राता निरस्यते । ६.८७.२१ ॥

na rame dāruṇenāhaṁ na cādharmeṇa vai rame ।
bhrātrā viṣamaśīlena kathaṁ bhrātā nirasyate ।
6.87.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २२ ॥
धर्मात् प्रच्युतशीलं हि पुरुषं पापनिश्चयम् । त्यक्त्वा सुखमवाप्नोति हस्तादाशीविषं यथा । ६.८७.२२ ॥

dharmāt pracyutaśīlaṁ hi puruṣaṁ pāpaniścayam ।
tyaktvā sukhamavāpnoti hastādāśīviṣaṁ yathā ।
6.87.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २३ ॥
हिंसापरस्वहरणे परदाराभिमर्शनम् । त्याज्यमाहुर्दुराचारं वेश्म प्रज्वलितं यथा । ६.८७.२३ ॥

hiṁsāparasvaharaṇe paradārābhimarśanam ।
tyājyamāhurdurācāraṁ veśma prajvalitaṁ yathā ।
6.87.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २४ ॥
परस्वानां हरणं परदाराभिमर्शनम् । सुहृदामतिशङ्का त्रयो दोषाः क्षयाबहाः । ६.८७.२४ ॥

parasvānāṁ ca haraṇaṁ paradārābhimarśanam ।
suhṛdāmatiśaṅkā ca trayo doṣāḥ kṣayābahāḥ ।
6.87.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २५ ॥
महर्षिणां वधो घोरः सर्वदेवैश्च विग्रहः । अभिमानश्च कोपश्च वैरित्वं प्रतिकूलता । ६.८७.२५ ॥

maharṣiṇāṁ vadho ghoraḥ sarvadevaiśca vigrahaḥ ।
abhimānaśca kopaśca vairitvaṁ pratikūlatā ।
6.87.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २६ ॥
एते दोषा मम भ्रातुर्जीवितैश्वर्यनाशनाः । गुणान् प्रच्छादयामासुः पर्वतानिव तोयदाः । दोषैरेतैः परित्यक्तो मया भ्राता पिता तव । ६.८७.२६ ॥

ete doṣā mama bhrāturjīvitaiśvaryanāśanāḥ ।
guṇān pracchādayāmāsuḥ parvatāniva toyadāḥ ।
doṣairetaiḥ parityakto mayā bhrātā pitā tava ।
6.87.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २७ ॥
नेयमस्ति पुरी लङ्का त्वं ते पिता । ६.८७.२७ । ्छादयामासुः पर्वतानिव तोयदाः । अतिमानी बालश्च दुर्विनीतश्च राक्षस । बद्धस्त्वं कालपाशेन ब्रूहि मां यद्यदिच्छसि । ६.८७.२८ ॥

neyamasti purī laṅkā na ca tvaṁ na ca te pitā ।
6.87.27 ।
chādayāmāsuḥ parvatāniva toyadāḥ ।
atimānī ca bālaśca durvinītaśca rākṣasa ।
baddhastvaṁ kālapāśena brūhi māṁ yadyadicchasi ।
6.87.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २८ ॥
अद्य ते व्यसनं प्राप्तं किं मां त्वमिह वक्ष्यसि । प्रवेष्टुं त्वया शक्यो न्यग्रोधो राक्षसाधम । ६.८७.२९ ॥

adya te vyasanaṁ prāptaṁ kiṁ māṁ tvamiha vakṣyasi ।
praveṣṭuṁ na tvayā śakyo nyagrodho rākṣasādhama ।
6.87.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · २९ ॥
धर्षयित्वा काकुत्स्थौ शक्यं जीवितुं त्वया । युद्ध्यस्व नरदेवेन लक्ष्मणेन रणे सह । हतस्त्वं देवताकार्यं करिष्यसि यमक्षये । ६.८७.३० ॥

dharṣayitvā ca kākutsthau na śakyaṁ jīvituṁ tvayā ।
yuddhyasva naradevena lakṣmaṇena raṇe saha ।
hatastvaṁ devatākāryaṁ kariṣyasi yamakṣaye ।
6.87.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ३० ॥
निदर्शयस्वात्मबलं समुद्यतं कुरुष्व सर्वायुधसायकव्ययम् । लक्ष्मणस्यैत्य हि बाणगोचरं त्वमद्य जीवन् सबलो गमिष्यसि । ६.८७.३१ ॥

nidarśayasvātmabalaṁ samudyataṁ kuruṣva sarvāyudhasāyakavyayam ।
na lakṣmaṇasyaitya hi bāṇagocaraṁ tvamadya jīvan sabalo gamiṣyasi ।
6.87.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ८७ · ३१ ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे सप्ताशतीतितमः सर्गः । ८७ ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe saptāśatītitamaḥ sargaḥ ।
87 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.