वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ७४ · ७९ श्लोकाःSarga 74 · 79 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ७४ · १ ॥
तयोस्तदा सादितयो रणाग्रे मुमोह सैन्यं हरिपुङ्गवानाम् । सुग्रीवनीलाङ्गदजाम्बवन्तो चापि किञ्चित् प्रतिपेदिरे ते । ६.७४.१ ॥

tayostadā sāditayo raṇāgre mumoha sainyaṁ haripuṅgavānām ।
sugrīvanīlāṅgadajāmbavanto na cāpi kiñcit pratipedire te ।
6.74.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २ ॥
ततो विषण्णं समवेक्ष्य सैन्यं विभीषणो बुद्धिमतां वरिष्ठः । उवाच शाखामृगराजवीरानाश्वासयन्नप्रतिमैर्वचोभिः । ६.७४.२ ॥

tato viṣaṇṇaṁ samavekṣya sainyaṁ vibhīṣaṇo buddhimatāṁ variṣṭhaḥ ।
uvāca śākhāmṛgarājavīrānāśvāsayannapratimairvacobhiḥ ।
6.74.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३ ॥
मा भैष्ट नास्त्यत्र विषादकालो यदार्यपुत्रौ ह्यवशौ विषण्णौ । स्वयम्भुवो वाक्यमथोद्वहन्तौ यत् सादिताविन्द्रजिदस्त्रजालैः । ६.७४.३ ॥

mā bhaiṣṭa nāstyatra viṣādakālo yadāryaputrau hyavaśau viṣaṇṇau ।
svayambhuvo vākyamathodvahantau yat sāditāvindrajidastrajālaiḥ ।
6.74.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४ ॥
तस्मै तु दत्तं परमास्त्रमेतत् स्वयम्भुवा ब्राह्मममोघवेगम् । तन्मानयन्तौ युधि राजपुत्रौ निपातितौ को ऽत्र विषादकालः । ६.७४.४ ॥

tasmai tu dattaṁ paramāstrametat svayambhuvā brāhmamamoghavegam ।
tanmānayantau yudhi rājaputrau nipātitau ko 'tra viṣādakālaḥ ।
6.74.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५ ॥
ब्राह्ममस्त्रं ततो धीमान् मानयित्वा तु मारुतिः । विभीषणवचः श्रुत्वा हनुमांस्तमथाब्रवीत् । ६.७४.५ ॥

brāhmamastraṁ tato dhīmān mānayitvā tu mārutiḥ ।
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā hanumāṁstamathābravīt ।
6.74.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६ ॥
एतस्मिन्निहते सैन्ये वानराणां तरस्विनाम् । यो यो धारयते प्राणांस्तन्तमाश्वासयावहै । ६.७४.६ ॥

etasminnihate sainye vānarāṇāṁ tarasvinām ।
yo yo dhārayate prāṇāṁstantamāśvāsayāvahai ।
6.74.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७ ॥
तावुभौ युगपद्वीरौ हनुमद्राक्षसोत्तमौ । उल्काहस्तौ तदा रात्रौ रणशीर्षे विचेरतुः । ६.७४.७ ॥

tāvubhau yugapadvīrau hanumadrākṣasottamau ।
ulkāhastau tadā rātrau raṇaśīrṣe viceratuḥ ।
6.74.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ८ ॥
भिन्नलाङ्गूलहस्तोरुपादाङ्गुलिशिरोधरैः । स्रवद्भिः क्षतजं गात्रैः प्रस्रवद्भिस्ततस्ततः । ६.७४.८ ॥

bhinnalāṅgūlahastorupādāṅguliśirodharaiḥ ।
sravadbhiḥ kṣatajaṁ gātraiḥ prasravadbhistatastataḥ ।
6.74.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ९ ॥
पतितैः पर्वताकारैर्वानरैरभिसङ्कुलाम् । शस्त्रैश्च पतितैर्दीप्तैर्ददृशाते वसुन्धराम् । ६.७४.९ ॥

patitaiḥ parvatākārairvānarairabhisaṅkulām ।
śastraiśca patitairdīptairdadṛśāte vasundharām ।
6.74.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १० ॥
सुग्रीवमङ्गदं नीलं शरभं गन्धमादनम् । गवाक्षं सुषेणं वेगदर्शिनमाहुकम् । ६.७४.१० ॥

sugrīvamaṅgadaṁ nīlaṁ śarabhaṁ gandhamādanam ।
gavākṣaṁ ca suṣeṇaṁ ca vegadarśinamāhukam ।
6.74.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ११ ॥
मैन्दं नलं ज्योतिमुखं द्विविदं पनसं तथा । एतांश्चान्यांस्ततो वीरौ ददृशाते हतान् रणे । ६.७४.११ ॥

maindaṁ nalaṁ jyotimukhaṁ dvividaṁ panasaṁ tathā ।
etāṁścānyāṁstato vīrau dadṛśāte hatān raṇe ।
6.74.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १२ ॥
सप्तषष्टिर्हताः कोट्यो वानराणां तरस्विनाम् । अह्नः पञ्चमशेषेणः वल्लभेन स्वयम्भुवः । ६.७४.१२ ॥

saptaṣaṣṭirhatāḥ koṭyo vānarāṇāṁ tarasvinām ।
ahnaḥ pañcamaśeṣeṇaḥ vallabhena svayambhuvaḥ ।
6.74.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १३ ॥
सागरौघनिभं भीमं दृष्ट्वा बाणार्दितं बलम् । मार्गते जाम्बवन्तं हनुमान् सविभीषणः । ६.७४.१३ ॥

sāgaraughanibhaṁ bhīmaṁ dṛṣṭvā bāṇārditaṁ balam ।
mārgate jāmbavantaṁ sa hanumān savibhīṣaṇaḥ ।
6.74.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १४ ॥
स्वभावजरया युक्तं वृद्धं शरशतैश्चितम् । प्रजापतिसुतं वीरं शाम्यन्तमिव पावकम् । ६.७४.१४ ॥

svabhāvajarayā yuktaṁ vṛddhaṁ śaraśataiścitam ।
prajāpatisutaṁ vīraṁ śāmyantamiva pāvakam ।
6.74.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १५ ॥
दृष्ट्वा तमुपसङ्गम्य पौलस्त्यो वाक्यमब्रवीत् । कच्चिदार्य शरैस्तीक्ष्णैः प्राणा ध्वंसितास्तव । ६.७४.१५ ॥

dṛṣṭvā tamupasaṅgamya paulastyo vākyamabravīt ।
kaccidārya śaraistīkṣṇaiḥ prāṇā na dhvaṁsitāstava ।
6.74.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १६ ॥
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवानृक्षपुङ्गवः । कृच्छ्रादभ्युद्गिरन् वाक्यमिदं वचनमब्रवीत् । ६.७४.१६ ॥

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā jāmbavānṛkṣapuṅgavaḥ ।
kṛcchrādabhyudgiran vākyamidaṁ vacanamabravīt ।
6.74.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १७ ॥
नैर्ऋतेन्द्र महावीर्य स्वरेण त्वा ऽभिलक्षये । पीड्यमानः शितैर्बाणैर्न त्वां पश्यामि चक्षुषा । ६.७४.१७ ॥

nairṛtendra mahāvīrya svareṇa tvā 'bhilakṣaye ।
pīḍyamānaḥ śitairbāṇairna tvāṁ paśyāmi cakṣuṣā ।
6.74.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १८ ॥
अञ्जना सुप्रजा येन मातरिश्वा नैर्ऽत । हनुमान् वानरश्रेष्ठः प्राणान् धारयते क्वचित् । ६.७४.१८ ॥

añjanā suprajā yena mātariśvā ca nair'ta ।
hanumān vānaraśreṣṭhaḥ prāṇān dhārayate kvacit ।
6.74.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · १९ ॥
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यमुवाचेदं विभीषणः । आर्यपुत्रावतिक्रम्य कस्मात् पृच्छसि मारुतिम् । ६.७४.१९ ॥

śrutvā jāmbavato vākyamuvācedaṁ vibhīṣaṇaḥ ।
āryaputrāvatikramya kasmāt pṛcchasi mārutim ।
6.74.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २० ॥
नैव राजनि सुग्रीवे नाङ्गदे नापि राघवे । आर्य सन्दर्शितः स्नेहो यथा वायुसुते परः । ६.७४.२० ॥

naiva rājani sugrīve nāṅgade nāpi rāghave ।
ārya sandarśitaḥ sneho yathā vāyusute paraḥ ।
6.74.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २१ ॥
विभीषणवचः श्रुत्वा जाम्बवान् वाक्यमब्रवीत् । शृणु नैर्ऋतशार्दूल यस्मात् पृच्छामि मारुतिम् । ६.७४.२१ ॥

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā jāmbavān vākyamabravīt ।
śṛṇu nairṛtaśārdūla yasmāt pṛcchāmi mārutim ।
6.74.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २२ ॥
तस्मिन् जीवति वीरे तु हतमप्यहतं बलम् । हनुमत्युज्झितप्राणे जीवन्तो ऽपि वयं हताः । ६.७४.२२ ॥

tasmin jīvati vīre tu hatamapyahataṁ balam ।
hanumatyujjhitaprāṇe jīvanto 'pi vayaṁ hatāḥ ।
6.74.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २३ ॥
धरते मारुतिस्तात मारुतप्रतिमो यदि । वैश्वानरसमो वीर्ये जीविताशा ततो भवेत् । ६.७४.२३ ॥

dharate mārutistāta mārutapratimo yadi ।
vaiśvānarasamo vīrye jīvitāśā tato bhavet ।
6.74.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २४ ॥
ततो वृद्धमुपागम्य नियमेनाभ्यवादयत् । गृह्य जाम्बवतः पादौ हनुमान् मारुतात्मजः । ६.७४.२४ ॥

tato vṛddhamupāgamya niyamenābhyavādayat ।
gṛhya jāmbavataḥ pādau hanumān mārutātmajaḥ ।
6.74.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २५ ॥
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं तथापि व्यथितेन्द्रियः । पुनर्जातमिवात्मानं मन्यते स्मर्क्षपुङ्गवः । ६.७४.२५ ॥

śrutvā hanumato vākyaṁ tathāpi vyathitendriyaḥ ।
punarjātamivātmānaṁ manyate smarkṣapuṅgavaḥ ।
6.74.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २६ ॥
ततो ऽब्रवीन्महातेजा हनुमन्तं जाम्बवान् । ६.७४.२६ ॥

tato 'bravīnmahātejā hanumantaṁ sa jāmbavān ।
6.74.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २७ ॥
आगच्छ हरिशार्दूल वानरांस्त्रातुमर्हसि । नान्यो विक्रमपर्याप्तस्त्वमेषां परमः सखा । ६.७४.२७ ॥

āgaccha hariśārdūla vānarāṁstrātumarhasi ।
nānyo vikramaparyāptastvameṣāṁ paramaḥ sakhā ।
6.74.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २८ ॥
त्वत्पराक्रमकालो ऽयं नान्यं पश्यामि कञ्चन । ऋक्षवानरवीराणामनीकानि प्रहर्षय । विशल्यौ कुरु चाप्येतौ सादितौ रामलक्ष्मणौ । ६.७४.२८ ॥

tvatparākramakālo 'yaṁ nānyaṁ paśyāmi kañcana ।
ṛkṣavānaravīrāṇāmanīkāni praharṣaya ।
viśalyau kuru cāpyetau sāditau rāmalakṣmaṇau ।
6.74.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · २९ ॥
गत्वा परममध्वानमुपर्युपरि सागरम् । हिमवन्तं नगश्रेष्ठं हनुमन् गन्तुमर्हसि । ६.७४.२९ ॥

gatvā paramamadhvānamuparyupari sāgaram ।
himavantaṁ nagaśreṣṭhaṁ hanuman gantumarhasi ।
6.74.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३० ॥
ततः काञ्चनमत्युच्चमृषभं पर्वतोत्तमम् । कैलासशिखरं चापि द्रक्ष्यस्यरिनिषूदन । ६.७४.३० ॥

tataḥ kāñcanamatyuccamṛṣabhaṁ parvatottamam ।
kailāsaśikharaṁ cāpi drakṣyasyariniṣūdana ।
6.74.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३१ ॥
तयोः शिखरयोर्मध्ये प्रदीप्तमतुलप्रभम् । सर्वौषधियुतं वीर द्रक्ष्यस्योषधिपर्वतम् । ६.७४.३१ ॥

tayoḥ śikharayormadhye pradīptamatulaprabham ।
sarvauṣadhiyutaṁ vīra drakṣyasyoṣadhiparvatam ।
6.74.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३२ ॥
तस्य वानरशार्दूल चतस्रो मूर्ध्निसम्भवाः । द्रक्ष्यस्योषधयो दीप्ता दीपयन्त्यो दिशो दश । ६.७४.३२ ॥

tasya vānaraśārdūla catasro mūrdhnisambhavāḥ ।
drakṣyasyoṣadhayo dīptā dīpayantyo diśo daśa ।
6.74.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३३ ॥
मृतसञ्जीवनीं चैव विशल्यकरणीमपि । सावर्ण्यकरणीं चैव सन्धानकरणीं तथा । ६.७४.३३ ॥

mṛtasañjīvanīṁ caiva viśalyakaraṇīmapi ।
sāvarṇyakaraṇīṁ caiva sandhānakaraṇīṁ tathā ।
6.74.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३४ ॥
ताः सर्वा हनुमन् गृह्य क्षिप्रमागन्तुमर्हसि । आश्वासय हरीन् प्राणैर्योज्य गन्धवहात्मज । ६.७४.३४ ॥

tāḥ sarvā hanuman gṛhya kṣipramāgantumarhasi ।
āśvāsaya harīn prāṇairyojya gandhavahātmaja ।
6.74.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३५ ॥
श्रुत्वा जाम्बवतो वाक्यं हनुमान् हरिपुङ्गवः । आपूर्यत बलोद्धर्षैस्तोयवेगैरिवार्णवः । ६.७४.३५ ॥

śrutvā jāmbavato vākyaṁ hanumān haripuṅgavaḥ ।
āpūryata baloddharṣaistoyavegairivārṇavaḥ ।
6.74.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३६ ॥
पर्वततटाग्रस्थः पीडयन् पर्वतोत्तमम् । हनुमान् दृश्यते वीरो द्वितीय इव पर्वतः । ६.७४.३६ ॥

sa parvatataṭāgrasthaḥ pīḍayan parvatottamam ।
hanumān dṛśyate vīro dvitīya iva parvataḥ ।
6.74.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३७ ॥
हरिपादविनिर्भग्नो निषसाद पर्वतः । शशाक तदा ऽत्मानं सोढुं भृशनिपीडितः । ६.७४.३७ ॥

haripādavinirbhagno niṣasāda sa parvataḥ ।
na śaśāka tadā ' 'tmānaṁ soḍhuṁ bhṛśanipīḍitaḥ ।
6.74.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३८ ॥
तस्य पेतुर्नगा भूमौ हरिवेगाच्च जज्वलुः । शृङ्गाणि व्यशीर्यन्त पीडितस्य हनूमता । ६.७४.३८ ॥

tasya peturnagā bhūmau harivegācca jajvaluḥ ।
śṛṅgāṇi ca vyaśīryanta pīḍitasya hanūmatā ।
6.74.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ३९ ॥
तस्मिन् सम्पीड्यमाने तु भग्नद्रुमाशिलातले । शेकुर्वानराः स्थातुं घूर्णमाने नगोत्तमे । ६.७४.३९ ॥

tasmin sampīḍyamāne tu bhagnadrumāśilātale ।
na śekurvānarāḥ sthātuṁ ghūrṇamāne nagottame ।
6.74.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४० ॥
सा घूर्णितमहाद्वारा प्रभग्नगृहगोपुरा । लङ्का त्रासाकुला रात्रौ प्रवृत्तेवाभवत्तदा । ६.७४.४० ॥

sā ghūrṇitamahādvārā prabhagnagṛhagopurā ।
laṅkā trāsākulā rātrau pravṛttevābhavattadā ।
6.74.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४१ ॥
पृथिवीधरसङ्काशो विपीड्य धरणीधरम् । पृथिवीं क्षोभयामास सार्णवां मारुतत्मजः । ६.७४.४१ ॥

pṛthivīdharasaṅkāśo vipīḍya dharaṇīdharam ।
pṛthivīṁ kṣobhayāmāsa sārṇavāṁ mārutatmajaḥ ।
6.74.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४२ ॥
आरुरोह तदा तस्माद्धरिर्मलयपर्वतम् । मेरुमन्दरसङ्काशं नानाप्रस्रवणाकुलम् । ६.७४.४२ ॥

āruroha tadā tasmāddharirmalayaparvatam ।
merumandarasaṅkāśaṁ nānāprasravaṇākulam ।
6.74.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४३ ॥
नानाद्रुमलताकीर्णं विकासिकमलोत्पलम् । सेवितं देवगन्धर्वैः षष्टियोजनमुच्छ्रितम् । ६.७४.४३ ॥

nānādrumalatākīrṇaṁ vikāsikamalotpalam ।
sevitaṁ devagandharvaiḥ ṣaṣṭiyojanamucchritam ।
6.74.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४४ ॥
विद्याधरैर्मुनिगणैरप्सरोभिर्निषेवितम् । नानामृगगणाकीर्णं बहुकन्दरशोभितम् । ६.७४.४४ ॥

vidyādharairmunigaṇairapsarobhirniṣevitam ।
nānāmṛgagaṇākīrṇaṁ bahukandaraśobhitam ।
6.74.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४५ ॥
सर्वानाकुलयंस्तत्र यक्षगन्धर्वकिन्नरान् । हनुमान् मेघसङ्काशो ववृधे मारुतात्मजः । ६.७४.४५ ॥

sarvānākulayaṁstatra yakṣagandharvakinnarān ।
hanumān meghasaṅkāśo vavṛdhe mārutātmajaḥ ।
6.74.45 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४६ ॥
पद्भ्यां तु शैलमापीड्य वडवामुखवन्मुखम् । विवृत्योग्रं ननादोच्चैस्त्रासयन्निव राक्षसान् । ६.७४.४६ ॥

padbhyāṁ tu śailamāpīḍya vaḍavāmukhavanmukham ।
vivṛtyograṁ nanādoccaistrāsayanniva rākṣasān ।
6.74.46 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४७ ॥
तस्य नानद्यमानस्य श्रुत्वा निनदमद्भुतम् । लङ्कास्था राक्षसाः सर्वे शेकुः स्पन्दितुं भयात् । ६.७४.४७ ॥

tasya nānadyamānasya śrutvā ninadamadbhutam ।
laṅkāsthā rākṣasāḥ sarve na śekuḥ spandituṁ bhayāt ।
6.74.47 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४८ ॥
नमस्कृत्वा ऽथ रामाय मारुतिर्भीमविक्रमः । राघवार्थे परं कर्म समीहतपरन्तपः । ६.७४.४८ ॥

namaskṛtvā 'tha rāmāya mārutirbhīmavikramaḥ ।
rāghavārthe paraṁ karma samīhataparantapaḥ ।
6.74.48 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ४९ ॥
पुच्छमुद्यम्य भुजङ्गकल्पं विनम्य पृष्ठं श्रवणे निकुञ्ज्य । विवृत्य वक्त्रं वडवामुखाभमापुप्लुवे व्योमनि चण्डवेगः । ६.७४.४९ ॥

sa pucchamudyamya bhujaṅgakalpaṁ vinamya pṛṣṭhaṁ śravaṇe nikuñjya ।
vivṛtya vaktraṁ vaḍavāmukhābhamāpupluve vyomani caṇḍavegaḥ ।
6.74.49 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५० ॥
वृक्षषण्डांस्तरसा जहार शैलान् शिलाः प्राकृतवानरांश्च । बाहूरुवेगोद्धतसम्प्रणुन्नास्ते क्षीणवेगाः सलिले निपेतुः । ६.७४.५० ॥

sa vṛkṣaṣaṇḍāṁstarasā jahāra śailān śilāḥ prākṛtavānarāṁśca ।
bāhūruvegoddhatasampraṇunnāste kṣīṇavegāḥ salile nipetuḥ ।
6.74.50 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५१ ॥
स ॥

sa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५२ ॥
तौ प्रसार्योरगभोगकल्पौ भूजौ भुजङ्गारिनिकाशवीर्यः । जगाम मेरुं नगराजमग्र्यं दिशः प्रकर्षन्निव वायुसूनुः । ६.७४.५१ ॥

tau prasāryoragabhogakalpau bhūjau bhujaṅgārinikāśavīryaḥ ।
jagāma meruṁ nagarājamagryaṁ diśaḥ prakarṣanniva vāyusūnuḥ ।
6.74.51 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५३ ॥
सागरं घूर्णितवीचिमालं तदा भृशं भ्रामितसर्वसत्त्वम् । समीक्षमाणः सहसा जगाम चक्रं यथा विष्णुकराग्रमुक्तम् । ६.७४.५२ ॥

sa sāgaraṁ ghūrṇitavīcimālaṁ tadā bhṛśaṁ bhrāmitasarvasattvam ।
samīkṣamāṇaḥ sahasā jagāma cakraṁ yathā viṣṇukarāgramuktam ।
6.74.52 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५४ ॥
पर्वतान् वृक्षगणान् सरांसि नदीस्तटाकानि पुरोत्तमानि । स्फीतान् जनान्तानपि सम्प्रवीक्ष्य जगाम वेगात् पितृतुल्यवेगः । ६.७४.५३ ॥

sa parvatān vṛkṣagaṇān sarāṁsi nadīstaṭākāni purottamāni ।
sphītān janāntānapi sampravīkṣya jagāma vegāt pitṛtulyavegaḥ ।
6.74.53 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५५ ॥
आदित्यपथमाश्रित्य जगाम गतक्लमः । हनुमांस्त्वरितो वीरः पितृतुल्यपराक्रमः । ६.७४.५४ ॥

ādityapathamāśritya jagāma sa gataklamaḥ ।
hanumāṁstvarito vīraḥ pitṛtulyaparākramaḥ ।
6.74.54 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५६ ॥
जवेन महता युक्तो मारुतिर्मारुतो यथा । जगाम हरिशार्दूलो दिशः शब्देन पूरयन् । ६.७४.५५ ॥

javena mahatā yukto mārutirmāruto yathā ।
jagāma hariśārdūlo diśaḥ śabdena pūrayan ।
6.74.55 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५७ ॥
स्मरन् जाम्बवतो वाक्यं मारुतिर्वातरंहसा । ददर्श सहसा चापि हिमवन्तं महाकपिः । ६.७४.५६ ॥

smaran jāmbavato vākyaṁ mārutirvātaraṁhasā ।
dadarśa sahasā cāpi himavantaṁ mahākapiḥ ।
6.74.56 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५८ ॥
नानाप्रस्रवणोपेतं बहुकन्दरनिर्झरम् । श्वेताभ्रचयसङ्काशैः शिखरैश्चारुदर्शनैः । शोभितं विविधैर्वृक्षैरगमत् पर्वतोत्तमम् । ६.७४.५७ ॥

nānāprasravaṇopetaṁ bahukandaranirjharam ।
śvetābhracayasaṅkāśaiḥ śikharaiścārudarśanaiḥ ।
śobhitaṁ vividhairvṛkṣairagamat parvatottamam ।
6.74.57 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ५९ ॥
तं समासाद्य महानगेन्द्रमतिप्रवृद्धोत्तमघोरशृङ्गम् । ददर्श पुण्यानि महाश्रमाणि सुरर्षिसङ्घोत्तमसेवितानि । ६.७४.५८ ॥

sa taṁ samāsādya mahānagendramatipravṛddhottamaghoraśṛṅgam ।
dadarśa puṇyāni mahāśramāṇi surarṣisaṅghottamasevitāni ।
6.74.58 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६० ॥
ब्रह्मकोशं रजतालयं शक्रालयं रुद्रशरप्रमोक्षम् । हयाननं ब्रह्मशिरश्च दीप्तं ददर्श वैवस्वतकिङ्करांश्च । ६.७४.५९ ॥

sa brahmakośaṁ rajatālayaṁ ca śakrālayaṁ rudraśarapramokṣam ।
hayānanaṁ brahmaśiraśca dīptaṁ dadarśa vaivasvatakiṅkarāṁśca ।
6.74.59 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६१ ॥
वज्रालयं वैश्रवणालयं सूर्यप्रभं सूर्यनिबन्धनं च । ब्रह्मासनं शङ्करकार्मुकं ददर्श नाभिं वसुन्धरायाः । ६.७४.६० ॥

vajrālayaṁ vaiśravaṇālayaṁ ca sūryaprabhaṁ sūryanibandhanaṁ ca ।
brahmāsanaṁ śaṅkarakārmukaṁ ca dadarśa nābhiṁ ca vasundharāyāḥ ।
6.74.60 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६२ ॥
कैलासमग्र्यं हिमवच्छिलां तथर्षभं काञ्चनशैलमग्र्यम् । सन्दीप्तसर्वौषधिसम्प्रदीप्तं ददर्श सर्वौषधिपर्वतेन्द्रम् । ६.७४.६१ ॥

kailāsamagryaṁ himavacchilāṁ ca tatharṣabhaṁ kāñcanaśailamagryam ।
sandīptasarvauṣadhisampradīptaṁ dadarśa sarvauṣadhiparvatendram ।
6.74.61 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६३ ॥
तं समीक्ष्यानलरश्मिदीप्तं विसिष्मिये वासवदूतसूनुः । आवृत्य तं चौषधिपर्वतेन्द्रं तत्रौषधीनां विचयञ्चकार । ६.७४.६२ ॥

sa taṁ samīkṣyānalaraśmidīptaṁ visiṣmiye vāsavadūtasūnuḥ ।
āvṛtya taṁ cauṣadhiparvatendraṁ tatrauṣadhīnāṁ vicayañcakāra ।
6.74.62 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६४ ॥
योजनसहस्राणि समतीत्य महाकपिः । दिव्यौषधिधरं शैलं व्यचरन्मारुतात्मजः । ६.७४.६३ ॥

sa yojanasahasrāṇi samatītya mahākapiḥ ।
divyauṣadhidharaṁ śailaṁ vyacaranmārutātmajaḥ ।
6.74.63 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६५ ॥
महौषध्यस्ततः सर्वास्तस्मिन् पर्वतसत्तमे । विज्ञायार्थिनमायान्तं ततो जग्मुरदर्शनम् । ६.७४.६४ ॥

mahauṣadhyastataḥ sarvāstasmin parvatasattame ।
vijñāyārthinamāyāntaṁ tato jagmuradarśanam ।
6.74.64 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६६ ॥
ता महात्मा हनुमानपश्यन् चुकोप कोपाच्च भृशं ननाद । अमृष्यमाणो ऽग्निनिकाशचक्षुर्महीधरेन्द्रं तमुवाच वाक्यम् । ६.७४.६५ ॥

sa tā mahātmā hanumānapaśyan cukopa kopācca bhṛśaṁ nanāda ।
amṛṣyamāṇo 'gninikāśacakṣurmahīdharendraṁ tamuvāca vākyam ।
6.74.65 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६७ ॥
किमेतदेवं सुविनिश्चितं ते यद्राघवे नासि कृतानुकम्पः । पश्याद्य मद्बाहुबलाभिभूतो विकीर्णमात्मानमथो नगेन्द्र । ६.७४.६६ ॥

kimetadevaṁ suviniścitaṁ te yadrāghave nāsi kṛtānukampaḥ ।
paśyādya madbāhubalābhibhūto vikīrṇamātmānamatho nagendra ।
6.74.66 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६८ ॥
तस्य शृङ्गं सनगं सनागं सकाञ्चनं धातुसहस्रजुष्टम् । विकीर्णकूटज्वलिताग्रसानुं प्रगृह्य वेगात् सहसोन्ममाथ । ६.७४.६७ ॥

sa tasya śṛṅgaṁ sanagaṁ sanāgaṁ sakāñcanaṁ dhātusahasrajuṣṭam ।
vikīrṇakūṭajvalitāgrasānuṁ pragṛhya vegāt sahasonmamātha ।
6.74.67 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ६९ ॥
तं समुत्पाट्य खमुत्पपात वित्रास्य लोकान् ससुरासुरेन्द्रान् । संस्तूयमानः खचरैरनेकैर्जगाम वैगाद् गरुडोग्रवेगः । ६.७४.६८ ॥

sa taṁ samutpāṭya khamutpapāta vitrāsya lokān sasurāsurendrān ।
saṁstūyamānaḥ khacarairanekairjagāma vaigād garuḍogravegaḥ ।
6.74.68 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७० ॥
भास्कराध्वानमनुप्रपन्नस्तं भास्कराभं शिखरं प्रगृह्य । बभौ तदा भास्करसन्निकाशो रवेः समीपे प्रतिभास्कराभः । ६.७४.६९ ॥

sa bhāskarādhvānamanuprapannastaṁ bhāskarābhaṁ śikharaṁ pragṛhya ।
babhau tadā bhāskarasannikāśo raveḥ samīpe pratibhāskarābhaḥ ।
6.74.69 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७१ ॥
तेन शैलेन भृशं रराज शैलोपमो गन्धवहात्मजस्तु । सहस्रधारेण सपावकेन चक्रेण खे विष्णुरिवार्पितेन । ६.७४.७० ॥

sa tena śailena bhṛśaṁ rarāja śailopamo gandhavahātmajastu ।
sahasradhāreṇa sapāvakena cakreṇa khe viṣṇurivārpitena ।
6.74.70 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७२ ॥
तं वानराः प्रेक्ष्य विनेदुरुच्चैः तानपि प्रेक्ष्य मुदा ननाद । तेषां समुद्घुष्टरवं निशम्य लङ्कालया भीमतरं विनेदुः । ६.७४.७१ ॥

taṁ vānarāḥ prekṣya vineduruccaiḥ sa tānapi prekṣya mudā nanāda ।
teṣāṁ samudghuṣṭaravaṁ niśamya laṅkālayā bhīmataraṁ vineduḥ ।
6.74.71 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७३ ॥
ततो महात्मा निपपात तस्मिन् शैलोत्तमे वानरसैन्यमध्ये । हर्युत्तमेभ्यः शिरसा ऽभिवाद्य विभीषणं तत्र सस्वजे च । ६.७४.७२ ॥

tato mahātmā nipapāta tasmin śailottame vānarasainyamadhye ।
haryuttamebhyaḥ śirasā 'bhivādya vibhīṣaṇaṁ tatra sa sasvaje ca ।
6.74.72 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७४ ॥
तावप्युभौ मानुषराजपुत्रौ तं गन्धमाघ्राय महौषधीनाम् । बभूवतुस्तत्र तदा विशल्यावुत्तस्थुरन्ये हरिप्रवीराः । ६.७४.७३ ॥

tāvapyubhau mānuṣarājaputrau taṁ gandhamāghrāya mahauṣadhīnām ।
babhūvatustatra tadā viśalyāvuttasthuranye ca haripravīrāḥ ।
6.74.73 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७५ ॥
सर्वे विशल्या विरुजः क्षणेन हरिप्रवीरा निहताश्च ये स्युः । गन्धेन तासां प्रवरौषधीनां सुप्ता निशान्तेष्विव सम्प्रबुद्धाः । ६.७४.७४ ॥

sarve viśalyā virujaḥ kṣaṇena haripravīrā nihatāśca ye syuḥ ।
gandhena tāsāṁ pravarauṣadhīnāṁ suptā niśānteṣviva samprabuddhāḥ ।
6.74.74 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७६ ॥
यदाप्रभृति लङ्कायां युद्ध्यन्ते कपिराक्षसाः । तदाप्रभृति मानार्थमाज्ञया रावणस्य च । ६.७४.७५ ॥

yadāprabhṛti laṅkāyāṁ yuddhyante kapirākṣasāḥ ।
tadāprabhṛti mānārthamājñayā rāvaṇasya ca ।
6.74.75 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७७ ॥
ये हन्यन्ते रणे तत्र राक्षसाः कपिकुञ्जरैः । हता हतास्तु क्षिप्यन्ते सर्व एव तु सागरे । ६.७४.७६ ॥

ye hanyante raṇe tatra rākṣasāḥ kapikuñjaraiḥ ।
hatā hatāstu kṣipyante sarva eva tu sāgare ।
6.74.76 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७८ ॥
ततो हरिर्गन्धवहात्मजस्तु तमोषधीशैलमुदग्रवीर्यः । निनाय वेगाद्धिमवन्तमेव पुनश्च रामेण समाजगाम । ६.७४.७७ ॥

tato harirgandhavahātmajastu tamoṣadhīśailamudagravīryaḥ ।
nināya vegāddhimavantameva punaśca rāmeṇa samājagāma ।
6.74.77 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७४ · ७९ ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे चतुस्सप्ततितमः सर्गः । ७४ ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe catussaptatitamaḥ sargaḥ ।
74 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.