वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ७३ · ७० श्लोकाःSarga 73 · 70 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ७३ · १ ॥
ततो हतान् राक्षसपुङ्गवांस्तान् देवान्तकादित्रिशिरोतिकायान् । रक्षोगणास्तत्र हतावशिष्टास्ते रावणाय त्वरितं शशंसुः । ६.७३.१ ॥

tato hatān rākṣasapuṅgavāṁstān devāntakāditriśirotikāyān ।
rakṣogaṇāstatra hatāvaśiṣṭāste rāvaṇāya tvaritaṁ śaśaṁsuḥ ।
6.73.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २ ॥
ततो हतांस्तान् सहसा निशम्य राजा मुमोहाश्रुपरिप्लुताक्षः । पुत्रक्षयं भ्रातृवधं घोरं विचिन्त्य राजा विपुलं प्रदध्यौ । ६.७३.२ ॥

tato hatāṁstān sahasā niśamya rājā mumohāśrupariplutākṣaḥ ।
putrakṣayaṁ bhrātṛvadhaṁ ca ghoraṁ vicintya rājā vipulaṁ pradadhyau ।
6.73.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३ ॥
ततस्तु राजानमुदीक्ष्य दीनं शोकार्णवे सम्परिपुप्लुवानम् । रथर्षभो राक्षसराजसूनुस्तमिन्द्रजिद्वाक्यमिदं बभाषे । ६.७३.३ ॥

tatastu rājānamudīkṣya dīnaṁ śokārṇave samparipupluvānam ।
ratharṣabho rākṣasarājasūnustamindrajidvākyamidaṁ babhāṣe ।
6.73.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४ ॥
तात मोहं प्रतिगन्तुमर्हसि यत्रेन्द्रजिज्जीवति राक्षसेन्द्र । नेन्द्रारिबाणाभिहतो हि कश्चित् प्राणान् समर्थः समरे ऽभिपातुम् । ६.७३.४ ॥

na tāta mohaṁ pratigantumarhasi yatrendrajijjīvati rākṣasendra ।
nendrāribāṇābhihato hi kaścit prāṇān samarthaḥ samare 'bhipātum ।
6.73.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५ ॥
पश्याद्य रामं सह लक्ष्मणेन मद्बाणनिर्भिन्नविकीर्णदेहम् । गतायुषं भूमितले शयानं शितैः शरैराचितसर्वगात्रम् । ६.७३.५ ॥

paśyādya rāmaṁ saha lakṣmaṇena madbāṇanirbhinnavikīrṇadeham ।
gatāyuṣaṁ bhūmitale śayānaṁ śitaiḥ śarairācitasarvagātram ।
6.73.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६ ॥
इमां प्रतिज्ञां शृणु शक्रशत्रोः सुनिश्चितां पौरुषदैवयुक्ताम् । अद्यैव रामं सह लक्ष्मणेन सन्तर्पयिष्यामि शरैरमोघैः । ६.७३.६ ॥

imāṁ pratijñāṁ śṛṇu śakraśatroḥ suniścitāṁ pauruṣadaivayuktām ।
adyaiva rāmaṁ saha lakṣmaṇena santarpayiṣyāmi śarairamoghaiḥ ।
6.73.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ७ ॥
अद्येन्द्रवैवस्वतविष्णुमित्रसाध्याश्विवैश्वानरचन्द्रसूर्याः । द्रक्ष्यन्तु मे विक्रममप्रमेयं विष्णोरिवोग्रं बलियज्ञवाटे । ६.७३.७ ॥

adyendravaivasvataviṣṇumitrasādhyāśvivaiśvānaracandrasūryāḥ ।
drakṣyantu me vikramamaprameyaṁ viṣṇorivograṁ baliyajñavāṭe ।
6.73.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ८ ॥
एवमुक्त्वा त्रिदशेन्द्रशत्रुरापृच्छ्य राजानमदीनसत्त्वः । समारुरोहानिलतुल्यवेगं रथं खरश्रेष्ठसमाधियुक्तम् । ६.७३.८ ॥

sa evamuktvā tridaśendraśatrurāpṛcchya rājānamadīnasattvaḥ ।
samārurohānilatulyavegaṁ rathaṁ kharaśreṣṭhasamādhiyuktam ।
6.73.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ९ ॥
तमास्थाय महातेजा रथं हरिरथोपमम् । जगाम सहसा तत्र यत्र युद्धमरिन्दमः । ६.७३.९ ॥

tamāsthāya mahātejā rathaṁ harirathopamam ।
jagāma sahasā tatra yatra yuddhamarindamaḥ ।
6.73.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १० ॥
तं प्रस्थितं महात्मानमनुजग्मुर्महाबलाः । संहर्षमाणा बहवो धनुःप्रवरपाणयः । ६.७३.१० ॥

taṁ prasthitaṁ mahātmānamanujagmurmahābalāḥ ।
saṁharṣamāṇā bahavo dhanuḥpravarapāṇayaḥ ।
6.73.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ११ ॥
गजस्कन्धगताः केचित् केचित् प्रवरवाजिभिः । प्रासमुद्गरनिस्त्रिंशपरश्वधगदाधराः । ६.७३.११ ॥

gajaskandhagatāḥ kecit kecit pravaravājibhiḥ ।
prāsamudgaranistriṁśaparaśvadhagadādharāḥ ।
6.73.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १२ ॥
शङ्खनिनदैः पूर्णैर्भेरीणां चापि निस्वनैः । जगाम त्रिदशेन्द्रारिः स्तूयमानो निशाचरैः । ६.७३.१२ ॥

sa śaṅkhaninadaiḥ pūrṇairbherīṇāṁ cāpi nisvanaiḥ ।
jagāma tridaśendrāriḥ stūyamāno niśācaraiḥ ।
6.73.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १३ ॥
शङ्खशशिवर्णेन छत्रेण रिपुसूदनः । रराज प्रतिपूर्णेन नभश्चान्द्रमसा यथा । ६.७३.१३ ॥

sa śaṅkhaśaśivarṇena chatreṇa ripusūdanaḥ ।
rarāja pratipūrṇena nabhaścāndramasā yathā ।
6.73.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १४ ॥
अवीज्यत ततो वीरो हैमैर्हेमविभूषितैः । चारुचामरमुख्यैश्च मुख्यः सर्वधनुष्मताम् । ६.७३.१४ ॥

avījyata tato vīro haimairhemavibhūṣitaiḥ ।
cārucāmaramukhyaiśca mukhyaḥ sarvadhanuṣmatām ।
6.73.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १५ ॥
ततस्त्विन्द्रजिता लङ्का सूर्यप्रतिमतेजसा । रराजा प्रतिवीरेण द्यौरिवार्केण भास्वता । ६.७३.१५ ॥

tatastvindrajitā laṅkā sūryapratimatejasā ।
rarājā prativīreṇa dyaurivārkeṇa bhāsvatā ।
6.73.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १६ ॥
सम्प्राप्य महातेजा युद्धभूमिमरिन्दमः । स्थापयामास रक्षांसि रथं प्रति समन्ततः । ६.७३.१६ ॥

sa samprāpya mahātejā yuddhabhūmimarindamaḥ ।
sthāpayāmāsa rakṣāṁsi rathaṁ prati samantataḥ ।
6.73.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १७ ॥
ततस्तु हुतभोक्तारं हुतभुक्सदृशप्रभः । जुहाव राक्षसश्रेष्ठो मन्त्रवद्विधिवत्तदा । ६.७३.१७ ॥

tatastu hutabhoktāraṁ hutabhuksadṛśaprabhaḥ ।
juhāva rākṣasaśreṣṭho mantravadvidhivattadā ।
6.73.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १८ ॥
हविर्लाजसंस्कारैर्माल्यगन्धपुरस्कृतैः । जुहुवे पावकं तत्र राक्षसेन्द्रः प्रतापवान् । ६.७३.१८ ॥

sa havirlājasaṁskārairmālyagandhapuraskṛtaiḥ ।
juhuve pāvakaṁ tatra rākṣasendraḥ pratāpavān ।
6.73.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · १९ ॥
शस्त्राणि शरपत्राणि समिधो ऽथ विभीतकाः । लोहितानि वासांसि स्रुवं कार्ष्णायसं तथा । ६.७३.१९ ॥

śastrāṇi śarapatrāṇi samidho 'tha vibhītakāḥ ।
lohitāni ca vāsāṁsi sruvaṁ kārṣṇāyasaṁ tathā ।
6.73.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २० ॥
तत्राग्निं समास्तीर्य शरपत्रैः सतोमरैः । छागस्य कृष्णवर्णस्य गलं जग्राह जीवतः । ६.७३.२० ॥

sa tatrāgniṁ samāstīrya śarapatraiḥ satomaraiḥ ।
chāgasya kṛṣṇavarṇasya galaṁ jagrāha jīvataḥ ।
6.73.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २१ ॥
सकृदेव समिद्धस्य विधूमस्य महार्चिषः । बभूवुस्तानि लिङ्गानि विजयं यान्यदर्शयन् । ६.७३.२१ ॥

sakṛdeva samiddhasya vidhūmasya mahārciṣaḥ ।
babhūvustāni liṅgāni vijayaṁ yānyadarśayan ।
6.73.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २२ ॥
प्रदक्षिणावर्तशिखस्तप्तकाञ्चनभूषणः । हविस्तत् प्रतिजग्राह पावकः स्वयमास्थितः । ६.७३.२२ ॥

pradakṣiṇāvartaśikhastaptakāñcanabhūṣaṇaḥ ।
havistat pratijagrāha pāvakaḥ svayamāsthitaḥ ।
6.73.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २३ ॥
सो ऽस्त्रमाहारयामास ब्राह्ममिन्द्ररिपुस्तदा । धनुश्चात्मरथं चैव सर्वं तत्राभ्यमन्त्रयत् । ६.७३.२३ ॥

so 'stramāhārayāmāsa brāhmamindraripustadā ।
dhanuścātmarathaṁ caiva sarvaṁ tatrābhyamantrayat ।
6.73.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २४ ॥
तस्मिन्नाहूयमाने ऽस्त्रे हूयमाने पावके । सार्धं ग्रहेन्दुनक्षत्रैर्वितत्रास नभःस्थलम् । ६.७३.२४ ॥

tasminnāhūyamāne 'stre hūyamāne ca pāvake ।
sārdhaṁ grahendunakṣatrairvitatrāsa nabhaḥsthalam ।
6.73.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २५ ॥
पावकं पावकदीप्ततेजा हुत्वा महेन्द्रप्रतिमप्रभावः । सचापबाणासिरथाश्वसूतः खे ऽन्तर्दधेत्मानमचिन्त्यरूपः । ६.७३.२५ ॥

sa pāvakaṁ pāvakadīptatejā hutvā mahendrapratimaprabhāvaḥ ।
sacāpabāṇāsirathāśvasūtaḥ khe 'ntardadhetmānamacintyarūpaḥ ।
6.73.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २६ ॥
ततो हयरथाकीर्णं पताकाध्वजशोभितम् । निर्ययौ राक्षसबलं नर्दमानं युयुत्सया । ६.७३.२६ ॥

tato hayarathākīrṇaṁ patākādhvajaśobhitam ।
niryayau rākṣasabalaṁ nardamānaṁ yuyutsayā ।
6.73.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २७ ॥
ते शरैर्बहुभिश्चित्रैस्तीक्ष्णवेगैरलङ्कृतैः । तोमरैरङ्कुशैश्चापि वानरान् जघ्नुराहवे । ६.७३.२७ ॥

te śarairbahubhiścitraistīkṣṇavegairalaṅkṛtaiḥ ।
tomarairaṅkuśaiścāpi vānarān jaghnurāhave ।
6.73.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २८ ॥
रावणिस्तु ततः क्रुद्धस्तान्निरीक्ष्य निशाचरान् । हृष्टा भवन्तो युद्ध्यन्तु वानराणां जिघांसया । ६.७३.२८ ॥

rāvaṇistu tataḥ kruddhastānnirīkṣya niśācarān ।
hṛṣṭā bhavanto yuddhyantu vānarāṇāṁ jighāṁsayā ।
6.73.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · २९ ॥
ततस्ते राक्षसाः सर्वे नर्दन्तो जयकाङ्क्षिणः । अभ्यवर्षंस्ततो घोरान् वानरान् शरवृष्टिभिः । ६.७३.२९ ॥

tataste rākṣasāḥ sarve nardanto jayakāṅkṣiṇaḥ ।
abhyavarṣaṁstato ghorān vānarān śaravṛṣṭibhiḥ ।
6.73.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३० ॥
तु नालीकनाराचैर्गदाभिर्मुसलैरपि । रक्षोभिः संवृतः सङ्ख्ये वानरान् विचकर्त ह । ६.७३.३० ॥

sa tu nālīkanārācairgadābhirmusalairapi ।
rakṣobhiḥ saṁvṛtaḥ saṅkhye vānarān vicakarta ha ।
6.73.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३१ ॥
ते वध्यमानाः समरे वानराः पादपायुधाः । अभ्यद्रवन्त सहिता रावणिं रणकर्कशम् । ६.७३.३१ ॥

te vadhyamānāḥ samare vānarāḥ pādapāyudhāḥ ।
abhyadravanta sahitā rāvaṇiṁ raṇakarkaśam ।
6.73.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३२ ॥
इन्द्रजित्तु ततः क्रुद्धो महातेजा महाबलः । वानराणां शरीराणि व्यधमद्रावणात्मजः । ६.७३.३२ ॥

indrajittu tataḥ kruddho mahātejā mahābalaḥ ।
vānarāṇāṁ śarīrāṇi vyadhamadrāvaṇātmajaḥ ।
6.73.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३३ ॥
शरेणैकेन हरीन् नव पञ्च सप्त च । चिच्छेद समरे क्रुद्धो राक्षसान् सम्प्रहर्षयन् । ६.७३.३३ ॥

śareṇaikena ca harīn nava pañca ca sapta ca ।
ciccheda samare kruddho rākṣasān sampraharṣayan ।
6.73.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३४ ॥
शरैः सूर्यसङ्काशैः शातकुम्भविभूषितैः । वानरान् समरे वीरः प्रममाथ सुदुर्जयः । ६.७३.३४ ॥

sa śaraiḥ sūryasaṅkāśaiḥ śātakumbhavibhūṣitaiḥ ।
vānarān samare vīraḥ pramamātha sudurjayaḥ ।
6.73.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३५ ॥
ते भिन्नगात्राः समरे वानराः शपपीडिताः । पेतुर्मथितसङ्कल्पाः सुरैरिव महासुराः । ६.७३.३५ ॥

te bhinnagātrāḥ samare vānarāḥ śapapīḍitāḥ ।
peturmathitasaṅkalpāḥ surairiva mahāsurāḥ ।
6.73.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३६ ॥
तं तपन्तमिवादित्यं घोरैर्बाणगभस्तिभिः । अभ्यधावन्त सङ्क्रुद्धाः संयुगे वानरर्षभाः । ६.७३.३६ ॥

taṁ tapantamivādityaṁ ghorairbāṇagabhastibhiḥ ।
abhyadhāvanta saṅkruddhāḥ saṁyuge vānararṣabhāḥ ।
6.73.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३७ ॥
ततस्तु वानराः सर्वे भिन्नदेहा विचेतसः । व्यथिता विद्रवन्ति स्म रुधिरेण समुक्षिताः । ६.७३.३७ ॥

tatastu vānarāḥ sarve bhinnadehā vicetasaḥ ।
vyathitā vidravanti sma rudhireṇa samukṣitāḥ ।
6.73.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३८ ॥
रामस्यार्थे पराक्रम्य वानरास्त्यक्तजीविताः । नर्दन्तस्ते ऽभिवृत्तास्तु समरे सशिलायुधाः । ६.७३.३८ ॥

rāmasyārthe parākramya vānarāstyaktajīvitāḥ ।
nardantaste 'bhivṛttāstu samare saśilāyudhāḥ ।
6.73.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ३९ ॥
ते द्रुमैः पर्वताग्रैश्च शिलाभिश्च प्लवङ्गमाः । अभ्यवर्षन्त समरे रावणिं पर्यवस्थिताः । ६.७३.३९ ॥

te drumaiḥ parvatāgraiśca śilābhiśca plavaṅgamāḥ ।
abhyavarṣanta samare rāvaṇiṁ paryavasthitāḥ ।
6.73.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४० ॥
तद्द्रुमाणां शिलानां वर्षं प्राणहरं महत् । व्यपोहत महातेजा रावणिः समितिञ्जयः । ६.७३.४० ॥

taddrumāṇāṁ śilānāṁ ca varṣaṁ prāṇaharaṁ mahat ।
vyapohata mahātejā rāvaṇiḥ samitiñjayaḥ ।
6.73.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४१ ॥
ततः पावकसङ्काशैः शरैराशीविषोपमैः । वानराणामनीकानि बिभेद समरे प्रभुः । ६.७३.४१ ॥

tataḥ pāvakasaṅkāśaiḥ śarairāśīviṣopamaiḥ ।
vānarāṇāmanīkāni bibheda samare prabhuḥ ।
6.73.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४२ ॥
अष्टादशशरैस्तीक्ष्णैः विद्ध्वा गन्धमादनम् । विव्याध नवभिश्चैव नलं दूरादवस्थितम् । ६.७३.४२ ॥

aṣṭādaśaśaraistīkṣṇaiḥ sa viddhvā gandhamādanam ।
vivyādha navabhiścaiva nalaṁ dūrādavasthitam ।
6.73.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४३ ॥
सप्तभिस्तु महा वीर्यो मैन्दं मर्मविदारणैः । पञ्चभिर्विशिखैश्चैव गजं विव्याध संयुगे । ६.७३.४३ ॥

saptabhistu mahā vīryo maindaṁ marmavidāraṇaiḥ ।
pañcabhirviśikhaiścaiva gajaṁ vivyādha saṁyuge ।
6.73.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४४ ॥
जाम्बवन्तं तु दशभिर्नीलं त्रिंशद्भिरेव च । सुग्रीवमृषभं चैव सो ऽङ्गदं द्विविदं तथा । घोरैर्दत्तवरैस्तीक्ष्णैर्निष्प्राणानकरोत्तदा । ६.७३.४४ ॥

jāmbavantaṁ tu daśabhirnīlaṁ triṁśadbhireva ca ।
sugrīvamṛṣabhaṁ caiva so 'ṅgadaṁ dvividaṁ tathā ।
ghorairdattavaraistīkṣṇairniṣprāṇānakarottadā ।
6.73.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४५ ॥
अन्यानपि तदा मुख्यान् वानरान् बहुभिः शरैः । अर्दयामास सङ्क्रुद्धः कालाग्निरिव मूर्च्छितः । ६.७३.४५ ॥

anyānapi tadā mukhyān vānarān bahubhiḥ śaraiḥ ।
ardayāmāsa saṅkruddhaḥ kālāgniriva mūrcchitaḥ ।
6.73.45 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४६ ॥
शरैः सूर्यसङ्काशैः सुमुक्तैः शीघ्रगामिभिः । वानराणामनीकानि निर्ममन्थ महारणे । ६.७३.४६ ॥

sa śaraiḥ sūryasaṅkāśaiḥ sumuktaiḥ śīghragāmibhiḥ ।
vānarāṇāmanīkāni nirmamantha mahāraṇe ।
6.73.46 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४७ ॥
आकुलां वानरीं सेनां शरजालेन मोहिताम् । हृष्टः परया प्रीत्या ददर्श क्षतजोक्षिताम् । ६.७३.४७ ॥

ākulāṁ vānarīṁ senāṁ śarajālena mohitām ।
hṛṣṭaḥ sa parayā prītyā dadarśa kṣatajokṣitām ।
6.73.47 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४८ ॥
पुनरेव महातेजा राक्षसेन्द्रात्मजो बली । संसृज्य बाणवर्षं शस्त्रवर्षं दारुणम् । ममर्द वानरानीकमिन्द्रजित्त्वरितो बली । ६.७३.४८ ॥

punareva mahātejā rākṣasendrātmajo balī ।
saṁsṛjya bāṇavarṣaṁ ca śastravarṣaṁ ca dāruṇam ।
mamarda vānarānīkamindrajittvarito balī ।
6.73.48 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ४९ ॥
स्वसैन्यमुत्सृज्य समेत्य तूर्णं महारणे वानरवाहिनीषु । अदृश्यमानः शरजालमुग्रं ववर्ष नीलाम्बुधरो यथा ऽम्बु । ६.७३.४९ ॥

svasainyamutsṛjya sametya tūrṇaṁ mahāraṇe vānaravāhinīṣu ।
adṛśyamānaḥ śarajālamugraṁ vavarṣa nīlāmbudharo yathā 'mbu ।
6.73.49 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५० ॥
ते शक्रजिद्बाणविशीर्णदेहा मायाहता विस्वरमुन्नदन्तः । रणे निपेतुर्हरयो ऽद्रिकल्पा यथेन्द्रवज्राभिहता नगेन्द्राः । ६.७३.५० ॥

te śakrajidbāṇaviśīrṇadehā māyāhatā visvaramunnadantaḥ ।
raṇe nipeturharayo 'drikalpā yathendravajrābhihatā nagendrāḥ ।
6.73.50 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५१ ॥
ते केवलं सन्ददृशुः शिताग्रान् बाणान् रणे वानरवाहिनीषु । मायानिगूढं तु सुरेन्द्रशत्रुं चावृतं राक्षसमभ्यपश्यन् । ६.७३.५१ ॥

te kevalaṁ sandadṛśuḥ śitāgrān bāṇān raṇe vānaravāhinīṣu ।
māyānigūḍhaṁ tu surendraśatruṁ na cāvṛtaṁ rākṣasamabhyapaśyan ।
6.73.51 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५२ ॥
ततः रक्षोधिपतिर्महात्मा सर्वे दिशो बाणगणैः शिताग्रैः । प्रच्छादयामास रविप्रकाशैर्विषादयामास वानरेन्द्रान् । ६.७३.५२ ॥

tataḥ sa rakṣodhipatirmahātmā sarve diśo bāṇagaṇaiḥ śitāgraiḥ ।
pracchādayāmāsa raviprakāśairviṣādayāmāsa ca vānarendrān ।
6.73.52 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५३ ॥
शूलनिस्त्रिंशपरश्वधानि व्याविध्य दीप्तानलसन्निभानि । सविस्फुलिङ्गोज्ज्वलपावकानि ववर्ष तीर्व्रं प्लवगेन्द्रसैन्ये । ६.७३.५३ ॥

sa śūlanistriṁśaparaśvadhāni vyāvidhya dīptānalasannibhāni ।
savisphuliṅgojjvalapāvakāni vavarṣa tīrvraṁ plavagendrasainye ।
6.73.53 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५४ ॥
ततो ज्वलनसङ्काशैः शरैर्वानरयूथपाः । ताडिताः शक्रजिद्बाणैः प्रफुल्ला इव किंशुकाः । ६.७३.५४ ॥

tato jvalanasaṅkāśaiḥ śarairvānarayūthapāḥ ।
tāḍitāḥ śakrajidbāṇaiḥ praphullā iva kiṁśukāḥ ।
6.73.54 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५५ ॥
ते ऽन्योन्यमभिसर्पन्तो निनदन्तश्च विस्वरम् । राक्षसेन्द्रास्त्रनिर्भिन्ना निपेतुर्वानरर्षभाः । ६.७३.५५ ॥

te 'nyonyamabhisarpanto ninadantaśca visvaram ।
rākṣasendrāstranirbhinnā nipeturvānararṣabhāḥ ।
6.73.55 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५६ ॥
उदीक्षमाणा गगनं केचिन्नेत्रेषु ताडिताः । शरैर्विविशुरन्योन्यं पेतुश्च जगतीतले । ६.७३.५६ ॥

udīkṣamāṇā gaganaṁ kecinnetreṣu tāḍitāḥ ।
śarairviviśuranyonyaṁ petuśca jagatītale ।
6.73.56 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५७ ॥
हनुमन्तं सुग्रीवमङ्गदं गन्धमादनम् । जाम्बवन्तं सुषेणं वेगदर्शिनमेव च । ६.७३.५७ ॥

hanumantaṁ ca sugrīvamaṅgadaṁ gandhamādanam ।
jāmbavantaṁ suṣeṇaṁ ca vegadarśinameva ca ।
6.73.57 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५८ ॥
मैन्दं द्विविदं नीलं गवाक्षं गजगोमुखौ । केसरिं हरिलोमानं विद्युदृंष्ट्रं वानरम् । ६.७३.५८ ॥

maindaṁ ca dvividaṁ nīlaṁ gavākṣaṁ gajagomukhau ।
kesariṁ harilomānaṁ vidyudṛṁṣṭraṁ ca vānaram ।
6.73.58 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ५९ ॥
सूर्याननं ज्योतिमुखं तथा दधिमुखं हरिम् । पावकाक्षं नलं चैव कुमुदं चैव वानरम् । ६.७३.५९ ॥

sūryānanaṁ jyotimukhaṁ tathā dadhimukhaṁ harim ।
pāvakākṣaṁ nalaṁ caiva kumudaṁ caiva vānaram ।
6.73.59 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६० ॥
प्रासैः शूलैः शितैर्बाणैरिन्द्रजिन्मन्त्रसंहितैः । विव्याध हरिशार्दूलान् सर्वांस्तान् राक्षसोत्तमः । ६.७३.६० ॥

prāsaiḥ śūlaiḥ śitairbāṇairindrajinmantrasaṁhitaiḥ ।
vivyādha hariśārdūlān sarvāṁstān rākṣasottamaḥ ।
6.73.60 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६१ ॥
वै गदाभिर्हरियूथमुख्यान् निर्भिद्य बाणैस्तपनीयपुङ्खैः । ववर्ष रामं शरवृष्टिजालैः सलक्ष्मणं भास्कररश्मिकल्पैः । ६.७३.६१ ॥

sa vai gadābhirhariyūthamukhyān nirbhidya bāṇaistapanīyapuṅkhaiḥ ।
vavarṣa rāmaṁ śaravṛṣṭijālaiḥ salakṣmaṇaṁ bhāskararaśmikalpaiḥ ।
6.73.61 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६२ ॥
बाणवर्षैरभिवर्ष्यमाणो धारानिपातानिव तानचिन्त्य । समीक्षमाणः परमाद्भुतश्री रामस्तदा लक्ष्मणमित्युवाच । ६.७३.६२ ॥

sa bāṇavarṣairabhivarṣyamāṇo dhārānipātāniva tānacintya ।
samīkṣamāṇaḥ paramādbhutaśrī rāmastadā lakṣmaṇamityuvāca ।
6.73.62 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६३ ॥
असौ पुनर्लक्ष्मण राक्षसेन्द्रो ब्रह्मास्त्रमाश्रित्य सुरेन्द्रशत्रुः । निपातयित्वा हरिसैन्यमुग्रमस्मान् शरैरर्दयति प्रसक्तः । ६.७३.६३ ॥

asau punarlakṣmaṇa rākṣasendro brahmāstramāśritya surendraśatruḥ ।
nipātayitvā harisainyamugramasmān śarairardayati prasaktaḥ ।
6.73.63 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६४ ॥
स्वयम्भुवा दत्तवरो महात्मा खमास्थितो ऽन्तर्हितभीमकायः । कथं नु शक्यो युधि नष्टदेहो निहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः । ६.७३.६४ ॥

svayambhuvā dattavaro mahātmā khamāsthito 'ntarhitabhīmakāyaḥ ।
kathaṁ nu śakyo yudhi naṣṭadeho nihantumadyendrajidudyatāstraḥ ।
6.73.64 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६५ ॥
मन्ये स्वयम्भूर्भगवानचिन्त्यो यस्यैतदस्त्रं प्रभवश्च यो ऽस्य । बाणावपातांस्त्वमिहाद्य धीमन् मया सहाव्यग्रमनाः सहस्व । ६.७३.६५ ॥

manye svayambhūrbhagavānacintyo yasyaitadastraṁ prabhavaśca yo 'sya ।
bāṇāvapātāṁstvamihādya dhīman mayā sahāvyagramanāḥ sahasva ।
6.73.65 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६६ ॥
प्रच्छादयत्येष हि राक्षसेन्द्रः सर्वा दिशः सायकवृष्टिजालैः । एतच्च सर्वं पतिताग्र्यशूरं भ्राजते वानरराजसैन्यम् । ६.७३.६६ ॥

pracchādayatyeṣa hi rākṣasendraḥ sarvā diśaḥ sāyakavṛṣṭijālaiḥ ।
etacca sarvaṁ patitāgryaśūraṁ na bhrājate vānararājasainyam ।
6.73.66 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६७ ॥
आवां तु दृष्ट्वा पतितौ विसञ्ज्ञौ निवृत्तयुद्धौ गतरोषहर्षो । ध्रुवं प्रवेक्ष्यत्यमरारिवासमसौ समादाय रणाग्रलक्ष्मीम् । ६.७३.६७ ॥

āvāṁ tu dṛṣṭvā patitau visañjñau nivṛttayuddhau gataroṣaharṣo ।
dhruvaṁ pravekṣyatyamarārivāsamasau samādāya raṇāgralakṣmīm ।
6.73.67 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६८ ॥
ततस्तु ताविन्द्रजिदस्त्रजालैर्बभूवतुस्तत्र तथा विशस्तौ । चापि तौ तत्र विदर्शयित्वा ननाद हर्षाद्युधि राक्षसेन्द्रः । ६.७३.६८ ॥

tatastu tāvindrajidastrajālairbabhūvatustatra tathā viśastau ।
sa cāpi tau tatra vidarśayitvā nanāda harṣādyudhi rākṣasendraḥ ।
6.73.68 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ६९ ॥
तत्तदा वानरसैन्यमेवं रामं सङ्ख्ये सह लक्ष्मणेन । विषादयित्वा सहसा विवेश पुरीं दशग्रीवभुजाभिगुप्ताम् । ६.७३.६९ ॥

sa tattadā vānarasainyamevaṁ rāmaṁ ca saṅkhye saha lakṣmaṇena ।
viṣādayitvā sahasā viveśa purīṁ daśagrīvabhujābhiguptām ।
6.73.69 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ७३ · ७० ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रिसप्ततितमः सर्गः । ७३ ॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe trisaptatitamaḥ sargaḥ ।
73 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.