वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ५७ · ४६ श्लोकाःSarga 57 · 46 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ५७ · १ ॥
अकम्पनवधं श्रुत्वा क्रुद्धो वै राक्षसेश्वरः । किञ्चिद्दीनमुखश्चापि सचिवांस्तानुदैक्षत । ६.५७.१ ॥

akampanavadhaṁ śrutvā kruddho vai rākṣaseśvaraḥ ।
kiñciddīnamukhaścāpi sacivāṁstānudaikṣata ।
6.57.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २ ॥
तु ध्यात्वा मुहूर्तं तु मन्त्रिभिः संविचार्य च । ततस्तु रावणः पूर्वदिवसे राक्षसाधिपः । पुरीं परिययौ लङ्कां सर्वान् गुल्मानवेक्षितुम् । ६.५७.२ ॥

sa tu dhyātvā muhūrtaṁ tu mantribhiḥ saṁvicārya ca ।
tatastu rāvaṇaḥ pūrvadivase rākṣasādhipaḥ ।
purīṁ pariyayau laṅkāṁ sarvān gulmānavekṣitum ।
6.57.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३ ॥
तां राक्षसगणैर्गुप्तां गुल्मैर्बहुभिरावृताम् । ददर्श नगरीं लङ्कां पताकाध्वजमालिनीम् । ६.५७.३ ॥

tāṁ rākṣasagaṇairguptāṁ gulmairbahubhirāvṛtām ।
dadarśa nagarīṁ laṅkāṁ patākādhvajamālinīm ।
6.57.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४ ॥
रुद्धां तु नगरीं दृष्ट्वा रावणो राक्षसेश्वरः । उवाचामर्षतः काले प्रहस्तं युद्धकोविदम् । ६.५७.४ ॥

ruddhāṁ tu nagarīṁ dṛṣṭvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ ।
uvācāmarṣataḥ kāle prahastaṁ yuddhakovidam ।
6.57.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ५ ॥
पुरस्योपनिविष्टस्य सहसा पीडितस्य वा । नान्यं युद्धात् प्रपश्यामि मोक्षं युद्धविशारद । ६.५७.५ ॥

purasyopaniviṣṭasya sahasā pīḍitasya vā ।
nānyaṁ yuddhāt prapaśyāmi mokṣaṁ yuddhaviśārada ।
6.57.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ६ ॥
अहं वा कुम्भकर्णो वा त्वं वा सेनापतिर्मम । इन्द्रजिद्वा निकुम्भो वा वहेयुर्भारमीदृशम् । ६.५७.६ ॥

ahaṁ vā kumbhakarṇo vā tvaṁ vā senāpatirmama ।
indrajidvā nikumbho vā vaheyurbhāramīdṛśam ।
6.57.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ७ ॥
त्वं बलमतः शीघ्रमादाय परिगृह्य च । विजयायाभिनिर्याहि यत्र सर्वे वनौकसः । ६.५७.७ ॥

sa tvaṁ balamataḥ śīghramādāya parigṛhya ca ।
vijayāyābhiniryāhi yatra sarve vanaukasaḥ ।
6.57.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ८ ॥
निर्याणादेव ते नूनं चपला हरिवाहिनी । नर्दतां राक्षसेन्द्राणां श्रुत्वा नादं द्रविष्यति । ६.५७.८ ॥

niryāṇādeva te nūnaṁ capalā harivāhinī ।
nardatāṁ rākṣasendrāṇāṁ śrutvā nādaṁ draviṣyati ।
6.57.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ९ ॥
चपला ह्यविनीताश्च चलचित्ताश्च वानराः । सहिष्यन्ति ते नादं सिंहनादमिव द्विपाः । ६.५७.९ ॥

capalā hyavinītāśca calacittāśca vānarāḥ ।
na sahiṣyanti te nādaṁ siṁhanādamiva dvipāḥ ।
6.57.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १० ॥
विद्रुते बले तस्मिन् रामः सौमित्रिणा सह । अवशस्ते निरालम्बः प्रहस्त वशमेष्यति । ६.५७.१० ॥

vidrute ca bale tasmin rāmaḥ saumitriṇā saha ।
avaśaste nirālambaḥ prahasta vaśameṣyati ।
6.57.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ११ ॥
आपत् संशयिता श्रेयो तु निस्संशयीकृता । प्रतिलोमानुलोमं वा यद्वा नो मन्यसे हितम् । ६.५७.११ ॥

āpat saṁśayitā śreyo na tu nissaṁśayīkṛtā ।
pratilomānulomaṁ vā yadvā no manyase hitam ।
6.57.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १२ ॥
रावणेनैवमुक्तस्तु प्रहस्तो वाहिनीपतिः । राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना । ६.५७.१२ ॥

rāvaṇenaivamuktastu prahasto vāhinīpatiḥ ।
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā ।
6.57.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १३ ॥
राजन् मन्त्रितपूर्वं नः कुशलैः सह मन्त्रिभिः । विवादश्चापि नो वृत्तः समवेक्ष्य परस्परम् । ६.५७.१३ ॥

rājan mantritapūrvaṁ naḥ kuśalaiḥ saha mantribhiḥ ।
vivādaścāpi no vṛttaḥ samavekṣya parasparam ।
6.57.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १४ ॥
प्रदानेन तु सीतायाः श्रेयो व्यवसितं मया । अप्रदाने पुनर्युद्धं दृष्टमेतत्तथैव नः । ६.५७.१४ ॥

pradānena tu sītāyāḥ śreyo vyavasitaṁ mayā ।
apradāne punaryuddhaṁ dṛṣṭametattathaiva naḥ ।
6.57.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १५ ॥
सो ऽहं दानैश्च मानैश्च सततं पूजितस्त्वया । सान्त्वैश्च विविधैः काले किं कुर्यां प्रियं तव । ६.५७.१५ ॥

so 'haṁ dānaiśca mānaiśca satataṁ pūjitastvayā ।
sāntvaiśca vividhaiḥ kāle kiṁ na kuryāṁ priyaṁ tava ।
6.57.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १६ ॥
हि मे जीवितं रक्ष्यं पुत्रदारधनानि वा । त्वं पश्य मां जुहूषन्तं त्वदर्थं जीवितं युधि । ६.५७.१६ ॥

na hi me jīvitaṁ rakṣyaṁ putradāradhanāni vā ।
tvaṁ paśya māṁ juhūṣantaṁ tvadarthaṁ jīvitaṁ yudhi ।
6.57.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १७ ॥
एवमुक्त्वा तु भर्तारं रावणं वाहिनीपतिः । उवाचेदं बलाध्यक्षान् प्रहस्तः पुरतः स्थितान् । ६.५७.१७ ॥

evamuktvā tu bhartāraṁ rāvaṇaṁ vāhinīpatiḥ ।
uvācedaṁ balādhyakṣān prahastaḥ purataḥ sthitān ।
6.57.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १८ ॥
समानयत मे शीघ्रं राक्षसानां महद्बलम् । ६.५७.१८ ॥

samānayata me śīghraṁ rākṣasānāṁ mahadbalam ।
6.57.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · १९ ॥
मद्बाणशतवेगेन हतानां रणाजिरे । अद्य तृप्यन्तु मांसादाः पक्षिणः काननौकसाम् । ६.५७.१९ ॥

madbāṇaśatavegena hatānāṁ ca raṇājire ।
adya tṛpyantu māṁsādāḥ pakṣiṇaḥ kānanaukasām ।
6.57.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २० ॥
इत्युक्तास्ते प्रहस्तेन बलाध्यक्षाः कृतत्वराः । बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन् राक्षसमन्दिरे । ६.५७.२० ॥

ityuktāste prahastena balādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ ।
balamudyojayāmāsustasmin rākṣasamandire ।
6.57.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २१ ॥
सा बभूव मुहूर्तेन तिग्मनानाविधायुधैः । लङ्का राक्षसवीरैस्तैर्गजैरिव समाकुला । ६.५७.२१ ॥

sā babhūva muhūrtena tigmanānāvidhāyudhaiḥ ।
laṅkā rākṣasavīraistairgajairiva samākulā ।
6.57.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २२ ॥
हुताशनं तर्पयतां ब्राह्मणांश्च नमस्यताम् । आज्यगन्धप्रतिवहः सुरभिर्मारुतो ववौ । ६.५७.२२ ॥

hutāśanaṁ tarpayatāṁ brāhmaṇāṁśca namasyatām ।
ājyagandhaprativahaḥ surabhirmāruto vavau ।
6.57.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २३ ॥
स्रजश्च विविधाकारा जगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः । सङ्ग्रामसज्जाः संहृष्टा धारयन् राक्षसास्तदा । ६.५७.२३ ॥

srajaśca vividhākārā jagṛhustvabhimantritāḥ ।
saṅgrāmasajjāḥ saṁhṛṣṭā dhārayan rākṣasāstadā ।
6.57.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २४ ॥
सधनुष्काः कवचिनो वेगादाप्लुत्य राक्षसाः । रावणं प्रेक्ष्य राजानं प्रहस्तं पर्यवारयन् । ६.५७.२४ ॥

sadhanuṣkāḥ kavacino vegādāplutya rākṣasāḥ ।
rāvaṇaṁ prekṣya rājānaṁ prahastaṁ paryavārayan ।
6.57.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २५ ॥
अथामन्त्र्य राजानं भेरीमाहत्य भैरवाम् । आरुरोह रथं दिव्यं प्रहस्तः सज्जकल्पितम् । ६.५७.२५ ॥

athāmantrya ca rājānaṁ bherīmāhatya bhairavām ।
āruroha rathaṁ divyaṁ prahastaḥ sajjakalpitam ।
6.57.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २६ ॥
हयैर्महाजवैर्युक्तं सम्यक् सूतसुसंयतम् । महाजलदनिर्घोषं साक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् । ६.५७.२६ ॥

hayairmahājavairyuktaṁ samyak sūtasusaṁyatam ।
mahājaladanirghoṣaṁ sākṣāccandrārkabhāsvaram ।
6.57.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २७ ॥
उरगध्वजदुर्द्धर्षं सुवरूथं स्वपस्करम् । सुवर्णजालसंयुक्तं प्रहसन्तमिव श्रिया । ६.५७.२७ ॥

uragadhvajadurddharṣaṁ suvarūthaṁ svapaskaram ।
suvarṇajālasaṁyuktaṁ prahasantamiva śriyā ।
6.57.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २८ ॥
ततस्तं रथमास्थाय रावणार्पितशासनः । लङ्काया निर्ययौ तूर्णं बलेन महता वृतः । ६.५७.२८ ॥

tatastaṁ rathamāsthāya rāvaṇārpitaśāsanaḥ ।
laṅkāyā niryayau tūrṇaṁ balena mahatā vṛtaḥ ।
6.57.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · २९ ॥
ततो दुन्दुभिनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमः । वादित्राणां निनदः पूरयन्निव सागरम् । शुश्रुवे शङ्खशब्दश्च प्रयाते वाहिनीपतौ । ६.५७.२९ ॥

tato dundubhinirghoṣaḥ parjanyaninadopamaḥ ।
vāditrāṇāṁ ca ninadaḥ pūrayanniva sāgaram ।
śuśruve śaṅkhaśabdaśca prayāte vāhinīpatau ।
6.57.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३० ॥
निनदन्तः स्वरान् घोरान् राक्षसा जग्मुरग्रतः । भीमरूपा महाकायाः प्रहस्तस्य पुरस्सराः । ६.५७.३० ॥

ninadantaḥ svarān ghorān rākṣasā jagmuragrataḥ ।
bhīmarūpā mahākāyāḥ prahastasya purassarāḥ ।
6.57.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३१ ॥
नरान्तकः कुम्भहनुर्महानादः समुन्नतः । प्रहस्तसचिवा ह्येते निर्ययुः परिवार्य तम् । ६.५७.३१ ॥

narāntakaḥ kumbhahanurmahānādaḥ samunnataḥ ।
prahastasacivā hyete niryayuḥ parivārya tam ।
6.57.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३२ ॥
व्यूढेनैव सुघोरेण पूर्वद्वारात् निर्ययौ । गजयूथनिकाशेन बलेन महता वृतः । ६.५७.३२ ॥

vyūḍhenaiva sughoreṇa pūrvadvārāt sa niryayau ।
gajayūthanikāśena balena mahatā vṛtaḥ ।
6.57.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३३ ॥
सागरप्रतिमौघेन वृतस्तेन बलेन सः । प्रहस्तो निर्ययौ तूर्णं कालान्तकयमोपमः । ६.५७.३३ ॥

sāgarapratimaughena vṛtastena balena saḥ ।
prahasto niryayau tūrṇaṁ kālāntakayamopamaḥ ।
6.57.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३४ ॥
तस्य निर्याणघोषेण राक्षसानां नर्दताम् । लङ्कायां सर्वभूतानि विनेदुर्विकृतैः स्वरैः । ६.५७.३४ ॥

tasya niryāṇaghoṣeṇa rākṣasānāṁ ca nardatām ।
laṅkāyāṁ sarvabhūtāni vinedurvikṛtaiḥ svaraiḥ ।
6.57.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३५ ॥
व्यभ्रमाकाशमाविश्य मांसशोणितभोजनाः । मण्डलान्यपसव्यानि खगाश्चक्रू रथं प्रति । ६.५७.३५ ॥

vyabhramākāśamāviśya māṁsaśoṇitabhojanāḥ ।
maṇḍalānyapasavyāni khagāścakrū rathaṁ prati ।
6.57.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३६ ॥
वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरं ववाशिरे । अन्तरिक्षात् पपातोल्का वायुश्च परुषो ववौ । ६.५७.३६ ॥

vamantyaḥ pāvakajvālāḥ śivā ghoraṁ vavāśire ।
antarikṣāt papātolkā vāyuśca paruṣo vavau ।
6.57.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३७ ॥
अन्योन्यमभिसंरब्धा ग्रहाश्च चकाशिरे । ६.५७.३७ ॥

anyonyamabhisaṁrabdhā grahāśca na cakāśire ।
6.57.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३८ ॥
मेघाश्च खरनिर्घोषा रथस्योपरि रक्षसः । ववृषू रुधिरं चास्य सिषिचुश्च पुरस्सरान् । ६.५७.३८ ॥

meghāśca kharanirghoṣā rathasyopari rakṣasaḥ ।
vavṛṣū rudhiraṁ cāsya siṣicuśca purassarān ।
6.57.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ३९ ॥
केतुमूर्धनि गृध्रो ऽस्य निलीनो दक्षिणामुखः । तुदन्नुभयतः पार्श्वं समग्रामहरत् प्रभाम् । ६.५७.३९ ॥

ketumūrdhani gṛdhro 'sya nilīno dakṣiṇāmukhaḥ ।
tudannubhayataḥ pārśvaṁ samagrāmaharat prabhām ।
6.57.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४० ॥
सारथेर्बहुशश्चास्य सङ्ग्राममवगाहतः । प्रतोदो न्यपतद्धस्तात् सूतस्य हयसादिनः । ६.५७.४० ॥

sāratherbahuśaścāsya saṅgrāmamavagāhataḥ ।
pratodo nyapataddhastāt sūtasya hayasādinaḥ ।
6.57.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४१ ॥
निर्याणश्रीश्च या ऽस्यासीद्भास्वरा वसुदुर्लभा । सा ननाश मुहूर्तेन समे स्खलिता हयाः । ६.५७.४१ ॥

niryāṇaśrīśca yā 'syāsīdbhāsvarā vasudurlabhā ।
sā nanāśa muhūrtena same ca skhalitā hayāḥ ।
6.57.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४२ ॥
प्रहस्तं त्वभिनिर्यान्तं प्रख्यातबलपौरुषम् । युधि नानाप्रहरणा कपिसेना ऽभ्यवर्तत । ६.५७.४२ ॥

prahastaṁ tvabhiniryāntaṁ prakhyātabalapauruṣam ।
yudhi nānāpraharaṇā kapisenā 'bhyavartata ।
6.57.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४३ ॥
अथ घोषः सुतुमुलो हरीणां समजायत । वृक्षानारुजतां चैव गुर्वीरागृह्णतां शिलाः । ६.५७.४३ ॥

atha ghoṣaḥ sutumulo harīṇāṁ samajāyata ।
vṛkṣānārujatāṁ caiva gurvīrāgṛhṇatāṁ śilāḥ ।
6.57.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४४ ॥
नदतां राक्षसानां वानराणां गर्जताम् । उभे प्रमुदिते सैन्ये रक्षोगणवनौकसाम् । ६.५७.४४ ॥

nadatāṁ rākṣasānāṁ ca vānarāṇāṁ ca garjatām ।
ubhe pramudite sainye rakṣogaṇavanaukasām ।
6.57.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४५ ॥
वेगितानां समर्थानामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् । परस्परं चाह्वयतां निनादः श्रूयते महान् । ६.५७.४५ ॥

vegitānāṁ samarthānāmanyonyavadhakāṅkṣiṇām ।
parasparaṁ cāhvayatāṁ ninādaḥ śrūyate mahān ।
6.57.45 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५७ · ४६ ॥
ततः प्रहस्तः कपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थे विजयाय दुर्मतिः । विवृद्धवेगां विवेश तां चमूं यथा मुमूर्षुः शलभो विभावसुम् । ६.५७.४६ ॥

tataḥ prahastaḥ kapirājavāhinīmabhipratasthe vijayāya durmatiḥ ।
vivṛddhavegāṁ ca viveśa tāṁ camūṁ yathā mumūrṣuḥ śalabho vibhāvasum ।
6.57.46 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.