वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ५४ · ३८ श्लोकाःSarga 54 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ५४ · १ ॥
बलस्य निघातेन अङ्गदस्य जयेन च । राक्षसः क्रोधमाविष्टो वज्रदंष्ट्रो महाबलः । ६.५४.१ ॥

balasya ca nighātena aṅgadasya jayena ca ।
rākṣasaḥ krodhamāviṣṭo vajradaṁṣṭro mahābalaḥ ।
6.54.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २ ॥
विस्फार्य धनुर्घोरं शक्राशनिसमस्वनम् । वानराणामनीकानि प्राकिरच्छरवृष्टिभिः । ६.५४.२ ॥

sa visphārya dhanurghoraṁ śakrāśanisamasvanam ।
vānarāṇāmanīkāni prākiraccharavṛṣṭibhiḥ ।
6.54.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३ ॥
राक्षसाश्चापि मुख्यास्ते रथेषु समवस्थिताः । नानाप्रहरणाः शूराः प्रायुद्ध्यन्त तदा रणे । ६.५४.३ ॥

rākṣasāścāpi mukhyāste ratheṣu samavasthitāḥ ।
nānāpraharaṇāḥ śūrāḥ prāyuddhyanta tadā raṇe ।
6.54.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ४ ॥
वानराणां तु शूरा ये सर्वे ते प्लवगर्षभाः । आयुद्ध्यन्त शिलाहस्ताः समवेताः समन्ततः । ६.५४.४ ॥

vānarāṇāṁ tu śūrā ye sarve te plavagarṣabhāḥ ।
āyuddhyanta śilāhastāḥ samavetāḥ samantataḥ ।
6.54.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ५ ॥
तत्रायुधसहस्राणि तस्मिन्नायोधने भृशम् । राक्षसाः कपिमुख्येषु पातयाञ्चक्रिरे तदा । ६.५४.५ ॥

tatrāyudhasahasrāṇi tasminnāyodhane bhṛśam ।
rākṣasāḥ kapimukhyeṣu pātayāñcakrire tadā ।
6.54.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ६ ॥
वानराश्चापि रक्षस्सु गिरीन् वृक्षान् महाशिलाः । प्रवीराः पातयामासुर्मत्तवारणसन्निभाः । ६.५४.६ ॥

vānarāścāpi rakṣassu girīn vṛkṣān mahāśilāḥ ।
pravīrāḥ pātayāmāsurmattavāraṇasannibhāḥ ।
6.54.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ७ ॥
शूराणां युद्ध्यमानानां समरेष्वनिवर्तिनाम् । तद्राक्षसगणानां सुयुद्धं समवर्तत । ६.५४.७ ॥

śūrāṇāṁ yuddhyamānānāṁ samareṣvanivartinām ।
tadrākṣasagaṇānāṁ ca suyuddhaṁ samavartata ।
6.54.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ८ ॥
प्रभिन्नशिरसः केचिद्भिन्नैः पादैश्च बाहुभिः । शस्त्रैरर्पितदेहास्तु रुधिरेण समुक्षिताः । ६.५४.८ ॥

prabhinnaśirasaḥ kecidbhinnaiḥ pādaiśca bāhubhiḥ ।
śastrairarpitadehāstu rudhireṇa samukṣitāḥ ।
6.54.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ९ ॥
हरयो राक्षसाश्चैव शेरते गां समाश्रिताः । कङ्कगृध्रवलैराढ्या गोमायुगणसङ्कुलाः । ६.५४.९ ॥

harayo rākṣasāścaiva śerate gāṁ samāśritāḥ ।
kaṅkagṛdhravalairāḍhyā gomāyugaṇasaṅkulāḥ ।
6.54.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १० ॥
कबन्धानि समुत्पेतुर्भीरुणां भीषणानि वै । ६.५४.१० ॥

kabandhāni samutpeturbhīruṇāṁ bhīṣaṇāni vai ।
6.54.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ११ ॥
भुजपाणिशिरश्छिन्नाश्छिन्नकायाश्च भूतले । वानरा राक्षसाश्चापि निपेतुस्तत्र वै रणे । ६.५४.११ ॥

bhujapāṇiśiraśchinnāśchinnakāyāśca bhūtale ।
vānarā rākṣasāścāpi nipetustatra vai raṇe ।
6.54.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १२ ॥
ततो वानरसैन्येन हन्यमानं निशाचरम् । प्राभज्यत बलं सर्वं वज्रदंष्ट्रस्य पश्यतः । ६.५४.१२ ॥

tato vānarasainyena hanyamānaṁ niśācaram ।
prābhajyata balaṁ sarvaṁ vajradaṁṣṭrasya paśyataḥ ।
6.54.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १३ ॥
राक्षसान् भयवित्रस्तान् हन्यमानान् प्लवङ्गमैः । दृष्ट्वा रोषताम्राक्षो वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान् । ६.५४.१३ ॥

rākṣasān bhayavitrastān hanyamānān plavaṅgamaiḥ ।
dṛṣṭvā sa roṣatāmrākṣo vajradaṁṣṭraḥ pratāpavān ।
6.54.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १४ ॥
प्रविवेश धनुष्पाणिस्त्रासयन् हरिवाहिनीम् । शरैर्विदारयामास कङ्कपत्रैरजिह्मगैः । ६.५४.१४ ॥

praviveśa dhanuṣpāṇistrāsayan harivāhinīm ।
śarairvidārayāmāsa kaṅkapatrairajihmagaiḥ ।
6.54.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १५ ॥
बिभेद वानरांस्तत्र सप्ताष्टौ नव पञ्च च । विव्याध परमक्रुद्धो वज्रदंष्ट्रः प्रतापवान् । ६.५४.१५ ॥

bibheda vānarāṁstatra saptāṣṭau nava pañca ca ।
vivyādha paramakruddho vajradaṁṣṭraḥ pratāpavān ।
6.54.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १६ ॥
त्रस्ताः सर्वे हरिगणाः शरैः सङ्कृत्तकन्धराः । अङ्गदं सम्प्रधावन्ति प्रजापतिमिव प्रजाः । ६.५४.१६ ॥

trastāḥ sarve harigaṇāḥ śaraiḥ saṅkṛttakandharāḥ ।
aṅgadaṁ sampradhāvanti prajāpatimiva prajāḥ ।
6.54.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १७ ॥
ततो हरिगणान् भग्नान् दृष्ट्वा वालिसुतस्तदा । क्रोधेन वज्रदंष्ट्रं तमुदीक्षन्तमुदैक्षत । ६.५४.१७ ॥

tato harigaṇān bhagnān dṛṣṭvā vālisutastadā ।
krodhena vajradaṁṣṭraṁ tamudīkṣantamudaikṣata ।
6.54.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १८ ॥
वज्रदंष्ट्रो ऽङ्गदश्चोभौ सङ्गतौ हरिराक्षसौ । चेरतुः परमक्रुद्धौ हरिमत्तगजाविव । ६.५४.१८ ॥

vajradaṁṣṭro 'ṅgadaścobhau saṅgatau harirākṣasau ।
ceratuḥ paramakruddhau harimattagajāviva ।
6.54.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · १९ ॥
ततः शरसहस्रेण वालिपुत्रं महाबलः । जघान मर्मदेशेषु मातङ्गमिव तोमरैः । ६.५४.१९ ॥

tataḥ śarasahasreṇa vāliputraṁ mahābalaḥ ।
jaghāna marmadeśeṣu mātaṅgamiva tomaraiḥ ।
6.54.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २० ॥
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गो वालिसूनुर्महाबलः । चिक्षेप वज्रदंष्ट्राय वृक्षं भीमपराक्रमः । ६.५४.२० ॥

rudhirokṣitasarvāṅgo vālisūnurmahābalaḥ ।
cikṣepa vajradaṁṣṭrāya vṛkṣaṁ bhīmaparākramaḥ ।
6.54.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २१ ॥
दृष्ट्वा ऽपतन्तं तं वृक्षमसम्भ्रान्तश्च राक्षसः । चिच्छेद बहुधा सो ऽपि निकृत्तः पतितो भुवि । ६.५४.२१ ॥

dṛṣṭvā ' 'patantaṁ taṁ vṛkṣamasambhrāntaśca rākṣasaḥ ।
ciccheda bahudhā so 'pi nikṛttaḥ patito bhuvi ।
6.54.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २२ ॥
तं दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रस्य विक्रमं प्लवगर्षभः । प्रगृह्य विपुलं शैलं चिक्षेप ननाद च । ६.५४.२२ ॥

taṁ dṛṣṭvā vajradaṁṣṭrasya vikramaṁ plavagarṣabhaḥ ।
pragṛhya vipulaṁ śailaṁ cikṣepa ca nanāda ca ।
6.54.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २३ ॥
समापतन्तं तं दृष्ट्वा रथादाप्लुत्य वीर्यवान् । गदापाणिरसम्भ्रान्तः पृथिव्यां समतिष्ठत । ६.५४.२३ ॥

samāpatantaṁ taṁ dṛṣṭvā rathādāplutya vīryavān ।
gadāpāṇirasambhrāntaḥ pṛthivyāṁ samatiṣṭhata ।
6.54.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २४ ॥
सा ऽङ्गदेन गदा ऽक्षिप्ता गत्वा तु रणमूर्धनि । ६.५४.२४ ॥

sā 'ṅgadena gadā ' 'kṣiptā gatvā tu raṇamūrdhani ।
6.54.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २५ ॥
सचक्रकूबरं साश्वं प्रममाथ रथं तदा । ६.५४.२५ ॥

sacakrakūbaraṁ sāśvaṁ pramamātha rathaṁ tadā ।
6.54.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २६ ॥
ततो ऽन्यं गिरिमाक्षिप्य विपुलं द्रुमभूषितम् । वज्रदंष्ट्रस्य शिरसि पातयामास सो ऽङ्गदः । ६.५४.२६ ॥

tato 'nyaṁ girimākṣipya vipulaṁ drumabhūṣitam ।
vajradaṁṣṭrasya śirasi pātayāmāsa so 'ṅgadaḥ ।
6.54.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २७ ॥
अभवच्छोणितोद्गारी वज्रदंष्ट्रः मूर्च्छितः । मुहूर्तमभवन्मूढो गदामालिङ्ग्य निःश्वसन् । ६.५४.२७ ॥

abhavacchoṇitodgārī vajradaṁṣṭraḥ sa mūrcchitaḥ ।
muhūrtamabhavanmūḍho gadāmāliṅgya niḥśvasan ।
6.54.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २८ ॥
लब्धसञ्ज्ञो गदया वालिपुत्रमवस्थितम् । जघान परमक्रुद्धो वक्षोदेशे निशाचरः । गदां त्यक्त्वा ततस्तत्र मुष्टियुद्धमवर्तत । ६.५४.२८ ॥

sa labdhasañjño gadayā vāliputramavasthitam ।
jaghāna paramakruddho vakṣodeśe niśācaraḥ ।
gadāṁ tyaktvā tatastatra muṣṭiyuddhamavartata ।
6.54.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · २९ ॥
अन्योन्यं जघ्नतुस्तत्र तावुभौ हरिराक्षसौ । रुधिरोद्गारिणो तौ तु प्रहरैर्जनितश्रमौ । बभूवतुः सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव । ६.५४.२९ ॥

anyonyaṁ jaghnatustatra tāvubhau harirākṣasau ।
rudhirodgāriṇo tau tu praharairjanitaśramau ।
babhūvatuḥ suvikrāntāvaṅgārakabudhāviva ।
6.54.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३० ॥
ततः परमतेजस्वी अङ्गदः कपिकुञ्जरः । उत्पाट्य वृक्षं स्थितवान् बहुपुष्पफलाञ्चितम् । ६.५४.३० ॥

tataḥ paramatejasvī aṅgadaḥ kapikuñjaraḥ ।
utpāṭya vṛkṣaṁ sthitavān bahupuṣpaphalāñcitam ।
6.54.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३१ ॥
जग्राह चार्षभं चर्म खड्गं विपुलं शुभम् । किङ्किणीजालसञ्छन्नं चर्मणा परिष्कृतम् । ६.५४.३१ ॥

jagrāha cārṣabhaṁ carma khaḍgaṁ ca vipulaṁ śubham ।
kiṅkiṇījālasañchannaṁ carmaṇā ca pariṣkṛtam ।
6.54.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३२ ॥
विचित्रांश्चेरतुर्मार्गान् रुषितौ कपिराक्षसौ । जघ्नतुश्च तदा ऽन्योन्यं निर्दयं जयकाङ्क्षिणौ । ६.५४.३२ ॥

vicitrāṁśceraturmārgān ruṣitau kapirākṣasau ।
jaghnatuśca tadā 'nyonyaṁ nirdayaṁ jayakāṅkṣiṇau ।
6.54.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३३ ॥
व्रणैः सास्त्रैरशोभेतां पुष्पिताविव किंशुकौ । युद्ध्यमानौ परिश्रान्तौ जानुभ्यामवनीं गतौ । ६.५४.३३ ॥

vraṇaiḥ sāstrairaśobhetāṁ puṣpitāviva kiṁśukau ।
yuddhyamānau pariśrāntau jānubhyāmavanīṁ gatau ।
6.54.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३४ ॥
निमेषान्तरमात्रेण अङ्गदः कपिकुञ्जरः । उदतिष्ठत दीप्ताक्षो दण्डाहत इवोरगः । ६.५४.३४ ॥

nimeṣāntaramātreṇa aṅgadaḥ kapikuñjaraḥ ।
udatiṣṭhata dīptākṣo daṇḍāhata ivoragaḥ ।
6.54.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३५ ॥
निर्मलेन सुधौतेन खड्गेनास्य महच्छिरः । जघान वज्रदंष्ट्रस्य वालिसूनुर्महाबलः । ६.५४.३५ ॥

nirmalena sudhautena khaḍgenāsya mahacchiraḥ ।
jaghāna vajradaṁṣṭrasya vālisūnurmahābalaḥ ।
6.54.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३६ ॥
रुधिरोक्षितगात्रस्य बभूव पतितं द्विधा । सरोषपरिवृत्ताक्षं शुभं खड्गहतं शिरः । ६.५४.३६ ॥

rudhirokṣitagātrasya babhūva patitaṁ dvidhā ।
saroṣaparivṛttākṣaṁ śubhaṁ khaḍgahataṁ śiraḥ ।
6.54.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३७ ॥
वज्रदंष्ट्रं हतं दृष्ट्वा राक्षसा भयमोहिताः । त्रस्ताः प्रत्यपतन् लङ्कां वध्यमानाः प्लवङ्गमै । विषण्णवदना दीना ह्रिया किञ्चिदवाङ्मुखाः । ६.५४.३७ ॥

vajradaṁṣṭraṁ hataṁ dṛṣṭvā rākṣasā bhayamohitāḥ ।
trastāḥ pratyapatan laṅkāṁ vadhyamānāḥ plavaṅgamai ।
viṣaṇṇavadanā dīnā hriyā kiñcidavāṅmukhāḥ ।
6.54.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५४ · ३८ ॥
निहत्य तं वज्रधरप्रभावः वालिसूनुः कपिसैन्यमध्ये । जगाम हर्षं महितो महाबलः सहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः । ६.५४.३८ ॥

nihatya taṁ vajradharaprabhāvaḥ sa vālisūnuḥ kapisainyamadhye ।
jagāma harṣaṁ mahito mahābalaḥ sahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ ।
6.54.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.