वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ५३ · ३२ श्लोकाःSarga 53 · 32 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ५३ · १ ॥
धूम्राक्षं निहतं श्रुत्वा रावणो राक्षसेश्वरः । क्रोधेन महता ऽविष्टो निश्वसन्नुरगो यथा । ६.५३.१ ॥

dhūmrākṣaṁ nihataṁ śrutvā rāvaṇo rākṣaseśvaraḥ ।
krodhena mahatā ' 'viṣṭo niśvasannurago yathā ।
6.53.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २ ॥
दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य क्रोधेन कलुषीकृतः । अब्रवीद्राक्षसं शूरं वज्रदंष्ट्रं महाबलम् । ६.५३.२ ॥

dīrghamuṣṇaṁ viniśvasya krodhena kaluṣīkṛtaḥ ।
abravīdrākṣasaṁ śūraṁ vajradaṁṣṭraṁ mahābalam ।
6.53.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ३ ॥
गच्छ त्वं वीर निर्याहि राक्षसैः परिवारितः । जहि दाशरथिं रामं सुग्रीवं वानरैः सह । ६.५३.३ ॥

gaccha tvaṁ vīra niryāhi rākṣasaiḥ parivāritaḥ ।
jahi dāśarathiṁ rāmaṁ sugrīvaṁ vānaraiḥ saha ।
6.53.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ४ ॥
तथेत्युक्त्वा द्रुततरं मायावी राक्षसेश्वरः । निर्जगाम बलै सार्धं बहुभिः परिवारितः । ६.५३.४ ॥

tathetyuktvā drutataraṁ māyāvī rākṣaseśvaraḥ ।
nirjagāma balai sārdhaṁ bahubhiḥ parivāritaḥ ।
6.53.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ५ ॥
नागैरश्वैः खरैरुष्ट्रैः संयुक्तः सुसामाहितः । पताकाध्वजचित्रैश्च रथैश्च समलङ्कृतः । ६.५३.५ ॥

nāgairaśvaiḥ kharairuṣṭraiḥ saṁyuktaḥ susāmāhitaḥ ।
patākādhvajacitraiśca rathaiśca samalaṅkṛtaḥ ।
6.53.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ६ ॥
ततो विचित्रकेयूरमुकुटैश्च विभूषितः । तनुत्राणि संरुद्ध्य सधनुर्निर्ययौ द्रुतम् । ६.५३.६ ॥

tato vicitrakeyūramukuṭaiśca vibhūṣitaḥ ।
tanutrāṇi ca saṁruddhya sadhanurniryayau drutam ।
6.53.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ७ ॥
पताकालङ्कृतं दीप्तं तप्तकाञ्चनभूषणम् । रथं प्रदक्षिणं कृत्वा समारोहच्चमूपतिः । ६.५३.७ ॥

patākālaṅkṛtaṁ dīptaṁ taptakāñcanabhūṣaṇam ।
rathaṁ pradakṣiṇaṁ kṛtvā samārohaccamūpatiḥ ।
6.53.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ८ ॥
यष्टिभिस्तोमरैश्चित्रैः शूलैश्च मुसलैरपि । भिन्दिपालैश्च पाशैश्च शक्तिभिः पट्टिशैरपि । ६.५३.८ ॥

yaṣṭibhistomaraiścitraiḥ śūlaiśca musalairapi ।
bhindipālaiśca pāśaiśca śaktibhiḥ paṭṭiśairapi ।
6.53.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ९ ॥
खड्गैश्चक्रैर्गदाभिश्च निशितैश्च परश्वधैः । पदातयश्च निर्यान्ति विविधाः शस्त्रपाणयः । विचित्रवाससः सर्वे दीप्ता राक्षसपुङ्गवाः । ६.५३.९ ॥

khaḍgaiścakrairgadābhiśca niśitaiśca paraśvadhaiḥ ।
padātayaśca niryānti vividhāḥ śastrapāṇayaḥ ।
vicitravāsasaḥ sarve dīptā rākṣasapuṅgavāḥ ।
6.53.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १० ॥
गजा मदोत्कटाः शूराश्चलन्त इव पर्वताः । ते युद्धकुशलै रूढास्तोमराङ्कुशपाणिभिः । ६.५३.१० ॥

gajā madotkaṭāḥ śūrāścalanta iva parvatāḥ ।
te yuddhakuśalai rūḍhāstomarāṅkuśapāṇibhiḥ ।
6.53.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ११ ॥
अन्ये लक्षणसंयुक्ताः शूरारूढा महाबलाः । ६.५३.११ ॥

anye lakṣaṇasaṁyuktāḥ śūrārūḍhā mahābalāḥ ।
6.53.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १२ ॥
तद्राक्षसबलं घोरं विप्रस्थितमशोभत । प्रावृट्काले यथा मेघा नर्दमानाः सविद्युतः । ६.५३.१२ ॥

tadrākṣasabalaṁ ghoraṁ viprasthitamaśobhata ।
prāvṛṭkāle yathā meghā nardamānāḥ savidyutaḥ ।
6.53.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १३ ॥
निस्सृता दक्षिणद्वारादङ्गदो यत्र यूथपः । तेषां निष्क्रममाणानामशुभं समजायत । ६.५३.१३ ॥

nissṛtā dakṣiṇadvārādaṅgado yatra yūthapaḥ ।
teṣāṁ niṣkramamāṇānāmaśubhaṁ samajāyata ।
6.53.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १४ ॥
आकाशाद्विघनात्तीव्रा उल्काश्चाभ्यपतंस्तदा । वमन्त्यः पावकज्वालाः शिवा घोरं ववाशिरे । ६.५३.१४ ॥

ākāśādvighanāttīvrā ulkāścābhyapataṁstadā ।
vamantyaḥ pāvakajvālāḥ śivā ghoraṁ vavāśire ।
6.53.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १५ ॥
व्याहरन्ति मृगा घोरा रक्षसां निधनं तदा । समापतन्तो योधास्तु प्रास्खलन् भयमोहिताः । ६.५३.१५ ॥

vyāharanti mṛgā ghorā rakṣasāṁ nidhanaṁ tadā ।
samāpatanto yodhāstu prāskhalan bhayamohitāḥ ।
6.53.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १६ ॥
एतानौत्पातिकान् दृष्ट्वा वज्रदंष्ट्रो महाबलः । धैर्यमालम्ब्य तेजस्वी निर्जगाम रणोत्सुकः । ६.५३.१६ ॥

etānautpātikān dṛṣṭvā vajradaṁṣṭro mahābalaḥ ।
dhairyamālambya tejasvī nirjagāma raṇotsukaḥ ।
6.53.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १७ ॥
तांस्तु निष्क्रमतो दृष्ट्वा वानरा जितकाशिनः । प्रणेदुः सुमहानादान् पूरयंश्च दिशो दश । ६.५३.१७ ॥

tāṁstu niṣkramato dṛṣṭvā vānarā jitakāśinaḥ ।
praṇeduḥ sumahānādān pūrayaṁśca diśo daśa ।
6.53.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १८ ॥
ततः प्रवृत्तं तुमुलं हरीणां राक्षसैः सह । घोराणां भीमरूपाणामन्योन्यवधकाङ्क्षिणाम् । ६.५३.१८ ॥

tataḥ pravṛttaṁ tumulaṁ harīṇāṁ rākṣasaiḥ saha ।
ghorāṇāṁ bhīmarūpāṇāmanyonyavadhakāṅkṣiṇām ।
6.53.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · १९ ॥
निष्पतन्तो महोत्साहा भिन्नदेहशिरोधराः । रुधिरोक्षितसर्वाङ्गा न्यपतन् जगतीतले । ६.५३.१९ ॥

niṣpatanto mahotsāhā bhinnadehaśirodharāḥ ।
rudhirokṣitasarvāṅgā nyapatan jagatītale ।
6.53.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २० ॥
केचिदन्योन्यमासाद्य शूराः परिघपाणयः । चिक्षिपुर्विविधं शस्त्रं समरेष्वनिवर्तिनः । ६.५३.२० ॥

kecidanyonyamāsādya śūrāḥ parighapāṇayaḥ ।
cikṣipurvividhaṁ śastraṁ samareṣvanivartinaḥ ।
6.53.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २१ ॥
द्रुमाणां शिलानां शस्त्राणां चापि निस्वनः । श्रूयते सुमहांस्तत्र घोरो हृदयभेदनः । ६.५३.२१ ॥

drumāṇāṁ ca śilānāṁ ca śastrāṇāṁ cāpi nisvanaḥ ।
śrūyate sumahāṁstatra ghoro hṛdayabhedanaḥ ।
6.53.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २२ ॥
रथनेमिस्वनस्तत्र धनुषश्चापि निस्वनः । शङ्खभेरीमृदङ्गानां बभूव तुमुलः स्वनः । ६.५३.२२ ॥

rathanemisvanastatra dhanuṣaścāpi nisvanaḥ ।
śaṅkhabherīmṛdaṅgānāṁ babhūva tumulaḥ svanaḥ ।
6.53.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २३ ॥
केचिदस्त्राणि संसृज्य बाहुयुद्धमकुर्वत । ६.५३.२३ ॥

kecidastrāṇi saṁsṛjya bāhuyuddhamakurvata ।
6.53.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २४ ॥
तलैश्च चरणैश्चापि मुष्टिभिश्च द्रुमैरपि । जानुभिश्च हताः केचिद्भिन्नदेहाश्च राक्षसाः । शिलाभिश्चूर्णिताः केचिद्वानरैर्युद्धदुर्मदैः । ६.५३.२४ ॥

talaiśca caraṇaiścāpi muṣṭibhiśca drumairapi ।
jānubhiśca hatāḥ kecidbhinnadehāśca rākṣasāḥ ।
śilābhiścūrṇitāḥ kecidvānarairyuddhadurmadaiḥ ।
6.53.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २५ ॥
वज्रदंष्ट्रो भृशं बाणै रणे वित्रासयन् हरीन् । चचार लोकसंहारे पाशहस्त इवान्तकः । ६.५३.२५ ॥

vajradaṁṣṭro bhṛśaṁ bāṇai raṇe vitrāsayan harīn ।
cacāra lokasaṁhāre pāśahasta ivāntakaḥ ।
6.53.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २६ ॥
बलवन्तो ऽस्त्रविदुषो नानाप्रहरणा रणे । जघ्नुर्वानरसैन्यानि राक्षसाः क्रोधमूर्च्छिताः । ६.५३.२६ ॥

balavanto 'straviduṣo nānāpraharaṇā raṇe ।
jaghnurvānarasainyāni rākṣasāḥ krodhamūrcchitāḥ ।
6.53.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २७ ॥
निघ्नुतो राक्षसान् दृष्ट्वा सर्वान् वालिसुतो रणे । क्रोधेन द्विगुणाविष्टः संवर्तक इवानलः । ६.५३.२७ ॥

nighnuto rākṣasān dṛṣṭvā sarvān vālisuto raṇe ।
krodhena dviguṇāviṣṭaḥ saṁvartaka ivānalaḥ ।
6.53.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २८ ॥
तान् राक्षसगणान् सर्वान् वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान् । अङ्गदः क्रोधताम्राक्षः सिंहः क्षुद्रमृगानिव । चकार कदनं घोरं शक्रतुल्यपराक्रमः । ६.५३.२८ ॥

tān rākṣasagaṇān sarvān vṛkṣamudyamya vīryavān ।
aṅgadaḥ krodhatāmrākṣaḥ siṁhaḥ kṣudramṛgāniva ।
cakāra kadanaṁ ghoraṁ śakratulyaparākramaḥ ।
6.53.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · २९ ॥
अङ्गदाभिहतास्तत्र राक्षसा भीमविक्रमाः । विभिन्नशिरसः पेतुर्विकृत्ता इव पादपाः । ६.५३.२९ । िव ॥

aṅgadābhihatāstatra rākṣasā bhīmavikramāḥ ।
vibhinnaśirasaḥ peturvikṛttā iva pādapāḥ ।
6.53.29 ।
iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ३० ॥
रथैरश्वैर्ध्वजैश्चित्रैः शरीरैर्हरिरक्षसाम् । रुधिरेण सञ्छन्ना भूमिर्भयकरी तदा । ६.५३.३० ॥

rathairaśvairdhvajaiścitraiḥ śarīrairharirakṣasām ।
rudhireṇa ca sañchannā bhūmirbhayakarī tadā ।
6.53.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ३१ ॥
हारकेयूरवस्त्रैश्च शस्त्रैश्च समलङ्कृता । भूमिर्भाति रणे तत्र शारदीव यथा निशा । ६.५३.३१ ॥

hārakeyūravastraiśca śastraiśca samalaṅkṛtā ।
bhūmirbhāti raṇe tatra śāradīva yathā niśā ।
6.53.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५३ · ३२ ॥
अङ्गदस्य वेगेन तद्राक्षसबलं महत् । प्राकम्पत तदा तत्र पवनेनाम्बुदो यथा । ६.५३.३२ ॥

aṅgadasya ca vegena tadrākṣasabalaṁ mahat ।
prākampata tadā tatra pavanenāmbudo yathā ।
6.53.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.