वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ५२ · ३९ श्लोकाःSarga 52 · 39 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ५२ · १ ॥
धूम्राक्षं प्रेक्ष्य निर्यान्तं राक्षसं भीमविक्रमम् । विनेदुर्वानराः सर्वे प्रहृष्टा युद्धकाङ्क्षिणः । ६.५२.१ ॥

dhūmrākṣaṁ prekṣya niryāntaṁ rākṣasaṁ bhīmavikramam ।
vinedurvānarāḥ sarve prahṛṣṭā yuddhakāṅkṣiṇaḥ ।
6.52.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २ ॥
तेषां सुतुमुलं युद्धं सञ्जज्ञे हरिरक्षसाम् । अन्योन्यं पादपैर्घोरं निघ्नतां शूलमुद्गरैः । ६.५२.२ ॥

teṣāṁ sutumulaṁ yuddhaṁ sañjajñe harirakṣasām ।
anyonyaṁ pādapairghoraṁ nighnatāṁ śūlamudgaraiḥ ।
6.52.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३ ॥
घोरैश्च परिघैश्चित्रैस्त्रिशूलैश्चापि संहतैः । राक्षसैर्वानरा घोरैर्विनिकृत्ताः समन्ततः । ६.५२.३ ॥

ghoraiśca parighaiścitraistriśūlaiścāpi saṁhataiḥ ।
rākṣasairvānarā ghorairvinikṛttāḥ samantataḥ ।
6.52.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ४ ॥
वानरै राक्षसाश्चापि द्रुमैर्भूमौ समीकृताः । राक्षसाश्चापि सङ्क्रुद्धा वानरान्निशितैः शरैः । विव्यधुर्घोरसङ्काशैः कङ्कपत्रैरजिह्मगैः । ६.५२.४ ॥

vānarai rākṣasāścāpi drumairbhūmau samīkṛtāḥ ।
rākṣasāścāpi saṅkruddhā vānarānniśitaiḥ śaraiḥ ।
vivyadhurghorasaṅkāśaiḥ kaṅkapatrairajihmagaiḥ ।
6.52.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ५ ॥
ते गदाभिश्च भीमाभिः पट्टिशैः कूटमुद्गरैः । ६.५२.५ । श्चापि सङ्क्रुद्धा वानरान्निशितैः शरैः ॥

te gadābhiśca bhīmābhiḥ paṭṭiśaiḥ kūṭamudgaraiḥ ।
6.52.5 ।
ścāpi saṅkruddhā vānarānniśitaiḥ śaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ६ ॥
विदार्यमाणा रक्षोभिर्वानरास्ते महाबलाः । अमर्षाज्जनितोद्धर्षाश्चक्रुः कर्माण्यभीतवत् । ६.५२.६ ॥

vidāryamāṇā rakṣobhirvānarāste mahābalāḥ ।
amarṣājjanitoddharṣāścakruḥ karmāṇyabhītavat ।
6.52.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ७ ॥
शरनिर्भिन्नगात्रास्ते शूलनिर्भिन्नदेहिनः । जगृहुस्ते द्रुमांस्तत्र शिलाश्च हरियूथपाः । ६.५२.७ ॥

śaranirbhinnagātrāste śūlanirbhinnadehinaḥ ।
jagṛhuste drumāṁstatra śilāśca hariyūthapāḥ ।
6.52.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ८ ॥
ते भीमवेगा हरयो नर्दमानास्ततस्ततः । ममन्थू राक्षसान् भीमान्नामानि बभाषिरे । ६.५२.८ ॥

te bhīmavegā harayo nardamānāstatastataḥ ।
mamanthū rākṣasān bhīmānnāmāni ca babhāṣire ।
6.52.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ९ ॥
तद्वभूवाद्भुतं घोरं युद्धं वानररक्षसाम् । शिलाभिर्विविधाभिश्च बहुभिश्चैव पादपैः । ६.५२.९ ॥

tadvabhūvādbhutaṁ ghoraṁ yuddhaṁ vānararakṣasām ।
śilābhirvividhābhiśca bahubhiścaiva pādapaiḥ ।
6.52.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १० ॥
राक्षसा मथिताः केचिद्वानरैर्जितकाशिभिः । ववमू रुधिरं केचिन्मुखै रुधिरभोजनाः । ६.५२.१० ॥

rākṣasā mathitāḥ kecidvānarairjitakāśibhiḥ ।
vavamū rudhiraṁ kecinmukhai rudhirabhojanāḥ ।
6.52.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ११ ॥
पार्श्वेषु दारिताः केचित् केचिद्राशीकृता द्रुमैः । शिलाभिश्चूर्णिताः केचित् केचिद्दन्तैर्विदारिताः । ६.५२.११ ॥

pārśveṣu dāritāḥ kecit kecidrāśīkṛtā drumaiḥ ।
śilābhiścūrṇitāḥ kecit keciddantairvidāritāḥ ।
6.52.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १२ ॥
ध्वजैर्विमथितैर्भग्नैः खरैश्च विनिपातितैः । रथैर्विध्वंसितैश्चापि पतितै रजनीचरैः । ६.५२.१२ ॥

dhvajairvimathitairbhagnaiḥ kharaiśca vinipātitaiḥ ।
rathairvidhvaṁsitaiścāpi patitai rajanīcaraiḥ ।
6.52.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १३ ॥
गजेन्द्रैः पर्वताकारैः पर्वताग्रैर्वनौकसाम् । मथितैर्वाजिभिः कीर्णं सारोहैर्वसुधातलम् । ६.५२.१३ ॥

gajendraiḥ parvatākāraiḥ parvatāgrairvanaukasām ।
mathitairvājibhiḥ kīrṇaṁ sārohairvasudhātalam ।
6.52.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १४ ॥
वानरैर्भीमविक्रान्तैराप्लुत्याप्लुत्य वेगितैः । राक्षसाः करजैस्तीक्ष्णैर्मुखेषु विनिकर्तिताः । ६.५२.१४ ॥

vānarairbhīmavikrāntairāplutyāplutya vegitaiḥ ।
rākṣasāḥ karajaistīkṣṇairmukheṣu vinikartitāḥ ।
6.52.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १५ ॥
विवर्णवदना भूयो विप्रकीर्णशिरोरुहाः । मूढाः शोणितगन्धेन निपेतुर्धरणीतले । ६.५२.१५ ॥

vivarṇavadanā bhūyo viprakīrṇaśiroruhāḥ ।
mūḍhāḥ śoṇitagandhena nipeturdharaṇītale ।
6.52.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १६ ॥
अन्ये परमसङ्क्रुद्धा राक्षसा भीमनिस्वनाः । तलैरेवाभिधावन्ति वज्रस्पर्शसमैर्हरीन् । ६.५२.१६ ॥

anye paramasaṅkruddhā rākṣasā bhīmanisvanāḥ ।
talairevābhidhāvanti vajrasparśasamairharīn ।
6.52.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १७ ॥
वानरैरापतन्तस्ते वेगिता वेगवत्तरैः । मुष्टिभिश्चरणैर्दन्तैः पादपैश्चावपोथिताः । वानरैर्हन्यमानास्ते राक्षसा विप्रदुद्रुवुः । ६.५२.१७ ॥

vānarairāpatantaste vegitā vegavattaraiḥ ।
muṣṭibhiścaraṇairdantaiḥ pādapaiścāvapothitāḥ ।
vānarairhanyamānāste rākṣasā vipradudruvuḥ ।
6.52.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १८ ॥
सैन्यं तु विद्रुतं दृष्ट्वा धूम्राक्षो राक्षसर्षभः । क्रोधेन कदनं चक्रे वानराणां युयुत्सताम् । ६.५२.१८ ॥

sainyaṁ tu vidrutaṁ dṛṣṭvā dhūmrākṣo rākṣasarṣabhaḥ ।
krodhena kadanaṁ cakre vānarāṇāṁ yuyutsatām ।
6.52.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · १९ ॥
प्रासैः प्रमथिताः केचिद्वानराः शोणितस्रवाः । मुद्गरैराहताः केचित् पतिता धरणीतले । ६.५२.१९ ॥

prāsaiḥ pramathitāḥ kecidvānarāḥ śoṇitasravāḥ ।
mudgarairāhatāḥ kecit patitā dharaṇītale ।
6.52.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २० ॥
परिघैर्मथिताः केचिद्भिन्दिपालैर्विदारिताः । पट्टिशैराहताः केचिद्विह्वलन्तो गतासवः । ६.५२.२० ॥

parighairmathitāḥ kecidbhindipālairvidāritāḥ ।
paṭṭiśairāhatāḥ kecidvihvalanto gatāsavaḥ ।
6.52.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २१ ॥
केचिद्विनिहताः शूलै रुधिरार्द्रा वनौकसः । केचिद्विद्राविता नष्टाः सबलै राक्षसैर्युधि । ६.५२.२१ ॥

kecidvinihatāḥ śūlai rudhirārdrā vanaukasaḥ ।
kecidvidrāvitā naṣṭāḥ sabalai rākṣasairyudhi ।
6.52.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २२ ॥
विभिन्नहृदयाः केचिदेकपार्श्वेन दारिताः । विदारिता स्त्रिशूलैश्च केचिदान्त्रैर्विनिःसृताः । ६.५२.२२ ॥

vibhinnahṛdayāḥ kecidekapārśvena dāritāḥ ।
vidāritā striśūlaiśca kecidāntrairviniḥsṛtāḥ ।
6.52.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २३ ॥
तत्सुभीमं महायुद्धं हरिराक्षससङ्कुलम् । प्रबभौ शब्दबहुलं शिलापादपसङ्कुलम् । ६.५२.२३ ॥

tatsubhīmaṁ mahāyuddhaṁ harirākṣasasaṅkulam ।
prababhau śabdabahulaṁ śilāpādapasaṅkulam ।
6.52.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २४ ॥
धनुर्ज्यातन्त्रिमधुरं हिक्कातालसमन्वितम् । मन्दस्तनितसङ्गीतं युद्धगान्धर्वमाबभौ । ६.५२.२४ ॥

dhanurjyātantrimadhuraṁ hikkātālasamanvitam ।
mandastanitasaṅgītaṁ yuddhagāndharvamābabhau ।
6.52.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २५ ॥
धूम्राक्षस्तु धनुष्पाणिर्वानरान् रणमूर्धनि । हसन् विद्रावयामास दिशस्तु शरवृष्टिभिः । ६.५२.२५ ॥

dhūmrākṣastu dhanuṣpāṇirvānarān raṇamūrdhani ।
hasan vidrāvayāmāsa diśastu śaravṛṣṭibhiḥ ।
6.52.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २६ ॥
धूम्राक्षेणार्दितं सैन्यं व्यथितं दृश्य मारुतिः । अभ्यवर्तत सङ्क्रुद्धः प्रगृह्य विपुलां शिलाम् । ६.५२.२६ ॥

dhūmrākṣeṇārditaṁ sainyaṁ vyathitaṁ dṛśya mārutiḥ ।
abhyavartata saṅkruddhaḥ pragṛhya vipulāṁ śilām ।
6.52.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २७ ॥
क्रोधाद्द्विगुणताम्राक्षः पितृतुल्यपराक्रमः । शिलां तां पातयामास धूम्राक्षस्य रथं प्रति । ६.५२.२७ ॥

krodhāddviguṇatāmrākṣaḥ pitṛtulyaparākramaḥ ।
śilāṁ tāṁ pātayāmāsa dhūmrākṣasya rathaṁ prati ।
6.52.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २८ ॥
आपतन्तीं शिलां दृष्ट्वा गदामुद्यम्य सम्भ्रमात् । रथादाप्लुत्य वेगेन वसुधायां व्यतिष्ठत । ६.५२.२८ ॥

āpatantīṁ śilāṁ dṛṣṭvā gadāmudyamya sambhramāt ।
rathādāplutya vegena vasudhāyāṁ vyatiṣṭhata ।
6.52.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · २९ ॥
सा प्रमथ्य रथं तस्य निपपात शिला भुवि । सचक्रकूबरं साश्वं सध्वजं सशरासनम् । ६.५२.२९ ॥

sā pramathya rathaṁ tasya nipapāta śilā bhuvi ।
sacakrakūbaraṁ sāśvaṁ sadhvajaṁ saśarāsanam ।
6.52.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३० ॥
भङ्क्त्वा तु रथं तस्य हनुमान् मारुतात्मजः । रक्षसां कदनं चक्रे सस्कन्धविटपैर्द्रुमैः । ६.५२.३० ॥

sa bhaṅktvā tu rathaṁ tasya hanumān mārutātmajaḥ ।
rakṣasāṁ kadanaṁ cakre saskandhaviṭapairdrumaiḥ ।
6.52.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३१ ॥
विभिन्नशिरसो भूत्वा राक्षसाः शोणितोक्षिताः । द्रुमैः प्रव्यथिताश्चान्ये निपेतुर्धरणीतले । ६.५२.३१ ॥

vibhinnaśiraso bhūtvā rākṣasāḥ śoṇitokṣitāḥ ।
drumaiḥ pravyathitāścānye nipeturdharaṇītale ।
6.52.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३२ ॥
विद्राव्य रासक्षं सैन्यं हनुमान् मारुतात्मजः । गिरेः शिखरमादाय धूम्राक्षमभिदुद्रुवे । ६.५२.३२ ॥

vidrāvya rāsakṣaṁ sainyaṁ hanumān mārutātmajaḥ ।
gireḥ śikharamādāya dhūmrākṣamabhidudruve ।
6.52.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३३ ॥
तमापतन्तं धूम्राक्षो गदामुद्यम्य वीर्यवान् । विनर्दमानः सहसा हनुमन्तमभिद्रवत् । ६.५२.३३ ॥

tamāpatantaṁ dhūmrākṣo gadāmudyamya vīryavān ।
vinardamānaḥ sahasā hanumantamabhidravat ।
6.52.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३४ ॥
ततः क्रुद्धस्तु वेगेन गदां तां बहुकण्टकाम् । पातयामास धूम्राक्षो मस्तके तु हनूमतः । ६.५२.३४ ॥

tataḥ kruddhastu vegena gadāṁ tāṁ bahukaṇṭakām ।
pātayāmāsa dhūmrākṣo mastake tu hanūmataḥ ।
6.52.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३५ ॥
ताडितः तया तत्र गदया भीमरूपया । ६.५२.३५ ॥

tāḍitaḥ sa tayā tatra gadayā bhīmarūpayā ।
6.52.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३६ ॥
कपिर्मारुतबलस्तं प्रहारमचिन्तयन् । धूम्राक्षस्य शिरोमध्ये गिरिशृङ्गमपातयत् । ६.५२.३६ ॥

sa kapirmārutabalastaṁ prahāramacintayan ।
dhūmrākṣasya śiromadhye giriśṛṅgamapātayat ।
6.52.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३७ ॥
विह्वलितसर्वाङ्गो गिरिशृङ्गेण ताडितः । पपात सहसा भूमौ विकीर्ण इव पर्वतः । ६.५२.३७ ॥

sa vihvalitasarvāṅgo giriśṛṅgeṇa tāḍitaḥ ।
papāta sahasā bhūmau vikīrṇa iva parvataḥ ।
6.52.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३८ ॥
धूम्राक्षं निहतं दृष्टवा हतशेषा निशाचराः । त्रस्ताः प्रविविशुर्लङ्कां वध्यमानाः प्लवङ्गमैः । ६.५२.३८ ॥

dhūmrākṣaṁ nihataṁ dṛṣṭavā hataśeṣā niśācarāḥ ।
trastāḥ praviviśurlaṅkāṁ vadhyamānāḥ plavaṅgamaiḥ ।
6.52.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ५२ · ३९ ॥
तु पवनसुतो निहत्य शत्रुं क्षतजवहाः सरितश्च सन्निकीर्य । रिपुवधजनितश्रमो महात्मा मुदमगमत् कपिभिश्च पूज्यमानः । ६.५२.३९ ॥

sa tu pavanasuto nihatya śatruṁ kṣatajavahāḥ saritaśca sannikīrya ।
ripuvadhajanitaśramo mahātmā mudamagamat kapibhiśca pūjyamānaḥ ।
6.52.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.