वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ३७ · ३८ श्लोकाःSarga 37 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ३७ · १ ॥
नर वानर राजौ तौ वायु सुतः कपिः । जाम्बवान् ऋक्ष राजसः राक्षससः विभीषणः ॥६-३७-१॥ ॥

nara vānara rājau tau sa ca vāyu sutaḥ kapiḥ ।
jāmbavān ṛkṣa rājasaḥ ca rākṣasasaḥ ca vibhīṣaṇaḥ ॥6-37-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २ ॥
अन्गदो वालि पुत्रसः सौमित्रिः शरभः कपिः । सुषेणः सह दायादो मैन्दो द्विविद;एव ॥६-३७-२॥ ॥

angado vāli putrasaḥ ca saumitriḥ śarabhaḥ kapiḥ ।
suṣeṇaḥ saha dāyādo maindo dvivida;eva ca ॥6-37-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३ ॥
गजो गव अक्षो कुमुदो नलो अथ पनसस् तथा । अमित्र विषयम् प्राप्ताः समवेताः समर्थयन् ॥६-३७-३॥ ॥

gajo gava akṣo kumudo nalo atha panasas tathā ।
amitra viṣayam prāptāḥ samavetāḥ samarthayan ॥6-37-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ४ ॥
इयम् सा लक्ष्यते लन्का पुरी रावण पालिता । सासुर उरग गन्धर्वैर् अमरैर् अपि दुर्जया ॥६-३७-४॥ ॥

iyam sā lakṣyate lankā purī rāvaṇa pālitā ।
sāsura uraga gandharvair amarair api durjayā ॥6-37-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ५ ॥
कार्य सिद्धिम् पुरस् क्Rत्य मन्त्रयध्वम् विनिर्णये । नित्यम् सम्निहितो ह्य् अत्र रावणो राक्षस अधिपः ॥६-३७-५॥ ॥

kārya siddhim puras kRtya mantrayadhvam vinirṇaye ।
nityam samnihito hy atra rāvaṇo rākṣasa adhipaḥ ॥6-37-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ६ ॥
तथा तेषु ब्रुवाणेषु रावण अवरजो अब्रवीत् । वाक्यम् अग्राम्य पदवत् पुष्कल अर्थम् विभीषणः ॥६-३७-६॥ ॥

tathā teṣu bruvāṇeṣu rāvaṇa avarajo abravīt ।
vākyam agrāmya padavat puṣkala artham vibhīṣaṇaḥ ॥6-37-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ७ ॥
अनलः शरभसः चैव सम्पातिः प्रघसस् तथा । गत्वा लन्काम् मम अमात्याः पुरीम् पुनर् इह आगताः ॥६-३७-७॥ ॥

analaḥ śarabhasaḥ caiva sampātiḥ praghasas tathā ।
gatvā lankām mama amātyāḥ purīm punar iha āgatāḥ ॥6-37-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ८ ॥
भूत्वा शकुनयः सर्वे प्रविष्टासः रिपोर् बलम् । विधानम् विहितम् यच् तद् द्Rष्ट्वा समुपस्थिताः ॥६-३७-८॥ ॥

bhūtvā śakunayaḥ sarve praviṣṭāsaḥ ca ripor balam ।
vidhānam vihitam yac ca tad dRṣṭvā samupasthitāḥ ॥6-37-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ९ ॥
सम्विधानम् यथा आहुस् ते रावणस्य दुरात्मनः । राम तद् ब्रुवतः सर्वम् यथातथ्येन मे शृणु ॥६-३७-९॥ ॥

samvidhānam yathā āhus te rāvaṇasya durātmanaḥ ।
rāma tad bruvataḥ sarvam yathātathyena me śṛṇu ॥6-37-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १० ॥
पूर्वम् प्रहस्तः सबलो द्वारम् आसाद्य तिष्ठति । दक्षिणम् महा वीर्यौ महा पार्श्व महा उदरौ ॥६-३७-१०॥ ॥

pūrvam prahastaḥ sabalo dvāram āsādya tiṣṭhati ।
dakṣiṇam ca mahā vīryau mahā pārśva mahā udarau ॥6-37-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ११ ॥
इन्द्रजित् पश्चिम द्वारम् राक्षसैर् बहुभिर् वृतः । पट्टस असि धनुष्मद्भिः शूल मुद्गर पाणिभिः ॥६-३७-११॥ ॥

indrajit paścima dvāram rākṣasair bahubhir vṛtaḥ ।
paṭṭasa asi dhanuṣmadbhiḥ śūla mudgara pāṇibhiḥ ॥6-37-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १२ ॥
नाना प्रहरणैः शूरैर् आवृतो रावण आत्मजः । राक्षसानाम् सहस्रैस् तु बहुभिः शस्त्र पाणिभिः ॥६-३७-१२॥ ॥

nānā praharaṇaiḥ śūrair āvṛto rāvaṇa ātmajaḥ ।
rākṣasānām sahasrais tu bahubhiḥ śastra pāṇibhiḥ ॥6-37-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १३ ॥
युक्तः परम सम्विग्नो राक्षसैर् बहुभिर् व्Rतः । उत्तरम् नगर द्वारम् रावणः स्वयम् आस्थितः ॥६-३७-१३॥ ॥

yuktaḥ parama samvigno rākṣasair bahubhir vRtaḥ ।
uttaram nagara dvāram rāvaṇaḥ svayam āsthitaḥ ॥6-37-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १४ ॥
विरूप अक्षस् तु महता शूल खड्ग धनुष्मता । बलेन राक्षसैः सार्धम् मध्यमम् गुल्मम् आस्थितः ॥६-३७-१४॥ ॥

virūpa akṣas tu mahatā śūla khaḍga dhanuṣmatā ।
balena rākṣasaiḥ sārdham madhyamam gulmam āsthitaḥ ॥6-37-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १५ ॥
एतान् एवम् विधान् गुल्माम्ल् लन्कायाम् समुदीक्ष्य ते । मामकाः सचिवाः सर्वे शीघ्रम् पुनर् इह आगताः ॥६-३७-१५॥ ॥

etān evam vidhān gulmāml lankāyām samudīkṣya te ।
māmakāḥ sacivāḥ sarve śīghram punar iha āgatāḥ ॥6-37-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १६ ॥
गजानाम् सहस्रम् रथानाम् अयुतम् पुरे । हयानाम् अयुते द्वे साग्र कोटी रक्षसाम् ॥६-३७-१६॥ ॥

gajānām ca sahasram ca rathānām ayutam pure ।
hayānām ayute dve ca sāgra koṭī ca rakṣasām ॥6-37-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १७ ॥
विक्रान्ता बलवन्तसः सम्युगेष्व् आततायिनः । इष्टा राक्षस राजस्य नित्यम् एते निशा चराः ॥६-३७-१७॥ ॥

vikrāntā balavantasaḥ ca samyugeṣv ātatāyinaḥ ।
iṣṭā rākṣasa rājasya nityam ete niśā carāḥ ॥6-37-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १८ ॥
एक एकस्य अत्र युद्ध अर्थे राक्षसस्य विशाम् पते । परिवारः सहस्राणाम् सहस्रम् उपतिष्ठते ॥६-३७-१८॥ ॥

eka ekasya atra yuddha arthe rākṣasasya viśām pate ।
parivāraḥ sahasrāṇām sahasram upatiṣṭhate ॥6-37-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · १९ ॥
एताम् प्रवृत्तिम् लन्कायाम् मन्त्रि प्रोक्तम् विभीषणः । रामम् कमल पत्र अक्षम् इदम् उत्तरम् अब्रवीत् ॥६-३७-१९॥ ॥

etām pravṛttim lankāyām mantri proktam vibhīṣaṇaḥ ।
rāmam kamala patra akṣam idam uttaram abravīt ॥6-37-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २० ॥
लङ्कायाम् सचिवैः रामाय प्रत्यवेदयत् । रामं कमलपत्राक्षमिदमुत्तरमब्रवीत् ॥६-३७-२०॥ ॥

laṅkāyām sacivaiḥ rāmāya pratyavedayat ।
rāmaṁ kamalapatrākṣamidamuttaramabravīt ॥6-37-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २१ ॥
रावणावरजः श्रीमान् रामप्रियचिकीर्षया । कुबेरम् तु यदा राम रावणः प्रत्ययुध्यत ॥६-३७-२१॥ ॥

rāvaṇāvarajaḥ śrīmān rāmapriyacikīrṣayā ।
kuberam tu yadā rāma rāvaṇaḥ pratyayudhyata ॥6-37-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २२ ॥
षष्टिः शत सहस्राणि तदा निर्यान्ति राक्षसाः । पराक्रमेण वीर्येण तेजसा सत्त्व गौरवात् ॥६-३७-२२॥ ॥

ṣaṣṭiḥ śata sahasrāṇi tadā niryānti rākṣasāḥ ।
parākrameṇa vīryeṇa tejasā sattva gauravāt ॥6-37-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २३ ॥
सदृशा यो अत्र दर्पेण रावणस्य दुरात्मनः । अत्र मन्युर् कर्तव्यो रोषये त्वाम् भीषये ॥६-३७-२३॥ ॥

sadṛśā yo atra darpeṇa rāvaṇasya durātmanaḥ ।
atra manyur na kartavyo roṣaye tvām na bhīṣaye ॥6-37-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २४ ॥
समर्थो ह्य् असि वीर्येण सुराणाम् अपि निग्रहे । तद् भवाम्सः चतुर् अन्गेण बलेन महता वृतः ॥६-३७-२४॥ ॥

samartho hy asi vīryeṇa surāṇām api nigrahe ।
tad bhavāmsaḥ catur angeṇa balena mahatā vṛtaḥ ॥6-37-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २५ ॥
व्यूह्य इदम् वानर अनीकम् निर्मथिष्यसि रावणम् । रावण अवरजे वाक्यम् एवम् ब्रुवति राघवः ॥६-३७-२५॥ ॥

vyūhya idam vānara anīkam nirmathiṣyasi rāvaṇam ।
rāvaṇa avaraje vākyam evam bruvati rāghavaḥ ॥6-37-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २६ ॥
शत्रूणाम् प्रतिघात अर्थम् इदम् वचनम् अब्रवीत् । पूर्व द्वारे तु लन्काया नीलो वानर पुम्गवः ॥६-३७-२६॥ ॥

śatrūṇām pratighāta artham idam vacanam abravīt ।
pūrva dvāre tu lankāyā nīlo vānara pumgavaḥ ॥6-37-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २७ ॥
प्रहस्तम् प्रतियोद्धा स्याद् वानरैर् बहुभिर् वृतः । अन्गदो वालि पुत्रस् तु बलेन महता वृतः ॥६-३७-२७॥ ॥

prahastam pratiyoddhā syād vānarair bahubhir vṛtaḥ ।
angado vāli putras tu balena mahatā vṛtaḥ ॥6-37-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २८ ॥
दक्षिणे बाधताम् द्वारे महा पार्श्व महा उदरौ । हनूमान् पश्चिम द्वारम् निपीड्य पवन आत्मजः ॥६-३७-२८॥ ॥

dakṣiṇe bādhatām dvāre mahā pārśva mahā udarau ।
hanūmān paścima dvāram nipīḍya pavana ātmajaḥ ॥6-37-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · २९ ॥
प्रविशत्व् अप्रमेय आत्मा बहुभिः कपिभिर् वृतः । दैत्य दानव सम्घानाम् ऋषीणाम् महात्मनाम् ॥६-३७-२९॥ ॥

praviśatv aprameya ātmā bahubhiḥ kapibhir vṛtaḥ ।
daitya dānava samghānām ṛṣīṇām ca mahātmanām ॥6-37-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३० ॥
विप्रकार प्रियः क्षुद्रो वर दान बल अन्वितः । परिक्रामति यः सर्वाम्ल् लोकान् सम्तापयन् प्रजाः ॥६-३७-३०॥ ॥

viprakāra priyaḥ kṣudro vara dāna bala anvitaḥ ।
parikrāmati yaḥ sarvāml lokān samtāpayan prajāḥ ॥6-37-30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३१ ॥
तस्य अहम् राक्षस इन्द्रस्य स्वयम् एव वधे धृतः । उत्तरम् नगर द्वारम् अहम् सौमित्रिणा सह ॥६-३७-३१॥ ॥

tasya aham rākṣasa indrasya svayam eva vadhe dhṛtaḥ ।
uttaram nagara dvāram aham saumitriṇā saha ॥6-37-31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३२ ॥
निपीड्य अभिप्रवेक्ष्यामि सबलो यत्र रावणः । वानर इन्द्रसः बलवान् ऋक्ष राजसः जाम्बवान् ॥६-३७-३२॥ ॥

nipīḍya abhipravekṣyāmi sabalo yatra rāvaṇaḥ ।
vānara indrasaḥ ca balavān ṛkṣa rājasaḥ ca jāmbavān ॥6-37-32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३३ ॥
राक्षस इन्द्र अनुजसः चैव गुल्मे भवतु मध्यमे । एव मानुषम् रूपम् कार्यम् हरिभिर् आहवे ॥६-३७-३३॥ ॥

rākṣasa indra anujasaḥ caiva gulme bhavatu madhyame ।
na ca eva mānuṣam rūpam kāryam haribhir āhave ॥6-37-33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३४ ॥
एषा भवतु नः सम्ज्ना युद्धे अस्मिन् वानरे बले । वानरा;एव निश्चिह्नम् स्व जने अस्मिन् भविष्यति ॥६-३७-३४॥ ॥

eṣā bhavatu naḥ samjnā yuddhe asmin vānare bale ।
vānarā;eva niścihnam sva jane asmin bhaviṣyati ॥6-37-34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३५ ॥
वयम् तु मानुषेण एव सप्त योत्स्यामहे परान् । अहम् एव सह भ्रात्रा लक्ष्मणेन महा ओजसा ॥६-३७-३५॥ ॥

vayam tu mānuṣeṇa eva sapta yotsyāmahe parān ।
aham eva saha bhrātrā lakṣmaṇena mahā ojasā ॥6-37-35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३६ ॥
आत्मना पन्चमसः अयम् सखा मम विभीषणः । रामः कार्य सिद्ध्य् अर्थम् एवम् उक्त्वा विभीषणम् ॥६-३७-३६॥ ॥

ātmanā pancamasaḥ ca ayam sakhā mama vibhīṣaṇaḥ ।
sa rāmaḥ kārya siddhy artham evam uktvā vibhīṣaṇam ॥6-37-36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३७ ॥
सुवेल आरोहणे बुद्धिम् चकार मतिमान् मतिम् । रमणीयतरम् दृष्ट्वा सुवेलस्य गिरेस्तट्म् ॥६-३७-३७॥ ॥

suvela ārohaṇe buddhim cakāra matimān matim ।
ramaṇīyataram dṛṣṭvā suvelasya girestaṭm ॥6-37-37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३७ · ३८ ॥
ततस् तु रामो महता बलेन । प्रच्चाद्य सर्वाम् पृथिवीम् महात्मा । प्रहृष्ट रूपो अभिजगाम लन्काम् । कृत्वा मतिम् सो अरि वधे महात्मा ॥

tatas tu rāmo mahatā balena ।
praccādya sarvām pṛthivīm mahātmā ।
prahṛṣṭa rūpo abhijagāma lankām ।
kṛtvā matim so ari vadhe mahātmā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.