वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः २८ · ४४ श्लोकाःSarga 28 · 44 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · २८ · १ ॥
सारणस्य वचः श्रुत्वा रावणम् राक्षस अधिपम् । बलम् आलोकयन् सर्वम् शुको वाक्यम् अथ अब्रवीत् ॥६-२८-१॥ ॥

sāraṇasya vacaḥ śrutvā rāvaṇam rākṣasa adhipam ।
balam ālokayan sarvam śuko vākyam atha abravīt ॥6-28-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २ ॥
स्थितान् पश्यसि यान् एतान् मत्तान् इव महाद्विपान् । न्यग्रोधान् इव गान्गेयान् सालान् हैमवतीन् इव ॥६-२८-२॥ ॥

sthitān paśyasi yān etān mattān iva mahādvipān ।
nyagrodhān iva gāngeyān sālān haimavatīn iva ॥6-28-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३ ॥
एते दुष्प्रसहा राजन् बलिनः काम रूपिणः । दैत्य दानव सम्काशा युद्धे देव पराक्रमाः ॥६-२८-३॥ ॥

ete duṣprasahā rājan balinaḥ kāma rūpiṇaḥ ।
daitya dānava samkāśā yuddhe deva parākramāḥ ॥6-28-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४ ॥
एषाम् कोटि सहस्राणि नव पन्च सप्त च । तथा शन्ख सहस्राणि तथा वृन्द शतानि ॥६-२८-४॥ ॥

eṣām koṭi sahasrāṇi nava panca ca sapta ca ।
tathā śankha sahasrāṇi tathā vṛnda śatāni ca ॥6-28-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ५ ॥
एते सुग्रीव सचिवाः किष्किन्धा निलयाः सदा । हरयो देव गन्धर्वैर् उत्पन्नाः काम रूपिणः ॥६-२८-५॥ ॥

ete sugrīva sacivāḥ kiṣkindhā nilayāḥ sadā ।
harayo deva gandharvair utpannāḥ kāma rūpiṇaḥ ॥6-28-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ६ ॥
यौ तौ पश्यसि तिष्ठन्तौ कुमारौ देव रूपिणौ । मैन्दः द्विविदः उभौ ताभ्याम् अस्ति समो युधि ॥६-२८-६॥ ॥

yau tau paśyasi tiṣṭhantau kumārau deva rūpiṇau ।
maindaḥ ca dvividaḥ ca ubhau tābhyām na asti samo yudhi ॥6-28-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ७ ॥
ब्रह्मणा समनुज्ञाताव् अमृत प्राशिनाव् उभौ । आशम्सेते युधा लंकाम् एतौ मर्दितुम् ओजसा ॥६-२८-७॥ ॥

brahmaṇā samanujñātāv amṛta prāśināv ubhau ।
āśamsete yudhā laṁkām etau marditum ojasā ॥6-28-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ८ ॥
यम् तु पश्यसि तिष्ठन्तम् प्रभिन्नम् इव कुन्जरम् । यो बलात् क्षोभयेत् क्रुद्धः समुद्रम् अपि वानरः ॥६-२८-८॥ ॥

yam tu paśyasi tiṣṭhantam prabhinnam iva kunjaram ।
yo balāt kṣobhayet kruddhaḥ samudram api vānaraḥ ॥6-28-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ९ ॥
एषो अभिगन्ता लंकाया वैदेह्यास् तव प्रभो । एनम् पश्य पुरा दृष्टम् वानरम् पुनर् आगतम् ॥६-२८-९॥ ॥

eṣo abhigantā laṁkāyā vaidehyās tava ca prabho ।
enam paśya purā dṛṣṭam vānaram punar āgatam ॥6-28-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १० ॥
ज्येष्ठः केसरिणः पुत्रो वात आत्मज इति श्रुतः । हनूमान् इति विख्यातो लन्घितो येन सागरः ॥६-२८-१०॥ ॥

jyeṣṭhaḥ kesariṇaḥ putro vāta ātmaja iti śrutaḥ ।
hanūmān iti vikhyāto langhito yena sāgaraḥ ॥6-28-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ११ ॥
काम रूपी हरि श्रेष्ठो बल रूप समन्वितः । अनिवार्य गतिः चैव यथा सततगः प्रभुः ॥६-२८-११॥ ॥

kāma rūpī hari śreṣṭho bala rūpa samanvitaḥ ।
anivārya gatiḥ caiva yathā satatagaḥ prabhuḥ ॥6-28-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १२ ॥
उद्यन्तम् भास्करम् दृष्ट्वा बालः किल पिपासितः । त्रियोजन सहस्रम् तु अध्वानम् अवतीर्य हि ॥६-२८-१२॥ ॥

udyantam bhāskaram dṛṣṭvā bālaḥ kila pipāsitaḥ ।
triyojana sahasram tu adhvānam avatīrya hi ॥6-28-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १३ ॥
आदित्यम् आहरिष्यामि मे क्षुत् प्रतियास्यति । इति सम्चिन्त्य मनसा पुरा एष बल दर्पितः ॥६-२८-१३॥ ॥

ādityam āhariṣyāmi na me kṣut pratiyāsyati ।
iti samcintya manasā purā eṣa bala darpitaḥ ॥6-28-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १४ ॥
अनाधृष्यतमम् देवम् अपि देव ऋषि दानवैः । अनासाद्य एव पतितो भास्कर उदयने गिरौ ॥६-२८-१४॥ ॥

anādhṛṣyatamam devam api deva ṛṣi dānavaiḥ ।
anāsādya eva patito bhāskara udayane girau ॥6-28-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १५ ॥
पतितस्य कपेर् अस्य हनुर् एका शिला तले । किम्चिद् भिन्ना दृढ हनोर् हनूमान् एष तेन वै ॥६-२८-१५॥ ॥

patitasya kaper asya hanur ekā śilā tale ।
kimcid bhinnā dṛḍha hanor hanūmān eṣa tena vai ॥6-28-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १६ ॥
सत्यम् आगम योगेन मम एष विदितो हरिः । अस्य शक्यम् बलम् रूपम् प्रभावो वा अनुभाषितुम् ॥६-२८-१६॥ ॥

satyam āgama yogena mama eṣa vidito hariḥ ।
na asya śakyam balam rūpam prabhāvo vā anubhāṣitum ॥6-28-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १७ ॥
एष आशम्सते लंकाम् एको मर्दितुम् ओजसा । येव जाज्वल्यतेऽसौ वै धूमकेतुस्तवाद्य वै ॥६-२८-१७॥ ॥

eṣa āśamsate laṁkām eko marditum ojasā ।
yeva jājvalyate'sau vai dhūmaketustavādya vai ॥6-28-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १८ ॥
लंकायाम् निहितश्चापि कथम् विस्मरसे कसिम् । यः एषो अनन्तरः शूरः श्यामः पद्म निभ ईक्षणः ॥६-२८-१८॥ ॥

laṁkāyām nihitaścāpi katham vismarase kasim ।
yaḥ ca eṣo anantaraḥ śūraḥ śyāmaḥ padma nibha īkṣaṇaḥ ॥6-28-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · १९ ॥
इक्ष्वाकूणाम् अतिरथो लोके विख्यात पौरुषः । यस्मिन् चलते धर्मो यो धर्मम् अतिवर्तते ॥६-२८-१९॥ ॥

ikṣvākūṇām atiratho loke vikhyāta pauruṣaḥ ।
yasmin na calate dharmo yo dharmam na ativartate ॥6-28-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २० ॥
यो ब्राह्मम् अस्त्रम् वेदामः वेद वेदविदाम् वरः । यो भिन्द्याद् गगनम् बाणैः पर्वतामः अपि दारयेत् ॥६-२८-२०॥ ॥

yo brāhmam astram vedāmaḥ ca veda vedavidām varaḥ ।
yo bhindyād gaganam bāṇaiḥ parvatāmaḥ ca api dārayet ॥6-28-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २१ ॥
यस्य मृत्योर् इव क्रोधः शक्रस्य इव पराक्रमः । यस्य भार्या जन्स्थानात्सीता चापि हृता त्वया ॥६-२८-२१॥ ॥

yasya mṛtyor iva krodhaḥ śakrasya iva parākramaḥ ।
yasya bhāryā jansthānātsītā cāpi hṛtā tvayā ॥6-28-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २२ ॥
एष रामस् त्वाम् योद्धुम् राजन् समभिवर्तते । यः एष दक्षिणे पार्श्वे शुद्ध जाम्बू नद प्रभः ॥६-२८-२२॥ ॥

sa eṣa rāmas tvām yoddhum rājan samabhivartate ।
yaḥ ca eṣa dakṣiṇe pārśve śuddha jāmbū nada prabhaḥ ॥6-28-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २३ ॥
विशाल वक्षास् ताम्र अक्षो नील कुन्चित मूर्धजः । एषो अस्य लक्ष्मणो नाम भ्राता प्राण समः प्रियः ॥६-२८-२३॥ ॥

viśāla vakṣās tāmra akṣo nīla kuncita mūrdhajaḥ ।
eṣo asya lakṣmaṇo nāma bhrātā prāṇa samaḥ priyaḥ ॥6-28-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २४ ॥
नये युद्धे कुशलः सर्व शास्त्रभृताम् वरः । अमर्षी दुर्जयो जेता विक्रान्तो बुद्धिमान् बली ॥६-२८-२४॥ ॥

naye yuddhe ca kuśalaḥ sarva śāstrabhṛtām varaḥ ।
amarṣī durjayo jetā vikrānto buddhimān balī ॥6-28-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २५ ॥
रामस्य दक्षिणो बाहुर् नित्यम् प्राणो बहिः चरः । हि एष राघवस्य अर्थे जीवितम् परिरक्षति ॥६-२८-२५॥ ॥

rāmasya dakṣiṇo bāhur nityam prāṇo bahiḥ caraḥ ।
na hi eṣa rāghavasya arthe jīvitam parirakṣati ॥6-28-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २६ ॥
एष एव आशम्सते युद्धे निहन्तुम् सर्व राक्षसान् । यस् तु सव्यम् असौ पक्षम् रामस्य आश्रित्य तिष्ठति ॥६-२८-२६॥ ॥

eṣa eva āśamsate yuddhe nihantum sarva rākṣasān ।
yas tu savyam asau pakṣam rāmasya āśritya tiṣṭhati ॥6-28-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २७ ॥
रक्षो गण परिक्षिप्तो राजा हि एष विभीषणः । श्रीमता राज राजेन लंकायाम् अभिषेचितः ॥६-२८-२७॥ ॥

rakṣo gaṇa parikṣipto rājā hi eṣa vibhīṣaṇaḥ ।
śrīmatā rāja rājena laṁkāyām abhiṣecitaḥ ॥6-28-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २८ ॥
त्वाम् एव प्रतिसम्रब्धो युद्धाय एषो अभिवर्तते । यम् तु पश्यसि तिष्ठन्तम् मध्ये गिरिम् इव अचलम् ॥६-२८-२८॥ ॥

tvām eva pratisamrabdho yuddhāya eṣo abhivartate ।
yam tu paśyasi tiṣṭhantam madhye girim iva acalam ॥6-28-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · २९ ॥
सर्व शाखा मृग इन्द्राणाम् भर्तारम् अपराजितम् । तेजसा यशसा बुद्ध्या ज्ञानेन अभिजनेन ॥६-२८-२९॥ ॥

sarva śākhā mṛga indrāṇām bhartāram aparājitam ।
tejasā yaśasā buddhyā jñānena abhijanena ca ॥6-28-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३० ॥
यः कपीन् अति बभ्राज हिमवान् इव पर्वतान् । किष्किन्धाम् यः समध्यास्ते गुहाम् सगहन द्रुमाम् ॥६-२८-३०॥ ॥

yaḥ kapīn ati babhrāja himavān iva parvatān ।
kiṣkindhām yaḥ samadhyāste guhām sagahana drumām ॥6-28-30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३१ ॥
दुर्गाम् पर्वत दुर्गस्थाम् प्रधानैः सह यूथपैः । यस्य एषा कान्चनी माला शोभते शत पुष्करा ॥६-२८-३१॥ ॥

durgām parvata durgasthām pradhānaiḥ saha yūthapaiḥ ।
yasya eṣā kāncanī mālā śobhate śata puṣkarā ॥6-28-31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३२ ॥
कान्ता देव मनुष्याणाम् यस्याम् लक्ष्मीः प्रतिष्ठिता । एताम् मालाम् ताराम् कपि राज्यम् शाश्वतम् ॥६-२८-३२॥ ॥

kāntā deva manuṣyāṇām yasyām lakṣmīḥ pratiṣṭhitā ।
etām ca mālām tārām ca kapi rājyam ca śāśvatam ॥6-28-32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३३ ॥
सुग्रीवो वालिनम् हत्वा रामेण प्रतिपादितः । शतम् शतसहस्राणाम् कोटिमाहुर्मनीषिणः ॥६-२८-३३॥ ॥

sugrīvo vālinam hatvā rāmeṇa pratipāditaḥ ।
śatam śatasahasrāṇām koṭimāhurmanīṣiṇaḥ ॥6-28-33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३४ ॥
शतम् कोटिसहस्राणाम् शङ्कुरित्यभिधीयते । शतम् शङ्कुसहस्राणाम् महाशङ्कुरिति स्मृतः ॥६-२८-३४॥ ॥

śatam koṭisahasrāṇām śaṅkurityabhidhīyate ।
śatam śaṅkusahasrāṇām mahāśaṅkuriti smṛtaḥ ॥6-28-34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३५ ॥
महाशङ्क्य्सहस्राणाम् शतम् वृन्दमिहोच्यते । शतम् नृन्दसहस्राणाम् महावृन्दमिति स्मृतम् ॥६-२८-३५॥ ॥

mahāśaṅkysahasrāṇām śatam vṛndamihocyate ।
śatam nṛndasahasrāṇām mahāvṛndamiti smṛtam ॥6-28-35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३६ ॥
महावृन्दसहस्राणाम् शतम् पद्ममिहोच्यते । शतम् पद्मसहस्राणाम् महापद्ममिति स्मृतम् ॥६-२८-३६॥ ॥

mahāvṛndasahasrāṇām śatam padmamihocyate ।
śatam padmasahasrāṇām mahāpadmamiti smṛtam ॥6-28-36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३७ ॥
महापद्मसहस्राणाम् शतम् खर्वमिहोच्यते । शतम् खर्वसहस्राणाम् महाखर्वमिति स्मृतम् ॥६-२८-३७॥ ॥

mahāpadmasahasrāṇām śatam kharvamihocyate ।
śatam kharvasahasrāṇām mahākharvamiti smṛtam ॥6-28-37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३८ ॥
महाखर्वसहस्राणाम् समुद्रमभिधीयते । शतम् समुद्रसाहस्रमोघ इत्यभिधीयते ॥६-२८-३८॥ ॥

mahākharvasahasrāṇām samudramabhidhīyate ।
śatam samudrasāhasramogha ityabhidhīyate ॥6-28-38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ३९ ॥
शतमोघसहस्राणाम् महौघ इति विश्रुतः । एवम् कोटि सहस्रेण शन्कूनाम् शतेन ॥६-२८-३९॥ ॥

śatamoghasahasrāṇām mahaugha iti viśrutaḥ ।
evam koṭi sahasreṇa śankūnām ca śatena ca ॥6-28-39॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४० ॥
महाशङ्कुसहस्रेण तथा वृन्दशतेन च । महावृन्दसहस्रेण तथा पद्मशतेन ॥६-२८-४०॥ ॥

mahāśaṅkusahasreṇa tathā vṛndaśatena ca ।
mahāvṛndasahasreṇa tathā padmaśatena ca ॥6-28-40॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४१ ॥
महापद्मसहस्रेण तथा खर्वशतेन च । समुद्रेण तेनैव महुघेन तथैव ॥६-२८-४१॥ ॥

mahāpadmasahasreṇa tathā kharvaśatena ca ।
samudreṇa ca tenaiva mahughena tathaiva ca ॥6-28-41॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४२ ॥
एष कोटिमहौघेन समुद्रसदृशेन च । विभीषणेन वीरेण सचिवैः परिवारितः ॥६-२८-४२॥ ॥

eṣa koṭimahaughena samudrasadṛśena ca ।
vibhīṣaṇena vīreṇa sacivaiḥ parivāritaḥ ॥6-28-42॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४३ ॥
सुग्रीवो वानर इन्द्रस् त्वाम् युद्ध अर्थम् अभिवर्तते । महाबलवृतो नित्यम् महाबलपराक्रमः ॥६-२८-४३॥ ॥

sugrīvo vānara indras tvām yuddha artham abhivartate ।
mahābalavṛto nityam mahābalaparākramaḥ ॥6-28-43॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २८ · ४४ ॥
इमाम् महाराज समीक्ष्य वाहिनीम् । उपस्थिताम् प्रज्वलित ग्रह उपमाम् । ततः प्रयत्नः परमो विधीयताम् । यथा जयः स्यान् परैः पराजयः ॥

imām mahārāja samīkṣya vāhinīm ।
upasthitām prajvalita graha upamām ।
tataḥ prayatnaḥ paramo vidhīyatām ।
yathā jayaḥ syān na paraiḥ parājayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.