वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः २९ · ३० श्लोकाःSarga 29 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · २९ · १ ॥
शुकेन तु समाख्याताम्स् तान् दृष्ट्वा हरि यूथपान् । लक्ष्मणम् महावीर्यम् भुजम् रामस्य दक्षिणम् ॥६-२९-१॥ ॥

śukena tu samākhyātāms tān dṛṣṭvā hari yūthapān ।
lakṣmaṇam ca mahāvīryam bhujam rāmasya dakṣiṇam ॥6-29-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २ ॥
समीपस्थम् रामस्य भ्रातरम् स्वम् विभीषणम् । सर्व वानर राजम् सुग्रीवम् भीम विक्रमम् ॥६-२९-२॥ ॥

samīpastham ca rāmasya bhrātaram svam vibhīṣaṇam ।
sarva vānara rājam ca sugrīvam bhīma vikramam ॥6-29-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ३ ॥
अङ्गदम् चापि बलिनम् वज्रहस्तात्मजात्मजम् । हनूमन्तम् विक्रान्तम् जाम्बवन्तम् दुर्जयम् ॥६-२९-३॥ ॥

aṅgadam cāpi balinam vajrahastātmajātmajam ।
hanūmantam ca vikrāntam jāmbavantam ca durjayam ॥6-29-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ४ ॥
सुषेणम् कुमुदम् नीलम् नलम् प्लवगर्षभम् । गजम् गवाक्षम् शरभम् वैन्दम् द्विविदम् तथा ॥६-२९-४॥ ॥

suṣeṇam kumudam nīlam nalam ca plavagarṣabham ।
gajam gavākṣam śarabham vaindam ca dvividam tathā ॥6-29-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ५ ॥
किम्चिद् आविग्न हृदयो जात क्रोधः रावणः । भर्त्सयाम् आस तौ वीरौ कथा अन्ते शुक सारणौ ॥६-२९-५॥ ॥

kimcid āvigna hṛdayo jāta krodhaḥ ca rāvaṇaḥ ।
bhartsayām āsa tau vīrau kathā ante śuka sāraṇau ॥6-29-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ६ ॥
अधो मुखौ तौ प्रणताव् अब्रवीत् शुक सारणौ । रोष गद्गदया वाचा सम्रब्धः परुषम् वचः ॥६-२९-६॥ ॥

adho mukhau tau praṇatāv abravīt śuka sāraṇau ।
roṣa gadgadayā vācā samrabdhaḥ paruṣam vacaḥ ॥6-29-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ७ ॥
तावत् सदृशम् नाम सचिवैर् उपजीविभिः । विप्रियम् नृपतेर् वक्तुम् निग्रह प्रग्रहे विभोः ॥६-२९-७॥ ॥

na tāvat sadṛśam nāma sacivair upajīvibhiḥ ।
vipriyam nṛpater vaktum nigraha pragrahe vibhoḥ ॥6-29-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ८ ॥
रिपूणाम् प्रतिकूलानाम् युद्ध अर्थम् अभिवर्तताम् । उभाभ्याम् सदृशम् नाम वक्तुम् अप्रस्तवे स्तवम् ॥६-२९-८॥ ॥

ripūṇām pratikūlānām yuddha artham abhivartatām ।
ubhābhyām sadṛśam nāma vaktum aprastave stavam ॥6-29-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ९ ॥
आचार्या गुरवो वृद्धा वृथा वाम् पर्युपासिताः । सारम् यद् राज शास्त्राणाम् अनुजीव्यम् गृह्यते ॥६-२९-९॥ ॥

ācāryā guravo vṛddhā vṛthā vām paryupāsitāḥ ।
sāram yad rāja śāstrāṇām anujīvyam na gṛhyate ॥6-29-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १० ॥
गृहीतो वा विज्ञातो भारो ज्ञानस्य वा उच्यते । ईदृशैः सचिवैर् युक्तो मूर्खैर् दिष्ट्या धरामि अहम् ॥६-२९-१०॥ ॥

gṛhīto vā na vijñāto bhāro jñānasya vā ucyate ।
īdṛśaiḥ sacivair yukto mūrkhair diṣṭyā dharāmi aham ॥6-29-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ११ ॥
किम् नु मृत्योर् भयम् अस्ति माम् वक्तुम् परुषम् वचः । यस्य मे शासतो जिह्वा प्रयच्चति शुभ अशुभम् ॥६-२९-११॥ ॥

kim nu mṛtyor bhayam na asti mām vaktum paruṣam vacaḥ ।
yasya me śāsato jihvā prayaccati śubha aśubham ॥6-29-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १२ ॥
अपि एव दहनम् स्पृष्ट्वा वने तिष्ठन्ति पादपाः । राज दोष परामृष्टास् तिष्ठन्ते अपराधिनः ॥६-२९-१२॥ ॥

api eva dahanam spṛṣṭvā vane tiṣṭhanti pādapāḥ ।
rāja doṣa parāmṛṣṭās tiṣṭhante na aparādhinaḥ ॥6-29-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १३ ॥
हन्याम् अहम् इमौ पापौ शत्रु पक्ष प्रशम्सकौ । यदि पूर्व उपकारैर् मे क्रोधो मृदुताम् व्रजेत् ॥६-२९-१३॥ ॥

hanyām aham imau pāpau śatru pakṣa praśamsakau ।
yadi pūrva upakārair me na krodho mṛdutām vrajet ॥6-29-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १४ ॥
अपध्वम्सत गच्चध्वम् सम्निकर्षाद् इतो मम । हि वाम् हन्तुम् इच्चामि स्मरन्न् उपकृतानि वाम् ॥६-२९-१४॥ ॥

apadhvamsata gaccadhvam samnikarṣād ito mama ।
na hi vām hantum iccāmi smarann upakṛtāni vām ॥6-29-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १५ ॥
हताव् एव कृतघ्नौ तौ मयि स्नेह परान् मुखौ । एवम् उक्तौ तु सव्रीडौ ताव् उभौ शुक सारणौ ॥६-२९-१५॥ ॥

hatāv eva kṛtaghnau tau mayi sneha parān mukhau ।
evam uktau tu savrīḍau tāv ubhau śuka sāraṇau ॥6-29-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १६ ॥
रावणम् जय शब्देन प्रतिनन्द्य अभिनिह्सृतौ । अब्रवीत् दशग्रीवः समीपस्थम् महाउदरम् ॥६-२९-१६॥ ॥

rāvaṇam jaya śabdena pratinandya abhinihsṛtau ।
abravīt sa daśagrīvaḥ samīpastham mahāudaram ॥6-29-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १७ ॥
उपस्थापय शीघ्रम् मे चारान् नीति विशारदान् । महोदरस्तथोक्तस्तु शीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ॥६-२९-१७॥ ॥

upasthāpaya śīghram me cārān nīti viśāradān ।
mahodarastathoktastu śīghramājñāpayaccarān ॥6-29-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १८ ॥
ततश्चाराः सम्त्वरिताः प्राप्ताः पार्थिवशासनात् । उपस्थिथाः प्राञ्जलयो वर्धयित्वा जयाशिषः ॥६-२९-१८॥ ॥

tataścārāḥ samtvaritāḥ prāptāḥ pārthivaśāsanāt ।
upasthithāḥ prāñjalayo vardhayitvā jayāśiṣaḥ ॥6-29-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · १९ ॥
तान् अब्रवीत् ततो वाक्यम् रावणो राक्षस अधिपः ॥६-२९-१९॥ ॥

tān abravīt tato vākyam rāvaṇo rākṣasa adhipaḥ ॥6-29-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २० ॥
चारान् प्रत्ययिकान् शूरान् भक्तान् विगत साध्वसान् । इतो गच्चत रामस्य व्यवसायम् परीक्षथ ॥६-२९-२०॥ ॥

cārān pratyayikān śūrān bhaktān vigata sādhvasān ।
ito gaccata rāmasya vyavasāyam parīkṣatha ॥6-29-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २१ ॥
मन्त्रेष्व् अभ्यन्तरा ये अस्य प्रीत्या तेन समागताः । कथम् स्वपिति जागर्ति किम् अन्यच् करिष्यति ॥६-२९-२१॥ ॥

mantreṣv abhyantarā ye asya prītyā tena samāgatāḥ ।
katham svapiti jāgarti kim anyac ca kariṣyati ॥6-29-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २२ ॥
विज्ञाय निपुणम् सर्वम् आगन्तव्यम् अशेषतः । चारेण विदितः शत्रुः पण्डितैर् वसुधा अधिपैः ॥६-२९-२२॥ ॥

vijñāya nipuṇam sarvam āgantavyam aśeṣataḥ ।
cāreṇa viditaḥ śatruḥ paṇḍitair vasudhā adhipaiḥ ॥6-29-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २३ ॥
युद्धे स्वल्पेन यत्नेन समासाद्य निरस्यते । चारास् तु ते तथा इति उक्त्वा प्रहृष्टा राक्षस ईश्वरम् ॥६-२९-२३॥ ॥

yuddhe svalpena yatnena samāsādya nirasyate ।
cārās tu te tathā iti uktvā prahṛṣṭā rākṣasa īśvaram ॥6-29-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २४ ॥
शार्दूलमग्रतः कृत्वा ततश्चक्रुः प्रदक्षिणम् । ततस्तम् तु महात्मानम् चारा राक्षससत्तमम् ॥६-२९-२४॥ ॥

śārdūlamagrataḥ kṛtvā tataścakruḥ pradakṣiṇam ।
tatastam tu mahātmānam cārā rākṣasasattamam ॥6-29-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २५ ॥
कृत्वा प्रदक्षिणम् जग्मुर् यत्र रामः सलक्ष्मणः । ते सुवेलस्य शैलस्य समीपे राम लक्ष्मणौ ॥६-२९-२५॥ ॥

kṛtvā pradakṣiṇam jagmur yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ ।
te suvelasya śailasya samīpe rāma lakṣmaṇau ॥6-29-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २६ ॥
प्रच्चन्ना ददृशुर् गत्वा ससुग्रीव विभीषणौ । प्रेक्षमाणाश्चमूम् ताम् बभूवुर्भयविह्वलाः ॥६-२९-२६॥ ॥

praccannā dadṛśur gatvā sasugrīva vibhīṣaṇau ।
prekṣamāṇāścamūm tām ca babhūvurbhayavihvalāḥ ॥6-29-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २७ ॥
ते तु धर्म आत्मना दृष्टा राक्षस इन्द्रेण राक्षसाः । विभीषणेन तत्रस्था निगृहीता यदृच्चया ॥६-२९-२७॥ ॥

te tu dharma ātmanā dṛṣṭā rākṣasa indreṇa rākṣasāḥ ।
vibhīṣaṇena tatrasthā nigṛhītā yadṛccayā ॥6-29-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २८ ॥
शार्दूलो ग्राहितस्त्वेकः पापोऽयमिति राक्षसः । मोक्षितः सोऽपि रामेण वध्यमानः प्लवङ्गमैः ॥६-२९-२८॥ ॥

śārdūlo grāhitastvekaḥ pāpo'yamiti rākṣasaḥ ।
mokṣitaḥ so'pi rāmeṇa vadhyamānaḥ plavaṅgamaiḥ ॥6-29-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · २९ ॥
अनृशम्सेन रामेण मोक्षिता राक्षसाः सरे । वानरैर् अर्दितास् ते तु विक्रान्तैर् लघु विक्रमैः ॥६-२९-२९॥ ॥

anṛśamsena rāmeṇa mokṣitā rākṣasāḥ sare ।
vānarair arditās te tu vikrāntair laghu vikramaiḥ ॥6-29-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २९ · ३० ॥
पुनर् लंकाम् अनुप्राप्ताः श्वसन्तो नष्ट चेतसः । ततो दशग्रीवम् उपस्थितास् ते । चारा बहिर् नित्य चरा निशा चराः । गिरेः सुवेलस्य समीप वासिनम् । न्यवेदयन् भीम बलम् महाबलाः ॥

punar laṁkām anuprāptāḥ śvasanto naṣṭa cetasaḥ ।
tato daśagrīvam upasthitās te ।
cārā bahir nitya carā niśā carāḥ ।
gireḥ suvelasya samīpa vāsinam ।
nyavedayan bhīma balam mahābalāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.