वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः २५ · ४५ श्लोकाःSarga 25 · 45 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · २५ · १ ॥
सा वीरसमिती राज्ञा विरराज व्यवस्थिता । शशिना शुभिनक्षत्रा पौर्णमासीव शारदी ॥६-२४-१॥ ॥

sā vīrasamitī rājñā virarāja vyavasthitā ।
śaśinā śubhinakṣatrā paurṇamāsīva śāradī ॥6-24-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २ ॥
प्रचचाल वेगेन त्रस्ता चैव वसुन्धरा । पीड्यमाना बलौ घेन तेन सागरवर्चसा ॥६-२४-२॥ ॥

pracacāla ca vegena trastā caiva vasundharā ।
pīḍyamānā balau ghena tena sāgaravarcasā ॥6-24-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३ ॥
ततः शुश्रुपुराक्रुष्टम् लङ्कायाः काननौकसः । भेरीमृदङ्गसम्घुष्टम् तुमुलम् रोमहर्षणम् ॥६-२४-३॥ ॥

tataḥ śuśrupurākruṣṭam laṅkāyāḥ kānanaukasaḥ ।
bherīmṛdaṅgasamghuṣṭam tumulam romaharṣaṇam ॥6-24-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४ ॥
बभूवुस्तेन घोषेण सम्हृष्टा हरियूथपाः । अमृष्यमाणास्तम् घोषम् विनेदुर्घोषवत्तरम् ॥६-२४-४॥ ॥

babhūvustena ghoṣeṇa samhṛṣṭā hariyūthapāḥ ।
amṛṣyamāṇāstam ghoṣam vinedurghoṣavattaram ॥6-24-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ५ ॥
राक्षसास्तम् प्लवङ्गानाम् शुश्रुवुस्तेऽपि गर्जितम् । वर्दतामिव दृप्तानाम् मेघानामम्बरे स्वनम् ॥६-२४-५॥ ॥

rākṣasāstam plavaṅgānām śuśruvuste'pi garjitam ।
vardatāmiva dṛptānām meghānāmambare svanam ॥6-24-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ६ ॥
दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्काम् चित्रध्वजपताकिनिम्म् । जगाम मनसा सीताम् दूयमानेन चेतसा ॥६-२४-६॥ ॥

dṛṣṭvā dāśarathirlaṅkām citradhvajapatākinimm ।
jagāma manasā sītām dūyamānena cetasā ॥6-24-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ७ ॥
अत्र सा मृगशाबाक्षी रावणेनोपरुध्यते । अभिभूता ग्रहेणेव लोहिताङ्गेन रोहिणी ॥६-२४-७॥ ॥

atra sā mṛgaśābākṣī rāvaṇenoparudhyate ।
abhibhūtā graheṇeva lohitāṅgena rohiṇī ॥6-24-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ८ ॥
दीर्घमुष्णम् निःश्वस्य समुद्वीक्ष्य लक्ष्मणम् । उवाच वचनम् वीरस्तत्कालहितमात्मनः ॥६-२४-८॥ ॥

dīrghamuṣṇam ca niḥśvasya samudvīkṣya ca lakṣmaṇam ।
uvāca vacanam vīrastatkālahitamātmanaḥ ॥6-24-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ९ ॥
आलिखन्तीमिवाकाशमुत्थिताम् पश्य लक्ष्मण । मन्सेव कृताम् लङ्काम् नगाग्रे विश्वकर्मणा ॥६-२४-९॥ ॥

ālikhantīmivākāśamutthitām paśya lakṣmaṇa ।
manseva kṛtām laṅkām nagāgre viśvakarmaṇā ॥6-24-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १० ॥
विमानैर्बहुभिर्लङ्क सम्कीर्णा रचिता पुरा । विष्णोः पदमिवाकाशम् चादितम् पाण्डुभिर्घनैः ॥६-२४-१०॥ ॥

vimānairbahubhirlaṅka samkīrṇā racitā purā ।
viṣṇoḥ padamivākāśam cāditam pāṇḍubhirghanaiḥ ॥6-24-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ११ ॥
पुष्पितैः शोभिता लङ्का वनैश्चत्ररथोपमैः । नानापतगसम्घुष्टफलपुष्पोपगैः शुभैः ॥६-२४-११॥ ॥

puṣpitaiḥ śobhitā laṅkā vanaiścatrarathopamaiḥ ।
nānāpatagasamghuṣṭaphalapuṣpopagaiḥ śubhaiḥ ॥6-24-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १२ ॥
पश्य मत्तविहङ्गनि प्रलीनभ्रमराणि च । कोकिलाकुलखण्डानि दोधवीति शिवोऽविलः ॥६-२४-१२॥ ॥

paśya mattavihaṅgani pralīnabhramarāṇi ca ।
kokilākulakhaṇḍāni dodhavīti śivo'vilaḥ ॥6-24-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १३ ॥
इति दाशरथीरमो लक्ष्मणम् समभाषत । बलम् तत्र विभजच्चास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥६-२४-१३॥ ॥

iti dāśarathīramo lakṣmaṇam samabhāṣata ।
balam ca tatra vibhajaccāstradṛṣṭena karmaṇā ॥6-24-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १४ ॥
शशास कपिसेमाम् ताम् बलादादाय वीर्यवान् । अङ्गदः सह नीलेन तिष्ठे दुरपि दुर्जयः ॥६-२४-१४॥ ॥

śaśāsa kapisemām tām balādādāya vīryavān ।
aṅgadaḥ saha nīlena tiṣṭhe durapi durjayaḥ ॥6-24-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १५ ॥
तिष्ठेद्वानरवाहिन्या वानरौघसमावृतः । आशिर्तो दक्षिणम् पार्श्वमृषभो नाम वानरः ॥६-२४-१५॥ ॥

tiṣṭhedvānaravāhinyā vānaraughasamāvṛtaḥ ।
āśirto dakṣiṇam pārśvamṛṣabho nāma vānaraḥ ॥6-24-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १६ ॥
गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः । तिष्ठेद्वानरवाहिन्याः सव्यम् पक्षमधिष्ठतः ॥६-२४-१६॥ ॥

gandhahastīva durdharṣastarasvī gandhamādanaḥ ।
tiṣṭhedvānaravāhinyāḥ savyam pakṣamadhiṣṭhataḥ ॥6-24-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १७ ॥
मूर्ध्नि स्थास्याम्यहम् यत्तो लक्ष्मणेन समन्वितः । जाम्बवाम्श्च सुषेणश्च वेगदर्शी वानरः ॥६-२४-१७॥ ॥

mūrdhni sthāsyāmyaham yatto lakṣmaṇena samanvitaḥ ।
jāmbavāmśca suṣeṇaśca vegadarśī ca vānaraḥ ॥6-24-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १८ ॥
ऋक्षमुख्या महात्मानः कुक्षिम् रक्षन्तु ते त्रयः । जघनम् कपिसेनायाः कपिराजोऽभिरक्षतु ॥६-२४-१८॥ ॥

ṛkṣamukhyā mahātmānaḥ kukṣim rakṣantu te trayaḥ ।
jaghanam kapisenāyāḥ kapirājo'bhirakṣatu ॥6-24-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · १९ ॥
पश्चार्धमिव लोकस्य प्रचेतास्तेजपा वृतः । सुविभक्तमहाव्यूहा महावानररक्षिता ॥६-२४-१९॥ ॥

paścārdhamiva lokasya pracetāstejapā vṛtaḥ ।
suvibhaktamahāvyūhā mahāvānararakṣitā ॥6-24-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २० ॥
अनीकिनी सा विबभौ यथाद्यौः साभ्रसम्प्लवा । प्रऋह्य गिरिशृङ्गाणि महतश्च महीरुहान् ॥६-२४-२०॥ ॥

anīkinī sā vibabhau yathādyauḥ sābhrasamplavā ।
praṛhya giriśṛṅgāṇi mahataśca mahīruhān ॥6-24-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २१ ॥
आसेदुर्वानरा लङ्काम् मिमर्दयुषवो रणे । शिखरैर्विकिरामैनाम् लङ्काम् मुष्टिभिरेव वा ॥६-२४-२१॥ ॥

āsedurvānarā laṅkām mimardayuṣavo raṇe ।
śikharairvikirāmainām laṅkām muṣṭibhireva vā ॥6-24-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २२ ॥
इति स्म दधिरे सर्वे मानाम्सि हरिपुङ्गवाः । ततो रामो महातेजाः सुग्रीव मिदमब्रवीत् ॥६-२४-२२॥ ॥

iti sma dadhire sarve mānāmsi haripuṅgavāḥ ।
tato rāmo mahātejāḥ sugrīva midamabravīt ॥6-24-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २३ ॥
सुविभक्तानि सैन्यानि शुक एष विमुच्यताम् । रामस्य तु वचः श्रुत्वा वानरेन्द्रो महाबलः ॥६-२४-२३॥ ॥

suvibhaktāni sainyāni śuka eṣa vimucyatām ।
rāmasya tu vacaḥ śrutvā vānarendro mahābalaḥ ॥6-24-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २४ ॥
मोचयामास तम् दूतम् शुकम् रामस्य शासनात् । मोचितो रामवाक्येन वानरैश्च निपीडितः ॥६-२४-२४॥ ॥

mocayāmāsa tam dūtam śukam rāmasya śāsanāt ।
mocito rāmavākyena vānaraiśca nipīḍitaḥ ॥6-24-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २५ ॥
शुकः परमसम्त्रस्तो रक्षोधिपमुपागमत् । रावणः प्रहसन्नेव शुकम् वाक्यमुवाच ॥६-२४-२५॥ ॥

śukaḥ paramasamtrasto rakṣodhipamupāgamat ।
rāvaṇaḥ prahasanneva śukam vākyamuvāca ha ॥6-24-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २६ ॥
किमिमौ ते सितौ पक्षौ लूनपक्ष्श्च दृश्यसे । कच्चिन्नानेकचित्तानाम् तेषाम् त्वम् वशमागतः ॥६-२४-२६॥ ॥

kimimau te sitau pakṣau lūnapakṣśca dṛśyase ।
kaccinnānekacittānām teṣām tvam vaśamāgataḥ ॥6-24-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २७ ॥
ततस्प भयसम्विग्न स्तदा राज्ञाभिचोदितः । वचनम् प्रत्युवाचेदम् राक्षसाधिपमुत्तमम् ॥६-२४-२७॥ ॥

tataspa bhayasamvigna stadā rājñābhicoditaḥ ।
vacanam pratyuvācedam rākṣasādhipamuttamam ॥6-24-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २८ ॥
सागरस्योत्तरे तीरेऽब्रवम् ते वचनम् तथा । यथासम्देशमक्लिष्टम् सान्त्वयन् श्लक्ष्णया गिरा ॥६-२४-२८॥ ॥

sāgarasyottare tīre'bravam te vacanam tathā ।
yathāsamdeśamakliṣṭam sāntvayan ślakṣṇayā girā ॥6-24-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · २९ ॥
क्रुद्धैस्तेरहमुत्प्लुत्य दृष्टमात्रः प्लवङ्गमैः । गृहितोऽस्म्यपि चारब्धो हन्तुम् लोप्तुम् मुष्टिभिः ॥६-२४-२९॥ ॥

kruddhaisterahamutplutya dṛṣṭamātraḥ plavaṅgamaiḥ ।
gṛhito'smyapi cārabdho hantum loptum ca muṣṭibhiḥ ॥6-24-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३० ॥
ते सम्भाषितुम् शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र विद्यते । प्रकृत्या कोपनास्तीक्षिणा वानरा राक्षसाधिप ॥६-२४-३०॥ ॥

na te sambhāṣitum śakyāḥ sampraśno'tra na vidyate ।
prakṛtyā kopanāstīkṣiṇā vānarā rākṣasādhipa ॥6-24-30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३१ ॥
हन्ता विराधस्य कबन्धस्य खरस्य च । सुग्रीवसहितो रामः सीतायाः पदमागतः ॥६-२४-३१॥ ॥

sa ca hantā virādhasya kabandhasya kharasya ca ।
sugrīvasahito rāmaḥ sītāyāḥ padamāgataḥ ॥6-24-31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३२ ॥
कृत्वा सागरे सेतुम् तीर्त्वा लवणोदधिम् । एष रक्षासि निर्धूय धन्वी तिष्ठति राघवः ॥६-२४-३२॥ ॥

sa kṛtvā sāgare setum tīrtvā ca lavaṇodadhim ।
eṣa rakṣāsi nirdhūya dhanvī tiṣṭhati rāghavaḥ ॥6-24-32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३३ ॥
ऋक्षवानरसम्घानामनीकानि सहस्रशः । गिरिमेघनिकाशानाम् चादयन्ति वसुन्धराम् ॥६-२४-३३॥ ॥

ṛkṣavānarasamghānāmanīkāni sahasraśaḥ ।
girimeghanikāśānām cādayanti vasundharām ॥6-24-33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३४ ॥
राक्षसानाम् बलौघस्य वानरेन्द्रबलस्य च । नैतयोर्विद्यते सम्धिर्देवदानवयोरिव ॥६-२४-३४॥ ॥

rākṣasānām balaughasya vānarendrabalasya ca ।
naitayorvidyate samdhirdevadānavayoriva ॥6-24-34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३५ ॥
पुरा प्राकारमायान्ति क्षिप्रमेकतरम् कुरु । सीताम् वास्मै प्रयच्चाशु युद्धम् वापि प्रदीयताम् ॥६-२४-३५॥ ॥

purā prākāramāyānti kṣipramekataram kuru ।
sītām vāsmai prayaccāśu yuddham vāpi pradīyatām ॥6-24-35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३६ ॥
शुकस्य वचनम् श्रुत्वा रावणो वाक्य मब्रवीत् । रोषसम्रक्तनयनो निर्दहन्निव चक्षुषा ॥६-२४-३६॥ ॥

śukasya vacanam śrutvā rāvaṇo vākya mabravīt ।
roṣasamraktanayano nirdahanniva cakṣuṣā ॥6-24-36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३७ ॥
यदि माम् प्रतियुध्येरन् देवगन्धर्वदानवाः । नैव सीताम् प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥६-२४-३७॥ ॥

yadi mām pratiyudhyeran devagandharvadānavāḥ ।
naiva sītām pradāsyāmi sarvalokabhayādapi ॥6-24-37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३८ ॥
कदा समभिधानन्ति मामका राघवम् शराः । वसन्ते पुष्पितम् मत्ता भ्रमरा इव पादपम् ॥६-२४-३८॥ ॥

kadā samabhidhānanti māmakā rāghavam śarāḥ ।
vasante puṣpitam mattā bhramarā iva pādapam ॥6-24-38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ३९ ॥
कदा शोणितदिग्धाङ्गम् दीपैः कार्मुकविच्युतैः । शरैरादीपयिष्यामि उल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥६-२४-३९॥ ॥

kadā śoṇitadigdhāṅgam dīpaiḥ kārmukavicyutaiḥ ।
śarairādīpayiṣyāmi ulkābhiriva kuñjaram ॥6-24-39॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४० ॥
तच्चास्य बलमादास्ये बलेन महता वृतः । ज्योतिषामिव सर्वेषाम् प्रभामुद्यन्दिवाकरः ॥६-२४-४०॥ ॥

taccāsya balamādāsye balena mahatā vṛtaḥ ।
jyotiṣāmiva sarveṣām prabhāmudyandivākaraḥ ॥6-24-40॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४१ ॥
सागरस्येव मे वेगो मारुतस्येव मे बलम् । दाशरथिर्वेद तेन माम् योद्धुमिच्चति ॥६-२४-४१॥ ॥

sāgarasyeva me vego mārutasyeva me balam ।
na ca dāśarathirveda tena mām yoddhumiccati ॥6-24-41॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४२ ॥
मे तूणीशयान् बाणान् सनिषानिव पन्नगान् । रामः पश्यति सम्ग्रामे तेन माम् योद्धुमिच्चति ॥६-२४-४२॥ ॥

na me tūṇīśayān bāṇān saniṣāniva pannagān ।
rāmaḥ paśyati samgrāme tena mām yoddhumiccati ॥6-24-42॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४३ ॥
जानाति पुरा वीर्यम् मम युद्धे राघवः । मम चापमयीम् वीणाम् शरकोणैः प्रवादिताम् ॥६-२४-४३॥ ॥

na jānāti purā vīryam mama yuddhe sa rāghavaḥ ।
mama cāpamayīm vīṇām śarakoṇaiḥ pravāditām ॥6-24-43॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४४ ॥
ज्याशबदतुमुलाम् घोरामार्तगीतमहास्वनाम् । नाराचतलसम्नादाम् ताम् ममाहितवाहिनीम् ॥६-२४-४४॥ ॥

jyāśabadatumulām ghorāmārtagītamahāsvanām ।
nārācatalasamnādām tām mamāhitavāhinīm ॥6-24-44॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · २५ · ४५ ॥
अवगाह्य महरङ्गम् वादयिष्यान्तगन् रणे । वासवेनापि हस्रचक्षुषा । युद्धेऽस्मि शक्यो वरुणेन वास्वयम् । यमेव वा धर्षयितुम् शराग्निना । महाहवे वैश्रवणेन वा स्वयम् ॥

avagāhya maharaṅgam vādayiṣyāntagan raṇe ।
na vāsavenāpi sa hasracakṣuṣā ।
yuddhe'smi śakyo varuṇena vāsvayam ।
yameva vā dharṣayitum śarāgninā ।
mahāhave vaiśravaṇena vā svayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.