वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः १८ · ४२ श्लोकाःSarga 18 · 42 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · १८ · १ ॥
राघवेन अभये दत्ते सम्नतो रावण अनुजः । विभीषणो महाप्राज्ञो भूमिम् समवलोकयत् ॥६-१९-१॥ ॥

rāghavena abhaye datte samnato rāvaṇa anujaḥ ।
vibhīṣaṇo mahāprājño bhūmim samavalokayat ॥6-19-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २ ॥
खात् पपात अवनिम् हृष्टो भक्तैर् अनुचरैः सह । तु रामस्य धर्म आत्मा निपपात विभीषणः ॥६-१९-२॥ ॥

khāt papāta avanim hṛṣṭo bhaktair anucaraiḥ saha ।
sa tu rāmasya dharma ātmā nipapāta vibhīṣaṇaḥ ॥6-19-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३ ॥
पादयोः शरण अन्वेषी चतुर्भिः सह राक्षसैः । अब्रवीच् तदा रामम् वाक्यम् तत्र विभीषणः ॥६-१९-३॥ ॥

pādayoḥ śaraṇa anveṣī caturbhiḥ saha rākṣasaiḥ ।
abravīc ca tadā rāmam vākyam tatra vibhīṣaṇaḥ ॥6-19-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ४ ॥
धर्म युक्तम् युक्तम् साम्प्रतम् सम्प्रहर्षणम् । अनुजो रावणस्य अहम् तेन अस्मि अवमानितः ॥६-१९-४॥ ॥

dharma yuktam ca yuktam ca sāmpratam sampraharṣaṇam ।
anujo rāvaṇasya aham tena ca asmi avamānitaḥ ॥6-19-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ५ ॥
भवन्तम् सर्व भूतानाम् शरण्यम् शरणम् गतः । परित्यक्ता मया लंका मित्राणि धनानि ॥६-१९-५॥ ॥

bhavantam sarva bhūtānām śaraṇyam śaraṇam gataḥ ।
parityaktā mayā laṁkā mitrāṇi ca dhanāni ca ॥6-19-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ६ ॥
भवद् गतम् हि मे राज्यम् जीवितम् सुखानि च । तस्य तद्वचनम् श्रुत्वा रामो वचनमब्रवीत् ॥६-१९-६॥ ॥

bhavad gatam hi me rājyam ca jīvitam ca sukhāni ca ।
tasya tadvacanam śrutvā rāmo vacanamabravīt ॥6-19-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ७ ॥
वचसा सान्त्वयित्वैनम् लोचनाभ्याम् पिबन्निव । आख्याहि मम तत्वेन राक्षसानाम् बलाबलम् ॥६-१९-७॥ ॥

vacasā sāntvayitvainam locanābhyām pibanniva ।
ākhyāhi mama tatvena rākṣasānām balābalam ॥6-19-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ८ ॥
एवमुक्तम् तदा रक्षो रामेणाक्लिष्टकर्मणा । रावणस्य बलम् सर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥६-१९-८॥ ॥

evamuktam tadā rakṣo rāmeṇākliṣṭakarmaṇā ।
rāvaṇasya balam sarvamākhyātumupacakrame ॥6-19-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ९ ॥
अवध्यः सर्वभूतानाम् गन्धर्वोरगपक्षिणाम् । राजपुत्र दशग्रीवो वरदानात्स्वयम्भुवः ॥६-१९-९॥ ॥

avadhyaḥ sarvabhūtānām gandharvoragapakṣiṇām ।
rājaputra daśagrīvo varadānātsvayambhuvaḥ ॥6-19-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १० ॥
रावणानन्तरो भ्राता मम ज्येष्ठश्च वीर्यवान् । कुम्भकर्णो महातेजाः शक्रप्रतिबलो युधि ॥६-१९-१०॥ ॥

rāvaṇānantaro bhrātā mama jyeṣṭhaśca vīryavān ।
kumbhakarṇo mahātejāḥ śakrapratibalo yudhi ॥6-19-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ११ ॥
राम सेनापतिस्तस्य प्रहस्तो यदि ते श्रुतः । कैलासे येन सम मणिभद्रः पराजितः ॥६-१९-११॥ ॥

rāma senāpatistasya prahasto yadi te śrutaḥ ।
kailāse yena sama maṇibhadraḥ parājitaḥ ॥6-19-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १२ ॥
बद्दगोधाङ्गुलित्रश्च अवध्यकवचो युधि । धनुरादाय यस्तिष्ठन्नदृश्यो भवतीन्द्रजित् ॥६-१९-१२॥ ॥

baddagodhāṅgulitraśca avadhyakavaco yudhi ।
dhanurādāya yastiṣṭhannadṛśyo bhavatīndrajit ॥6-19-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १३ ॥
सम्ग्रामे सुमहद्व्यूहे तर्पयित्वा हुताशनम् । अन्तर्धानगतः श्रीमानिन्द्रजिद्धन्ति राघव ॥६-१९-१३॥ ॥

samgrāme sumahadvyūhe tarpayitvā hutāśanam ।
antardhānagataḥ śrīmānindrajiddhanti rāghava ॥6-19-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १४ ॥
महोदरमहापार्स्वौ राक्षसश्चाप्यकम्पनः । अवीकपास्तु तप्यैते लोकपालसमा युधि ॥६-१९-१४॥ ॥

mahodaramahāpārsvau rākṣasaścāpyakampanaḥ ।
avīkapāstu tapyaite lokapālasamā yudhi ॥6-19-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १५ ॥
दशकोटिसहस्राणि रक्षसाम् कामरूपिणाम् । माम्सशोणितभक्ष्याणाम् लङ्कापुरनिवासिनाम् ॥६-१९-१५॥ ॥

daśakoṭisahasrāṇi rakṣasām kāmarūpiṇām ।
māmsaśoṇitabhakṣyāṇām laṅkāpuranivāsinām ॥6-19-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १६ ॥
तैस्तु सहितो राजा लोकपालानयोधयत् । सह देवैस्तु ते भग्ना रावणेन दुरात्मना ॥६-१९-१६॥ ॥

sa taistu sahito rājā lokapālānayodhayat ।
saha devaistu te bhagnā rāvaṇena durātmanā ॥6-19-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १७ ॥
विभीषणस्य तु वचस्तछ्रुत्वा रघुसत्तमः । अन्वीक्ष्य मनसा सर्वमिदम् वचनमब्रवीत् ॥६-१९-१७॥ ॥

vibhīṣaṇasya tu vacastachrutvā raghusattamaḥ ।
anvīkṣya manasā sarvamidam vacanamabravīt ॥6-19-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १८ ॥
यानि कर्मापदानानि रावणस्य विभीषण । अख्यातानि तत्त्वेन ह्यवगच्चामि तान्यहम् ॥६-१९-१८॥ ॥

yāni karmāpadānāni rāvaṇasya vibhīṣaṇa ।
akhyātāni ca tattvena hyavagaccāmi tānyaham ॥6-19-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · १९ ॥
अहम् हत्वा दशग्रीवम् सप्रहस्तम् सहात्मजम् । राजानम् त्वाम् करिष्यामि सत्यमेतच्छृणोतु मे ॥६-१९-१९॥ ॥

aham hatvā daśagrīvam saprahastam sahātmajam ।
rājānam tvām kariṣyāmi satyametacchṛṇotu me ॥6-19-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २० ॥
रसातलम् वा प्रविशेत्पातालम् वापि रावणः । पितामहसकाशम् वा मे जीवन्विमोक्ष्यते ॥६-१९-२०॥ ॥

rasātalam vā praviśetpātālam vāpi rāvaṇaḥ ।
pitāmahasakāśam vā na me jīvanvimokṣyate ॥6-19-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २१ ॥
अहत्वा रावणम् सम्ख्ये सपुत्रजनबान्धवम् । अयोध्याम् प्रवेक्ष्यामि त्रिभिस्तैर्भ्रतृभिः शपेः ॥६-१९-२१॥ ॥

ahatvā rāvaṇam samkhye saputrajanabāndhavam ।
ayodhyām na pravekṣyāmi tribhistairbhratṛbhiḥ śapeḥ ॥6-19-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २२ ॥
श्रुत्वा तु वचनम् तस्य रामस्याक्लिष्टकर्मणः । शिरसा वन्द्य धर्मात्मा वक्तुमेव प्रचक्रमे ॥६-१९-२२॥ ॥

śrutvā tu vacanam tasya rāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ ।
śirasā vandya dharmātmā vaktumeva pracakrame ॥6-19-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २३ ॥
राक्षसानाम् वधे साह्यम् लंकायाः प्रधर्षणे । करिष्यामि यथा प्राणम् प्रवेक्ष्यामि वाहिनीम् ॥६-१९-२३॥ ॥

rākṣasānām vadhe sāhyam laṁkāyāḥ ca pradharṣaṇe ।
kariṣyāmi yathā prāṇam pravekṣyāmi ca vāhinīm ॥6-19-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २४ ॥
इति ब्रुवाणम् रामस् तु परिष्वज्य विभीषणम् । अब्रवील् लक्ष्मणम् प्रीतः समुद्राज् जलम् आनय ॥६-१९-२४॥ ॥

iti bruvāṇam rāmas tu pariṣvajya vibhīṣaṇam ।
abravīl lakṣmaṇam prītaḥ samudrāj jalam ānaya ॥6-19-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २५ ॥
तेन इमम् महाप्राज्ञम् अभिषिन्च विभीषणम् । राजानम् रक्षसाम् क्षिप्रम् प्रसन्ने मयि मानद ॥६-१९-२५॥ ॥

tena ca imam mahāprājñam abhiṣinca vibhīṣaṇam ।
rājānam rakṣasām kṣipram prasanne mayi mānada ॥6-19-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २६ ॥
एवम् उक्तस् तु सौमित्रिर् अभ्यषिन्चद् विभीषणम् । मध्ये वानर मुख्यानाम् राजानम् राम शासनात् ॥६-१९-२६॥ ॥

evam uktas tu saumitrir abhyaṣincad vibhīṣaṇam ।
madhye vānara mukhyānām rājānam rāma śāsanāt ॥6-19-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २७ ॥
तम् प्रसादम् तु रामस्य दृष्ट्वा सद्यः प्लवम् गमाः । प्रचुक्रुशुर् महानादान् साधु साध्व् इति अब्रुवन् ॥६-१९-२७॥ ॥

tam prasādam tu rāmasya dṛṣṭvā sadyaḥ plavam gamāḥ ।
pracukruśur mahānādān sādhu sādhv iti ca abruvan ॥6-19-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २८ ॥
अब्रवीच् हनूमामः सुग्रीवः विभीषणम् । कथम् सागरम् अक्षोभ्यम् तराम वरुण आलयम् ॥६-१९-२८॥ ॥

abravīc ca hanūmāmaḥ ca sugrīvaḥ ca vibhīṣaṇam ।
katham sāgaram akṣobhyam tarāma varuṇa ālayam ॥6-19-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · २९ ॥
सैन्यैः परिवृताः सर्वे वानराणाम् महौजसाम् । उपायैर् अभिगच्चामो यथा नद नदी पतिम् ॥६-१९-२९॥ ॥

sainyaiḥ parivṛtāḥ sarve vānarāṇām mahaujasām ।
upāyair abhigaccāmo yathā nada nadī patim ॥6-19-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३० ॥
तराम तरसा सर्वे ससैन्या वरुण आलयम् । एवम् उक्तस् तु धर्मज्ञः प्रत्युवाच विभीषणः ॥६-१९-३०॥ ॥

tarāma tarasā sarve sasainyā varuṇa ālayam ।
evam uktas tu dharmajñaḥ pratyuvāca vibhīṣaṇaḥ ॥6-19-30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३१ ॥
समुद्रम् राघवो राजा शरणम् गन्तुम् अर्हति । खानितः सगरेण अयम् अप्रमेयो महाउदधिः ॥६-१९-३१॥ ॥

samudram rāghavo rājā śaraṇam gantum arhati ।
khānitaḥ sagareṇa ayam aprameyo mahāudadhiḥ ॥6-19-31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३२ ॥
कर्तुम् अर्हति रामस्य ज्ञातेः कार्यम् महाउदधिः । एवम् विभीषणेन उक्ते राक्षसेन विपश्चिता ॥६-१९-३२॥ ॥

kartum arhati rāmasya jñāteḥ kāryam mahāudadhiḥ ।
evam vibhīṣaṇena ukte rākṣasena vipaścitā ॥6-19-32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३३ ॥
आजगामथ सुग्रीवो यत्र रामः सलक्ष्मणः । ततश्चाख्यातुमारेभे विभीषणवचः शुभम् ॥६-१९-३३॥ ॥

ājagāmatha sugrīvo yatra rāmaḥ salakṣmaṇaḥ ।
tataścākhyātumārebhe vibhīṣaṇavacaḥ śubham ॥6-19-33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३४ ॥
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सागरस्योपवेशनम् । प्रकृत्या धर्म शीलस्य राघवस्य अपि अरोचत ॥६-१९-३४॥ ॥

sugrīvo vipulagrīvaḥ sāgarasyopaveśanam ।
prakṛtyā dharma śīlasya rāghavasya api arocata ॥6-19-34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३५ ॥
लक्ष्मणम् महातेजाः सुग्रीवम् हरि ईश्वरम् । सत् क्रिया अर्थम् क्रिया दक्षः स्मित पूर्वम् उवाच ॥६-१९-३५॥ ॥

sa lakṣmaṇam mahātejāḥ sugrīvam ca hari īśvaram ।
sat kriyā artham kriyā dakṣaḥ smita pūrvam uvāca ha ॥6-19-35॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३६ ॥
विभीषणस्य मन्त्रो अयम् मम लक्ष्मण रोचते । सुग्रीवः पण्डितो नित्यम् भवान् मन्त्र विचक्षणः ॥६-१९-३६॥ ॥

vibhīṣaṇasya mantro ayam mama lakṣmaṇa rocate ।
sugrīvaḥ paṇḍito nityam bhavān mantra vicakṣaṇaḥ ॥6-19-36॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३७ ॥
उभाभ्याम् सम्प्रधार्य आर्यम् रोचते यत् तद् उच्यताम् । एवम् उक्तौ तु तौ वीराव् उभौ सुग्रीव लक्ष्मणौ ॥६-१९-३७॥ ॥

ubhābhyām sampradhārya āryam rocate yat tad ucyatām ।
evam uktau tu tau vīrāv ubhau sugrīva lakṣmaṇau ॥6-19-37॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३८ ॥
समुदाचार सम्युक्तम् इदम् वचनम् ऊचतुः । किम् अर्थम् नो नर व्याघ्र रोचिष्यति राघव ॥६-१९-३८॥ ॥

samudācāra samyuktam idam vacanam ūcatuḥ ।
kim artham no nara vyāghra na rociṣyati rāghava ॥6-19-38॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ३९ ॥
विभीषणेन यत् तु उक्तम् अस्मिन् काले सुख आवहम् । अबद्ध्वा सागरे सेतुम् घोरे अस्मिन् वरुण आलये ॥६-१९-३९॥ ॥

vibhīṣaṇena yat tu uktam asmin kāle sukha āvaham ।
abaddhvā sāgare setum ghore asmin varuṇa ālaye ॥6-19-39॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ४० ॥
लंका आसादितुम् शक्या इन्द्रैर् अपि सुर असुरैः । विभीषणस्य शूरस्य यथा अर्थम् क्रियताम् वचः ॥६-१९-४०॥ ॥

laṁkā na āsāditum śakyā sa indrair api sura asuraiḥ ।
vibhīṣaṇasya śūrasya yathā artham kriyatām vacaḥ ॥6-19-40॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ४१ ॥
अलम् काल अत्ययम् कृत्वा समुद्रो अयम् नियुज्यताम् । यथा कालात्ययम् कृत्वा सागराय नियुज्यताम् ॥६-१९-४१॥ ॥

alam kāla atyayam kṛtvā samudro ayam niyujyatām ।
yathā kālātyayam kṛtvā sāgarāya niyujyatām ॥6-19-41॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · १८ · ४२ ॥
एवम् उक्तः कुश आस्तीर्णे तीरे नद नदी पतेः । सम्विवेश तदा रामो वेद्याम् इव हुत अशनः ॥

evam uktaḥ kuśa āstīrṇe tīre nada nadī pateḥ ।
samviveśa tadā rāmo vedyām iva huta aśanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.