वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ६२ · ४० श्लोकाःSarga 62 · 40 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ६२ · १ ॥
तानुवाच हरिश्रेष्ठो हनुमान् वानरर्षभः । अव्यग्रमनसो यूयं मधु सेवत वानराः । अहमावारयिष्यामि युष्माकं परिपन्थिनः । ५.६२.१ ॥

tānuvāca hariśreṣṭho hanumān vānararṣabhaḥ ।
avyagramanaso yūyaṁ madhu sevata vānarāḥ ।
ahamāvārayiṣyāmi yuṣmākaṁ paripanthinaḥ ।
5.62.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २ ॥
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं हरीणां प्रवरो ऽङ्गदः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पिबन्तु हरयो मधु । ५.६२.२ ॥

śrutvā hanumato vākyaṁ harīṇāṁ pravaro 'ṅgadaḥ ।
pratyuvāca prasannātmā pibantu harayo madhu ।
5.62.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३ ॥
अवश्यं कृतकार्यस्य वाक्यं हनुमतो मया । अकार्यमपि कर्तव्यं किमङ्ग पुनरीदृशम् । ५.६२.३ ॥

avaśyaṁ kṛtakāryasya vākyaṁ hanumato mayā ।
akāryamapi kartavyaṁ kimaṅga punarīdṛśam ।
5.62.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ४ ॥
अङ्गदस्य मुखाच्छ्रुत्वा वचनं वानरर्षभाः । साधु साध्विति संहृष्टा वानराः प्रत्यपूजयन् । ५.६२.४ ॥

aṅgadasya mukhācchrutvā vacanaṁ vānararṣabhāḥ ।
sādhu sādhviti saṁhṛṣṭā vānarāḥ pratyapūjayan ।
5.62.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ५ ॥
पूजयित्वा ऽङ्गदं सर्वे वानरा वानरर्षभम् । जग्मुर्मधुवनं यत्र नदीवेगा इव द्रुतम् । ५.६२.५ ॥

pūjayitvā 'ṅgadaṁ sarve vānarā vānararṣabham ।
jagmurmadhuvanaṁ yatra nadīvegā iva drutam ।
5.62.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ६ ॥
ते प्रविष्टा मधुवनं पालानाक्रम्य वीर्यतः । ५.६२.६ ॥

te praviṣṭā madhuvanaṁ pālānākramya vīryataḥ ।
5.62.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ७ ॥
अतिसर्गाच्च पटवो दृष्ट्वा श्रुत्वा मैथिलीम् । पपुः सर्वे मधु तदा रसवत् फलमाददुः । ५.६२.७ ॥

atisargācca paṭavo dṛṣṭvā śrutvā ca maithilīm ।
papuḥ sarve madhu tadā rasavat phalamādaduḥ ।
5.62.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ८ ॥
उत्पत्य ततः सर्वे वनपालान् समागतान् । ताडयन्ति स्म शतशः सक्तान् मधुवने तदा । ५.६२.८ ॥

utpatya ca tataḥ sarve vanapālān samāgatān ।
tāḍayanti sma śataśaḥ saktān madhuvane tadā ।
5.62.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ९ ॥
मधूनि द्रोणमात्राणि बाहुभिः परिगृह्य ते । पिबन्ति सहिताः सर्वे निघ्नन्ति स्म तथा ऽपरे । ५.६२.९ ॥

madhūni droṇamātrāṇi bāhubhiḥ parigṛhya te ।
pibanti sahitāḥ sarve nighnanti sma tathā 'pare ।
5.62.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १० ॥
केचित्पीत्वा ऽपविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः । मधूच्छिष्टेन केचिच्च जघ्नुरन्योन्यमुत्कटाः । ५.६२.१० ॥

kecitpītvā 'pavidhyanti madhūni madhupiṅgalāḥ ।
madhūcchiṣṭena kecicca jaghnuranyonyamutkaṭāḥ ।
5.62.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ११ ॥
अपरे वृक्षमूले तु शाखां गृह्य व्यवस्थिताः । अत्यर्थं मदग्लानाः पर्णान्यास्तीर्य शेरते । ५.६२.११ ॥

apare vṛkṣamūle tu śākhāṁ gṛhya vyavasthitāḥ ।
atyarthaṁ ca madaglānāḥ parṇānyāstīrya śerate ।
5.62.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १२ ॥
उन्मत्तभूताः प्लवगा मधुमत्ताश्च हृष्टवत् । क्षिपन्ति तदा ऽन्योन्यं स्खलन्ति तथा ऽपरे । ५.६२.१२ ॥

unmattabhūtāḥ plavagā madhumattāśca hṛṣṭavat ।
kṣipanti ca tadā 'nyonyaṁ skhalanti ca tathā 'pare ।
5.62.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १३ ॥
केचित् क्ष्वेलां प्रकुर्वन्ति केचित् कूजन्ति हृष्टवत् । हरयो मधुना मत्ताः केचित् सुप्ता महीतले । ५.६२.१३ ॥

kecit kṣvelāṁ prakurvanti kecit kūjanti hṛṣṭavat ।
harayo madhunā mattāḥ kecit suptā mahītale ।
5.62.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १४ ॥
कृत्वा केचिद्धसन्त्यन्ये केचित् कुर्वन्ति चेतरत् । कृत्वा केचिद्वदन्त्यन्ये केचिद्बुद्ध्यन्ति चेतरत् । ५.६२.१४ ॥

kṛtvā keciddhasantyanye kecit kurvanti cetarat ।
kṛtvā kecidvadantyanye kecidbuddhyanti cetarat ।
5.62.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १५ ॥
ये ऽप्यत्र मधुपालाः स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु । ते ऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः । ५.६२.१५ ॥

ye 'pyatra madhupālāḥ syuḥ preṣyā dadhimukhasya tu ।
te 'pi tairvānarairbhīmaiḥ pratiṣiddhā diśo gatāḥ ।
5.62.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १६ ॥
जानुभिस्तु प्रकृष्टाश्च देवमार्गं प्रदर्शिताः । अब्रुवन् परमोद्विग्ना गत्वा दधिमुखं वचः । ५.६२.१६ ॥

jānubhistu prakṛṣṭāśca devamārgaṁ pradarśitāḥ ।
abruvan paramodvignā gatvā dadhimukhaṁ vacaḥ ।
5.62.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १७ ॥
हनूमता दत्तवरैर्हतं मधुवनं बलात् । वयं जानुभिः कृष्टा देवमार्गं दर्शिताः । ५.६२.१७ ॥

hanūmatā dattavarairhataṁ madhuvanaṁ balāt ।
vayaṁ ca jānubhiḥ kṛṣṭā devamārgaṁ ca darśitāḥ ।
5.62.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १८ ॥
ततो दधिमुखः क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः । हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन् । ५.६२.१८ ॥

tato dadhimukhaḥ kruddho vanapastatra vānaraḥ ।
hataṁ madhuvanaṁ śrutvā sāntvayāmāsa tān harīn ।
5.62.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · १९ ॥
इहागच्छत गच्छामो वानरान् बलदर्पितान् । बलेन वारयिष्यामो मधु भक्षयतो वयम् । ५.६२.१९ ॥

ihāgacchata gacchāmo vānarān baladarpitān ।
balena vārayiṣyāmo madhu bhakṣayato vayam ।
5.62.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २० ॥
श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं वानरर्षभाः । पुनर्वीरा मधुवनं तेनैव सहसा ययुः । ५.६२.२० ॥

śrutvā dadhimukhasyedaṁ vacanaṁ vānararṣabhāḥ ।
punarvīrā madhuvanaṁ tenaiva sahasā yayuḥ ।
5.62.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २१ ॥
मध्ये चैषां दधिमुखः प्रगृह्य तरसा तरुम् । समभ्यधावद्वेगेन ते सर्वे प्लवङ्गमाः । ५.६२.२१ ॥

madhye caiṣāṁ dadhimukhaḥ pragṛhya tarasā tarum ।
samabhyadhāvadvegena te ca sarve plavaṅgamāḥ ।
5.62.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २२ ॥
ते शिलाः पादपांश्चापि पर्वतांश्चापि वानराः । गृहीत्वा ऽभ्यगमन् क्रुद्धा यत्र ते कपिकुञ्जराः । ५.६२.२२ ॥

te śilāḥ pādapāṁścāpi parvatāṁścāpi vānarāḥ ।
gṛhītvā 'bhyagaman kruddhā yatra te kapikuñjarāḥ ।
5.62.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २३ ॥
ते स्वामिवचनं वीरा हृदयेष्ववसज्य तत् । त्वरया ह्यभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः । ५.६२.२३ ॥

te svāmivacanaṁ vīrā hṛdayeṣvavasajya tat ।
tvarayā hyabhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ ।
5.62.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २४ ॥
वृक्षस्थांश्च तलस्थांश्च वानरान् बलदर्पितान् । अभ्यक्रामंस्ततो वीराः पालास्तत्र सहस्रशः । ५.६२.२४ ॥

vṛkṣasthāṁśca talasthāṁśca vānarān baladarpitān ।
abhyakrāmaṁstato vīrāḥ pālāstatra sahasraśaḥ ।
5.62.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २५ ॥
अथ दृष्ट्वा दधिमुखं क्रुद्धं वानरपुङ्गवाः । अभ्यधावन्त वेगेन हनुमत्प्रमुखास्तदा । ५.६२.२५ ॥

atha dṛṣṭvā dadhimukhaṁ kruddhaṁ vānarapuṅgavāḥ ।
abhyadhāvanta vegena hanumatpramukhāstadā ।
5.62.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २६ ॥
तं सवृक्षं महाबाहुमापतन्तं महाबलम् । आर्यकं प्राहरत्तत्र बाहुभ्यां कुपितो ऽङ्गदः । ५.६२.२६ ॥

taṁ savṛkṣaṁ mahābāhumāpatantaṁ mahābalam ।
āryakaṁ prāharattatra bāhubhyāṁ kupito 'ṅgadaḥ ।
5.62.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २७ ॥
मदान्धश्च वेदैनमार्यको ऽयं ममेति सः । अथैनं निष्पिपेषाशु वेगवद्वसुधातले । ५.६२.२७ ॥

madāndhaśca na vedainamāryako 'yaṁ mameti saḥ ।
athainaṁ niṣpipeṣāśu vegavadvasudhātale ।
5.62.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २८ ॥
भग्नबाहूरुभुजो विह्वलः शोणितोक्षितः । मुमोह सहसा वीरो मुहूर्तं कपिकुञ्जरः । ५.६२.२८ ॥

sa bhagnabāhūrubhujo vihvalaḥ śoṇitokṣitaḥ ।
mumoha sahasā vīro muhūrtaṁ kapikuñjaraḥ ।
5.62.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · २९ ॥
समाश्वस्य सहसा संक्रुद्धो राजमातुलः । वानरान् वारयामास दण्डेन मधुमोहितान् । ५.६२.२९ ॥

sa samāśvasya sahasā saṁkruddho rājamātulaḥ ।
vānarān vārayāmāsa daṇḍena madhumohitān ।
5.62.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३० ॥
कथंचिद्विमुक्तस्तैर्वानरैर्वानरर्षभः । उवाचैकान्तमाश्रित्य भृत्यान् स्वान् समुपागतान् । ५.६२.३० ॥

sa kathaṁcidvimuktastairvānarairvānararṣabhaḥ ।
uvācaikāntamāśritya bhṛtyān svān samupāgatān ।
5.62.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३१ ॥
एते तिष्ठन्तु गच्छामो भर्ता नो यत्र वानरः । सुग्रीवो विपुलग्रीवः सह रामेण तिष्ठति । ५.६२.३१ ॥

ete tiṣṭhantu gacchāmo bhartā no yatra vānaraḥ ।
sugrīvo vipulagrīvaḥ saha rāmeṇa tiṣṭhati ।
5.62.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३२ ॥
सर्वं चैवाङ्गदे दोषं श्रावयिष्यामि पार्थिवे । अमर्षी वचनं श्रुत्वा घातयिष्यति वानरान् । ५.६२.३२ ॥

sarvaṁ caivāṅgade doṣaṁ śrāvayiṣyāmi pārthive ।
amarṣī vacanaṁ śrutvā ghātayiṣyati vānarān ।
5.62.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३३ ॥
इष्टं मधुवनं ह्येतत् सुग्रीवस्य महात्मनः । पितृपैतामहं दिव्यं देवैरपि दुरासदम् । ५.६२.३३ ॥

iṣṭaṁ madhuvanaṁ hyetat sugrīvasya mahātmanaḥ ।
pitṛpaitāmahaṁ divyaṁ devairapi durāsadam ।
5.62.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३४ ॥
वानरानिमान् सर्वान् मधुलुब्धान् गतायुषः । घातयिष्यति दण्डेन सुग्रीवः ससुहृज्जनान् । ५.६२.३४ ॥

sa vānarānimān sarvān madhulubdhān gatāyuṣaḥ ।
ghātayiṣyati daṇḍena sugrīvaḥ sasuhṛjjanān ।
5.62.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३५ ॥
वध्या ह्येते दुरात्मानो नृपाज्ञापरिभाविनः । अमर्षप्रभवो रोषः सफलो नो भविष्यति । ५.६२.३५ ॥

vadhyā hyete durātmāno nṛpājñāparibhāvinaḥ ।
amarṣaprabhavo roṣaḥ saphalo no bhaviṣyati ।
5.62.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३६ ॥
एवमुक्त्वा दधिमुखो वनपालान् महाबलः । जगाम सहसोत्पत्य वनपालैः समन्वितः । ५.६२.३६ ॥

evamuktvā dadhimukho vanapālān mahābalaḥ ।
jagāma sahasotpatya vanapālaiḥ samanvitaḥ ।
5.62.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३७ ॥
निमेषान्तरमात्रेण हि प्राप्तो वनालयः । सहस्रांशुसुतो धीमान् सुग्रीवो यत्र वानरः । ५.६२.३७ ॥

nimeṣāntaramātreṇa sa hi prāpto vanālayaḥ ।
sahasrāṁśusuto dhīmān sugrīvo yatra vānaraḥ ।
5.62.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३८ ॥
रामं लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा सुग्रीवमेव च । समप्रतिष्ठां जगतीमाकाशान्निपपात ह । ५.६२.३८ ॥

rāmaṁ ca lakṣmaṇaṁ caiva dṛṣṭvā sugrīvameva ca ।
samapratiṣṭhāṁ jagatīmākāśānnipapāta ha ।
5.62.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ३९ ॥
सन्निपत्य महावीर्यः सर्वैस्तैः परिवारितः । हरिर्दधिमुखः पालैः पालानां परमेश्वरः । ५.६२.३९ ॥

sannipatya mahāvīryaḥ sarvaistaiḥ parivāritaḥ ।
harirdadhimukhaḥ pālaiḥ pālānāṁ parameśvaraḥ ।
5.62.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६२ · ४० ॥
दीनवदनो भूत्वा कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम् । सुग्रीवस्य शुभौ मूर्ध्ना चरणौ प्रत्यपीडयत् । ५.६२.४० ॥

sa dīnavadano bhūtvā kṛtvā śirasi cāñjalim ।
sugrīvasya śubhau mūrdhnā caraṇau pratyapīḍayat ।
5.62.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.