वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ६१ · २३ श्लोकाःSarga 61 · 23 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ६१ · १ ॥
ततो जाम्बवतो वाक्यमगृह्णन्त वनौकसः । अङ्गदप्रमुखा वीरा हनूमांश्च महाकपिः । ५.६१.१ ॥

tato jāmbavato vākyamagṛhṇanta vanaukasaḥ ।
aṅgadapramukhā vīrā hanūmāṁśca mahākapiḥ ।
5.61.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · २ ॥
प्रीतिमन्तस्ततः सर्वे वायुपुत्रपुरस्सराः । महेन्द्राद्रिं परित्यज्य पुप्लुवुः प्लवगर्षभाः । ५.६१.२ ॥

prītimantastataḥ sarve vāyuputrapurassarāḥ ।
mahendrādriṁ parityajya pupluvuḥ plavagarṣabhāḥ ।
5.61.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ३ ॥
मेरुमन्दरसङ्काशा मत्ता इव महागजाः । छादयन्त इवाकाशं महाकाया महाबलाः । ५.६१.३ ॥

merumandarasaṅkāśā mattā iva mahāgajāḥ ।
chādayanta ivākāśaṁ mahākāyā mahābalāḥ ।
5.61.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ४ ॥
सभाज्यमानं भूतैस्तमात्मवन्तं महाबलम् । हनूमन्तं महावेगं वहन्त इव दृष्टिभिः । ५.६१.४ ॥

sabhājyamānaṁ bhūtaistamātmavantaṁ mahābalam ।
hanūmantaṁ mahāvegaṁ vahanta iva dṛṣṭibhiḥ ।
5.61.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ५ ॥
राघवे चार्थनिर्वृत्तिं कर्तुं परमं यशः । समाधाय समृद्धार्थाः कर्मसिद्धिभिरुन्नताः । ५.६१.५ ॥

rāghave cārthanirvṛttiṁ kartuṁ ca paramaṁ yaśaḥ ।
samādhāya samṛddhārthāḥ karmasiddhibhirunnatāḥ ।
5.61.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ६ ॥
प्रियाख्यानोन्मुखाः सर्वे सर्वे युद्धाभिनन्दिनः । सर्वे रामप्रतीकारे निश्चितार्था मनस्विनः । ५.६१.६ ॥

priyākhyānonmukhāḥ sarve sarve yuddhābhinandinaḥ ।
sarve rāmapratīkāre niścitārthā manasvinaḥ ।
5.61.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ७ ॥
प्लवमानाः खमाप्लुत्य ततस्ते काननौकसः । नन्दनोपममासेदुर्वनं द्रुमलतायुतम् । ५.६१.७ ॥

plavamānāḥ khamāplutya tataste kānanaukasaḥ ।
nandanopamamāsedurvanaṁ drumalatāyutam ।
5.61.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ८ ॥
यत्तन्मधुवनं नाम सुग्रीवस्याभिरक्षितम् । अधृष्यं सर्वभूतानां सर्वभूतमनोहरम् । ५.६१.८ ॥

yattanmadhuvanaṁ nāma sugrīvasyābhirakṣitam ।
adhṛṣyaṁ sarvabhūtānāṁ sarvabhūtamanoharam ।
5.61.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ९ ॥
यद्रक्षति महावीर्यः सदा दधिमुखः कपिः । मातुलः कपिमुख्यस्य सुग्रीवस्य महात्मनः । ५.६१.९ ॥

yadrakṣati mahāvīryaḥ sadā dadhimukhaḥ kapiḥ ।
mātulaḥ kapimukhyasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
5.61.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १० ॥
ते तद्वनमुपागम्य बभूवुः परमोत्कटाः । वानरा वानरेन्द्रस्य मनः कान्ततमं महत् । ५.६१.१० ॥

te tadvanamupāgamya babhūvuḥ paramotkaṭāḥ ।
vānarā vānarendrasya manaḥ kāntatamaṁ mahat ।
5.61.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · ११ ॥
ततस्ते वानरा हृष्टा दृष्ट्वा मधुवनं महत् । कुमारमभ्ययाचन्त मधूनि मधुपिङ्गलाः । ५.६१.११ ॥

tataste vānarā hṛṣṭā dṛṣṭvā madhuvanaṁ mahat ।
kumāramabhyayācanta madhūni madhupiṅgalāḥ ।
5.61.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १२ ॥
ततः कुमारस्तान् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखान् कपीन् । अनुमान्य ददौ तेषां निसर्गं मधुभक्षणे । ५.६१.१२ ॥

tataḥ kumārastān vṛddhāñjāmbavatpramukhān kapīn ।
anumānya dadau teṣāṁ nisargaṁ madhubhakṣaṇe ।
5.61.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १३ ॥
अङ्गदेनानुमतास्सन्तस्ततो मुदिताः तत्प्रेरिताः प्रनृत्यन्तो ऽभवन् । ५.६१.१३ ॥

aṅgadenānumatāssantastato muditāḥ tatpreritāḥ pranṛtyanto 'bhavan ।
5.61.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १४ ॥
गायन्ति केचित् प्रणमन्ति केचिन्नृत्यन्ति केचित् प्रहसन्ति केचित् । पतन्ति केचिद्विचरन्ति केचित् प्लवन्ति केचित् प्रलपन्ति केचित् । ५.६१.१४ ॥

gāyanti kecit praṇamanti kecinnṛtyanti kecit prahasanti kecit ।
patanti kecidvicaranti kecit plavanti kecit pralapanti kecit ।
5.61.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १५ ॥
परस्परं केचिदुपाश्रयन्ते परस्परं केचिदुपाक्रमन्ते । परस्परं केचिदुपब्रुवन्ते परस्परं केचिदुपारमन्ते । ५.६१.१५ ॥

parasparaṁ kecidupāśrayante parasparaṁ kecidupākramante ।
parasparaṁ kecidupabruvante parasparaṁ kecidupāramante ।
5.61.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १६ ॥
द्रुमाद् द्रुमं केचिदभिद्रवन्ते क्षितौ नगाग्रान्निपतन्ति केचित् । महीतलात् केचिदुदीर्णवेगा महाद्रुमाग्राण्यभिसम्पतन्ति । ५.६१.१६ ॥

drumād drumaṁ kecidabhidravante kṣitau nagāgrānnipatanti kecit ।
mahītalāt kecidudīrṇavegā mahādrumāgrāṇyabhisampatanti ।
5.61.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १७ ॥
गायन्तमन्यः प्रहसन्नुपैति हसन्तमन्यः प्ररुदन्नुपैति । रुदन्तमन्यः प्रणुदन्नुपैति नुदन्तमन्यः प्रणदन्नुपैति । ५.६१.१७ ॥

gāyantamanyaḥ prahasannupaiti hasantamanyaḥ prarudannupaiti ।
rudantamanyaḥ praṇudannupaiti nudantamanyaḥ praṇadannupaiti ।
5.61.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १८ ॥
समाकुलं तत्कपिसैन्यमासीन्मधुप्रपानोत्कटसत्त्वचेष्टम् । चात्र कश्चिन्न बभूव मत्तो चात्र कश्चिन्न बभूव तृप्तः । ५.६१.१८ ॥

samākulaṁ tatkapisainyamāsīnmadhuprapānotkaṭasattvaceṣṭam ।
na cātra kaścinna babhūva matto na cātra kaścinna babhūva tṛptaḥ ।
5.61.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · १९ ॥
ततो वनं तत्परिभक्ष्यमाणं द्रुमांश्च विध्वंसितपत्रपुष्पान् । समीक्ष्य कोपदृधिवक्रनामा निवारयामास कपिः कपींस्तान् । ५.६१.१९ ॥

tato vanaṁ tatparibhakṣyamāṇaṁ drumāṁśca vidhvaṁsitapatrapuṣpān ।
samīkṣya kopadṛdhivakranāmā nivārayāmāsa kapiḥ kapīṁstān ।
5.61.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · २० ॥
तैः प्रवृद्धैः परिभर्त्स्यमानो वनस्य गोप्ता हरिवीरवृद्धः । चकार भूयो मतिमुग्रतेजा वनस्य रक्षां प्रति वानरेभ्यः । ५.६१.२० ॥

sa taiḥ pravṛddhaiḥ paribhartsyamāno vanasya goptā harivīravṛddhaḥ ।
cakāra bhūyo matimugratejā vanasya rakṣāṁ prati vānarebhyaḥ ।
5.61.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · २१ ॥
उवाच कांश्चित् परुषाणि धृष्टमसक्तमन्यांश्च तलैर्जवान । समेत्य कैश्चित् कलहं चकार तथैव साम्नोपजगाम कंश्चित् । ५.६१.२१ ॥

uvāca kāṁścit paruṣāṇi dhṛṣṭamasaktamanyāṁśca talairjavāna ।
sametya kaiścit kalahaṁ cakāra tathaiva sāmnopajagāma kaṁścit ।
5.61.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · २२ ॥
तैर्मदात् सम्परिवार्य वाक्यैर्बलाच्च तेन प्रतिवार्यमाणैः । प्रधर्षितस्त्यक्तभयैः समेत्य प्रकृष्यते चाप्यनवेक्ष्य दोषम् । ५.६१.२२ ॥

sa tairmadāt samparivārya vākyairbalācca tena prativāryamāṇaiḥ ।
pradharṣitastyaktabhayaiḥ sametya prakṛṣyate cāpyanavekṣya doṣam ।
5.61.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६१ · २३ ॥
नखैस्तुदन्तो दशनैर्दशन्तस्तलैश्च पादैश्च समापयन्तः । मदात् कपिं तं कपयः समग्रा महावनं निर्विषयं चक्रुः । ५.६१.२३ ॥

nakhaistudanto daśanairdaśantastalaiśca pādaiśca samāpayantaḥ ।
madāt kapiṁ taṁ kapayaḥ samagrā mahāvanaṁ nirviṣayaṁ ca cakruḥ ।
5.61.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.