वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ६ · ४५ श्लोकाःSarga 6 · 45 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ६ · १ ॥
निकामम् विमानेषु विषण्णः काम रूपधृत् । विचचार पुनर्लङ्काम् लाघवेन समन्वितः ॥

sa nikāmam vimāneṣu viṣaṇṇaḥ kāma rūpadhṛt ।
vicacāra punarlaṅkām lāghavena samanvitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २ ॥
आससाद अथ लक्ष्मीवान् राक्षस इन्द्र निवेशनम् । प्राकारेण अर्क वर्णेन भास्वरेण अभिसम्व्Rतम् ॥

āsasāda atha lakṣmīvān rākṣasa indra niveśanam ।
prākāreṇa arka varṇena bhāsvareṇa abhisamvRtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३ ॥
रक्षितम् राक्षसैर् भीमैः सिम्हैर् इव महद् वनम् । समीक्षमाणो भवनम् चकाशे कपि कुन्जरः ॥

rakṣitam rākṣasair bhīmaiḥ simhair iva mahad vanam ।
samīkṣamāṇo bhavanam cakāśe kapi kunjaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४ ॥
रूप्य कोप हितैः चित्रैः तोरणैर् हेम भूषितैः । विचित्राभिः कक्ष्याभिर् द्वारैः रुचिरैर् व्Rतम् ॥

rūpya kopa hitaiḥ citraiḥ toraṇair hema bhūṣitaiḥ ।
vicitrābhiḥ ca kakṣyābhir dvāraiḥ ca rucirair vRtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ५ ॥
गज आस्थितैर् महा मात्रैः शूरैः विगत श्रमैः । उपस्थितम् असम्हार्यैर् हयैः स्यन्दन यायिभिः ॥

gaja āsthitair mahā mātraiḥ śūraiḥ ca vigata śramaiḥ ।
upasthitam asamhāryair hayaiḥ syandana yāyibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ६ ॥
सिम्ह व्याघ्र तनु त्राणैर् दान्त कान्चन राजतैः । घोषवद्भिर् विचित्रैः सदा विचरितम् रथैः ॥

simha vyāghra tanu trāṇair dānta kāncana rājataiḥ ।
ghoṣavadbhir vicitraiḥ ca sadā vicaritam rathaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ७ ॥
बहु रत्न समाकीर्णम् पर अर्ध्य आसन भाजनम् । महा रथ समावासम् महा रथ महा आसनम् ॥

bahu ratna samākīrṇam para ardhya āsana bhājanam ।
mahā ratha samāvāsam mahā ratha mahā āsanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ८ ॥
दृश्यैः परम उदारैः तैः तैः मृग पक्षिभिः । विविधैर् बहु साहस्रैः परिपूर्णम् समन्ततः ॥

dṛśyaiḥ ca parama udāraiḥ taiḥ taiḥ ca mṛga pakṣibhiḥ ।
vividhair bahu sāhasraiḥ paripūrṇam samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ९ ॥
विनीतैर् अन्त पालैः रक्षोभिः सुरक्षितम् । मुख्याभिः वर स्त्रीभिः परिपूर्णम् समन्ततः ॥

vinītair anta pālaiḥ ca rakṣobhiḥ ca surakṣitam ।
mukhyābhiḥ ca vara strībhiḥ paripūrṇam samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १० ॥
मुदित प्रमदा रत्नम् राक्षस इन्द्र निवेशनम् । वर आभरण निर्ह्रादैः समुद्र स्वन निह्स्वनम् ॥

mudita pramadā ratnam rākṣasa indra niveśanam ।
vara ābharaṇa nirhrādaiḥ samudra svana nihsvanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ११ ॥
तद् राज गुण सम्पन्नम् मुख्यैः वर चन्दनैः । भेरी म्Rदन्ग अभिरुतम् शन्ख घोष विनादितम् ॥

tad rāja guṇa sampannam mukhyaiḥ ca vara candanaiḥ ।
bherī mRdanga abhirutam śankha ghoṣa vināditam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १२ ॥
भेरीमृदङ्गाभिरुतम् शङ्खघोषनिनादितम् । नित्य अर्चितम् पर्व हुतम् पूजितम् राक्षसैः सदा ॥

bherīmṛdaṅgābhirutam śaṅkhaghoṣanināditam ।
nitya arcitam parva hutam pūjitam rākṣasaiḥ sadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १३ ॥
समुद्रम् इव गम्भीरम् समुद्रम् इव निह्स्वनम् । महात्मानो महद् वेश्म महा रत्न परिच्चदम् ॥

samudram iva gambhīram samudram iva nihsvanam ।
mahātmāno mahad veśma mahā ratna pariccadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १४ ॥
महा जन समाकीर्णम् ददर्श महा कपिः । विराजमानम् वपुषा गज अश्व रथ सम्कुलम् ॥

mahā jana samākīrṇam dadarśa sa mahā kapiḥ ।
virājamānam vapuṣā gaja aśva ratha samkulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १५ ॥
लन्का आभरणम् इति एव सो अमन्यत महा कपिः । चचार हनुमाम्स्तत्र रावणस्य समीपतः ॥

lankā ābharaṇam iti eva so amanyata mahā kapiḥ ।
cacāra hanumāmstatra rāvaṇasya samīpataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १६ ॥
गृहाद् गृहम् राक्षसानाम् उद्यानानि वानरः । वीक्षमाणो हि असम्त्रस्तः प्रासादामः चचार सः ॥

gṛhād gṛham rākṣasānām udyānāni ca vānaraḥ ।
vīkṣamāṇo hi asamtrastaḥ prāsādāmaḥ ca cacāra saḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १७ ॥
अवप्लुत्य महा वेगः प्रहस्तस्य निवेशनम् । ततो अन्यत् पुप्लुवे वेश्म महा पार्श्वस्य वीर्यवान् ॥

avaplutya mahā vegaḥ prahastasya niveśanam ।
tato anyat pupluve veśma mahā pārśvasya vīryavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १८ ॥
अथ मेघ प्रतीकाशम् कुम्भ कर्ण निवेशनम् । विभीषणस्य तथा पुप्लुवे महा कपिः ॥

atha megha pratīkāśam kumbha karṇa niveśanam ।
vibhīṣaṇasya ca tathā pupluve sa mahā kapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · १९ ॥
महा उदरस्य तथा विरूप अक्षस्य चैव हि । विद्युज् जिह्वस्य भवनम् विद्युन् मालेः तथैव च ॥

mahā udarasya ca tathā virūpa akṣasya caiva hi ।
vidyuj jihvasya bhavanam vidyun māleḥ tathaiva ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २० ॥
वज्र दम्ष्ट्रस्य तथा पुप्लुवे महा कपिः । शुकस्य महा वेगः सारणस्य धीमतः । तथा इन्द्रजितो वेश्म जगाम हरि यूथपः ॥

vajra damṣṭrasya ca tathā pupluve sa mahā kapiḥ ।
śukasya ca mahā vegaḥ sāraṇasya ca dhīmataḥ ।
tathā ca indrajito veśma jagāma hari yūthapaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २१ ॥
जम्बु मालेः सुमालेः जगाम हरि यूथपः ॥

jambu māleḥ sumāleḥ ca jagāma hari yūthapaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २२ ॥
रश्मि केतोः भवनम् सूर्य शत्रोः तथैव च । वज्रकायस्य तथा पुप्लुवे महाकपिः ॥

raśmi ketoḥ ca bhavanam sūrya śatroḥ tathaiva ca ।
vajrakāyasya ca tathā pupluve sa mahākapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २३ ॥
धूम्र अक्षस्य सम्पातेर् भवनम् मारुत आत्मजः । विद्युद् रूपस्य भीमस्य घनस्य विघनस्य च ॥

dhūmra akṣasya ca sampāter bhavanam māruta ātmajaḥ ।
vidyud rūpasya bhīmasya ghanasya vighanasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २४ ॥
शुक नाभस्य वक्रस्य शठस्य विकटस्य च । ह्रस्व कर्णस्य दम्ष्ट्रस्य रोमशस्य रक्षसः ॥

śuka nābhasya vakrasya śaṭhasya vikaṭasya ca ।
hrasva karṇasya damṣṭrasya romaśasya ca rakṣasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २५ ॥
युद्ध उन्मत्तस्य मत्तस्य ध्वज ग्रीवस्य नादिनः । विद्युज् जिह्व इन्द्र जिह्वानाम् तथा हस्ति मुखस्य च ॥

yuddha unmattasya mattasya dhvaja grīvasya nādinaḥ ।
vidyuj jihva indra jihvānām tathā hasti mukhasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २६ ॥
करालस्य पिशाचस्य शोणित अक्षस्य चैव हि । क्रममाणः क्रमेण एव हनूमान् मारुत आत्मजः ॥

karālasya piśācasya śoṇita akṣasya caiva hi ।
kramamāṇaḥ krameṇa eva hanūmān māruta ātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २७ ॥
तेषु तेषु महा अर्हेषु भवनेषु महा यशाः । तेषाम् R^द्धिमताम् ऋद्धिम् ददर्श महा कपिः ॥

teṣu teṣu mahā arheṣu bhavaneṣu mahā yaśāḥ ।
teṣām R^ddhimatām ṛddhim dadarśa sa mahā kapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २८ ॥
सर्वेषाम् समतिक्रम्य भवनानि समन्ततः । आससाद अथ लक्ष्मीवान् राक्षस इन्द्र निवेशनम् ॥

sarveṣām samatikramya bhavanāni samantataḥ ।
āsasāda atha lakṣmīvān rākṣasa indra niveśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · २९ ॥
रावणस्य उपशायिन्यो ददर्श हरि सत्तमः । विचरन् हरि शार्दूलो राक्षसीर् विकृत ईक्षणाः ॥

rāvaṇasya upaśāyinyo dadarśa hari sattamaḥ ।
vicaran hari śārdūlo rākṣasīr vikṛta īkṣaṇāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३० ॥
शूल मुद्गल हस्ताः शक्तो तोमर धारिणीः । ददर्श विविधान् गुल्मामः तस्य रक्षः पतेर् गृहे । राक्षसांश्च महाकायान्नानाप्रहरणोद्यतान् ॥

śūla mudgala hastāḥ ca śakto tomara dhāriṇīḥ ।
dadarśa vividhān gulmāmaḥ tasya rakṣaḥ pater gṛhe ।
rākṣasāṁśca mahākāyānnānāpraharaṇodyatān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३१ ॥
रक्तान् श्वेतान् सितामः चैव हरीमः चैव महा जवान् ॥

raktān śvetān sitāmaḥ caiva harīmaḥ caiva mahā javān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३२ ॥
कुलीनान् रूप सम्पन्नान् गजान् पर गज आरुजान् । निष्ठितान् गज शिखायाम् ऐरावत समान् युधि ॥

kulīnān rūpa sampannān gajān para gaja ārujān ।
niṣṭhitān gaja śikhāyām airāvata samān yudhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३३ ॥
निहन्त्RRन् पर सैन्यानाम् गृहे तस्मिन् ददर्श सः । क्षरतः यथा मेघान् स्रवतः यथा गिरीन् ॥

nihantRRn para sainyānām gṛhe tasmin dadarśa saḥ ।
kṣarataḥ ca yathā meghān sravataḥ ca yathā girīn ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३४ ॥
मेघ स्तनित निर्घोषान् दुर्धर्षान् समरे परैः । सहस्रम् वाहिनीः तत्र जाम्बूनद परिष्कृताः ॥

megha stanita nirghoṣān durdharṣān samare paraiḥ ।
sahasram vāhinīḥ tatra jāmbūnada pariṣkṛtāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३५ ॥
हेम जालैर् अविच्चिन्नाः तरुण आदित्य सम्निभाः । ददर्श राक्षस इन्द्रस्य रावणस्य निवेशने ॥

hema jālair aviccinnāḥ taruṇa āditya samnibhāḥ ।
dadarśa rākṣasa indrasya rāvaṇasya niveśane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३६ ॥
शिबिका विविध आकाराः कपिर् मारुत आत्मजः । लता गृहाणि चित्राणि चित्र शाला गृहाणि च ॥

śibikā vividha ākārāḥ sa kapir māruta ātmajaḥ ।
latā gṛhāṇi citrāṇi citra śālā gṛhāṇi ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३७ ॥
क्रीडा गृहाणि अन्यानि दारु पर्वतकान् अपि । कामस्य गृहकम् रम्यम् दिवा गृहकम् एव च ॥

krīḍā gṛhāṇi ca anyāni dāru parvatakān api ।
kāmasya gṛhakam ramyam divā gṛhakam eva ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३८ ॥
ददर्श राक्षस इन्द्रस्य रावणस्य निवेशने । मन्दर तल प्रख्यम् मयूर स्थान सम्कुलम् ॥

dadarśa rākṣasa indrasya rāvaṇasya niveśane ।
sa mandara tala prakhyam mayūra sthāna samkulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ३९ ॥
ध्वज यष्टिभिर् आकीर्णम् ददर्श भवन उत्तमम् । अनन्त रत्न निचयम् निधि जालम् समन्ततः ॥

dhvaja yaṣṭibhir ākīrṇam dadarśa bhavana uttamam ।
ananta ratna nicayam nidhi jālam samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४० ॥
धीर निष्ठित कर्म अन्तम् गृहम् भूत पतेर् इव । अर्चिर्भिः अपि रत्नानाम् तेजसा रावणस्य च ॥

dhīra niṣṭhita karma antam gṛham bhūta pater iva ।
arcirbhiḥ ca api ratnānām tejasā rāvaṇasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४१ ॥
विरराज अथ तद् वेश्म रश्मिमान् इव रश्मिभिः । जाम्बू नदमयानि एव शयनानि आसनानि च ॥

virarāja atha tad veśma raśmimān iva raśmibhiḥ ।
jāmbū nadamayāni eva śayanāni āsanāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४२ ॥
भाजनानि शुभ्राणि ददर्श हरि यूथपः । मध्व् आसव कृत क्लेदम् मणि भाजन सम्कुलम् ॥

bhājanāni ca śubhrāṇi dadarśa hari yūthapaḥ ।
madhv āsava kṛta kledam maṇi bhājana samkulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४३ ॥
मनो रमम् असम्बाधम् कुबेर भवनम् यथा । नूपुराणाम् घोषेण कान्चीनाम् निनदेन च ॥

mano ramam asambādham kubera bhavanam yathā ।
nūpurāṇām ca ghoṣeṇa kāncīnām ninadena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४४ ॥
मृदन्ग तल घोषैः घोषवद्भिर् विनादितम् । प्रासाद सम्घात युतम् स्त्री रत्न शत सम्कुलम् ॥

mṛdanga tala ghoṣaiḥ ca ghoṣavadbhir vināditam ।
prāsāda samghāta yutam strī ratna śata samkulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ६ · ४५ ॥
सुव्यूढ कक्ष्यम् हनुमान् प्रविवेश महा गृहम् ॥

suvyūḍha kakṣyam hanumān praviveśa mahā gṛham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.