सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

tataḥ sa madhyaṁgatamaṁśumantaṁ ।
jyotsnāvitānam mahadudvamantam ।
dadarśa dhīmān divi bhānumantam ।
goṣṭhe vṛṣaṁ mattamiva bhrāmantam ॥

lokasya pāpāni vināśayantam ।
mahodadhiṁ cāpi samedhayantam ।
bhūtāni sarvāṇi virājayantam ।
dadarśa śītāmśumathābhiyāntam ॥

yā bhāti lakṣmīrbhuvi mandarasthā ।
tathā pradoṣeṣu ca sāgarasthā ।
tathaiva toyeṣu ca puṣkarasthā ।
rarāja sā cāruniśākarasthā ॥

hamso yathā rājatapañjarasathaḥ ।
simho yathā mandarakandarasthaḥ ।
vīro yathā garvitakuñjarastha ।
ścandro vibabhrāja tathāmabharasthaḥ ॥

sthitah kakudmāniva tīkṣṇaśṛṅgo ।
mahācalaḥ śveta ivoccaśṛṅgaḥ ।
hastīva jāmbūnadabaddhaś^iṅgo ।
rarāja candrah paripūrṇaśṛṅgaḥ ॥

vinaṣṭaśītāmbutuṣārapaṅko ।
mahāgrahagrāhavinaṣṭapaṅkaḥ ।
prakāśalakṣmyāśrayanirmalāṅko ।
rarāja candro bhagavān śaśāṅkaḥ ॥

śīlātalam prāpya yathā mṛgendro ।
mahāraṇam prāpya yathā gajendrah ।
rājyam samāsādya yathā narendra ।
stathāprakāśo virarāja candraḥ ॥

prakāśacandrodayanaṣṭadoṣaḥ ।
pravṛttarakṣaḥ piśitāśadoṣaḥ ।
rāmābhirāmeritacittadoṣaḥ ।
svargaprakāśo bhagavān pradoṣaḥ ॥

tantrīsvanāh karṇasukhāḥ pravṛttāḥ ।
svapanti nāryaḥ patibhiḥ suvṛttāḥ ।
naktamcarāścāpi tathā pravṛttā ।
vihartumatyadbhutaraudravṛttāḥ ॥

mattapramattāni samākulāni ।
tathāśvabhadrāsanasamkulāni ।
vīraḥ śriyā cāpi samākulāni ।
dadarśa dhīmān sa kapiḥ kulāni ॥

parasparaṁ cādhikamākṣipanti ।
bhuāmśca pīnānadhinikṣipanti ।
mattapralāpānadhikam kṣipanti ।
mattāni cānyonyamadhikṣipanti ॥

rakṣāmsi vakṣāmsi ca vikṣipanti ।
gātrāṇi kāntāsu ca vikṣipanti ।
rūpāaṇi citrāṇi ca vikṣipanti ।
dṛḍhāni cāpāni ca vikṣipanti ॥

dadarśa kāntāśca samālabhantya ।
stathā parāstatra punaḥ svapantyaḥ ।
surūpavaktrāśca tathā hasantyaḥ ।
kruddhāḥ parāścapi viniḥśvasantyaḥ ॥

mahāgajaiścāpi tathā nadadbhiḥ ।
supūjitaiścāpi tathā susadbhiḥ ।
rarāja vīraiśca viniḥśvasadbhi ।
rhrado bhujaṅgairiva niḥśvasadbhiḥ ॥

buddhipradhānān rucirābhidhānān ।
samśraddadhānān jagataḥ pradhānān ।
nānāvidhānān rucirābhidhānān ।
dadarśa tasyām puri yātudhānān ॥

nananda dṛṣṭvā sa ca tān surūpā ।
nnānāguṇānātmaguṇānurūpān ।
vidyotamānānsa tadānurūpān ।
dadarśa kāmścicca punarvirūpān ॥

tato varārhaḥ suviśuddhabhāvā ।
steṣām striyastatra mahānubhāvāh ।
priyeṣu pāneṣu ca saktabhāvā ।
dadarśa tārāiva suprabhāvāḥ ॥

śriyā jvalantīstrapayogūḍhā ।
niśīthakāle ramaṇopagūḍhāḥ ।
dadarśa kāścitpramadopagūḍhā ।
yathā vihaṅgāḥ kusumopagūḍhāḥ ॥

anyāḥ punarharmyatalopaviṣṭā ।
statra priyāṅkeṣu sukhopaviṣṭāḥ ।
bhartuḥ priyā dharmaparā niviṣṭā ।
dadarśa dhīmān madanābhiviṣṭāḥ ॥

aprāvṛtāḥ kāñcanarājivarṇāḥ ।
kāścitparārthyāstapanīyavarṇāḥ ।
punaśca kāścicchaśalakṣmavarṇāḥ ।
kāntaprahīṇārucirāṅgavarṇāḥ ॥

tatah priyān prāpya manobhirāmān ।
suprītiyuktāḥ sumanobhirāmāḥ ।
gṛheṣu hṛṣṭāḥ paramābhirāmāḥ ।
haripravīraḥ sa dadarśa rāmāḥ ॥

candraprakāśāśca hi vaktramālā ।
vakrākṣipakṣmāśca sunetramālāḥ ।
vibhūṣāṇānām ca dadarśa mālāḥ ।
śatahradānāmiva cārumālāḥ ॥

na tveva sītām paramābhijātām ।
pathi sthite rājakule prajātām ।
latām prapullāmiva sādhu jātām ।
dadarśa tanvīm manasābhijātām ॥

sanātane vartmāni samniviṣṭām ।
rāmekṣaṇāṁ tāṁ madanābhiviṣṭām ।
bharturmanaḥ śrīmadanupraviṣṭām ।
strībhyo varābhyaśca sadā viśiṣṭām ॥

uṣṇārditām sānusṛtāsrakaṇṭhīm ।
purā varārhottamaniṣkakaṇṭhīm ।
sujātapakṣmāmabhiraktakaṇṭhīm ।
vane'pranṛttāmiva nīlakaṇṭhīm ॥

avyaktarekhāmiva candrarekhāṁ ।
pāmsupradigdhāmiva hemarekhām ।
kṣataprarūḍhāmiva bāṇarekhāṁ ।
vāyuprabhinnāmiva megharekṣām ॥

sītāmapaśyan manujeśvarasya ।
rāmasya patnīm vadatām varasya ।
babhūva duḥkhābhihataścirasya ।
plavaṅgamo manda ivācirasya ॥