वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ५३ · ४५ श्लोकाःSarga 53 · 45 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ५३ · १ ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दशग्रीवो महाबलः । देशकालहितं वाक्यं भ्रातुरुत्तरमब्रवीत् । 5.53.1 ॥

tasya tadvacanaṁ śrutvā daśagrīvo mahābalaḥ ।
deśakālahitaṁ vākyaṁ bhrāturuttaramabravīt ।
5.53.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २ ॥
सम्यगुक्तं हि भवता दूतवध्या विगर्हिता । अवश्यं तु वधादन्यः क्रियतामस्य निग्रहः । 5.53.2 ॥

samyaguktaṁ hi bhavatā dūtavadhyā vigarhitā ।
avaśyaṁ tu vadhādanyaḥ kriyatāmasya nigrahaḥ ।
5.53.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३ ॥
कपीनां किल लाङ्गूलमिष्टं भवति भूषणम् । तदस्य दीप्यतां शीघ्रं तेन दग्धेन गच्छतु । 5.53.3 ॥

kapīnāṁ kila lāṅgūlamiṣṭaṁ bhavati bhūṣaṇam ।
tadasya dīpyatāṁ śīghraṁ tena dagdhena gacchatu ।
5.53.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४ ॥
ततः पश्यन्त्विमं दीनमङ्गवैरूप्यकर्शितम् । समित्रज्ञातयः सर्वे बान्धवाः ससुहृज्जनाः । 5.53.4 ॥

tataḥ paśyantvimaṁ dīnamaṅgavairūpyakarśitam ।
samitrajñātayaḥ sarve bāndhavāḥ sasuhṛjjanāḥ ।
5.53.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ५ ॥
आज्ञापयद्राक्षसेन्द्रः पुरं सर्वं सचत्वरम् । लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन रक्षोभिः परिणीयताम् । 5.53.5 ॥

ājñāpayadrākṣasendraḥ puraṁ sarvaṁ sacatvaram ।
lāṅgūlena pradīptena rakṣobhiḥ pariṇīyatām ।
5.53.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ६ ॥
वेष्टयन्ति स्म लाङ्गूलं जीर्णैः कार्पासकैः पटैः । 5.53.6 ॥

veṣṭayanti sma lāṅgūlaṁ jīrṇaiḥ kārpāsakaiḥ paṭaiḥ ।
5.53.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ७ ॥
संवेष्ट्यमाने लाङ्गूले व्यवर्धत महाकपिः । शुष्कमिन्धनमासाद्य वनेष्विव हुताशनः । तैलेन परिषिच्याथ ते ऽग्निं तत्राभ्यपातयन् । 5.53.7 ॥

saṁveṣṭyamāne lāṅgūle vyavardhata mahākapiḥ ।
śuṣkamindhanamāsādya vaneṣviva hutāśanaḥ ।
tailena pariṣicyātha te 'gniṁ tatrābhyapātayan ।
5.53.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ८ ॥
लाङूलेन प्रदीप्तेन राक्षसांस्तानपातयत् । रोषामर्षपरीतात्मा बालसूर्यसमाननः । 5.53.8 ॥

lāṅūlena pradīptena rākṣasāṁstānapātayat ।
roṣāmarṣaparītātmā bālasūryasamānanaḥ ।
5.53.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ९ ॥
लाङ्गूलं संप्रदीप्तं तु द्रष्टुं तस्य हनूमतः । सहस्त्रीबालवृद्धाश्च जग्मुः प्रीता निशाचराः । 5.53.9 ॥

lāṅgūlaṁ saṁpradīptaṁ tu draṣṭuṁ tasya hanūmataḥ ।
sahastrībālavṛddhāśca jagmuḥ prītā niśācarāḥ ।
5.53.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १० ॥
भूयः सङ्गतैः क्रूरै राक्षसैर्हरिसत्तमः । निबद्धः कृतवान् वीरस्तत्कालसदृशीं मतिम् । 5.53.10 ॥

sa bhūyaḥ saṅgataiḥ krūrai rākṣasairharisattamaḥ ।
nibaddhaḥ kṛtavān vīrastatkālasadṛśīṁ matim ।
5.53.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ११ ॥
कामं खलु मे शक्ता निबद्धस्यापि राक्षसाः । छित्त्वा पाशान् समुत्पत्य हन्यामहमिमान् पुनः । 5.53.11 ॥

kāmaṁ khalu na me śaktā nibaddhasyāpi rākṣasāḥ ।
chittvā pāśān samutpatya hanyāmahamimān punaḥ ।
5.53.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १२ ॥
यदि भर्तृहितार्थाय चरन्तं भर्तृशासनात् । बध्नन्त्येते दुरात्मानो तु मे निष्कृतिः कृता । 5.53.12 ॥

yadi bhartṛhitārthāya carantaṁ bhartṛśāsanāt ।
badhnantyete durātmāno na tu me niṣkṛtiḥ kṛtā ।
5.53.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १३ ॥
सर्वेषामेव पर्याप्तो राक्षसानामहं युधि । किं तु रामस्य प्रीत्यर्थं विषहिष्ये ऽहमीदृशम् । 5.53.13 ॥

sarveṣāmeva paryāpto rākṣasānāmahaṁ yudhi ।
kiṁ tu rāmasya prītyarthaṁ viṣahiṣye 'hamīdṛśam ।
5.53.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १४ ॥
लङ्का चारयितव्या वै पुनरेव भवेदिति । रात्रौ हि सुदृष्टा मे दुर्गकर्मविधानतः । 5.53.14 ॥

laṅkā cārayitavyā vai punareva bhavediti ।
rātrau na hi sudṛṣṭā me durgakarmavidhānataḥ ।
5.53.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १५ ॥
अवश्यमेव द्रष्टव्या मया लङ्का निशाक्षये । 5.53.15 ॥

avaśyameva draṣṭavyā mayā laṅkā niśākṣaye ।
5.53.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १६ ॥
कामं बद्धस्य मे भूयः पुच्छस्योद्दीपनेन च । पीडां कुर्वन्तु रक्षांसि मे ऽस्ति मनसः श्रमः । 5.53.16 ॥

kāmaṁ baddhasya me bhūyaḥ pucchasyoddīpanena ca ।
pīḍāṁ kurvantu rakṣāṁsi na me 'sti manasaḥ śramaḥ ।
5.53.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १७ ॥
ततस्ते संवृताकारं सत्त्ववन्तं महाकपिम् । परिगृह्य ययुर्हृष्टा राक्षसाः कपिकुञ्जरम् । 5.53.17 ॥

tataste saṁvṛtākāraṁ sattvavantaṁ mahākapim ।
parigṛhya yayurhṛṣṭā rākṣasāḥ kapikuñjaram ।
5.53.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १८ ॥
शङ्खभेरीनिनादैस्तं घोयषयन्तः स्वकर्मभिः । राक्षसाः क्रूरकर्माणश्चारयन्ति स्म तां पुरीम् । 5.53.18 ॥

śaṅkhabherīninādaistaṁ ghoyaṣayantaḥ svakarmabhiḥ ।
rākṣasāḥ krūrakarmāṇaścārayanti sma tāṁ purīm ।
5.53.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · १९ ॥
अन्वीयमानो रक्षोभिर्ययौ सुखमरिन्दमः । हनुमांश्चारयामास राक्षसानां महापुरीम् । 5.53.19 ॥

anvīyamāno rakṣobhiryayau sukhamarindamaḥ ।
hanumāṁścārayāmāsa rākṣasānāṁ mahāpurīm ।
5.53.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २० ॥
अथापश्यद्विमानानि विचित्राणि महाकपिः । संवृतान् भूमिभागांश्च सुविभक्तांश्च चत्वरान् । 5.53.20 ॥

athāpaśyadvimānāni vicitrāṇi mahākapiḥ ।
saṁvṛtān bhūmibhāgāṁśca suvibhaktāṁśca catvarān ।
5.53.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २१ ॥
वीथीश्च गृहसंबाधाः कपिः श्रृङ्गाटकानि च । तथा रथ्योपरथ्याश्च तथैव गृहकान्तरान् । गृहांश्च मेघसङ्काशान् ददर्श पवनात्मजः । 5.53.21 ॥

vīthīśca gṛhasaṁbādhāḥ kapiḥ śrṛṅgāṭakāni ca ।
tathā rathyoparathyāśca tathaiva gṛhakāntarān ।
gṛhāṁśca meghasaṅkāśān dadarśa pavanātmajaḥ ।
5.53.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २२ ॥
चत्वरेषु चतुष्केषु राजमार्गे तथैव च । घोषयन्ति कपिं सर्वे चारीक इति राक्षसाः । 5.53.22 ॥

catvareṣu catuṣkeṣu rājamārge tathaiva ca ।
ghoṣayanti kapiṁ sarve cārīka iti rākṣasāḥ ।
5.53.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २३ ॥
स्त्रीबालवृद्धा निर्जग्मुस्तत्र तत्र कुतूहलात् । तं प्रदीपितलाङ्गूलं हनुमन्तं दिदृक्षवः । 5.53.23 ॥

strībālavṛddhā nirjagmustatra tatra kutūhalāt ।
taṁ pradīpitalāṅgūlaṁ hanumantaṁ didṛkṣavaḥ ।
5.53.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २४ ॥
दीप्यमाने ततस्तस्य लांगूलाग्रे हनूमतः । राक्षस्यस्ता विरूपाक्ष्यः शंसुर्देव्यास्तदप्रियम् । 5.53.24 ॥

dīpyamāne tatastasya lāṁgūlāgre hanūmataḥ ।
rākṣasyastā virūpākṣyaḥ śaṁsurdevyāstadapriyam ।
5.53.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २५ ॥
यस्त्वया कृतसंवादः सीते ताम्रमुखः कपिः । लाङ्गूलेन प्रदीप्तेन एष परिणीयते । 5.53.25 ॥

yastvayā kṛtasaṁvādaḥ sīte tāmramukhaḥ kapiḥ ।
lāṅgūlena pradīptena sa eṣa pariṇīyate ।
5.53.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २६ ॥
श्रत्वा तद्वचनं क्रूरमात्मापहरणोपमम् । वैदेही शोकसन्तप्ता हुताशनमुपागमत् । 5.53.26 ॥

śratvā tadvacanaṁ krūramātmāpaharaṇopamam ।
vaidehī śokasantaptā hutāśanamupāgamat ।
5.53.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २७ ॥
मङ्गलाभिमुखी तस्य सा तदा ऽसीन्महाकपेः । उपतस्थे विशालाक्षी प्रयता हव्यवाहनम् । 5.53.27 ॥

maṅgalābhimukhī tasya sā tadā ' 'sīnmahākapeḥ ।
upatasthe viśālākṣī prayatā havyavāhanam ।
5.53.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २८ ॥
यद्यस्ति पतिशुश्रूषा यद्यस्ति चरितं तपः । यदि चास्त्येकपत्नीत्वं शीतो भव हनूमतः । 5.53.28 ॥

yadyasti patiśuśrūṣā yadyasti caritaṁ tapaḥ ।
yadi cāstyekapatnītvaṁ śīto bhava hanūmataḥ ।
5.53.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · २९ ॥
यदि किंचिदनुक्रोशस्तस्य मय्यस्ति धीमतः । यदि वा भाग्यशेषो मे शीतो भव हनूमतः । 5.53.29 ॥

yadi kiṁcidanukrośastasya mayyasti dhīmataḥ ।
yadi vā bhāgyaśeṣo me śīto bhava hanūmataḥ ।
5.53.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३० ॥
यदि मां वृत्तसम्पन्नां तत्समागमलालसाम् । विजानाति धर्मात्मा शीतो भव हनूमतः । 5.53.30 ॥

yadi māṁ vṛttasampannāṁ tatsamāgamalālasām ।
sa vijānāti dharmātmā śīto bhava hanūmataḥ ।
5.53.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३१ ॥
यदि मां तारयेदार्यः सुग्रीवः सत्यसङ्गरः । अस्माद्दुःखाम्बुसंरोधाच्छीतो भव हनूमतः । 5.53.31 ॥

yadi māṁ tārayedāryaḥ sugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ ।
asmādduḥkhāmbusaṁrodhācchīto bhava hanūmataḥ ।
5.53.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३२ ॥
ततस्तीक्ष्णार्चिरव्यग्रः प्रदक्षिणशिखो ऽनलः । जज्वाल मृगशावाक्ष्याः शंसन्निव शिवं कपेः । 5.53.32 ॥

tatastīkṣṇārciravyagraḥ pradakṣiṇaśikho 'nalaḥ ।
jajvāla mṛgaśāvākṣyāḥ śaṁsanniva śivaṁ kapeḥ ।
5.53.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३३ ॥
हनुमज्जनकश्चापि पुच्छानलयुतो ऽनिलः । ववौ स्वास्थ्यकरो देव्याः प्रालेयानिलशीतलः । 5.53.33 ॥

hanumajjanakaścāpi pucchānalayuto 'nilaḥ ।
vavau svāsthyakaro devyāḥ prāleyānilaśītalaḥ ।
5.53.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३४ ॥
दह्यमाने लाङ्गूले चिन्तयामास वानरः । 5.53.34 ॥

dahyamāne ca lāṅgūle cintayāmāsa vānaraḥ ।
5.53.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३५ ॥
प्रदीप्तो ऽग्निरयं कस्मान्न मां दहति सर्वतः । दृश्यते महाज्वालः करोति मे रुजम् । शिशिरस्येव सम्पातो लाङ्गूलाग्रे प्रतिष्ठितः । 5.53.35 ॥

pradīpto 'gnirayaṁ kasmānna māṁ dahati sarvataḥ ।
dṛśyate ca mahājvālaḥ karoti na ca me rujam ।
śiśirasyeva sampāto lāṅgūlāgre pratiṣṭhitaḥ ।
5.53.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३६ ॥
अथवा तदिदं व्यक्तं यद् दृष्टं प्लवता मया । रामप्रभावादाश्चर्यं पर्वतः सरितां पतौ । 5.53.36 ॥

athavā tadidaṁ vyaktaṁ yad dṛṣṭaṁ plavatā mayā ।
rāmaprabhāvādāścaryaṁ parvataḥ saritāṁ patau ।
5.53.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३७ ॥
यदि तावत् समुद्रस्य मैनाकस्य धीमतः । रामार्थं सम्भ्रमस्तादृक् किमग्निर्न करिष्यति । 5.53.37 ॥

yadi tāvat samudrasya mainākasya ca dhīmataḥ ।
rāmārthaṁ sambhramastādṛk kimagnirna kariṣyati ।
5.53.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३८ ॥
सीतायाश्चानृशंस्येन तेजसा राघवस्य च । पितुश्च मम सख्येन मां दहति पावकः । 5.53.38 ॥

sītāyāścānṛśaṁsyena tejasā rāghavasya ca ।
pituśca mama sakhyena na māṁ dahati pāvakaḥ ।
5.53.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ३९ ॥
भूयः चिन्तयामास मुहूर्तं कपिकुञ्जरः । 5.53.39 ॥

bhūyaḥ sa cintayāmāsa muhūrtaṁ kapikuñjaraḥ ।
5.53.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४० ॥
उत्पपाताथ वेगेन ननाद महाकपिः । पुरद्वारं ततः श्रीमान् शैलशृङ्गमिवोन्नतम् ॥

utpapātātha vegena nanāda ca mahākapiḥ ।
puradvāraṁ tataḥ śrīmān śailaśṛṅgamivonnatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४१ ॥
विभक्तरक्षस्सम्बाधमाससादानिलात्मजः । 5.53.40 ॥

vibhaktarakṣassambādhamāsasādānilātmajaḥ ।
5.53.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४२ ॥
भूत्वा शैलसङ्काशः क्षणेन पुनरात्मवान् । ह्रस्वतां परमां प्राप्तो बन्धनान्यवशातयत् । 5.53.41 ॥

sa bhūtvā śailasaṅkāśaḥ kṣaṇena punarātmavān ।
hrasvatāṁ paramāṁ prāpto bandhanānyavaśātayat ।
5.53.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४३ ॥
विमुक्तश्चाभवच्छ्रीमान् पुनः पर्वतसन्निभः । वीक्षमाणश्च ददृशे परिघं तोरणाश्रितम् । 5.53.42 ॥

vimuktaścābhavacchrīmān punaḥ parvatasannibhaḥ ।
vīkṣamāṇaśca dadṛśe parighaṁ toraṇāśritam ।
5.53.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४४ ॥
तं गृह्य महाबाहुः कालायसपरिष्कृतम् । रक्षिणस्तान् पुनः सर्वान् सूदयामास मारुतिः । 5.53.43 ॥

sa taṁ gṛhya mahābāhuḥ kālāyasapariṣkṛtam ।
rakṣiṇastān punaḥ sarvān sūdayāmāsa mārutiḥ ।
5.53.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५३ · ४५ ॥
तान्निहत्वा रणचण्डविक्रमः समीक्षमाणः पुनरेव लङ्काम् । प्रदीप्तलाङ्गूलकृतार्चिमाली प्रकाशतादित्य इवार्चिमाली । 5.53.44 ॥

sa tānnihatvā raṇacaṇḍavikramaḥ samīkṣamāṇaḥ punareva laṅkām ।
pradīptalāṅgūlakṛtārcimālī prakāśatāditya ivārcimālī ।
5.53.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.