वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ५१ · ४६ श्लोकाःSarga 51 · 46 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ५१ · १ ॥
तं समीक्ष्य महासत्त्वं सत्त्ववान् हरिसत्तमः । वाक्यमर्थवदव्यग्रस्तमुवाच दशाननम् । ५.५१.१ ॥

taṁ samīkṣya mahāsattvaṁ sattvavān harisattamaḥ ।
vākyamarthavadavyagrastamuvāca daśānanam ।
5.51.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २ ॥
अहं सुग्रीवसन्देशादिह प्राप्तस्तवालयम् । राक्षसेन्द्र हरीशस्त्वां भ्राता कुशलमब्रवीत् । ५.५१.२ ॥

ahaṁ sugrīvasandeśādiha prāptastavālayam ।
rākṣasendra harīśastvāṁ bhrātā kuśalamabravīt ।
5.51.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३ ॥
भ्रातुः शृणु समादेशं सुग्रीवस्य महात्मनः । धर्मार्थोपहितं वाक्यमिह चामुत्र क्षमम् । ५.५१.३ ॥

bhrātuḥ śṛṇu samādeśaṁ sugrīvasya mahātmanaḥ ।
dharmārthopahitaṁ vākyamiha cāmutra ca kṣamam ।
5.51.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४ ॥
राजा दशरथो नाम रथकुञ्जरवाजिमान् । पितेव बन्धुर्लोकस्य सुरेश्वरसमद्युतिः । ५.५१.४ ॥

rājā daśaratho nāma rathakuñjaravājimān ।
piteva bandhurlokasya sureśvarasamadyutiḥ ।
5.51.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ५ ॥
ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियकरः प्रभुः । पितुर्निर्देशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम् । ५.५१.५ ॥

jyeṣṭhastasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ ।
piturnirdeśānniṣkrāntaḥ praviṣṭo daṇḍakāvanam ।
5.51.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ६ ॥
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया चापि भार्यया । रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमाश्रितः । ५.५१.६ ॥

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā cāpi bhāryayā ।
rāmo nāma mahātejā dharmyaṁ panthānamāśritaḥ ।
5.51.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ७ ॥
तस्य भार्या वने नष्टा सीता पतिमनुव्रता । वैदेहस्य सुता राज्ञो जनकस्य महात्मनः । ५.५१.७ ॥

tasya bhāryā vane naṣṭā sītā patimanuvratā ।
vaidehasya sutā rājño janakasya mahātmanaḥ ।
5.51.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ८ ॥
मार्गमाणस्तां देवीं राजपुत्रः सहानुजः । ऋश्यमूकमनुप्राप्तः सुग्रीवेण समागतः । ५.५१.८ ॥

sa mārgamāṇastāṁ devīṁ rājaputraḥ sahānujaḥ ।
ṛśyamūkamanuprāptaḥ sugrīveṇa samāgataḥ ।
5.51.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ९ ॥
तस्य तेन प्रतिज्ञातं सीतायाः परिमार्गणम् । सुग्रीवस्यापि रामेण हरिराज्यं निवेदितम् । ५.५१.९ ॥

tasya tena pratijñātaṁ sītāyāḥ parimārgaṇam ।
sugrīvasyāpi rāmeṇa harirājyaṁ niveditam ।
5.51.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १० ॥
ततस्तेन मृधे हत्वा राजपुत्रेण वालिनम् । सुग्रीवः स्थापितो राज्ये हर्यृक्षाणां गणेश्वरः । ५.५१.१० ॥

tatastena mṛdhe hatvā rājaputreṇa vālinam ।
sugrīvaḥ sthāpito rājye haryṛkṣāṇāṁ gaṇeśvaraḥ ।
5.51.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ११ ॥
त्वया विज्ञातपूर्वश्च वाली वानरपुङ्गवः । रामेण निहतः सङ्ख्ये शरेणैकेन वानरः । ५.५१.११ ॥

tvayā vijñātapūrvaśca vālī vānarapuṅgavaḥ ।
rāmeṇa nihataḥ saṅkhye śareṇaikena vānaraḥ ।
5.51.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १२ ॥
सीतामार्गणे व्यग्रः सुग्रीवः सत्यसङ्गरः । हरीन् संप्रेषयामास दिशः सर्वा हरीश्वरः । ५.५१.१२ ॥

sa sītāmārgaṇe vyagraḥ sugrīvaḥ satyasaṅgaraḥ ।
harīn saṁpreṣayāmāsa diśaḥ sarvā harīśvaraḥ ।
5.51.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १३ ॥
तां हरीणां सहस्राणि शतानि नियुतानि च । दिक्षु सर्वासु मार्गन्ते ह्यधश्चोपरि चाम्बरे । ५.५१.१३ ॥

tāṁ harīṇāṁ sahasrāṇi śatāni niyutāni ca ।
dikṣu sarvāsu mārgante hyadhaścopari cāmbare ।
5.51.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १४ ॥
वैनतेयसमाः केचित् केचित्तत्रानिलोपमाः । असङ्गगतयः शीघ्रा हरिवीरा महाबलाः । ५.५१.१४ ॥

vainateyasamāḥ kecit kecittatrānilopamāḥ ।
asaṅgagatayaḥ śīghrā harivīrā mahābalāḥ ।
5.51.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १५ ॥
अहं तु हनुमान्नाम मारुतस्यौरसः सुतः । सीतायास्तु कृते तूर्णं शतयोजनमायतम् । ५.५१.१५ ॥

ahaṁ tu hanumānnāma mārutasyaurasaḥ sutaḥ ।
sītāyāstu kṛte tūrṇaṁ śatayojanamāyatam ।
5.51.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १६ ॥
समुद्रं लङ्घयित्वैव तां दिदृक्षुरिहागतः । भ्रमता मया दृष्टा गृहे ते जनकात्मजा । ५.५१.१६ ॥

samudraṁ laṅghayitvaiva tāṁ didṛkṣurihāgataḥ ।
bhramatā ca mayā dṛṣṭā gṛhe te janakātmajā ।
5.51.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १७ ॥
तद्भवान् दृष्टधर्मार्थस्तपः कृतपरिग्रहः । परदारान् महाप्राज्ञ नोपरोद्धुं त्वमर्हसि । ५.५१.१७ ॥

tadbhavān dṛṣṭadharmārthastapaḥ kṛtaparigrahaḥ ।
paradārān mahāprājña noparoddhuṁ tvamarhasi ।
5.51.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १८ ॥
हि धर्मविरुद्धेषु बह्वपायेषु कर्मसु । मूलघातिषु सज्जन्ते बुद्धिमन्तो भवद्विधाः । ५.५१.१८ ॥

na hi dharmaviruddheṣu bahvapāyeṣu karmasu ।
mūlaghātiṣu sajjante buddhimanto bhavadvidhāḥ ।
5.51.18 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · १९ ॥
कश्च लक्ष्मणमुक्तानां रामकोपानुवर्तिनाम् । शराणामग्रतः स्थातुं शक्तो देवासुरेष्वपि । ५.५१.१९ ॥

kaśca lakṣmaṇamuktānāṁ rāmakopānuvartinām ।
śarāṇāmagrataḥ sthātuṁ śakto devāsureṣvapi ।
5.51.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २० ॥
चापि त्रिषु लोकेषु राजन् विद्येत कश्चन । राघवस्य व्यलीकं यः कृत्वा सुखमवाप्नुयात् । ५.५१.२० ॥

na cāpi triṣu lokeṣu rājan vidyeta kaścana ।
rāghavasya vyalīkaṁ yaḥ kṛtvā sukhamavāpnuyāt ।
5.51.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २१ ॥
तत्त्रिकालहितं वाक्यं धर्म्यमर्थानुबन्धि च । मन्यस्व नरदेवाय जानकी प्रतिदीयताम् । ५.५१.२१ ॥

tattrikālahitaṁ vākyaṁ dharmyamarthānubandhi ca ।
manyasva naradevāya jānakī pratidīyatām ।
5.51.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २२ ॥
दृष्टा हीयं मया देवी लब्धं यदिह दुर्लभम् । उत्तरं कर्म यच्छेषं निमित्तं तत्र राघवः । ५.५१.२२ ॥

dṛṣṭā hīyaṁ mayā devī labdhaṁ yadiha durlabham ।
uttaraṁ karma yaccheṣaṁ nimittaṁ tatra rāghavaḥ ।
5.51.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २३ ॥
लक्षितेयं मया सीता तथा शोकपायणा । गृह्य यां नाभिजानासि पञ्चास्यामिव पन्नगीम् । ५.५१.२३ ॥

lakṣiteyaṁ mayā sītā tathā śokapāyaṇā ।
gṛhya yāṁ nābhijānāsi pañcāsyāmiva pannagīm ।
5.51.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २४ ॥
नेयं जरयितुं शक्या सासुरैरमरैरपि । विषसंसृष्टमत्यर्थं भुक्तमन्नमिवौजसा । ५.५१.२४ ॥

neyaṁ jarayituṁ śakyā sāsurairamarairapi ।
viṣasaṁsṛṣṭamatyarthaṁ bhuktamannamivaujasā ।
5.51.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २५ ॥
तपस्सन्तापलब्धस्ते यो ऽय धर्मपरिग्रहः । नाशयितुं न्याय्यमात्मप्राणपरिग्रहः । ५.५१.२५ ॥

tapassantāpalabdhaste yo 'ya dharmaparigrahaḥ ।
na sa nāśayituṁ nyāyyamātmaprāṇaparigrahaḥ ।
5.51.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २६ ॥
अवध्यतां तपो ऽभिर्यां भवान् समनुपश्यति । आत्मनः सासुरैर्देवैर्हेतुस्तत्राप्ययं महान् । ५.५१.२६ ॥

avadhyatāṁ tapo 'bhiryāṁ bhavān samanupaśyati ।
ātmanaḥ sāsurairdevairhetustatrāpyayaṁ mahān ।
5.51.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २७ ॥
सुग्रीवो हि देवो ऽयं नासुरो राक्षसः । दानवो गन्धर्वो यक्षो पन्नगः । तस्मात् प्राणपरित्राणं कथं राजन् करिष्यसि । ५.५१.२७ ॥

sugrīvo na hi devo 'yaṁ nāsuro na ca rākṣasaḥ ।
na dānavo na gandharvo na yakṣo na ca pannagaḥ ।
tasmāt prāṇaparitrāṇaṁ kathaṁ rājan kariṣyasi ।
5.51.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २८ ॥
तु धर्मोपसंहारमधर्मफलसंहितम् । तदेव फलमन्वेति धर्मश्चाधर्मनाशनः । ५.५१.२८ ॥

na tu dharmopasaṁhāramadharmaphalasaṁhitam ।
tadeva phalamanveti dharmaścādharmanāśanaḥ ।
5.51.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · २९ ॥
प्राप्तं धर्मफलं तावद्भवता नात्र संशयः । फलमस्याप्यधर्मस्य क्षिप्रमेव प्रपत्स्यसे । ५.५१.२९ ॥

prāptaṁ dharmaphalaṁ tāvadbhavatā nātra saṁśayaḥ ।
phalamasyāpyadharmasya kṣiprameva prapatsyase ।
5.51.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३० ॥
जनस्थानवधं बुद्ध्वा बुद्ध्वा वालिवधं तथा । रामसुग्रीवसख्यं बुद्ध्यस्व हितमात्मनः । ५.५१.३० ॥

janasthānavadhaṁ buddhvā buddhvā vālivadhaṁ tathā ।
rāmasugrīvasakhyaṁ ca buddhyasva hitamātmanaḥ ।
5.51.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३१ ॥
कामं खल्वहमप्येकः सवाजिरथकुञ्जराम् । लङ्कां नाशयितुं शक्तस्तस्यैष तु निश्चयः । ५.५१.३१ ॥

kāmaṁ khalvahamapyekaḥ savājirathakuñjarām ।
laṅkāṁ nāśayituṁ śaktastasyaiṣa tu na niścayaḥ ।
5.51.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३२ ॥
रामेण हि प्रतिज्ञातं हर्यृक्षगणसन्निधौ । उत्सादनममित्राणां सीता यैस्तु प्रधर्षिता । ५.५१.३२ ॥

rāmeṇa hi pratijñātaṁ haryṛkṣagaṇasannidhau ।
utsādanamamitrāṇāṁ sītā yaistu pradharṣitā ।
5.51.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३३ ॥
अपकुर्वन् हि रामस्य साक्षादपि पुरन्दरः । सुखं प्राप्नुयादन्यः किं पुनस्त्वद्विधो जनः । ५.५१.३३ ॥

apakurvan hi rāmasya sākṣādapi purandaraḥ ।
na sukhaṁ prāpnuyādanyaḥ kiṁ punastvadvidho janaḥ ।
5.51.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३४ ॥
यां सीतेत्यभिजानासि येयं तिष्ठति ते वशे । कालरात्रीति तां विद्धि सर्वलङ्काविनाशिनीम् । ५.५१.३४ ॥

yāṁ sītetyabhijānāsi yeyaṁ tiṣṭhati te vaśe ।
kālarātrīti tāṁ viddhi sarvalaṅkāvināśinīm ।
5.51.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३५ ॥
तदलं कालपाशेन सीताविग्रहरूपिणा । स्वयं स्कन्धावसक्तेन क्षममात्मनि चिन्त्यताम् । ५.५१.३५ ॥

tadalaṁ kālapāśena sītāvigraharūpiṇā ।
svayaṁ skandhāvasaktena kṣamamātmani cintyatām ।
5.51.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३६ ॥
सीतायास्तेजसा दग्धां रामकोपप्रपीडिताम् । दह्यमानामिमां पश्य पुरीं साट्टप्रतोलिकाम् । ५.५१.३६ ॥

sītāyāstejasā dagdhāṁ rāmakopaprapīḍitām ।
dahyamānāmimāṁ paśya purīṁ sāṭṭapratolikām ।
5.51.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३७ ॥
स्वानि मित्राणि मन्त्रीश्च ज्ञातीन् भ्रातऽन् सुतान् हितान् । भोगान् दारांश्च लङ्कां मा विनाशमुपानय । ५.५१.३७ ॥

svāni mitrāṇi mantrīśca jñātīn bhrāta'n sutān hitān ।
bhogān dārāṁśca laṅkāṁ ca mā vināśamupānaya ।
5.51.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३८ ॥
सत्यं राक्षसराजेन्द्र शृणुष्व वचनं मम । रामदासस्य दृतस्य वानरस्य विशेषतः । ५.५१.३८ ॥

satyaṁ rākṣasarājendra śṛṇuṣva vacanaṁ mama ।
rāmadāsasya dṛtasya vānarasya viśeṣataḥ ।
5.51.38 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ३९ ॥
सर्वान्लोकान् सुसंहृत्य सभूतान् सचराचरान् । पुनरेव तथा स्रष्टुं शक्तो रामो महायशाः । ५.५१.३९ ॥

sarvānlokān susaṁhṛtya sabhūtān sacarācarān ।
punareva tathā sraṣṭuṁ śakto rāmo mahāyaśāḥ ।
5.51.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४० ॥
देवासुरनरेन्द्रेषु यक्षरक्षोगणेषु च । विद्याधरेषु सर्वेषु गन्धर्वेषूरगेषु च । ५.५१.४० ॥

devāsuranarendreṣu yakṣarakṣogaṇeṣu ca ।
vidyādhareṣu sarveṣu gandharveṣūrageṣu ca ।
5.51.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४१ ॥
सिद्धेषु किन्नरेन्द्रेषु पतत्त्रिषु सर्वतः । ५.५१.४१ ॥

siddheṣu kinnarendreṣu patattriṣu ca sarvataḥ ।
5.51.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४२ ॥
सर्वभूतेषु सर्वत्र सर्वकालेषु नास्ति सः । यो रामं प्रतियुद्ध्येत विष्णुतुल्यपराक्रमम् । ५.५१.४२ ॥

sarvabhūteṣu sarvatra sarvakāleṣu nāsti saḥ ।
yo rāmaṁ pratiyuddhyeta viṣṇutulyaparākramam ।
5.51.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४३ ॥
सर्वलोकेश्वरस्यैवं कृत्वा विप्रियमुत्तमम् । रामस्य राजसिंहस्य दुर्लभं तव जीवितम् । ५.५१.४३ ॥

sarvalokeśvarasyaivaṁ kṛtvā vipriyamuttamam ।
rāmasya rājasiṁhasya durlabhaṁ tava jīvitam ।
5.51.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४४ ॥
देवाश्च दैत्याश्च निशाचरेन्द्र गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः । रामस्य लोकत्रयनायकस्य स्थातुं शक्ताः समरेषु सर्वे । ५.५१.४४ ॥

devāśca daityāśca niśācarendra gandharvavidyādharanāgayakṣāḥ ।
rāmasya lokatrayanāyakasya sthātuṁ na śaktāḥ samareṣu sarve ।
5.51.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४५ ॥
ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननो वा रुद्रस्त्रिनेत्रस्त्रिपुरान्तको वा । इन्द्रो महेन्द्रः सुरनायको वा त्रातुं शक्ता युधि रामवध्यम् । ५.५१.४५ ॥

brahmā svayambhūścaturānano vā rudrastrinetrastripurāntako vā ।
indro mahendraḥ suranāyako vā trātuṁ na śaktā yudhi rāmavadhyam ।
5.51.45 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ५१ · ४६ ॥
सौष्ठवोपेतमदीनवादिनः कपेर्निशम्याप्रतिमो ऽप्रियं वचः । दशाननः कोपविवृत्तलोचनः समादिशत् तस्य वधं महाकपेः । ५.५१.४६ ॥

sa sauṣṭhavopetamadīnavādinaḥ kaperniśamyāpratimo 'priyaṁ vacaḥ ।
daśānanaḥ kopavivṛttalocanaḥ samādiśat tasya vadhaṁ mahākapeḥ ।
5.51.46 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.