वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ३८ · ७३ श्लोकाःSarga 38 · 73 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ३८ · १ ॥
ततः सकपिशार्दूलस्तेन वाक्येन हर्षितः । सीतामुवाच तच्छ्रुत्वा वाक्यं वक्यविशारदः । ५.३८.१ ॥

tataḥ sakapiśārdūlastena vākyena harṣitaḥ ।
sītāmuvāca tacchrutvā vākyaṁ vakyaviśāradaḥ ।
5.38.1 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २ ॥
युक्तरूपं त्वया देवि भाषितं शुभदर्शने । सदृशं स्त्रीस्वभावस्य साध्वीनां विनयस्य च । ५.३८.२ ॥

yuktarūpaṁ tvayā devi bhāṣitaṁ śubhadarśane ।
sadṛśaṁ strīsvabhāvasya sādhvīnāṁ vinayasya ca ।
5.38.2 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३ ॥
स्त्रीत्वं तु समर्थं हि सागरं व्यतिवर्तितुम् । मामधिष्ठाय विस्तीर्णं शतयोजनमायतम् । ५.३८.३ ॥

strītvaṁ na tu samarthaṁ hi sāgaraṁ vyativartitum ।
māmadhiṣṭhāya vistīrṇaṁ śatayojanamāyatam ।
5.38.3 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४ ॥
द्वितीयं कारणं यच्च ब्रवीषि विनयान्विते । रामादन्यस्य नार्हामि संस्पर्शमिति जानकि । ५.३८.४ ॥

dvitīyaṁ kāraṇaṁ yacca bravīṣi vinayānvite ।
rāmādanyasya nārhāmi saṁsparśamiti jānaki ।
5.38.4 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५ ॥
एतत्ते देवि सदृशं पत्न्यास्तस्य महात्मनः । का ह्यन्या त्वामृते देवि ब्रूयाद्वचनमीदृशम् । ५.३८.५ ॥

etatte devi sadṛśaṁ patnyāstasya mahātmanaḥ ।
kā hyanyā tvāmṛte devi brūyādvacanamīdṛśam ।
5.38.5 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६ ॥
श्रोष्यते चैव काकुत्स्थः सर्वं निरवशेषतः । चोष्टितं यत्त्वया देवि भाषितं मम चाग्रतः । ५.३८.६ ॥

śroṣyate caiva kākutsthaḥ sarvaṁ niravaśeṣataḥ ।
coṣṭitaṁ yattvayā devi bhāṣitaṁ mama cāgrataḥ ।
5.38.6 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ७ ॥
कारणैर्बहुभिर्देवि रामप्रियचिकीर्षया । स्नेहप्रस्कन्नमनसा मयैतत् समुदीरितम् । ५.३८.७ ॥

kāraṇairbahubhirdevi rāmapriyacikīrṣayā ।
snehapraskannamanasā mayaitat samudīritam ।
5.38.7 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ८ ॥
लङ्काया दुष्प्रवेशत्वाद् दुस्तरत्वान्महोदधेः । सामर्थ्यादात्मनश्चैव मयैतत् समुदीरितम् । ५.३८.८ ॥

laṅkāyā duṣpraveśatvād dustaratvānmahodadheḥ ।
sāmarthyādātmanaścaiva mayaitat samudīritam ।
5.38.8 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ९ ॥
इच्छामि त्वां समानेतुमद्यैव रघुबन्धुना । गुरुस्नेहेन भक्त्या नान्यथैतदुदाहृतम् । ५.३८.९ ॥

icchāmi tvāṁ samānetumadyaiva raghubandhunā ।
gurusnehena bhaktyā ca nānyathaitadudāhṛtam ।
5.38.9 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १० ॥
यदि नोत्सहसे यातुं मया सार्धमनिन्दिते । अभिज्ञानं प्रयच्छ त्वं जानीयाद्राघवो हि तत् । ५.३८.१० ॥

yadi notsahase yātuṁ mayā sārdhamanindite ।
abhijñānaṁ prayaccha tvaṁ jānīyādrāghavo hi tat ।
5.38.10 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ११ ॥
एवमुक्ता हनुमता सीता सुरसुतोपमा । उवाच वचनं मन्दं बाष्पप्रग्रथिताक्षरम् । ५.३८.११ ॥

evamuktā hanumatā sītā surasutopamā ।
uvāca vacanaṁ mandaṁ bāṣpapragrathitākṣaram ।
5.38.11 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १२ ॥
इदं श्रेष्ठमभिज्ञानं ब्रूयास्त्वं तु मम प्रियम् । शैलस्य चित्रकूटस्य पादे पूर्वोत्तरे पुरा । ५.३८.१२ ॥

idaṁ śreṣṭhamabhijñānaṁ brūyāstvaṁ tu mama priyam ।
śailasya citrakūṭasya pāde pūrvottare purā ।
5.38.12 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १३ ॥
तापसाश्रमवासिन्याः प्राज्यमूलफलोदके । तस्मिन् सिद्धाश्रमे देशे मन्दाकिन्या ह्यदूरतः । ५.३८.१३ ॥

tāpasāśramavāsinyāḥ prājyamūlaphalodake ।
tasmin siddhāśrame deśe mandākinyā hyadūrataḥ ।
5.38.13 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १४ ॥
तस्योपवनषण्डेषु नानापुष्पसुगन्धिषु । विहृत्य सलिलक्लिन्ना तवाङ्के समुपाविशम् । ५.३८.१४ ॥

tasyopavanaṣaṇḍeṣu nānāpuṣpasugandhiṣu ।
vihṛtya salilaklinnā tavāṅke samupāviśam ।
5.38.14 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १५ ॥
ततो मांससमायुक्तो वायसः पर्यतुण्डयत् । तमहं लोष्टमुद्यम्य वारयामि स्म वायसम् । ५.३८.१५ ॥

tato māṁsasamāyukto vāyasaḥ paryatuṇḍayat ।
tamahaṁ loṣṭamudyamya vārayāmi sma vāyasam ।
5.38.15 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १६ ॥
दारयन् मां काकस्तत्रैव परिलीयते । चाप्युपारमन्मांसाद्भक्षार्थी बलिभोजनः । ५.३८.१६ ॥

dārayan sa ca māṁ kākastatraiva parilīyate ।
na cāpyupāramanmāṁsādbhakṣārthī balibhojanaḥ ।
5.38.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १७ ॥
उत्कर्षन्त्यां रशनां क्रुद्धायां मयि पक्षिणि । स्रस्यमाने वसने ततो दृष्टा त्वया ह्यहम् । ५.३८.१७ ॥

utkarṣantyāṁ ca raśanāṁ kruddhāyāṁ mayi pakṣiṇi ।
srasyamāne ca vasane tato dṛṣṭā tvayā hyaham ।
5.38.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १८ ॥
त्वया ऽपहसिता चाहं क्रुद्धा संलज्जिता तदा । भक्षगृध्रेन काकेन दारिता त्वामुपागता । ५.३८.१८ । .३८.१७ ॥

tvayā 'pahasitā cāhaṁ kruddhā saṁlajjitā tadā ।
bhakṣagṛdhrena kākena dāritā tvāmupāgatā ।
5.38.18 ।
.38.17 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · १९ ॥
आसीनस्य ते श्रान्ता पुनरुत्सङ्गमाविशम् । क्रुद्ध्यन्ती प्रहृष्टेन त्वया ऽहं परिसान्त्विता । ५.३८.१९ ॥

āsīnasya ca te śrāntā punarutsaṅgamāviśam ।
kruddhyantī ca prahṛṣṭena tvayā 'haṁ parisāntvitā ।
5.38.19 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २० ॥
बाष्पपूर्णमुखी मन्दं चक्षुषी परिमार्जती । लक्षिता ऽहं त्वया नाथ वायसेन प्रकोपिता । ५.३८.२० ॥

bāṣpapūrṇamukhī mandaṁ cakṣuṣī parimārjatī ।
lakṣitā 'haṁ tvayā nātha vāyasena prakopitā ।
5.38.20 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २१ ॥
परिश्रमात् प्रसुप्ता राघवाङ्के ऽप्यहं चिरम् । पर्यायेण प्रसुप्तश्च ममाङ्के भरताग्रजः । तत्र पुनरेवाथ वायसः समुपागमत् । ५.३८.२१ ॥

pariśramāt prasuptā ca rāghavāṅke 'pyahaṁ ciram ।
paryāyeṇa prasuptaśca mamāṅke bharatāgrajaḥ ।
sa tatra punarevātha vāyasaḥ samupāgamat ।
5.38.21 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २२ ॥
ततः सुप्तप्रबुद्धां मां रामस्याङ्कात् समुत्थिताम् । वायसः सहसा ऽगम्य विददार स्तनान्तरे । ५.३८.२२ ॥

tataḥ suptaprabuddhāṁ māṁ rāmasyāṅkāt samutthitām ।
vāyasaḥ sahasā ' 'gamya vidadāra stanāntare ।
5.38.22 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २३ ॥
पुनः पुनरथोत्पत्य विददार मां भृशम् । ततः समुक्षितो रामो मुक्तैः शोणितबिन्दुभिः । ५.३८.२३ ॥

punaḥ punarathotpatya vidadāra sa māṁ bhṛśam ।
tataḥ samukṣito rāmo muktaiḥ śoṇitabindubhiḥ ।
5.38.23 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २४ ॥
वायसेन ततस्तेन बलवत्क्लिश्यमानया । मया बोधितः श्रीमान् सुखसुप्तः परन्तपः । ५.३८.२४ ॥

vāyasena tatastena balavatkliśyamānayā ।
sa mayā bodhitaḥ śrīmān sukhasuptaḥ parantapaḥ ।
5.38.24 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २५ ॥
मां दृष्ट्वा महाबाहुर्वितुन्नां स्तनयोस्तदा । आशीविष इव क्रुद्धः श्वसन् वाक्यमभाषत । ५.३८.२५ ॥

sa māṁ dṛṣṭvā mahābāhurvitunnāṁ stanayostadā ।
āśīviṣa iva kruddhaḥ śvasan vākyamabhāṣata ।
5.38.25 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २६ ॥
केन ते नागनासोरु विक्षतं वै स्तनान्तरम् । कः क्रीडति सरोषेण पञ्चवक्त्रेण भोगिना । ५.३८.२६ ॥

kena te nāganāsoru vikṣataṁ vai stanāntaram ।
kaḥ krīḍati saroṣeṇa pañcavaktreṇa bhoginā ।
5.38.26 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २७ ॥
वीक्षमाणस्ततस्तं वै वायसं समुदैक्षत । नखैः सरुधिरैस्तीक्ष्णैर्मामेवाभिमुखं स्थितम् । ५.३८.२७ ॥

vīkṣamāṇastatastaṁ vai vāyasaṁ samudaikṣata ।
nakhaiḥ sarudhiraistīkṣṇairmāmevābhimukhaṁ sthitam ।
5.38.27 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २८ ॥
पुत्रः किल शक्रस्य वायसः पततां वरः । धरान्तरगतः शीघ्रं पवनस्य गतौ समः । ५.३८.२८ ॥

putraḥ kila sa śakrasya vāyasaḥ patatāṁ varaḥ ।
dharāntaragataḥ śīghraṁ pavanasya gatau samaḥ ।
5.38.28 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · २९ ॥
ततस्तस्मिन् महाबाहुः कोपसंवर्तितेक्षणः । वायसे कृतवान् क्रूरां मतिं मतिमतां वरः । ५.३८.२९ ॥

tatastasmin mahābāhuḥ kopasaṁvartitekṣaṇaḥ ।
vāyase kṛtavān krūrāṁ matiṁ matimatāṁ varaḥ ।
5.38.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३० ॥
दर्भं संस्तराद् गृह्य ब्राह्मेमास्त्रेण योजयत् । दीप्त इव कालाग्रिर्जज्वलाभिमुखो द्विजम् । ५.३८.३० ॥

sa darbhaṁ saṁstarād gṛhya brāhmemāstreṇa yojayat ।
sa dīpta iva kālāgrirjajvalābhimukho dvijam ।
5.38.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३१ ॥
तं प्रदीप्तं चिक्षेप दर्भं तं वायसं प्रति । ततस्तं वायसं दर्भः सो ऽम्बरे ऽनुजगाम ह । ५.३८.३१ ॥

sa taṁ pradīptaṁ cikṣepa darbhaṁ taṁ vāyasaṁ prati ।
tatastaṁ vāyasaṁ darbhaḥ so 'mbare 'nujagāma ha ।
5.38.31 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३२ ॥
अनुसृप्तस्तदा काको जगाम विविधां गतिम् । लोककाम इमं लोकं सर्वं वै विचचार ह । ५.३८.३२ ॥

anusṛptastadā kāko jagāma vividhāṁ gatim ।
lokakāma imaṁ lokaṁ sarvaṁ vai vicacāra ha ।
5.38.32 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३३ ॥
पित्रा परित्यक्तः सुरैश्च समहर्षिभिः । त्रील्लोकान् संपरिक्रम्य तमेव शरणं गतः । ५.३८.३३ ॥

sa pitrā ca parityaktaḥ suraiśca samaharṣibhiḥ ।
trīllokān saṁparikramya tameva śaraṇaṁ gataḥ ।
5.38.33 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३४ ॥
तं निपतितं भूमौ शरण्यः शरणागतम् । वधार्हमपि काकुत्स्थः कृपया पर्यपालयत् । ५.३८.३४ ॥

sa taṁ nipatitaṁ bhūmau śaraṇyaḥ śaraṇāgatam ।
vadhārhamapi kākutsthaḥ kṛpayā paryapālayat ।
5.38.34 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३५ ॥
शर्म लब्ध्वा तमेव शरणं गतः । ५.३८.३५ ॥

na śarma labdhvā tameva śaraṇaṁ gataḥ ।
5.38.35 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३६ ॥
परिद्यूनं विषण्णं तमायान्तमब्रवीत् । मोघं कर्तुं शक्यं तु ब्राह्ममस्त्रं तदुच्यताम् । ५.३८.३६ ॥

paridyūnaṁ viṣaṇṇaṁ ca sa tamāyāntamabravīt ।
moghaṁ kartuṁ na śakyaṁ tu brāhmamastraṁ taducyatām ।
5.38.36 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३७ ॥
हिनस्तु दक्षिणाक्षि त्वच्छर इत्यथ सो ऽब्रवीत् । ततस्तस्याक्षि काकस्य हिनस्ति स्म दक्षिणम् । दत्त्वा दक्षिणं नेत्रं प्राणेभ्यः परिरक्षितः । ५.३८.३७ ॥

hinastu dakṣiṇākṣi tvacchara ityatha so 'bravīt ।
tatastasyākṣi kākasya hinasti sma sa dakṣiṇam ।
dattvā sa dakṣiṇaṁ netraṁ prāṇebhyaḥ parirakṣitaḥ ।
5.38.37 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३८ ॥
रामाय नमस्कृत्वा राज्ञे दशरथाय च । विसृष्टस्तेन वीरेण प्रतिपेदे स्वमालयम् । ५.३८.३८ । णम् ॥

sa rāmāya namaskṛtvā rājñe daśarathāya ca ।
visṛṣṭastena vīreṇa pratipede svamālayam ।
5.38.38 ।
ṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ३९ ॥
मत्कृते काकमात्रे तु ब्रह्मास्त्रं समुदीरितम् । कर्माद्यो मां हरत्त्वत्तः क्षमसे तं महीपते । ५.३८.३९ ॥

matkṛte kākamātre tu brahmāstraṁ samudīritam ।
karmādyo māṁ harattvattaḥ kṣamase taṁ mahīpate ।
5.38.39 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४० ॥
कुरुष्व महोत्साहः कृपां मयि नरर्षभ । त्वया नाथवती नाथ ह्यनाथा इव दृश्यते । ५.३८.४० ॥

sa kuruṣva mahotsāhaḥ kṛpāṁ mayi nararṣabha ।
tvayā nāthavatī nātha hyanāthā iva dṛśyate ।
5.38.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४१ ॥
आनृशंस्यं परो धर्मस्त्वत्त एव मया श्रुतः । ५.३८.४१ ॥

ānṛśaṁsyaṁ paro dharmastvatta eva mayā śrutaḥ ।
5.38.41 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४२ ॥
जानामि त्वां महावीर्यं महोत्साहं महाबलम् । अपारपारमक्षोभ्यं गाम्भीर्यात् सागरोपमम् । भर्तारं ससमुद्रायाधरण्या वासवोपमम् । ५.३८.४२ ॥

jānāmi tvāṁ mahāvīryaṁ mahotsāhaṁ mahābalam ।
apārapāramakṣobhyaṁ gāmbhīryāt sāgaropamam ।
bhartāraṁ sasamudrāyādharaṇyā vāsavopamam ।
5.38.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४३ ॥
एवमस्त्रविदां श्रेष्ठः सत्यवान् बलवानपि । किमर्थमस्त्रं रक्षस्सु योजयति राघवः । ५.३८.४३ ॥

evamastravidāṁ śreṣṭhaḥ satyavān balavānapi ।
kimarthamastraṁ rakṣassu na yojayati rāghavaḥ ।
5.38.43 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४४ ॥
नागा नापि गन्धर्वा नासुरा मरुद्गणाः । रामस्य समरे वेगं शक्ताः प्रतिसमाधितुम् । ५.३८.४४ ॥

na nāgā nāpi gandharvā nāsurā na marudgaṇāḥ ।
rāmasya samare vegaṁ śaktāḥ pratisamādhitum ।
5.38.44 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४५ ॥
तस्य वीर्यवतः कश्चिद् यद्यस्ति मयि संभ्रमः । किमर्थं शरैस्तीक्ष्णैः क्षयं नयति राक्षसान् । ५.३८.४५ ॥

tasya vīryavataḥ kaścid yadyasti mayi saṁbhramaḥ ।
kimarthaṁ na śaraistīkṣṇaiḥ kṣayaṁ nayati rākṣasān ।
5.38.45 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४६ ॥
भ्रातुरादेशमादाय लक्ष्मणो वा परन्तपः । कस्य हेतोर्न मां वीरः परित्राति महाबलः । ५.३८.४६ ॥

bhrāturādeśamādāya lakṣmaṇo vā parantapaḥ ।
kasya hetorna māṁ vīraḥ paritrāti mahābalaḥ ।
5.38.46 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४७ ॥
यदि तौ पुरुषव्याघ्रौ वाय्वग्निसमतेजसौ । सुराणामपि दुर्धर्षौ किमर्थं मामुपेक्षतः । ५.३८.४७ ॥

yadi tau puruṣavyāghrau vāyvagnisamatejasau ।
surāṇāmapi durdharṣau kimarthaṁ māmupekṣataḥ ।
5.38.47 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४८ ॥
ममैव दुष्कृतं किंचिन्महदस्ति संशयः । समर्थावपि तौ यन्मां नावेक्षते परन्तपौ । ५.३८.४८ ॥

mamaiva duṣkṛtaṁ kiṁcinmahadasti na saṁśayaḥ ।
samarthāvapi tau yanmāṁ nāvekṣate parantapau ।
5.38.48 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ४९ ॥
वैदह्या वचनं श्रत्वा करुणं साश्रुभाषितम् । अथाब्रवीन्महातेजा हनूमान् मारुतात्मजः । ५.३८.४९ ॥

vaidahyā vacanaṁ śratvā karuṇaṁ sāśrubhāṣitam ।
athābravīnmahātejā hanūmān mārutātmajaḥ ।
5.38.49 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५० ॥
त्वच्छोकविमुखो रामो देवि सत्येन मे शपे । रामे दुःखाभिपन्ने लक्ष्मणः परितप्यते । ५.३८.५० ॥

tvacchokavimukho rāmo devi satyena me śape ।
rāme duḥkhābhipanne ca lakṣmaṇaḥ paritapyate ।
5.38.50 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५१ ॥
कथंचिद्भवती दृष्टा कालः परिशोचितुम् । ५.३८.५१ ॥

kathaṁcidbhavatī dṛṣṭā na kālaḥ pariśocitum ।
5.38.51 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५२ ॥
इमं मुहूर्तं दुःखानां द्रक्ष्यस्यन्तमनिन्दिते । तावुभौ पुरुषव्याघ्रौ राजपुत्रौ महाबलौ । ५.३८.५२ ॥

imaṁ muhūrtaṁ duḥkhānāṁ drakṣyasyantamanindite ।
tāvubhau puruṣavyāghrau rājaputrau mahābalau ।
5.38.52 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५३ ॥
त्वद्दर्शनकृतोत्साहौ लङ्कां भस्मीकरिष्यतः । ५.३८.५३ ॥

tvaddarśanakṛtotsāhau laṅkāṁ bhasmīkariṣyataḥ ।
5.38.53 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५४ ॥
हत्वा समरे क्रूरं रावणं सहबान्धवम् । राघवस्त्वां विशालाक्षि नेष्यति स्वां पुरीं प्रति । ब्रूहि यद्राघवो वाच्यो लक्ष्मणश्च महाबलः । ५.३८.५४ ॥

hatvā ca samare krūraṁ rāvaṇaṁ sahabāndhavam ।
rāghavastvāṁ viśālākṣi neṣyati svāṁ purīṁ prati ।
brūhi yadrāghavo vācyo lakṣmaṇaśca mahābalaḥ ।
5.38.54 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५५ ॥
सुग्रीवो वापि तेजस्वी हरयो ऽपि समागताः । इत्युक्तवति तस्मिंश्च सीता सुरसुतोपमा । उवाच सोकसन्तप्ता हनुमन्तं प्लवङ्गमम् । ५.३८.५५ ॥

sugrīvo vāpi tejasvī harayo 'pi samāgatāḥ ।
ityuktavati tasmiṁśca sītā surasutopamā ।
uvāca sokasantaptā hanumantaṁ plavaṅgamam ।
5.38.55 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५६ ॥
कौसल्या लोकभर्तारं सुषुवे यं मनस्विनी । तं ममार्थे सुखं पृच्छ शिरसा चाभिवादय । ५.३८.५६ ॥

kausalyā lokabhartāraṁ suṣuve yaṁ manasvinī ।
taṁ mamārthe sukhaṁ pṛccha śirasā cābhivādaya ।
5.38.56 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५७ ॥
स्रजश्च सर्वरत्नानि प्रिया याश्च वराङ्गनाः । ऐश्वर्यं विशालायां पृथिव्यामपि दुर्लभम् । ५.३८.५७ ॥

srajaśca sarvaratnāni priyā yāśca varāṅganāḥ ।
aiśvaryaṁ ca viśālāyāṁ pṛthivyāmapi durlabham ।
5.38.57 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५८ ॥
पितरं मातरं चैव संमान्याभिप्रसाद्य च । अनुप्रव्रजितो रामं सुमित्रा येन सुप्रजाः । ५.३८.५८ ॥

pitaraṁ mātaraṁ caiva saṁmānyābhiprasādya ca ।
anupravrajito rāmaṁ sumitrā yena suprajāḥ ।
5.38.58 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ५९ ॥
आनुकूल्येन धर्मात्मा त्यक्त्वा सुखमनुत्तमम् । अनुगच्छति काकुत्स्थं भ्रातरं पालयन् वने । ५.३८.५९ ॥

ānukūlyena dharmātmā tyaktvā sukhamanuttamam ।
anugacchati kākutsthaṁ bhrātaraṁ pālayan vane ।
5.38.59 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६० ॥
संहस्कन्धो महाबाहुर्मनस्वी प्रियदर्शनः । पितृवद्वर्तते रामे मातृवन्मां समाचरन् । ५.३८.६० ॥

saṁhaskandho mahābāhurmanasvī priyadarśanaḥ ।
pitṛvadvartate rāme mātṛvanmāṁ samācaran ।
5.38.60 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६१ ॥
ह्रियमाणां तदा वीरो तु मां वेद लक्ष्मणः । ५.३८.६१ ॥

hriyamāṇāṁ tadā vīro na tu māṁ veda lakṣmaṇaḥ ।
5.38.61 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६२ ॥
वृद्दोपसेवी लक्ष्मीवान् शक्तो बहु भाषिता । राजपुत्रः प्रियः श्रेष्ठः सदृशः श्वशुरस्य मे । ५.३८.६२ ॥

vṛddopasevī lakṣmīvān śakto na bahu bhāṣitā ।
rājaputraḥ priyaḥ śreṣṭhaḥ sadṛśaḥ śvaśurasya me ।
5.38.62 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६३ ॥
मम प्रियतरो नित्यं भ्राता रामस्य लक्ष्मणः । नियुक्तो धुरि यस्यां तु तामुद्वहति वीर्यवान् । ५.३८.६३ ॥

mama priyataro nityaṁ bhrātā rāmasya lakṣmaṇaḥ ।
niyukto dhuri yasyāṁ tu tāmudvahati vīryavān ।
5.38.63 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६४ ॥
यं दृष्ट्वा राघवो नैव वृत्तमार्यमनुस्मरेत् । ममार्थाय कुशलं वक्तव्यो वचनान्मम । मृदुर्नित्यं शुचिर्दक्षः प्रियो रामस्य लक्ष्मणः । ५.३८.६४ ॥

yaṁ dṛṣṭvā rāghavo naiva vṛttamāryamanusmaret ।
sa mamārthāya kuśalaṁ vaktavyo vacanānmama ।
mṛdurnityaṁ śucirdakṣaḥ priyo rāmasya lakṣmaṇaḥ ।
5.38.64 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६५ ॥
यथा हि वानरश्रेष्ठ दुःखक्षयकरो भवेत् । त्वमस्मिन् कार्यनिर्योगे प्रमाणं हरिसत्तम । ५.३८.६५ ॥

yathā hi vānaraśreṣṭha duḥkhakṣayakaro bhavet ।
tvamasmin kāryaniryoge pramāṇaṁ harisattama ।
5.38.65 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६६ ॥
राघवस्त्वत्समारम्भान्मयि यत्नपरो भवेत् । ५.३८.६६ ॥

rāghavastvatsamārambhānmayi yatnaparo bhavet ।
5.38.66 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६७ ॥
इदं ब्रूयाश्च मे नाथं शूरं रामं पुनः पुनः । जीवितं धारयिष्यामि मासं दशरथात्मज । ५.३८.६७ ॥

idaṁ brūyāśca me nāthaṁ śūraṁ rāmaṁ punaḥ punaḥ ।
jīvitaṁ dhārayiṣyāmi māsaṁ daśarathātmaja ।
5.38.67 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६८ ॥
ऊर्ध्वं मासान्न जीवेयं सत्येनाहं ब्रवीमि ते । रावणेनोपरुद्धां मां निकृत्या पापकर्मणा । ५.३८.६८ ॥

ūrdhvaṁ māsānna jīveyaṁ satyenāhaṁ bravīmi te ।
rāvaṇenoparuddhāṁ māṁ nikṛtyā pāpakarmaṇā ।
5.38.68 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ६९ ॥
त्रातुमर्हसि वीर त्वं पातालादिव कौशिकीम् । ततो वस्त्रगतं मुक्त्वा दिव्यं चूडामणिं शुभम् । प्रदेयो राघवायेति सीता हनुमते ददौ । ५.३८.६९ ॥

trātumarhasi vīra tvaṁ pātālādiva kauśikīm ।
tato vastragataṁ muktvā divyaṁ cūḍāmaṇiṁ śubham ।
pradeyo rāghavāyeti sītā hanumate dadau ।
5.38.69 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ७० ॥
प्रतिगृह्य ततो वीरो मणिरत्नमनुत्तमम् । अङ्गुल्या योजयामास ह्यस्य प्राभवद्भुजः । ५.३८.७० ॥

pratigṛhya tato vīro maṇiratnamanuttamam ।
aṅgulyā yojayāmāsa na hyasya prābhavadbhujaḥ ।
5.38.70 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ७१ ॥
मणिरत्नं कपिवरः प्रतिगृह्याभिवद्य च । सीतां प्रदक्षिणं कृत्वा प्रणतः पार्श्वतः स्थितः । ५.३८.७१ ॥

maṇiratnaṁ kapivaraḥ pratigṛhyābhivadya ca ।
sītāṁ pradakṣiṇaṁ kṛtvā praṇataḥ pārśvataḥ sthitaḥ ।
5.38.71 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ७२ ॥
हर्षेण महता युक्तः सीतादर्शनजेन सः । हृदयेन गतो रामं शरीरेण तु विष्ठितः । ५.३८.७२ ॥

harṣeṇa mahatā yuktaḥ sītādarśanajena saḥ ।
hṛdayena gato rāmaṁ śarīreṇa tu viṣṭhitaḥ ।
5.38.72 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३८ · ७३ ॥
मणिवरमुपगृह्य तं महार्हं जनकनृपात्मजया धृतं प्रभावात् । गिरिरिव पवनावधूत्मुक्तः सुखितमनाः प्रतिसंक्रमं प्रपेदे । ५.३८.७३ ॥

maṇivaramupagṛhya taṁ mahārhaṁ janakanṛpātmajayā dhṛtaṁ prabhāvāt ।
giririva pavanāvadhūtmuktaḥ sukhitamanāḥ pratisaṁkramaṁ prapede ।
5.38.73 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.