वाल्मीकि रामायणम् · सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सुन्दरकाण्डम्Sundara Kāṇḍa

सर्गः ३ · ५१ श्लोकाःSarga 3 · 51 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ५ · ३ · १ ॥
लम्ब शिखरे लम्बे लम्ब तोयद सम्निभे । सत्त्वम् आस्थाय मेधावी हनुमान् मारुत आत्मजः ॥

sa lamba śikhare lambe lamba toyada samnibhe ।
sattvam āsthāya medhāvī hanumān māruta ātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २ ॥
निशि लन्काम् महा सत्त्वः विवेश कपि कुन्जरः । रम्य कानन तोय आढ्याम् पुरीम् रावण पालिताम् ॥

niśi lankām mahā sattvaḥ viveśa kapi kunjaraḥ ।
ramya kānana toya āḍhyām purīm rāvaṇa pālitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३ ॥
शारद अम्बु धर प्रख्यैः भवनैः उपशोभिताम् । सागर उपम निर्घोषाम् सागर अनिल सेविताम् ॥

śārada ambu dhara prakhyaiḥ bhavanaiḥ upaśobhitām ।
sāgara upama nirghoṣām sāgara anila sevitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४ ॥
सुपुष्ट बल सम्गुप्ताम् यथैव विटपावतीम् । चारु तोरण निर्यूहाम् पाण्डुर द्वार तोरणाम् ॥

supuṣṭa bala samguptām yathaiva viṭapāvatīm ।
cāru toraṇa niryūhām pāṇḍura dvāra toraṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ५ ॥
भुजग आचरिताम् गुप्ताम् शुभाम् भोगवतीम् इव । ताम् सविद्युत् घन आकीर्णाम् ज्योतिः मार्ग निषेविताम् ॥

bhujaga ācaritām guptām śubhām bhogavatīm iva ।
tām savidyut ghana ākīrṇām jyotiḥ mārga niṣevitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ६ ॥
चण्ड मारुत निर्ह्रादाम् यथा इन्द्रस्य अमरावतीम् । शातकुम्भेन महता प्राकारेण अभिसम्वृताम् ॥

caṇḍa māruta nirhrādām yathā indrasya amarāvatīm ।
śātakumbhena mahatā prākāreṇa abhisamvṛtām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ७ ॥
किन्किणी जाल घोषाभिः पताकाभिः अलम्कृताम् । आसाद्य सहसा हृष्टः प्राकारम् अभिपेदिवान् ॥

kinkiṇī jāla ghoṣābhiḥ patākābhiḥ alamkṛtām ।
āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāram abhipedivān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ८ ॥
विस्मय आविष्ट हृदयः पुरीम् आलोक्य सर्वतः । जाम्बूनदमयैः द्वारैः वैदूर्य कृत वेदिकैः ॥

vismaya āviṣṭa hṛdayaḥ purīm ālokya sarvataḥ ।
jāmbūnadamayaiḥ dvāraiḥ vaidūrya kṛta vedikaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ९ ॥
मणि स्फटिक मुक्ताभिः मणि कुट्टिम भूषितैः । तप्त हाटक निर्यूहैः राजत अमल पाण्डुरैः ॥

maṇi sphaṭika muktābhiḥ maṇi kuṭṭima bhūṣitaiḥ ।
tapta hāṭaka niryūhaiḥ rājata amala pāṇḍuraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १० ॥
वैदूर्य तल सोपानैः स्फाटिक अन्तर पाम्सुभिः । चारु सम्जवन उपेतैः खम् इव उत्पतितैः शुभैः ॥

vaidūrya tala sopānaiḥ sphāṭika antara pāmsubhiḥ ।
cāru samjavana upetaiḥ kham iva utpatitaiḥ śubhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ११ ॥
क्रौन्च बर्हिण सम्घुष्टे राज हम्स निषेवितैः । तूर्य आभरण निर्घोषैः सर्वतः प्रतिनादिताम् ॥

kraunca barhiṇa samghuṣṭe rāja hamsa niṣevitaiḥ ।
tūrya ābharaṇa nirghoṣaiḥ sarvataḥ pratināditām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १२ ॥
वस्वोकसारा प्रतिमाम् समीक्ष्य नगरीम् ततः । खम् इव उत्पतिताम् लन्काम् जहर्ष हनुमान् कपिः ॥

vasvokasārā pratimām samīkṣya nagarīm tataḥ ।
kham iva utpatitām lankām jaharṣa hanumān kapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १३ ॥
ताम् समीक्ष्य पुरीम् लन्काम् राक्षस अधिपतेः शुभाम् । अनुत्तमाम् ऋद्धि युताम् चिन्तयाम् आस वीर्यवान् ॥

tām samīkṣya purīm lankām rākṣasa adhipateḥ śubhām ।
anuttamām ṛddhi yutām cintayām āsa vīryavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १४ ॥
इयम् अन्येन नगरी शक्या धर्षयितुम् बलात् । रक्षिता रावण बलैः उद्यत आयुध धारिभिः ॥

na iyam anyena nagarī śakyā dharṣayitum balāt ।
rakṣitā rāvaṇa balaiḥ udyata āyudha dhāribhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १५ ॥
कुमुद अन्गदयोः वा अपि सुषेणस्य महा कपेः । प्रसिद्धा इयम् भवेत् भूमिः मैन्द द्विविदयोः अपि ॥

kumuda angadayoḥ vā api suṣeṇasya mahā kapeḥ ।
prasiddhā iyam bhavet bhūmiḥ mainda dvividayoḥ api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १६ ॥
विवस्वतः तनूजस्य हरेः कुश पर्वणः । ऋक्षस्य केतु मालस्य मम चैव गतिः भवेत् ॥

vivasvataḥ tanūjasya hareḥ ca kuśa parvaṇaḥ ।
ṛkṣasya ketu mālasya mama caiva gatiḥ bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १७ ॥
समीक्ष्य तु महा बाहः राघवस्य पराक्रमम् । लक्ष्मणस्य विक्रान्तम् अभवत् प्रीतिमान् कपिः ॥

samīkṣya tu mahā bāhaḥ rāghavasya parākramam ।
lakṣmaṇasya ca vikrāntam abhavat prītimān kapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १८ ॥
ताम् रत्न वसन उपेताम् कोष्ठ आगार अवतम्सकाम् । यन्त्र अगार स्तनीम् ऋद्धाम् प्रमदाम् इव भूषिताम् ॥

tām ratna vasana upetām koṣṭha āgāra avatamsakām ।
yantra agāra stanīm ṛddhām pramadām iva bhūṣitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · १९ ॥
ताम् नष्ट तिमिराम् दीपैः भास्वरैः महा गृहैः । नगरीम् राक्षस इन्द्रस्य ददर्श महा कपिः ॥

tām naṣṭa timirām dīpaiḥ bhāsvaraiḥ ca mahā gṛhaiḥ ।
nagarīm rākṣasa indrasya dadarśa sa mahā kapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २० ॥
अथ सा हरिशार्दूलम् प्रविशन्तिम् महाबलम् । नगरी स्वेन रूपेण ददर्श पवनात्मजम् ॥

atha sā hariśārdūlam praviśantim mahābalam ।
nagarī svena rūpeṇa dadarśa pavanātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २१ ॥
सा तम् हरिवरम् दृष्ट्वा लङ्का रावणपालिता । स्वयमेवोत्थिता तत्र विकृताननदर्शना ॥

sā tam harivaram dṛṣṭvā laṅkā rāvaṇapālitā ।
svayamevotthitā tatra vikṛtānanadarśanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २२ ॥
पुरस्तत्क पिवर्यस्य वायुसूनोरतिष्ठत । मुञ्चमाना महानादमब्रवीत्पवनात्मजम् ॥

purastatka pivaryasya vāyusūnoratiṣṭhata ।
muñcamānā mahānādamabravītpavanātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २३ ॥
कस्त्वम् केन कार्येण इह प्राप्तो वनालय । कथय स्वेह यत्तत्त्वम् यावत्प्राणा धरन्ति ते ॥

kastvam kena ca kāryeṇa iha prāpto vanālaya ।
kathaya sveha yattattvam yāvatprāṇā dharanti te ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २४ ॥
शक्यम् खल्वियम् लङ्का प्रवेष्टुम् वानर त्वया । रक्षिता रावणबलैरभिगुप्ता समन्ततः ॥

na śakyam khalviyam laṅkā praveṣṭum vānara tvayā ।
rakṣitā rāvaṇabalairabhiguptā samantataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २५ ॥
अथ तामब्रवीद्वीरो हनुमानग्रतः स्थिताम् । कथयिष्यामि ते तत्त्वम् यन्मम् त्वम् परिपृच्छसि ॥

atha tāmabravīdvīro hanumānagrataḥ sthitām ।
kathayiṣyāmi te tattvam yanmam tvam paripṛcchasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २६ ॥
का त्वम् विरूपनयना पुरद्वारेऽवतिष्ठसि । किमर्थम् चापि माम् रुद्ध्वा निर्भर्त्सयसि दारुणा ॥

kā tvam virūpanayanā puradvāre'vatiṣṭhasi ।
kimartham cāpi mām ruddhvā nirbhartsayasi dāruṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २७ ॥
हनुमद्वचनम् श्रुत्वा लङ्का सा कामरूपिणी । उवाच वचनम् क्रुद्धा परुषं पवनात्मजम् ॥

hanumadvacanam śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī ।
uvāca vacanam kruddhā paruṣaṁ pavanātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २८ ॥
अहम् राक्षसराजस्य रावणस्य महात्मनः । आज्ञाप्रतीक्षा दुर्धर्षा रक्षामि नगरीमिमाम् ॥

aham rākṣasarājasya rāvaṇasya mahātmanaḥ ।
ājñāpratīkṣā durdharṣā rakṣāmi nagarīmimām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · २९ ॥
शक्या मामवज्ञाय प्रवेष्टुम् नगरी त्वया । अद्य प्राणैः परित्यक्तः स्वप्स्यसे निहतो मया ॥

na śakyā māmavajñāya praveṣṭum nagarī tvayā ।
adya prāṇaiḥ parityaktaḥ svapsyase nihato mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३० ॥
अहम् हि नगरी लङ्का स्वयमेव प्लवङ्गम । सर्वतः परिरक्षामि ह्येतत्ते कथितम् मया ॥

aham hi nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama ।
sarvataḥ parirakṣāmi hyetatte kathitam mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३१ ॥
लङ्काया वचनम् श्रुत्वा हनुमान् मारुतात्मजः । यत्नवान्स हरिश्रेष्ठः स्थितश्शैल इवापरः ॥

laṅkāyā vacanam śrutvā hanumān mārutātmajaḥ ।
yatnavānsa hariśreṣṭhaḥ sthitaśśaila ivāparaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३२ ॥
ताम् स्त्रीरूपविकृताम् दृष्ट्वा वानरपुङ्गवः । आबभाषेऽथ मेधावि सत्त्वान् प्लवगर्षभः ॥

sa tām strīrūpavikṛtām dṛṣṭvā vānarapuṅgavaḥ ।
ābabhāṣe'tha medhāvi sattvān plavagarṣabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३३ ॥
द्रक्ष्यामि नगरीम् लङ्काम् साट्टप्राकारतोरणाम् । इत्यर्थमिह सम्प्राप्तः परम् कौतूहलम् हि मे ॥

drakṣyāmi nagarīm laṅkām sāṭṭaprākāratoraṇām ।
ityarthamiha samprāptaḥ param kautūhalam hi me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३४ ॥
वनान्युपवनानीह लङ्कायाः काननानि च । सर्वतो गृहमुख्यानि द्रष्टुमागमनम् हि मे ॥

vanānyupavanānīha laṅkāyāḥ kānanāni ca ।
sarvato gṛhamukhyāni draṣṭumāgamanam hi me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३५ ॥
तस्य तद्वचनम् श्रुत्वा लङ्का सा कामरूपिणी । भूय एव पुनर्वाक्यम् बभाषे परुषाक्षरम् ॥

tasya tadvacanam śrutvā laṅkā sā kāmarūpiṇī ।
bhūya eva punarvākyam babhāṣe paruṣākṣaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३६ ॥
मामनिर्जत्य दुर्बद्धे राक्षसेश्वरपालिता । शक्यमद्य ते द्रष्टुम् पुरीयम् वनराधम ॥

māmanirjatya durbaddhe rākṣaseśvarapālitā ।
na śakyamadya te draṣṭum purīyam vanarādhama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३७ ॥
ततः कपिशार्दूलस्तामुवाच निशाचरीम् । दृष्वा पुरीमिमाम् भद्रे पुनर्यास्ये यथागतम् ॥

tataḥ sa kapiśārdūlastāmuvāca niśācarīm ।
dṛṣvā purīmimām bhadre punaryāsye yathāgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३८ ॥
ततः कृत्वा महानादम् सा वै लङ्का भयावहम् । तलेन वानरश्रेष्ठम् ताडयामास वेगिता ॥

tataḥ kṛtvā mahānādam sā vai laṅkā bhayāvaham ।
talena vānaraśreṣṭham tāḍayāmāsa vegitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ३९ ॥
ततः कपिशार्दुलो लङ्काया ताडितो भृशम् । ननाद सुमहानादम् वीर्यवान् पवनात्मजः ॥

tataḥ sa kapiśārdulo laṅkāyā tāḍito bhṛśam ।
nanāda sumahānādam vīryavān pavanātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४० ॥
ततः सम्वर्तयामास वामहस्तस्य सोऽङ्गुLईः । मुष्ह्टिनाभिजघूनैनाम् हनुमान् क्रोधमूर्चितः ॥

tataḥ samvartayāmāsa vāmahastasya so'ṅguLīḥ ।
muṣhṭinābhijaghūnainām hanumān krodhamūrcitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४१ ॥
स्त्री चेति मन्यमानेन नातिक्रोधः स्वयम् कृतः । सा तु तेन प्रहारेण विह्वलाङ्गी नीशाचरी ॥

strī ceti manyamānena nātikrodhaḥ svayam kṛtaḥ ।
sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī nīśācarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४२ ॥
पपात सहसा भूमौ विकृताननदर्शना । ततस्तु हनुमान् प्राज्ञस्ताम् दृष्ट्वा विनिपातिताम् ॥

papāta sahasā bhūmau vikṛtānanadarśanā ।
tatastu hanumān prājñastām dṛṣṭvā vinipātitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४३ ॥
कृपाम् चकार तेजस्वी मन्यमानः स्त्रियम् तु ताम् । ततो वै भृशसम्विग्ना लङ्का गद्गदाक्षरम् ॥

kṛpām cakāra tejasvī manyamānaḥ striyam tu tām ।
tato vai bhṛśasamvignā laṅkā gadgadākṣaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४४ ॥
उवाचागर्वितम् वाक्यम् हनूमन्तम् प्लवङ्गमम् । प्रसीद सुमहाबाहो त्रायस्व हरिसत्तम ॥

uvācāgarvitam vākyam hanūmantam plavaṅgamam ।
prasīda sumahābāho trāyasva harisattama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४५ ॥
समये सौम्य तिष्ठन्ति स्त्त्ववन्तो महाबलाः । अहं तु नगरी लङ्का स्वयमेव प्लवङ्गम ॥

samaye saumya tiṣṭhanti sttvavanto mahābalāḥ ।
ahaṁ tu nagarī laṅkā svayameva plavaṅgama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४६ ॥
निर्जिताहम् त्वया वीर विक्रमेण महाबल । इदम् तु तथ्यम् शृणु वै ब्रुवन्त्य मे हरीश्वर ॥

nirjitāham tvayā vīra vikrameṇa mahābala ।
idam tu tathyam śṛṇu vai bruvantya me harīśvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४७ ॥
स्वयम्भुवा पुरा दत्तम् वरदानम् यथा मम । यदा त्वाम् वानरः कश्चिद्विक्रमाद्वशमानयेत् ॥

svayambhuvā purā dattam varadānam yathā mama ।
yadā tvām vānaraḥ kaścidvikramādvaśamānayet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४८ ॥
तदा त्वया हि विज्ञेयम् रक्षसाम् भयामागतम् । हि म् समयः सौम्य प्राप्तोऽय तव द्र्शनात् ॥

tadā tvayā hi vijñeyam rakṣasām bhayāmāgatam ।
sa hi m samayaḥ saumya prāpto'ya tava drśanāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ४९ ॥
स्वयम्भूविहितः सत्यो तस्यास्ति व्यतिक्रमः । सीतानिमित्तंम् राज्ञस्तु रावणस्य दुरात्मनः ॥

svayambhūvihitaḥ satyo na tasyāsti vyatikramaḥ ।
sītānimittaṁm rājñastu rāvaṇasya durātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ५० ॥
विधत्स्व सर्वकार्याणि यानि यानिह वाञ्चसि । तत्प्रविश्य हरिश्रेष्ठम् पुरीम् रावणपालिताम् ॥

vidhatsva sarvakāryāṇi yāni yāniha vāñcasi ।
tatpraviśya hariśreṣṭham purīm rāvaṇapālitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ५ · ३ · ५१ ॥
विधत्स्व सर्वकार्याण् यानि यानीह वाञ्चसि । प्रविश्य शापोपहताम् हरीश्वर । शुभाम् पुरीम् राक्षसराजपालिताम् । यदृच्छया त्वम् जनकात्मजाम् सतीम् । विमार्ग सर्वत्र गतो यथासुखम् ॥

vidhatsva sarvakāryāṇ yāni yānīha vāñcasi ।
praviśya śāpopahatām harīśvara ।
śubhām purīm rākṣasarājapālitām ।
yadṛcchayā tvam janakātmajām satīm ।
vimārga sarvatra gato yathāsukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.