वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ७७ · २७ श्लोकाःSarga 77 · 27 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ७७ · १ ॥
ततः दश अहे अतिगते कृत शौचो नृप आत्मजः । द्वादशे अहनि सम्प्राप्ते श्राद्ध कर्माणि अकारयत् ॥

tataḥ daśa ahe atigate kṛta śauco nṛpa ātmajaḥ ।
dvādaśe ahani samprāpte śrāddha karmāṇi akārayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २ ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ रत्नम् धनम् अन्नम् च पुष्कलम् । वासाम्सि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च ॥

brāhmaṇebhyo dadau ratnam dhanam annam ca puṣkalam ।
vāsāmsi ca mahārhāṇi ratnāni vividhāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ३ ॥
बास्तिकम् बहु शुक्लम् च गाः च अपि शतशः तथा । दासी दासम् च यानम् च वेश्मानि सुमहान्ति च ॥

bāstikam bahu śuklam ca gāḥ ca api śataśaḥ tathā ।
dāsī dāsam ca yānam ca veśmāni sumahānti ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ४ ॥
ब्राह्मणेभ्यो ददौ पुत्रः राज्ञः तस्य और्ध्वदैहिकम् । ततः प्रभात समये दिवसे अथ त्रयोदशे ॥

brāhmaṇebhyo dadau putraḥ rājñaḥ tasya aurdhvadaihikam ।
tataḥ prabhāta samaye divase atha trayodaśe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ५ ॥
विललाप महा बाहुर् भरतः शोक मूर्चितः । शब्द अपिहित कण्ठः च शोधन अर्थम् उपागतः ॥

vilalāpa mahā bāhur bharataḥ śoka mūrcitaḥ ।
śabda apihita kaṇṭhaḥ ca śodhana artham upāgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ६ ॥
चिता मूले पितुर् वाक्यम् इदम् आह सुदुह्खितः । तात यस्मिन् निषृष्टः अहम् त्वया भ्रातरि राघवे ॥

citā mūle pitur vākyam idam āha suduhkhitaḥ ।
tāta yasmin niṣṛṣṭaḥ aham tvayā bhrātari rāghave ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ७ ॥
तस्मिन् वनम् प्रव्रजिते शून्ये त्यक्तः अस्म्य् अहम् त्वया । यथा गतिर् अनाथायाः पुत्रः प्रव्राजितः वनम् ॥

tasmin vanam pravrajite śūnye tyaktaḥ asmy aham tvayā ।
yathā gatir anāthāyāḥ putraḥ pravrājitaḥ vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ८ ॥
ताम् अम्बाम् तात कौसल्याम् त्यक्त्वा त्वम् क्व गतः नृप । दृष्ट्वा भस्म अरुणम् तच् च दग्ध अस्थि स्थान मण्डलम् ॥

tām ambām tāta kausalyām tyaktvā tvam kva gataḥ nṛpa ।
dṛṣṭvā bhasma aruṇam tac ca dagdha asthi sthāna maṇḍalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ९ ॥
पितुः शरीर निर्वाणम् निष्टनन् विषसाद ह । स तु दृष्ट्वा रुदन् दीनः पपात धरणी तले ॥

pituḥ śarīra nirvāṇam niṣṭanan viṣasāda ha ।
sa tu dṛṣṭvā rudan dīnaḥ papāta dharaṇī tale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १० ॥
उत्थाप्यमानः शक्रस्य यन्त्र ध्वजैव च्युतः । अभिपेतुस् ततः सर्वे तस्य अमात्याः शुचि व्रतम् ॥

utthāpyamānaḥ śakrasya yantra dhvajaiva cyutaḥ ।
abhipetus tataḥ sarve tasya amātyāḥ śuci vratam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · ११ ॥
अन्त काले निपतितम् ययातिम् ऋषयो यथा । शत्रुघ्नः च अपि भरतम् दृष्ट्वा शोक परिप्लुतम् ॥

anta kāle nipatitam yayātim ṛṣayo yathā ।
śatrughnaḥ ca api bharatam dṛṣṭvā śoka pariplutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १२ ॥
विसम्ज्ञो न्यपतत् भूमौ भूमि पालम् अनुस्मरन् । उन्मत्तैव निश्चेता विललाप सुदुह्खितः ॥

visamjño nyapatat bhūmau bhūmi pālam anusmaran ।
unmattaiva niścetā vilalāpa suduhkhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १३ ॥
स्मृत्वा पितुर् गुण अन्गानि तनि तानि तदा तदा । मन्थरा प्रभवः तीव्रः कैकेयी ग्राह सम्कुलः ॥

smṛtvā pitur guṇa angāni tani tāni tadā tadā ।
mantharā prabhavaḥ tīvraḥ kaikeyī grāha samkulaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १४ ॥
वर दानमयो अक्षोभ्यो अमज्जयत् शोक सागरः । सुकुमारम् च बालम् च सततम् लालितम् त्वया ॥

vara dānamayo akṣobhyo amajjayat śoka sāgaraḥ ।
sukumāram ca bālam ca satatam lālitam tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १५ ॥
क्व तात भरतम् हित्वा विलपन्तम् गतः भवान् । ननु भोज्येषु पानेषु वस्त्रेष्व् आभरणेषु च ॥

kva tāta bharatam hitvā vilapantam gataḥ bhavān ।
nanu bhojyeṣu pāneṣu vastreṣv ābharaṇeṣu ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १६ ॥
प्रवारयसि नः सर्वाम्स् तन् नः को अद्य करिष्यति । अवदारण काले तु पृथिवी न अवदीर्यते ॥

pravārayasi naḥ sarvāms tan naḥ ko adya kariṣyati ।
avadāraṇa kāle tu pṛthivī na avadīryate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १७ ॥
विहीना या त्वया राज्ञा धर्मज्ञेन महात्मना । पितरि स्वर्गम् आपन्ने रामे च अरण्यम् आश्रिते ॥

vihīnā yā tvayā rājñā dharmajñena mahātmanā ।
pitari svargam āpanne rāme ca araṇyam āśrite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १८ ॥
किम् मे जीवित सामर्थ्यम् प्रवेक्ष्यामि हुत अशनम् । हीनो भ्रात्रा च पित्रा च शून्याम् इक्ष्वाकु पालिताम् ॥

kim me jīvita sāmarthyam pravekṣyāmi huta aśanam ।
hīno bhrātrā ca pitrā ca śūnyām ikṣvāku pālitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · १९ ॥
अयोध्याम् न प्रवेक्ष्यामि प्रवेक्ष्यामि तपो वनम् । तयोः विलपितम् श्रुत्वा व्यसनम् च अन्ववेक्ष्य तत् ॥

ayodhyām na pravekṣyāmi pravekṣyāmi tapo vanam ।
tayoḥ vilapitam śrutvā vyasanam ca anvavekṣya tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २० ॥
भृशम् आर्ततरा भूयः सर्वएव अनुगामिनः । ततः विषण्णौ श्रान्तौ च शत्रुघ्न भरताव् उभौ ॥

bhṛśam ārtatarā bhūyaḥ sarvaeva anugāminaḥ ।
tataḥ viṣaṇṇau śrāntau ca śatrughna bharatāv ubhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २१ ॥
धरण्याम् सम्व्यचेष्टेताम् भग्न शृन्गाव् इव ऋषभौ । ततः प्रकृतिमान् वैद्यः पितुर् एषाम् पुरोहितः ॥

dharaṇyām samvyaceṣṭetām bhagna śṛngāv iva ṛṣabhau ।
tataḥ prakṛtimān vaidyaḥ pitur eṣām purohitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २२ ॥
वसिष्ठो भरतम् वाक्यम् उत्थाप्य तम् उवाच ह । त्रयोदशोऽयम् दिवसः पितुर्वृत्तस्य ते विभो ॥

vasiṣṭho bharatam vākyam utthāpya tam uvāca ha ।
trayodaśo'yam divasaḥ piturvṛttasya te vibho ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २३ ॥
सावशेषास्थिनिचये किमिह त्वम् विलम्बसे । त्रीणि द्वन्द्वानि भूतेषु प्रवृत्तानि अविशेषतः ॥

sāvaśeṣāsthinicaye kimiha tvam vilambase ।
trīṇi dvandvāni bhūteṣu pravṛttāni aviśeṣataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २४ ॥
तेषु च अपरिहार्येषु न एवम् भवितुम् अर्हति । सुमन्त्रः च अपि शत्रुघ्नम् उत्थाप्य अभिप्रसाद्य च ॥

teṣu ca aparihāryeṣu na evam bhavitum arhati ।
sumantraḥ ca api śatrughnam utthāpya abhiprasādya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २५ ॥
श्रावयाम् आस तत्त्वज्ञः सर्व भूत भव अभवौ । उत्थितौ तौ नर व्याघ्रौ प्रकाशेते यशस्विनौ ॥

śrāvayām āsa tattvajñaḥ sarva bhūta bhava abhavau ।
utthitau tau nara vyāghrau prakāśete yaśasvinau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २६ ॥
वर्ष आतप परिक्लिन्नौ पृथग् इन्द्र ध्वजाव् इव । अश्रूणि परिमृद्नन्तौ रक्त अक्षौ दीन भाषिणौ ॥

varṣa ātapa pariklinnau pṛthag indra dhvajāv iva ।
aśrūṇi parimṛdnantau rakta akṣau dīna bhāṣiṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७७ · २७ ॥
अमात्याः त्वरयन्ति स्म तनयौ च अपराः क्रियाः ॥

amātyāḥ tvarayanti sma tanayau ca aparāḥ kriyāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.