वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ७६ · २३ श्लोकाःSarga 76 · 23 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ७६ · १ ॥
तम् एवम् शोक सम्तप्तम् भरतम् केकयी सुतम् । उवाच वदताम् श्रेष्ठो वसिष्ठः श्रेष्ठ वाग् ऋषिः ॥

tam evam śoka samtaptam bharatam kekayī sutam ।
uvāca vadatām śreṣṭho vasiṣṭhaḥ śreṣṭha vāg ṛṣiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · २ ॥
अलम् शोकेन भद्रम् ते राज पुत्र महा यशः । प्राप्त कालम् नर पतेः कुरु सम्यानम् उत्तरम् ॥

alam śokena bhadram te rāja putra mahā yaśaḥ ।
prāpta kālam nara pateḥ kuru samyānam uttaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ३ ॥
वसिष्ठस्य वचः श्रुत्वा भरतः धारणाम् गतः । प्रेत कार्याणि सर्वाणि कारयाम् आस धर्मवित् ॥

vasiṣṭhasya vacaḥ śrutvā bharataḥ dhāraṇām gataḥ ।
preta kāryāṇi sarvāṇi kārayām āsa dharmavit ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ४ ॥
उद्धृतम् तैल सम्क्लेदात् तु भूमौ निवेशितम् । आपीत वर्ण वदनम् प्रसुप्तम् इव भूमिपम् ॥

uddhṛtam taila samkledāt sa tu bhūmau niveśitam ।
āpīta varṇa vadanam prasuptam iva bhūmipam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ५ ॥
सम्वेश्य शयने अग्र्ये नाना रत्न परिष्कृते । ततः दशरथम् पुत्रः विललाप सुदुह्खितः ॥

samveśya śayane ca agrye nānā ratna pariṣkṛte ।
tataḥ daśaratham putraḥ vilalāpa suduhkhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ६ ॥
किम् ते व्यवसितम् राजन् प्रोषिते मय्य् अनागते । विवास्य रामम् धर्मज्ञम् लक्ष्मणम् महा बलम् ॥

kim te vyavasitam rājan proṣite mayy anāgate ।
vivāsya rāmam dharmajñam lakṣmaṇam ca mahā balam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ७ ॥
क्व यास्यसि महा राज हित्वा इमम् दुह्खितम् जनम् । हीनम् पुरुष सिम्हेन रामेण अक्लिष्ट कर्मणा ॥

kva yāsyasi mahā rāja hitvā imam duhkhitam janam ।
hīnam puruṣa simhena rāmeṇa akliṣṭa karmaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ८ ॥
योग क्षेमम् तु ते राजन् को अस्मिन् कल्पयिता पुरे । त्वयि प्रयाते स्वः तात रामे वनम् आश्रिते ॥

yoga kṣemam tu te rājan ko asmin kalpayitā pure ।
tvayi prayāte svaḥ tāta rāme ca vanam āśrite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ९ ॥
विधवा पृथिवी राजम्स् त्वया हीना राजते । हीन चन्द्रा इव रजनी नगरी प्रतिभाति माम् ॥

vidhavā pṛthivī rājams tvayā hīnā na rājate ।
hīna candrā iva rajanī nagarī pratibhāti mām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १० ॥
एवम् विलपमानम् तम् भरतम् दीन मानसम् । अब्रवीद् वचनम् भूयो वसिष्ठः तु महान् ऋषिः ॥

evam vilapamānam tam bharatam dīna mānasam ।
abravīd vacanam bhūyo vasiṣṭhaḥ tu mahān ṛṣiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · ११ ॥
प्रेत कार्याणि यानि अस्य कर्तव्यानि विशाम्पतेः । तानि अव्यग्रम् महा बाहो क्रियताम् अविचारितम् ॥

preta kāryāṇi yāni asya kartavyāni viśāmpateḥ ।
tāni avyagram mahā bāho kriyatām avicāritam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १२ ॥
तथा इति भरतः वाक्यम् वसिष्ठस्य अभिपूज्य तत् । ऋत्विक् पुरोहित आचार्याम्स् त्वरयाम् आस सर्वशः ॥

tathā iti bharataḥ vākyam vasiṣṭhasya abhipūjya tat ।
ṛtvik purohita ācāryāms tvarayām āsa sarvaśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १३ ॥
ये तु अग्रतः नर इन्द्रस्याग्नि अगारात् बहिष् कृताः । ऋत्विग्भिर् याजकैः चैव ते ह्रियन्ते यथा विधि ॥

ye tu agrataḥ nara indrasyāgni agārāt bahiṣ kṛtāḥ ।
ṛtvigbhir yājakaiḥ caiva te hriyante yathā vidhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १४ ॥
शिबिलायाम् अथ आरोप्य राजानम् गत चेतनम् । बाष्प कण्ठा विमनसः तम् ऊहुः परिचारकाः ॥

śibilāyām atha āropya rājānam gata cetanam ।
bāṣpa kaṇṭhā vimanasaḥ tam ūhuḥ paricārakāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १५ ॥
हिरण्यम् सुवर्णम् वासाम्सि विविधानि च । प्रकिरन्तः जना मार्गम् नृपतेर् अग्रतः ययुः ॥

hiraṇyam ca suvarṇam ca vāsāmsi vividhāni ca ।
prakirantaḥ janā mārgam nṛpater agrataḥ yayuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १६ ॥
चन्दन अगुरु निर्यासान् सरलम् पद्मकम् तथा । देव दारूणि आहृत्य चिताम् चक्रुस् तथा अपरे ॥

candana aguru niryāsān saralam padmakam tathā ।
deva dārūṇi ca āhṛtya citām cakrus tathā apare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १७ ॥
गन्धान् उच्च अवचामः अन्याम्स् तत्र दत्त्वा अथ भूमिपम् । ततः सम्वेशयाम् आसुः चिता मध्ये तम् ऋत्विजः ॥

gandhān ucca avacāmaḥ ca anyāms tatra dattvā atha bhūmipam ।
tataḥ samveśayām āsuḥ citā madhye tam ṛtvijaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १८ ॥
तथा हुत अशनम् हुत्वा जेपुस् तस्य तदा ऋत्विजः । जगुः ते यथा शास्त्रम् तत्र सामानि सामगाः ॥

tathā huta aśanam hutvā jepus tasya tadā ṛtvijaḥ ।
jaguḥ ca te yathā śāstram tatra sāmāni sāmagāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · १९ ॥
शिबिकाभिः यानैः यथा अर्हम् तस्य योषितः । नगरान् निर्ययुस् तत्र वृद्धैः परिवृताः तदा ॥

śibikābhiḥ ca yānaiḥ ca yathā arham tasya yoṣitaḥ ।
nagarān niryayus tatra vṛddhaiḥ parivṛtāḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · २० ॥
प्रसव्यम् अपि तम् चक्रुर् ऋत्विजो अग्नि चितम् नृपम् । स्त्रियः शोक सम्तप्ताः कौसल्या प्रमुखाः तदा ॥

prasavyam ca api tam cakrur ṛtvijo agni citam nṛpam ।
striyaḥ ca śoka samtaptāḥ kausalyā pramukhāḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · २१ ॥
क्रौन्चीनाम् इव नारीणाम् निनादः तत्र शुश्रुवे । आर्तानाम् करुणम् काले क्रोशन्तीनाम् सहस्रशः ॥

krauncīnām iva nārīṇām ninādaḥ tatra śuśruve ।
ārtānām karuṇam kāle krośantīnām sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · २२ ॥
ततः रुदन्त्यो विवशा विलप्य पुनः पुनः । यानेभ्यः सरयू तीरम् अवतेरुर् वर अन्गनाः ॥

tataḥ rudantyo vivaśā vilapya ca punaḥ punaḥ ।
yānebhyaḥ sarayū tīram avaterur vara anganāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७६ · २३ ॥
कृत उदकम् ते भरतेन सार्धम् । नृप अन्गना मन्त्रि पुरोहिताः च । पुरम् प्रविश्य अश्रु परीत नेत्रा । भूमौ दश अहम् व्यनयन्त दुह्खम् ॥

kṛta udakam te bharatena sārdham ।
nṛpa anganā mantri purohitāḥ ca ।
puram praviśya aśru parīta netrā ।
bhūmau daśa aham vyanayanta duhkham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.