वाल्मीकि रामायणम् · अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

अयोध्याकाण्डम्Ayodhyā Kāṇḍa

सर्गः ७८ · २६ श्लोकाःSarga 78 · 26 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ २ · ७८ · १ ॥
अत्र यात्राम् समीहन्तम् शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः । भरतम् शोक सम्तप्तम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

atra yātrām samīhantam śatrughnaḥ lakṣmaṇa anujaḥ ।
bharatam śoka samtaptam idam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २ ॥
गतिर् यः सर्व भूतानाम् दुह्खे किम् पुनर् आत्मनः । रामः सत्त्व सम्पन्नः स्त्रिया प्रव्राजितः वनम् ॥

gatir yaḥ sarva bhūtānām duhkhe kim punar ātmanaḥ ।
sa rāmaḥ sattva sampannaḥ striyā pravrājitaḥ vanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ३ ॥
बलवान् वीर्य सम्पन्नो लक्ष्मणो नाम यो अपि असौ । किम् मोचयते रामम् कृत्वा अपि पितृ निग्रहम् ॥

balavān vīrya sampanno lakṣmaṇo nāma yo api asau ।
kim na mocayate rāmam kṛtvā api pitṛ nigraham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ४ ॥
पूर्वम् एव तु निग्राह्यः समवेक्ष्य नय अनयौ । उत्पथम् यः समारूढो नार्या राजा वशम् गतः ॥

pūrvam eva tu nigrāhyaḥ samavekṣya naya anayau ।
utpatham yaḥ samārūḍho nāryā rājā vaśam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ५ ॥
इति सम्भाषमाणे तु शत्रुघ्ने लक्ष्मण अनुजे । प्राग् द्वारे अभूत् तदा कुब्जा सर्व आभरण भूषिता ॥

iti sambhāṣamāṇe tu śatrughne lakṣmaṇa anuje ।
prāg dvāre abhūt tadā kubjā sarva ābharaṇa bhūṣitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ६ ॥
लिप्ता चन्दन सारेण राज वस्त्राणि बिभ्रती । विविधम् विविधैस्तैस्तैर्भूषणैश्च विभूषिता ॥

liptā candana sāreṇa rāja vastrāṇi bibhratī ।
vividham vividhaistaistairbhūṣaṇaiśca vibhūṣitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ७ ॥
मेखला दामभिः चित्रै रज्जु बद्धा इव वानरी । बभासे बहुभिर्बद्धा रज्जुबद्देव वानरी ॥

mekhalā dāmabhiḥ citrai rajju baddhā iva vānarī ।
babhāse bahubhirbaddhā rajjubaddeva vānarī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ८ ॥
ताम् समीक्ष्य तदा द्वाह्स्थो भृशम् पापस्य कारिणीम् । गृहीत्वा अकरुणम् कुब्जाम् शत्रुघ्नाय न्यवेदयत् ॥

tām samīkṣya tadā dvāhstho bhṛśam pāpasya kāriṇīm ।
gṛhītvā akaruṇam kubjām śatrughnāya nyavedayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ९ ॥
यस्याः कृते वने रामः न्यस्त देहः वः पिता । सा इयम् पापा नृशम्सा तस्याः कुरु यथा मति ॥

yasyāḥ kṛte vane rāmaḥ nyasta dehaḥ ca vaḥ pitā ।
sā iyam pāpā nṛśamsā ca tasyāḥ kuru yathā mati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १० ॥
शत्रुघ्नः तत् आज्ञाय वचनम् भृश दुह्खितः । अन्तः पुर चरान् सर्वान् इति उवाच धृत व्रतः ॥

śatrughnaḥ ca tat ājñāya vacanam bhṛśa duhkhitaḥ ।
antaḥ pura carān sarvān iti uvāca dhṛta vrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · ११ ॥
तीव्रम् उत्पादितम् दुह्खम् भ्रातृऋणाम् मे तथा पितुः । यया सा इयम् नृशम्सस्य कर्मणः फलम् अश्नुताम् ॥

tīvram utpāditam duhkham bhrātṛṛṇām me tathā pituḥ ।
yayā sā iyam nṛśamsasya karmaṇaḥ phalam aśnutām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १२ ॥
एवम् उक्ता तेन आशु सखी जन समावृता । गृहीता बलवत् कुब्जा सा तत् गृहम् अनादयत् ॥

evam uktā ca tena āśu sakhī jana samāvṛtā ।
gṛhītā balavat kubjā sā tat gṛham anādayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १३ ॥
ततः सुभृश सम्तप्तः तस्याः सर्वः सखी जनः । क्रुद्धम् आज्ञाय शत्रुघ्नम् व्यपलायत सर्वशः ॥

tataḥ subhṛśa samtaptaḥ tasyāḥ sarvaḥ sakhī janaḥ ।
kruddham ājñāya śatrughnam vyapalāyata sarvaśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १४ ॥
अमन्त्रयत कृत्स्नः तस्याः सर्व सखी जनः । यथा अयम् समुपक्रान्तः निह्शेषम् नः करिष्यति ॥

amantrayata kṛtsnaḥ ca tasyāḥ sarva sakhī janaḥ ।
yathā ayam samupakrāntaḥ nihśeṣam naḥ kariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १५ ॥
सानुक्रोशाम् वदान्याम् धर्मज्ञाम् यशस्विनीम् । कौसल्याम् शरणम् यामः सा हि नो अस्तु ध्रुवा गतिः ॥

sānukrośām vadānyām ca dharmajñām ca yaśasvinīm ।
kausalyām śaraṇam yāmaḥ sā hi no astu dhruvā gatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १६ ॥
रोषेण ताम्र अक्षः शत्रुघ्नः शत्रु तापनः । विचकर्ष तदा कुब्जाम् क्रोशन्तीम् पृथिवी तले ॥

sa ca roṣeṇa tāmra akṣaḥ śatrughnaḥ śatru tāpanaḥ ।
vicakarṣa tadā kubjām krośantīm pṛthivī tale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १७ ॥
तस्या हि आकृष्यमाणाया मन्थरायाः ततः ततः । चित्रम् बहु विधम् भाण्डम् पृथिव्याम् तत् व्यशीर्यत ॥

tasyā hi ākṛṣyamāṇāyā mantharāyāḥ tataḥ tataḥ ।
citram bahu vidham bhāṇḍam pṛthivyām tat vyaśīryata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १८ ॥
तेन भाण्डेन सम्कीर्णम् श्रीमद् राज निवेशनम् । अशोभत तदा भूयः शारदम् गगनम् यथा ॥

tena bhāṇḍena samkīrṇam śrīmad rāja niveśanam ।
aśobhata tadā bhūyaḥ śāradam gaganam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · १९ ॥
बली बलवत् क्रोधात् गृहीत्वा पुरुष ऋषभः । कैकेयीम् अभिनिर्भर्त्स्य बभाषे परुषम् वचः ॥

sa balī balavat krodhāt gṛhītvā puruṣa ṛṣabhaḥ ।
kaikeyīm abhinirbhartsya babhāṣe paruṣam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २० ॥
तैः वाक्यैः परुषैः दुह्खैः कैकेयी भृश दुह्हिता । शत्रुघ्न भय सम्त्रस्ता पुत्रम् शरणम् आगता ॥

taiḥ vākyaiḥ paruṣaiḥ duhkhaiḥ kaikeyī bhṛśa duhhitā ।
śatrughna bhaya samtrastā putram śaraṇam āgatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २१ ॥
ताम् प्रेक्ष्य भरतः क्रुद्धम् शत्रुघ्नम् इदम् अब्रवीत् । अवध्याः सर्व भूतानाम् प्रमदाः क्षम्यताम् इति ॥

tām prekṣya bharataḥ kruddham śatrughnam idam abravīt ।
avadhyāḥ sarva bhūtānām pramadāḥ kṣamyatām iti ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २२ ॥
हन्याम् अहम् इमाम् पापाम् कैकेयीम् दुष्ट चारिणीम् । यदि माम् धार्मिको रामः असूयेन् मातृ घातकम् ॥

hanyām aham imām pāpām kaikeyīm duṣṭa cāriṇīm ।
yadi mām dhārmiko rāmaḥ na asūyen mātṛ ghātakam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २३ ॥
इमाम् अपि हताम् कुब्जाम् यदि जानाति राघवः । त्वाम् माम् चैव धर्म आत्मा अभिभाषिष्यते ध्रुवम् ॥

imām api hatām kubjām yadi jānāti rāghavaḥ ।
tvām ca mām caiva dharma ātmā na abhibhāṣiṣyate dhruvam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २४ ॥
भरतस्य वचः श्रुत्वा शत्रुघ्नः लक्ष्मण अनुजः । न्यवर्तत ततः रोषात् ताम् मुमोच मन्थराम् ॥

bharatasya vacaḥ śrutvā śatrughnaḥ lakṣmaṇa anujaḥ ।
nyavartata tataḥ roṣāt tām mumoca ca mantharām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २५ ॥
सा पाद मूले कैकेय्या मन्थरा निपपात ह । निह्श्वसन्ती सुदुह्ख आर्ता कृपणम् विललाप च ॥

sā pāda mūle kaikeyyā mantharā nipapāta ha ।
nihśvasantī suduhkha ārtā kṛpaṇam vilalāpa ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ २ · ७८ · २६ ॥
शत्रुघ्न विक्षेप विमूढ सम्ज्ञाम् । समीक्ष्य कुब्जाम् भरतस्य माता । शनैः समाश्वासयद् आर्त रूपाम् । क्रौन्चीम् विलग्नाम् इव वीक्षमाणाम् ॥

śatrughna vikṣepa vimūḍha samjñām ।
samīkṣya kubjām bharatasya mātā ।
śanaiḥ samāśvāsayad ārta rūpām ।
krauncīm vilagnām iva vīkṣamāṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.