वाल्मीकि रामायणम् · उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

सर्गः ८७ · २९ श्लोकाःSarga 87 · 29 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ७ · ८७ · १ ॥
तच्छ्रुत्वा लक्ष्मणेनोक्तं वाक्यं वाक्यविशारदः । प्रत्युवाच महातेजाः प्रहसन्राघवो वचः । ७.८७.१ ॥ ॥

tacchrutvā lakṣmaṇenoktaṁ vākyaṁ vākyaviśāradaḥ ।
pratyuvāca mahātejāḥ prahasanrāghavo vacaḥ ।
7.87.1 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २ ॥
एवमेव नरश्रेष्ठ यथा वदसि लक्ष्मण । वृत्रघातमशेषेण वाजिमेधफलं यत् । ७.८७.२ ॥ ॥

evameva naraśreṣṭha yathā vadasi lakṣmaṇa ।
vṛtraghātamaśeṣeṇa vājimedhaphalaṁ ca yat ।
7.87.2 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ३ ॥
श्रूयते हि पुरा सौम्य कर्दमस्य प्रजापतेः । पुत्रो बाह्लीश्वरः श्रीमानिलो नाम महाशयाः । ७.८७.३ ॥ ॥

śrūyate hi purā saumya kardamasya prajāpateḥ ।
putro bāhlīśvaraḥ śrīmānilo nāma mahāśayāḥ ।
7.87.3 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ४ ॥
राजा पृथिवीं सर्वां वशे कृत्वा सुधार्मिकः । राज्यं चैव नरव्याघ्र पुत्रवत्पर्यपालयत् । ७.८७.४ ॥ ॥

sa rājā pṛthivīṁ sarvāṁ vaśe kṛtvā sudhārmikaḥ ।
rājyaṁ caiva naravyāghra putravatparyapālayat ।
7.87.4 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ५ ॥
सुरैश्च परमोदारैर्दैतेयैश्च महाधनैः । नागराक्षसगन्धर्वैर्यक्षैश्च सुमहात्मभिः । ७.८७.५ ॥ ॥

suraiśca paramodārairdaiteyaiśca mahādhanaiḥ ।
nāgarākṣasagandharvairyakṣaiśca sumahātmabhiḥ ।
7.87.5 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ६ ॥
पूज्यते नित्यशः सौम्य भयार्तै रघुनन्दन । अबिभ्यंश्च त्रयो लोकाः सरोषस्य महात्मनः । ७.८७.६ ॥ ॥

pūjyate nityaśaḥ saumya bhayārtai raghunandana ।
abibhyaṁśca trayo lokāḥ saroṣasya mahātmanaḥ ।
7.87.6 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ७ ॥
राजा तादृशो ह्यासीद्धर्मे वीर्ये निष्ठितः । बुद्ध्या परमोदारो बाह्लीकेशो महायशाः । ७.८७.७ ॥ ॥

sa rājā tādṛśo hyāsīddharme vīrye ca niṣṭhitaḥ ।
buddhyā ca paramodāro bāhlīkeśo mahāyaśāḥ ।
7.87.7 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ८ ॥
प्रचक्रे महाबाहुर्मृगयां रुचिरे वने । चैत्रे मनोरमे मासि सभृत्यबलवाहनः । ७.८७.८ ॥ ॥

sa pracakre mahābāhurmṛgayāṁ rucire vane ।
caitre manorame māsi sabhṛtyabalavāhanaḥ ।
7.87.8 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ९ ॥
प्रजघ्ने नृपो ऽरण्ये मृगाञ्छतसहस्रशः । हत्वैव तृप्तिर्नाभूच्च राज्ञस्तस्य महात्मनः । ७.८७.९ ॥ ॥

prajaghne ca nṛpo 'raṇye mṛgāñchatasahasraśaḥ ।
hatvaiva tṛptirnābhūcca rājñastasya mahātmanaḥ ।
7.87.9 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १० ॥
नानामृगाणामयुतं वध्यमानं महात्मना । यत्र जातो माहासेनस्तं देशमुपचक्रमे । ७.८७.१० ॥ ॥

nānāmṛgāṇāmayutaṁ vadhyamānaṁ mahātmanā ।
yatra jāto māhāsenastaṁ deśamupacakrame ।
7.87.10 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · ११ ॥
तस्मिन्प्रदेशे देवेश शैलराजसुतां हरः । रमयामास दुर्धर्षः सर्वैरनुचरैः सह । ७.८७.११ ॥ ॥

tasminpradeśe deveśa śailarājasutāṁ haraḥ ।
ramayāmāsa durdharṣaḥ sarvairanucaraiḥ saha ।
7.87.11 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १२ ॥
कृत्वा स्त्रीरूपमात्मानमुमेशो गोपतिध्वजः । देव्याः प्रियचिकीर्षुः संस्तस्मिन्पर्वतनिर्झरे । ७.८७.१२ ॥ ॥

kṛtvā strīrūpamātmānamumeśo gopatidhvajaḥ ।
devyāḥ priyacikīrṣuḥ saṁstasminparvatanirjhare ।
7.87.12 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १३ ॥
ये तु तत्र वनोद्देशे सत्त्वाः पुरुषवादिनः । वृक्षाः पुरुषनामानस्ते ऽभवन् स्त्रीजनास्तदा । ७.८७.१३ ॥ ॥

ye tu tatra vanoddeśe sattvāḥ puruṣavādinaḥ ।
vṛkṣāḥ puruṣanāmānaste 'bhavan strījanāstadā ।
7.87.13 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १४ ॥
यच्च किञ्चन तत्सर्वं नारीसञ्ज्ञं बभूव ह । एतस्मिन्नन्तरे राजा इलः कर्दमात्मजः । निघ्नन्मृगसहस्राणि तं देशमुपचक्रमे । ७.८७.१४ ॥ ॥

yacca kiñcana tatsarvaṁ nārīsañjñaṁ babhūva ha ।
etasminnantare rājā sa ilaḥ kardamātmajaḥ ।
nighnanmṛgasahasrāṇi taṁ deśamupacakrame ।
7.87.14 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १५ ॥
दृष्ट्वा स्त्रीकृतं सर्वं सव्यालमृगपक्षकम् । आत्मनं स्त्रीकृतं चैव सानुगं रघुनन्दन । ७.८७.१५ ॥ ॥

sa dṛṣṭvā strīkṛtaṁ sarvaṁ savyālamṛgapakṣakam ।
ātmanaṁ strīkṛtaṁ caiva sānugaṁ raghunandana ।
7.87.15 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १६ ॥
तस्य दुःखं महच्चासीद्दृष्ट्वा ऽत्मानं तथागतम् । उमापतेश्च तत्कर्म ज्ञात्वा त्रासमुपागमत् । ७.८७.१६ ॥ ॥

tasya duḥkhaṁ mahaccāsīddṛṣṭvā ' 'tmānaṁ tathāgatam ।
umāpateśca tatkarma jñātvā trāsamupāgamat ।
7.87.16 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १७ ॥
ततो देवं महात्मानं शितिकण्ठं कपर्दिनम् । जगाम शरणं राजा सभृत्यबलवाहनः । ७.८७.१७ ॥ ॥

tato devaṁ mahātmānaṁ śitikaṇṭhaṁ kapardinam ।
jagāma śaraṇaṁ rājā sabhṛtyabalavāhanaḥ ।
7.87.17 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १८ ॥
ततः प्रहस्य वरदः सह देव्या महेश्वरः । प्रजापतिसुतं वाक्यमुवाच वरदः स्वयम् । ७.८७.१८ ॥ ॥

tataḥ prahasya varadaḥ saha devyā maheśvaraḥ ।
prajāpatisutaṁ vākyamuvāca varadaḥ svayam ।
7.87.18 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · १९ ॥
उत्तिष्ठोत्तिष्ठ राजर्षे कार्दमेय महाबल । पुरुषत्वमृते सौम्य वरं वरय सुव्रत । ७.८७.१९ ॥ ॥

uttiṣṭhottiṣṭha rājarṣe kārdameya mahābala ।
puruṣatvamṛte saumya varaṁ varaya suvrata ।
7.87.19 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २० ॥
ततः राजा दुःखार्तः प्रत्याख्यातो महात्मना । जग्राह स्त्रीभूतो वरमन्यं सुरोत्तमात् । ७.८७.२० ॥ ॥

tataḥ sa rājā duḥkhārtaḥ pratyākhyāto mahātmanā ।
na ca jagrāha strībhūto varamanyaṁ surottamāt ।
7.87.20 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २१ ॥
ततः शोकेन महता शैलराजसुतां नृपः । प्रणिपत्य ह्युमां देवीं सर्वेणैवान्तरात्मना । ७.८७.२१ ॥ ॥

tataḥ śokena mahatā śailarājasutāṁ nṛpaḥ ।
praṇipatya hyumāṁ devīṁ sarveṇaivāntarātmanā ।
7.87.21 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २२ ॥
ईशे वराणां वरदे लोकानामसि भामिनी । अमोघदर्शने देवी भज सौम्येन चक्षुषा । ७.८७.२२ ॥ ॥

īśe varāṇāṁ varade lokānāmasi bhāminī ।
amoghadarśane devī bhaja saumyena cakṣuṣā ।
7.87.22 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २३ ॥
हृद्गतं तस्य राजर्षेर्विज्ञाय हरसन्निधौ । प्रत्युवाच शुभं वाक्यं देवी रुद्रस्य संमता । ७.८७.२३ ॥ ॥

hṛdgataṁ tasya rājarṣervijñāya harasannidhau ।
pratyuvāca śubhaṁ vākyaṁ devī rudrasya saṁmatā ।
7.87.23 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २४ ॥
अर्धस्य देवो वरदो वरार्धस्य तव ह्यहम् । तस्मादर्धं गृहाण त्वं स्त्रीपुंसोर्यावदिच्छसि । ७.८७.२४ ॥ ॥

ardhasya devo varado varārdhasya tava hyaham ।
tasmādardhaṁ gṛhāṇa tvaṁ strīpuṁsoryāvadicchasi ।
7.87.24 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २५ ॥
तदद्भुततरं श्रुत्वा देव्या वरमनुत्तमम् । सम्प्रहृष्टमना भूत्वा राजा वाक्यमथाब्रवीत् । ७.८७.२५ ॥ ॥

tadadbhutataraṁ śrutvā devyā varamanuttamam ।
samprahṛṣṭamanā bhūtvā rājā vākyamathābravīt ।
7.87.25 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २६ ॥
यदि देवि प्रसन्ना मे रूपेणाप्रतिमा भुवि । मासं स्त्रीत्वमुपासित्वा मासं स्यां पुरुषः पुनः । ७.८७.२६ ॥ ॥

yadi devi prasannā me rūpeṇāpratimā bhuvi ।
māsaṁ strītvamupāsitvā māsaṁ syāṁ puruṣaḥ punaḥ ।
7.87.26 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २७ ॥
ईप्सितं तस्य विज्ञाय देवी सुरुचिरानना । प्रत्युवाच शुभं वाक्यमेवमेव भविष्यति । ७.८७.२७ ॥ ॥

īpsitaṁ tasya vijñāya devī surucirānanā ।
pratyuvāca śubhaṁ vākyamevameva bhaviṣyati ।
7.87.27 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २८ ॥
राजन्पुरुषभूतस्त्वं स्त्रीभावं स्मरिष्यसि । स्त्रीभूतश्च परं मासं स्मरिष्यसि पौरुषम् । ७.८७.२८ ॥ ॥

rājanpuruṣabhūtastvaṁ strībhāvaṁ na smariṣyasi ।
strībhūtaśca paraṁ māsaṁ na smariṣyasi pauruṣam ।
7.87.28 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ८७ · २९ ॥
एवं राजा पुरुषो मासं भूत्वाथ कार्दमिः । त्रैलोक्यसुन्दरी नारी मासमेकमिला ऽभवत् । ७.८७.२९ ॥

evaṁ sa rājā puruṣo māsaṁ bhūtvātha kārdamiḥ ।
trailokyasundarī nārī māsamekamilā 'bhavat ।
7.87.29 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.