वाल्मीकि रामायणम् · उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

सर्गः ७८ · ३० श्लोकाःSarga 78 · 30 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ७ · ७८ · १ ॥
श्रुत्वा तु भाषितं वाक्यं मम राम शुभाक्षरम् । प्राञ्जलिः प्रत्युवाचेदं स्वर्गी रघुनन्दन । ७.७८.१ ॥ ॥

śrutvā tu bhāṣitaṁ vākyaṁ mama rāma śubhākṣaram ।
prāñjaliḥ pratyuvācedaṁ sa svargī raghunandana ।
7.78.1 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २ ॥
शृणु ब्रह्मन्पुरा वृत्तं ममैतत्सुखदुःखयोः । अनतिक्रमणीयं हि यथा पृच्छसि मां द्विज । ७.७८.२ ॥ ॥

śṛṇu brahmanpurā vṛttaṁ mamaitatsukhaduḥkhayoḥ ।
anatikramaṇīyaṁ hi yathā pṛcchasi māṁ dvija ।
7.78.2 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ३ ॥
पुरा वैदर्भको राजा पिता मम महायशाः । सुदेव इति विख्यातस्त्रिषु लोकेषु वीर्यवान् । ७.७८.३ ॥ ॥

purā vaidarbhako rājā pitā mama mahāyaśāḥ ।
sudeva iti vikhyātastriṣu lokeṣu vīryavān ।
7.78.3 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ४ ॥
तस्य पुत्रद्वयं ब्रह्मन्द्वाभ्यां स्त्रीभ्यामजायत । अहं श्वेत इति ख्यातो यवीयान्सुरथो ऽभवत् । ७.७८.४ ॥ ॥

tasya putradvayaṁ brahmandvābhyāṁ strībhyāmajāyata ।
ahaṁ śveta iti khyāto yavīyānsuratho 'bhavat ।
7.78.4 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ५ ॥
ततः पितरि स्वर्याते पौरा मामभ्यषेचयन् । तत्राहं कृतवान्राज्यं धर्म्यं सुसमाहितः । ७.७८.५ ॥ ॥

tataḥ pitari svaryāte paurā māmabhyaṣecayan ।
tatrāhaṁ kṛtavānrājyaṁ dharmyaṁ ca susamāhitaḥ ।
7.78.5 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ६ ॥
एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि सुव्रत । राज्यं कारयतो ब्रह्मन्प्रजा धर्मेण रक्षतः । ७.७८.६ ॥ ॥

evaṁ varṣasahasrāṇi samatītāni suvrata ।
rājyaṁ kārayato brahmanprajā dharmeṇa rakṣataḥ ।
7.78.6 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ७ ॥
सो ऽहं निमित्ते कस्मिंश्चिद्विज्ञातायुर्द्विजोत्तम । कालधर्मं हृदि न्यस्य ततो वनमुपागमम् । ७.७८.७ ॥ ॥

so 'haṁ nimitte kasmiṁścidvijñātāyurdvijottama ।
kāladharmaṁ hṛdi nyasya tato vanamupāgamam ।
7.78.7 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ८ ॥
सो ऽहं वनमिदं दुर्गं मृगपक्षिविवर्जितम् । तपश्चर्तुं प्रविष्टो ऽस्मि समीपे सरसः शुभे । ७.७८.८ ॥ ॥

so 'haṁ vanamidaṁ durgaṁ mṛgapakṣivivarjitam ।
tapaścartuṁ praviṣṭo 'smi samīpe sarasaḥ śubhe ।
7.78.8 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ९ ॥
भ्रातरं सुरथं राज्ये ह्यभिषिच्य महीपतिम् । इदं सरः समासाद्य तपस्तप्तं मया चिरम् । ७.७८.९ ॥ ॥

bhrātaraṁ surathaṁ rājye hyabhiṣicya mahīpatim ।
idaṁ saraḥ samāsādya tapastaptaṁ mayā ciram ।
7.78.9 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १० ॥
सो ऽहं वर्षसहस्राणि तपस्त्रीणि महावने । तप्त्वा सुदुष्करं प्राप्तो ब्रह्मलोकमनुत्तमम् । ७.७८.१० ॥ ॥

so 'haṁ varṣasahasrāṇi tapastrīṇi mahāvane ।
taptvā suduṣkaraṁ prāpto brahmalokamanuttamam ।
7.78.10 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ११ ॥
तस्य मे स्वर्गभूतस्य क्षुत्पिपासे द्विजोत्तम । बाधेते परमोदार ततो ऽहं व्यथितेन्द्रियः । गत्वा त्रिभुवनश्रेष्ठं पितामहमुवाच ह । ७.७८.११ ॥ ॥

tasya me svargabhūtasya kṣutpipāse dvijottama ।
bādhete paramodāra tato 'haṁ vyathitendriyaḥ ।
gatvā tribhuvanaśreṣṭhaṁ pitāmahamuvāca ha ।
7.78.11 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १२ ॥
भगवन्ब्रह्मलोको ऽयं क्षुत्पिपासाविवर्जितः । कस्यायं कर्मणः पाकः क्षुत्पिपासानुगो ह्यहम् । ७.७८.१२ ॥ ॥

bhagavanbrahmaloko 'yaṁ kṣutpipāsāvivarjitaḥ ।
kasyāyaṁ karmaṇaḥ pākaḥ kṣutpipāsānugo hyaham ।
7.78.12 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १३ ॥
आहारः कश्च मे देव तन्मे ब्रूहि पितामह । ७.७८.१३ ॥ ॥

āhāraḥ kaśca me deva tanme brūhi pitāmaha ।
7.78.13 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १४ ॥
पितामहस्तु मामाह तवाहारः सुदेवज । स्वादूनि स्वानि मांसानि तानि भक्षय नित्यशः । ७.७८.१४ ॥ ॥

pitāmahastu māmāha tavāhāraḥ sudevaja ।
svādūni svāni māṁsāni tāni bhakṣaya nityaśaḥ ।
7.78.14 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १५ ॥
स्वशरीरं त्वया पुष्टं कुर्वता तप उत्तमम् । अनुप्तं रोहते श्वेत कदाचिन्महामते । ७.७८.१५ ॥ ॥

svaśarīraṁ tvayā puṣṭaṁ kurvatā tapa uttamam ।
anuptaṁ rohate śveta na kadācinmahāmate ।
7.78.15 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १६ ॥
तृप्तिर्न ते ऽस्ति सूक्ष्मा ऽपि वने सत्वनिषेविते । पुरा तु भिक्षमाणाय भिक्षा वै यतये नृप । हि दत्ता त्वयेन्द्राभ यस्मादतिथये ऽपि वै । ७.७८.१६ ॥

tṛptirna te 'sti sūkṣmā 'pi vane satvaniṣevite ।
purā tu bhikṣamāṇāya bhikṣā vai yataye nṛpa ।
na hi dattā tvayendrābha yasmādatithaye 'pi vai ।
7.78.16 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १७ ॥
दत्तं ते ऽस्ति सूक्ष्मो ऽपि तप एव निषेवसे । तेन स्वर्गगतो वत्स बाध्यसे क्षुत्पिपासया । ७.७८.१७ ॥ ॥

dattaṁ na te 'sti sūkṣmo 'pi tapa eva niṣevase ।
tena svargagato vatsa bādhyase kṣutpipāsayā ।
7.78.17 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १८ ॥
त्वं सुपुष्टमाहारैः स्वशरीरमनुत्तमम् । भक्षयित्वामृतरसं तेन तृप्तिर्भविष्यति । ७.७८.१८ ॥ ॥

sa tvaṁ supuṣṭamāhāraiḥ svaśarīramanuttamam ।
bhakṣayitvāmṛtarasaṁ tena tṛptirbhaviṣyati ।
7.78.18 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · १९ ॥
यदा तु तद्वनं श्वेत अगस्त्यः सुमहानृषिः । आगमिष्यति दुर्धर्षस्तदा कृच्छ्राद्विमोक्ष्यते । ७.७८.१९ ॥ ॥

yadā tu tadvanaṁ śveta agastyaḥ sumahānṛṣiḥ ।
āgamiṣyati durdharṣastadā kṛcchrādvimokṣyate ।
7.78.19 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २० ॥
हि तारयितुं सौम्य शक्तः सुरगणानपि । किं पुनस्त्वां महाबाहो क्षुत्पिपासावशं गतम् । ७.७८.२० ॥ ॥

sa hi tārayituṁ saumya śaktaḥ suragaṇānapi ।
kiṁ punastvāṁ mahābāho kṣutpipāsāvaśaṁ gatam ।
7.78.20 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २१ ॥
सो ऽहं भगवतः श्रुत्वा देवदेवस्य निश्चयम् । आहारं गर्हितं स्वशरीरं द्विजोत्तम । ७.७८.२१ ॥ ॥

so 'haṁ bhagavataḥ śrutvā devadevasya niścayam ।
āhāraṁ garhitaṁ svaśarīraṁ dvijottama ।
7.78.21 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २२ ॥
बहून्वर्षगणान्ब्रह्मन्भुज्यमानमिदं मया । क्षयं नाभ्येति ब्रह्मर्षे तृप्तिश्चापि ममोत्तमा । ७.७८.२२ ॥ ॥

bahūnvarṣagaṇānbrahmanbhujyamānamidaṁ mayā ।
kṣayaṁ nābhyeti brahmarṣe tṛptiścāpi mamottamā ।
7.78.22 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २३ ॥
तस्य मे कृच्छ्रभूतस्य कृच्छ्रादस्माद्विमोचय । अन्येषां गतिर्ह्यत्र कुम्भयोनिमृते द्विजम् । ७.७८.२३ ॥ ॥

tasya me kṛcchrabhūtasya kṛcchrādasmādvimocaya ।
anyeṣāṁ na gatirhyatra kumbhayonimṛte dvijam ।
7.78.23 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २४ ॥
इदमाभरणं सौम्य तारणार्थं द्विजोत्तम । प्रतिगृह्णीष्व भद्रं ते प्रसादं कर्तुमर्हसि । ७.७८.२४ ॥ ॥

idamābharaṇaṁ saumya tāraṇārthaṁ dvijottama ।
pratigṛhṇīṣva bhadraṁ te prasādaṁ kartumarhasi ।
7.78.24 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २५ ॥
इदं तावत्सुवर्णं धनं वस्त्राणि द्विज । भक्ष्यं भोज्यं ब्रह्मर्षे ददात्याभरणानि च । ७.७८.२५ ॥ ॥

idaṁ tāvatsuvarṇaṁ ca dhanaṁ vastrāṇi ca dvija ।
bhakṣyaṁ bhojyaṁ ca brahmarṣe dadātyābharaṇāni ca ।
7.78.25 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २६ ॥
सर्वान्कामान्प्रयच्छामि भोगांश्च मुनिपुङ्गव । तारणे भगवन्मह्यं प्रसादं कर्तुमर्हसि । ७.७८.२६ ॥ ॥

sarvānkāmānprayacchāmi bhogāṁśca munipuṅgava ।
tāraṇe bhagavanmahyaṁ prasādaṁ kartumarhasi ।
7.78.26 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २७ ॥
तस्याहं स्वर्गिणो वाक्यं श्रुत्वा दुःखसमन्वितम् । तारणायोपजग्राह तदाभरणमुत्तमम् । ७.७८.२७ ॥ ॥

tasyāhaṁ svargiṇo vākyaṁ śrutvā duḥkhasamanvitam ।
tāraṇāyopajagrāha tadābharaṇamuttamam ।
7.78.27 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २८ ॥
मया प्रतिगृहीते तु तस्मिन्नाभरणे शुभे । मानुषः पूर्वको देहो राजर्षेर्विननाश ह । ७.७८.२८ ॥ ॥

mayā pratigṛhīte tu tasminnābharaṇe śubhe ।
mānuṣaḥ pūrvako deho rājarṣervinanāśa ha ।
7.78.28 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · २९ ॥
प्रनष्टे तु शरीरे ऽसौ राजर्षिः परया मुदा । तृप्तः प्रमुदितो राजा जगाम त्रिदिवं सुखम् । ७.७८.२९ ॥ ॥

pranaṣṭe tu śarīre 'sau rājarṣiḥ parayā mudā ।
tṛptaḥ pramudito rājā jagāma tridivaṁ sukham ।
7.78.29 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ७८ · ३० ॥
तेनेदं शक्रतुल्येन दिव्यमाभरणं मम । तस्मिन्निमित्ते काकुत्स्थ दत्तमद्भुतदर्शनम् । ७.७८.३० ॥

tenedaṁ śakratulyena divyamābharaṇaṁ mama ।
tasminnimitte kākutstha dattamadbhutadarśanam ।
7.78.30 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.