वाल्मीकि रामायणम् · उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

सर्गः ६९ · ४० श्लोकाःSarga 69 · 40 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ७ · ६९ · १ ॥
तच्छ्रुत्वा भाषितं तस्य शत्रुघ्नस्य महात्मनः । क्रोधामाहारयत्तीव्रं तिष्ठ तिष्ठेति चाब्रवीत् । ७.६९.१ ॥ ॥

tacchrutvā bhāṣitaṁ tasya śatrughnasya mahātmanaḥ ।
krodhāmāhārayattīvraṁ tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ।
7.69.1 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २ ॥
पाणौ पाणिं विनिष्पिष्य दन्तान्कटकटाय्य च । लवणो रघुशार्दूलमाह्वयामास चासकृत् । ७.६९.२ ॥ ॥

pāṇau pāṇiṁ viniṣpiṣya dantānkaṭakaṭāyya ca ।
lavaṇo raghuśārdūlamāhvayāmāsa cāsakṛt ।
7.69.2 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३ ॥
तं ब्रुवाणं तथा वाक्यं लवणं घोरदर्शनम् । शत्रुघ्नो देवशत्रुघ्न इदं वचनमब्रवीत् । ७.६९.३ ॥ ॥

taṁ bruvāṇaṁ tathā vākyaṁ lavaṇaṁ ghoradarśanam ।
śatrughno devaśatrughna idaṁ vacanamabravīt ।
7.69.3 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ४ ॥
शत्रुघ्नस्तथा जातो यथा ऽन्ये निर्जितास्त्वया । तदद्य बाणाभिहतो व्रज त्वं यमसादनम् । ७.६९.४ ॥ ॥

na śatrughnastathā jāto yathā 'nye nirjitāstvayā ।
tadadya bāṇābhihato vraja tvaṁ yamasādanam ।
7.69.4 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ५ ॥
ऋषयो ऽप्यद्य पापात्मन्मया त्वां निहतं रणे । पश्यन्तु विप्रा विद्वांसस्त्रिदशा इव रावणम् । ७.६९.५ ॥ ॥

ṛṣayo 'pyadya pāpātmanmayā tvāṁ nihataṁ raṇe ।
paśyantu viprā vidvāṁsastridaśā iva rāvaṇam ।
7.69.5 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ६ ॥
त्वयि मद्बाणनिर्दग्धे पतिते ऽद्य निशाचर । पुरे जनपदे चापि क्षेममेव भविष्यति । ७.६९.६ ॥ ॥

tvayi madbāṇanirdagdhe patite 'dya niśācara ।
pure janapade cāpi kṣemameva bhaviṣyati ।
7.69.6 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ७ ॥
अद्य मद्बाहुनिष्क्रान्तः शरो वज्रनिभाननः । प्रवेक्ष्यते ते हृदयं पद्ममंशुरिवार्कजः । ७.६९.७ ॥ ॥

adya madbāhuniṣkrāntaḥ śaro vajranibhānanaḥ ।
pravekṣyate te hṛdayaṁ padmamaṁśurivārkajaḥ ।
7.69.7 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ८ ॥
एवमुक्तो महावृक्षं लवणः क्रोधमूर्च्छितः । शत्रुघ्नोरसि चिक्षेप तं शतधाच्छिनत् । ७.६९.८ ॥ ॥

evamukto mahāvṛkṣaṁ lavaṇaḥ krodhamūrcchitaḥ ।
śatrughnorasi cikṣepa sa ca taṁ śatadhācchinat ।
7.69.8 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ९ ॥
तद्दृष्ट्वा विफलं कर्म राक्षसः पुनरेव तु । पादपान्सुबहून्गृह्य शत्रुघ्नायासृजद्बली । ७.६९.९ ॥ ॥

taddṛṣṭvā viphalaṁ karma rākṣasaḥ punareva tu ।
pādapānsubahūngṛhya śatrughnāyāsṛjadbalī ।
7.69.9 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १० ॥
शत्रुघ्नश्चापि तेजस्वी वृक्षानापततो बहून् । त्रिभिश्चतुर्भिरेकैकं चिच्छेद नतपर्वभिः । ७.६९.१० ॥ ॥

śatrughnaścāpi tejasvī vṛkṣānāpatato bahūn ।
tribhiścaturbhirekaikaṁ ciccheda nataparvabhiḥ ।
7.69.10 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ११ ॥
ततो बाणमयं वर्षं व्यसृजद्राक्षसोरसि । शत्रुघ्नो वीर्यसम्पन्नो विव्यथे राक्षसः । ७.६९.११ ॥ ॥

tato bāṇamayaṁ varṣaṁ vyasṛjadrākṣasorasi ।
śatrughno vīryasampanno vivyathe na sa rākṣasaḥ ।
7.69.11 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १२ ॥
ततः प्रहस्य लवणो वृक्षमुद्यम्य वीर्यवान् । शिरस्यभ्यहनच्छूरं स्रस्ताङ्गः मुमोह वै । ७.६९.१२ ॥ ॥

tataḥ prahasya lavaṇo vṛkṣamudyamya vīryavān ।
śirasyabhyahanacchūraṁ srastāṅgaḥ sa mumoha vai ।
7.69.12 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १३ ॥
तस्मिन्निपतिते वीरे हाहाकारो महानभूत् । ऋषीणां देवसङ्घानां गन्धर्वाप्सरसां तथा । ७.६९.१३ ॥ ॥

tasminnipatite vīre hāhākāro mahānabhūt ।
ṛṣīṇāṁ devasaṅghānāṁ gandharvāpsarasāṁ tathā ।
7.69.13 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १४ ॥
तमवज्ञाय तु हतं शत्रुघ्नं भुवि पातितम् । रक्षो लब्धान्तरमपि विवेश स्वमालयम् । ७.६९.१४ ॥ ॥

tamavajñāya tu hataṁ śatrughnaṁ bhuvi pātitam ।
rakṣo labdhāntaramapi na viveśa svamālayam ।
7.69.14 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १५ ॥
नापि शूलं प्रजग्राह तं दृष्ट्वा भुवि पातितम् । ततो हत इति ज्ञात्वा तान्भक्षान्समुदावहत् । ७.६९.१५ ॥ ॥

nāpi śūlaṁ prajagrāha taṁ dṛṣṭvā bhuvi pātitam ।
tato hata iti jñātvā tānbhakṣānsamudāvahat ।
7.69.15 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १६ ॥
मुहूर्ताल्लब्धसञ्ज्ञस्तु पुनस्तस्थौ धृतायुधः । शत्रुघ्नो वै पुरद्वारि ऋषिभिः सम्प्रपूजितः । ७.६९.१६ ॥ ॥

muhūrtāllabdhasañjñastu punastasthau dhṛtāyudhaḥ ।
śatrughno vai puradvāri ṛṣibhiḥ samprapūjitaḥ ।
7.69.16 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १७ ॥
ततो दिव्यममोघं तं जग्राह शरमुत्तमम् । ज्वलन्तं तेजसा घोरं पूरयन्तं दिशो दश । ७.६९.१७ ॥ ॥

tato divyamamoghaṁ taṁ jagrāha śaramuttamam ।
jvalantaṁ tejasā ghoraṁ pūrayantaṁ diśo daśa ।
7.69.17 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १८ ॥
वज्राननं वज्रवेगं मेरुमन्दरसन्निभम् । नतं पर्वसु सर्वेषु संयुगेष्वपराजितम् । ७.६९.१८ ॥ ॥

vajrānanaṁ vajravegaṁ merumandarasannibham ।
nataṁ parvasu sarveṣu saṁyugeṣvaparājitam ।
7.69.18 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · १९ ॥
असृक्चन्दनदिग्धाङ्गं चारुपत्रं पतत्रिणम् । दानवेन्द्राचलेन्द्राणामसुराणां दारणम् । ७.६९.१९ ॥ ॥

asṛkcandanadigdhāṅgaṁ cārupatraṁ patatriṇam ।
dānavendrācalendrāṇāmasurāṇāṁ ca dāraṇam ।
7.69.19 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २० ॥
तं दीप्तमिव कालाग्निं युगान्ते समुपस्थिते । दृष्ट्वा सर्वाणि भूतानि परित्रासमुपागमन् । ७.६९.२० ॥ ॥

taṁ dīptamiva kālāgniṁ yugānte samupasthite ।
dṛṣṭvā sarvāṇi bhūtāni paritrāsamupāgaman ।
7.69.20 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २१ ॥
सदेवासुरगन्धर्वं मुनिभिः साप्सरोगणम् । जगद्धि सर्वमस्वस्थं पितामहमुपस्थितम् । ७.६९.२१ ॥ ॥

sadevāsuragandharvaṁ munibhiḥ sāpsarogaṇam ।
jagaddhi sarvamasvasthaṁ pitāmahamupasthitam ।
7.69.21 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २२ ॥
उवाच देवदेवेशं वरदं प्रपितामहम् । देवानां भयसंमोहो लोकानां सङ्क्षयं प्रति । ७.६९.२२ ॥ ॥

uvāca devadeveśaṁ varadaṁ prapitāmaham ।
devānāṁ bhayasaṁmoho lokānāṁ saṅkṣayaṁ prati ।
7.69.22 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २३ ॥
नेदृशं दृष्टपूर्वं श्रुतं प्रपितामह । देवानां भयसम्मोहो लोकानां सङ्क्षयं प्रति । ७.६९.२३ ॥ ॥

nedṛśaṁ dṛṣṭapūrvaṁ ca na śrutaṁ prapitāmaha ।
devānāṁ bhayasammoho lokānāṁ saṅkṣayaṁ prati ।
7.69.23 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २४ ॥
तेषां तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा लोकपितामहः । भयकारणमाचष्ट लोकानामभयङ्करः । उवाच मधुरां वाणीं शृणुध्वं सर्वदेवताः । ७.६९.२४ ॥ ॥

teṣāṁ tadvacanaṁ śrutvā brahmā lokapitāmahaḥ ।
bhayakāraṇamācaṣṭa lokānāmabhayaṅkaraḥ ।
uvāca madhurāṁ vāṇīṁ śṛṇudhvaṁ sarvadevatāḥ ।
7.69.24 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २५ ॥
वधाय लवणस्याजौ शरः शत्रुघ्नधारितः । तेजसा तस्य सम्मूढाः सर्वे स्मः सुरसत्तमाः । ७.६९.२५ ॥ ॥

vadhāya lavaṇasyājau śaraḥ śatrughnadhāritaḥ ।
tejasā tasya sammūḍhāḥ sarve smaḥ surasattamāḥ ।
7.69.25 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २६ ॥
एष पूर्वस्य देवस्य लोककर्तुः सनातनः । शरस्तेजोमयो वत्सा येन वै भयमागतम् । ७.६९.२६ ॥ ॥

eṣa pūrvasya devasya lokakartuḥ sanātanaḥ ।
śarastejomayo vatsā yena vai bhayamāgatam ।
7.69.26 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २७ ॥
एष वै कैटभस्यार्थे मधुनश्च महाशरः । सृष्टो महात्मना तेन वधार्थे दैत्ययोस्तयोः । ७.६९.२७ ॥ ॥

eṣa vai kaiṭabhasyārthe madhunaśca mahāśaraḥ ।
sṛṣṭo mahātmanā tena vadhārthe daityayostayoḥ ।
7.69.27 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २८ ॥
एक एव प्रजानाति विष्णुस्तेजोमयं शरम् । एषा एव तनुः पूर्वा विष्णोस्तस्य महात्मनः । ७.६९.२८ ॥ ॥

eka eva prajānāti viṣṇustejomayaṁ śaram ।
eṣā eva tanuḥ pūrvā viṣṇostasya mahātmanaḥ ।
7.69.28 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · २९ ॥
इतो गच्छत पश्यध्वं वध्यमानं महात्मना । रामानुजेन वीरेण लवणं राक्षसोत्तमम् । ७.६९.२९ ॥ ॥

ito gacchata paśyadhvaṁ vadhyamānaṁ mahātmanā ।
rāmānujena vīreṇa lavaṇaṁ rākṣasottamam ।
7.69.29 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३० ॥
तस्य ते देवदेवस्य निशम्य वचनं सुराः । आजग्मुर्यत्र युध्येते शत्रुघ्नलवणावुभौ । ७.६९.३० ॥ ॥

tasya te devadevasya niśamya vacanaṁ surāḥ ।
ājagmuryatra yudhyete śatrughnalavaṇāvubhau ।
7.69.30 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३१ ॥
तं शरं दिव्यसङ्काशं शत्रुघ्नकरधारितम् । ददृशुः सर्वभूतानि युगान्ताग्निमिवोत्थितम् । ७.६९.३१ ॥ ॥

taṁ śaraṁ divyasaṅkāśaṁ śatrughnakaradhāritam ।
dadṛśuḥ sarvabhūtāni yugāntāgnimivotthitam ।
7.69.31 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३२ ॥
अकाशमावृतं दृष्ट्वा देवैर्हि रघुनन्दनः । सिंहनादं भृशं कृत्वा ददर्श लक्षणं पुनः । ७.६९.३२ ॥ ॥

akāśamāvṛtaṁ dṛṣṭvā devairhi raghunandanaḥ ।
siṁhanādaṁ bhṛśaṁ kṛtvā dadarśa lakṣaṇaṁ punaḥ ।
7.69.32 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३३ ॥
आहूतश्च पुनस्तेन शत्रुघ्नेन महात्मना । लवणः क्रोधसंयुक्तो युद्धाय समुपस्थितः । ७.६९.३३ ॥ ॥

āhūtaśca punastena śatrughnena mahātmanā ।
lavaṇaḥ krodhasaṁyukto yuddhāya samupasthitaḥ ।
7.69.33 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३४ ॥
आकर्णात्स विकृष्याथ तद्धनुर्धन्विनां वरः । तं मुमोच महाबाणं लवणस्य महोरसि । ७.६९.३४ ॥ ॥

ākarṇātsa vikṛṣyātha taddhanurdhanvināṁ varaḥ ।
taṁ mumoca mahābāṇaṁ lavaṇasya mahorasi ।
7.69.34 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३५ ॥
उरस्तस्य विदार्याशु प्रविवेश रसातलम् । ७.६९.३५ ॥ ॥

urastasya vidāryāśu praviveśa rasātalam ।
7.69.35 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३६ ॥
गत्वा रसातलं दिव्यः शरो विबुधपूजितः । पुनरेवागमत्तूर्णमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् । ७.६९.३६ ॥ ॥

gatvā rasātalaṁ divyaḥ śaro vibudhapūjitaḥ ।
punarevāgamattūrṇamikṣvākukulanandanam ।
7.69.36 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३७ ॥
शत्रुघ्नशरनिर्भिन्नो लवणः निशाचरः । पपात सहसा भूमौ वज्राहत इवाचलः । ७.६९.३७ ॥ ॥

śatrughnaśaranirbhinno lavaṇaḥ sa niśācaraḥ ।
papāta sahasā bhūmau vajrāhata ivācalaḥ ।
7.69.37 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३८ ॥
तच्च शूलं महत्तेन हते लवणराक्षसे । पश्यतां सर्वदेवानां रुद्रस्य वशमन्वगात् । ७.६९.३८ ॥ ॥

tacca śūlaṁ mahattena hate lavaṇarākṣase ।
paśyatāṁ sarvadevānāṁ rudrasya vaśamanvagāt ।
7.69.38 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ३९ ॥
एकेषुपातेन भृशं निपात्य लोकत्रयस्यापि रघुप्रवीरः । विनिर्बभावुत्तमचापबाणस्तमः प्रणुद्येव सहस्ररश्मिः । ७.६९.३९ ॥ ॥

ekeṣupātena bhṛśaṁ nipātya lokatrayasyāpi raghupravīraḥ ।
vinirbabhāvuttamacāpabāṇastamaḥ praṇudyeva sahasraraśmiḥ ।
7.69.39 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · ६९ · ४० ॥
ततो हि देवा ऋषिपन्नगाश्च प्रपूजिरे ह्यप्सरसश्च सर्वाः । दिष्ट्या जयो दाशरथेरवाप्तस्त्यक्त्वा भयं सर्प इव प्रशान्तः । ७.६९.४० ॥

tato hi devā ṛṣipannagāśca prapūjire hyapsarasaśca sarvāḥ ।
diṣṭyā jayo dāśaratheravāptastyaktvā bhayaṁ sarpa iva praśāntaḥ ।
7.69.40 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.