वाल्मीकि रामायणम् · उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

उत्तरकाण्डम्Uttara Kāṇḍa

सर्गः २९ · ४२ श्लोकाःSarga 29 · 42 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ७ · २९ · १ ॥
ततस्तमसि सञ्जाते सर्वे ते देवराक्षसाः । अयुद्ध्यन्त बलोन्मत्ताः सूदयन्तः परस्परम् । ७.२९.१ ॥ ॥

tatastamasi sañjāte sarve te devarākṣasāḥ ।
ayuddhyanta balonmattāḥ sūdayantaḥ parasparam ।
7.29.1 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २ ॥
ततस्तु देवसैन्येन राक्षसानां बृहद्बलम् । दशांशं स्थापितं युद्धे शेषं नीतं यमक्षयम् । ७.२९.२ ॥ ॥

tatastu devasainyena rākṣasānāṁ bṛhadbalam ।
daśāṁśaṁ sthāpitaṁ yuddhe śeṣaṁ nītaṁ yamakṣayam ।
7.29.2 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३ ॥
तस्मिंस्तु तामसे युद्धे सर्वे ते देवराक्षसाः । अन्योन्यं नाभ्यजानन्त युध्यमानाः परस्परम् । ७.२९.३ ॥ ॥

tasmiṁstu tāmase yuddhe sarve te devarākṣasāḥ ।
anyonyaṁ nābhyajānanta yudhyamānāḥ parasparam ।
7.29.3 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ४ ॥
इन्द्रश्च रावणश्चैव रावणिश्च महाबलः । तस्मिंस्तमोजालवृते मोहमीयुर्न ते त्रयः । ७.२९.४ ॥ ॥

indraśca rāvaṇaścaiva rāvaṇiśca mahābalaḥ ।
tasmiṁstamojālavṛte mohamīyurna te trayaḥ ।
7.29.4 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ५ ॥
तु दृष्ट्वा बलं सर्वं रावणो निहतं क्षणात् । क्रोधमभ्यगमत्तीव्रं महानादं मुक्तवान् । ७.२९.५ ॥ ॥

sa tu dṛṣṭvā balaṁ sarvaṁ rāvaṇo nihataṁ kṣaṇāt ।
krodhamabhyagamattīvraṁ mahānādaṁ ca muktavān ।
7.29.5 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ६ ॥
क्रोधात्सूतं दुर्धर्षः स्यन्दनस्थमुवाच ह । परसैन्यस्य मध्येन यावदन्तो नयस्व माम् । ७.२९.६ ॥ ॥

krodhātsūtaṁ ca durdharṣaḥ syandanasthamuvāca ha ।
parasainyasya madhyena yāvadanto nayasva mām ।
7.29.6 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ७ ॥
अद्यैतान् त्रिदशान्सर्वान्विक्रमैः समरे स्वयम् । नानाशस्त्रैर्महाघोरैर्नयामि यमसादनम् । ७.२९.७ ॥ ॥

adyaitān tridaśānsarvānvikramaiḥ samare svayam ।
nānāśastrairmahāghorairnayāmi yamasādanam ।
7.29.7 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ८ ॥
अहमिन्द्रं वधिष्यामि धनदं वरुणं यमम् । त्रिदशान्विनिहत्याथ स्वयं स्थास्याम्यथोपरि । विषादो कर्तव्यः शीघ्रं वाहय मे रथम् । ७.२९.८ ॥ ॥

ahamindraṁ vadhiṣyāmi dhanadaṁ varuṇaṁ yamam ।
tridaśānvinihatyātha svayaṁ sthāsyāmyathopari ।
viṣādo na ca kartavyaḥ śīghraṁ vāhaya me ratham ।
7.29.8 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ९ ॥
द्विः खलु त्वां ब्रवीम्यद्य यावदन्तो नयस्व माम् । ७.२९.९ ॥ ॥

dviḥ khalu tvāṁ bravīmyadya yāvadanto nayasva mām ।
7.29.9 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १० ॥
अयं नन्दनोद्देशो यत्र वर्तामहे वयम् । नय मामद्य तत्र त्वमुदयो यत्र पर्वतः । ७.२९.१० ॥ ॥

ayaṁ sa nandanoddeśo yatra vartāmahe vayam ।
naya māmadya tatra tvamudayo yatra parvataḥ ।
7.29.10 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ११ ॥
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तुरगान्स मनोजवान् । आदिदेशाथ शत्रणां मध्येनैव सारथिः । ७.२९.११ ॥ ॥

tasya tadvacanaṁ śrutvā turagānsa manojavān ।
ādideśātha śatraṇāṁ madhyenaiva ca sārathiḥ ।
7.29.11 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १२ ॥
तस्य तं निश्चयं ज्ञात्वा शक्रो देवेश्वरस्तदा । रथस्थः समरस्थस्तान्देवान्वाक्यमथाब्रवीत् । ७.२९.१२ ॥ ॥

tasya taṁ niścayaṁ jñātvā śakro deveśvarastadā ।
rathasthaḥ samarasthastāndevānvākyamathābravīt ।
7.29.12 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १३ ॥
सुराः शृणुत मद्वाक्यं यत्तावन्मम रोचते । जीवन्नेव दशग्रीवः साधु रक्षो निगृह्यताम् । ७.२९.१३ ॥ ॥

surāḥ śṛṇuta madvākyaṁ yattāvanmama rocate ।
jīvanneva daśagrīvaḥ sādhu rakṣo nigṛhyatām ।
7.29.13 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १४ ॥
एष ह्यतिबलः सैन्यै रथेन पवनौजसा । गमिष्यति प्रवृद्धोर्मिः समुद्र इव पर्वणि । ७.२९.१४ ॥ ॥

eṣa hyatibalaḥ sainyai rathena pavanaujasā ।
gamiṣyati pravṛddhormiḥ samudra iva parvaṇi ।
7.29.14 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १५ ॥
नह्येष हन्तुं शक्यो ऽद्य वरदानात्सुनिर्भयः । तद्ग्रहीष्यामहे रक्षो यत्ता भवत संयुगे । ७.२९.१५ ॥ ॥

nahyeṣa hantuṁ śakyo 'dya varadānātsunirbhayaḥ ।
tadgrahīṣyāmahe rakṣo yattā bhavata saṁyuge ।
7.29.15 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १६ ॥
यथा बलौ निरुद्धे त्रैलोक्यं भुज्यते मया । एवमेतस्य पापस्य निरोधो मम रोचते । ७.२९.१६ ॥ ॥

yathā balau niruddhe ca trailokyaṁ bhujyate mayā ।
evametasya pāpasya nirodho mama rocate ।
7.29.16 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १७ ॥
ततो ऽन्यं देशमास्थाय शक्रः सन्त्यज्य रावणम् । अयुध्यत महाराज राक्षसांस्त्रासयन्रणे । ७.२९.१७ ॥ ॥

tato 'nyaṁ deśamāsthāya śakraḥ santyajya rāvaṇam ।
ayudhyata mahārāja rākṣasāṁstrāsayanraṇe ।
7.29.17 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १८ ॥
उत्तरेण दशग्रीवः प्रविवेशानिवर्तकः । दक्षिणेन तु पार्श्वेन प्रविवेश शतक्रतुः । ७.२९.१८ ॥ ॥

uttareṇa daśagrīvaḥ praviveśānivartakaḥ ।
dakṣiṇena tu pārśvena praviveśa śatakratuḥ ।
7.29.18 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · १९ ॥
ततः योजनशतं प्रविष्टो राक्षसाधिपः । देवतानां बलं सर्वं शरवर्षैरवाकिरत् । ७.२९.१९ ॥ ॥

tataḥ sa yojanaśataṁ praviṣṭo rākṣasādhipaḥ ।
devatānāṁ balaṁ sarvaṁ śaravarṣairavākirat ।
7.29.19 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २० ॥
ततः शक्रो निरीक्ष्याथ प्रनष्टं तु स्वकं बलम् । न्यवर्तयदसम्भ्रान्तः समावृत्य दशाननम् । ७.२९.२० ॥ ॥

tataḥ śakro nirīkṣyātha pranaṣṭaṁ tu svakaṁ balam ।
nyavartayadasambhrāntaḥ samāvṛtya daśānanam ।
7.29.20 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २१ ॥
एतस्मिन्नन्तरे नादो मुक्तो दानवराक्षसैः । हा हताः स्म इति ग्रस्तं दृष्ट्वा शक्रेण रावणम् । ७.२९.२१ ॥ ॥

etasminnantare nādo mukto dānavarākṣasaiḥ ।
hā hatāḥ sma iti grastaṁ dṛṣṭvā śakreṇa rāvaṇam ।
7.29.21 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २२ ॥
ततो रथं समास्थाय रावणिः क्रोधमूर्च्छितः । तत्सैन्यमतिसङ्क्रुद्धः प्रविवेश सुदारुणम् । ७.२९.२२ ॥ ॥

tato rathaṁ samāsthāya rāvaṇiḥ krodhamūrcchitaḥ ।
tatsainyamatisaṅkruddhaḥ praviveśa sudāruṇam ।
7.29.22 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २३ ॥
तां प्रविश्य महामायां प्राप्तां गोपतिना पुरा । प्रविवेश सुसंरब्धस्तत्सैन्यं समभिद्रवत् । ७.२९.२३ ॥ ॥

tāṁ praviśya mahāmāyāṁ prāptāṁ gopatinā purā ।
praviveśa susaṁrabdhastatsainyaṁ samabhidravat ।
7.29.23 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २४ ॥
सर्वा देवतास्त्यक्त्वा शक्रमेवाभ्यधावत । महेन्द्रश्च महातेजा नापश्यच्च सुतं रिपोः । ७.२९.२४ ॥ ॥

sa sarvā devatāstyaktvā śakramevābhyadhāvata ।
mahendraśca mahātejā nāpaśyacca sutaṁ ripoḥ ।
7.29.24 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २५ ॥
विमुक्तकवचस्तत्र वध्यमानो ऽपि रावणिः । त्रिदशैः सुमहावीर्यैर्न चकार किञ्चन । ७.२९.२५ ॥ ॥

vimuktakavacastatra vadhyamāno 'pi rāvaṇiḥ ।
tridaśaiḥ sumahāvīryairna cakāra ca kiñcana ।
7.29.25 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २६ ॥
मातलिं समायान्तं ताडयित्वा शरोत्तमैः । महेन्द्रं बाणवर्षेण भूय एवाभ्यवाकिरत् । ७.२९.२६ ॥ ॥

sa mātaliṁ samāyāntaṁ tāḍayitvā śarottamaiḥ ।
mahendraṁ bāṇavarṣeṇa bhūya evābhyavākirat ।
7.29.26 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २७ ॥
ततस्त्यक्त्वा रथं शक्रो विससर्ज सारथिम् । ऐरावतं समारुह्य मृगयामास रावणिम् । ७.२९.२७ ॥ ॥

tatastyaktvā rathaṁ śakro visasarja ca sārathim ।
airāvataṁ samāruhya mṛgayāmāsa rāvaṇim ।
7.29.27 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २८ ॥
तत्र मायाबलवानदृश्यो ऽथान्तरिक्षगः । इन्द्रं मायापरिक्षिप्तं कृत्वा प्राद्रवच्छरैः । ७.२९.२८ ॥ ॥

sa tatra māyābalavānadṛśyo 'thāntarikṣagaḥ ।
indraṁ māyāparikṣiptaṁ kṛtvā sa prādravaccharaiḥ ।
7.29.28 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · २९ ॥
तं यदा परिश्रान्तमिन्द्रं जज्ञे ऽथ रावणिः । तदैनं मायया बद्ध्वा स्वसैन्यमभितो ऽनयत् । ७.२९.२९ ॥ ॥

sa taṁ yadā pariśrāntamindraṁ jajñe 'tha rāvaṇiḥ ।
tadainaṁ māyayā baddhvā svasainyamabhito 'nayat ।
7.29.29 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३० ॥
तं तु दृष्ट्वा बलात्तेन नीयमानं महारणात् । महेन्द्रममराः सर्वे किं नु स्यादित्यचिन्तयन् । ७.२९.३० ॥ ॥

taṁ tu dṛṣṭvā balāttena nīyamānaṁ mahāraṇāt ।
mahendramamarāḥ sarve kiṁ nu syādityacintayan ।
7.29.30 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३१ ॥
दृश्यते मायावी शक्रजित्समितिञ्जयः । विद्यावानपि येनेन्द्रो मायया नीयते बलात् । ७.२९.३१ ॥ ॥

dṛśyate na sa māyāvī śakrajitsamitiñjayaḥ ।
vidyāvānapi yenendro māyayā nīyate balāt ।
7.29.31 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३२ ॥
एतस्मिन्नन्तरे क्रुद्धाः सर्वे सुरगणास्तदा । रावणं विमुखीकृत्य शरवर्षैरवाकिरन् । ७.२९.३२ ॥ ॥

etasminnantare kruddhāḥ sarve suragaṇāstadā ।
rāvaṇaṁ vimukhīkṛtya śaravarṣairavākiran ।
7.29.32 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३३ ॥
रावणस्तु समासाद्य आदित्यांश्च वसूंस्तदा । शशाक सङ्ग्रामे योद्धुं शत्रुभिरर्दितः । ७.२९.३३ ॥ ॥

rāvaṇastu samāsādya ādityāṁśca vasūṁstadā ।
na śaśāka sa saṅgrāme yoddhuṁ śatrubhirarditaḥ ।
7.29.33 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३४ ॥
तं दृष्ट्वा परिम्लानं प्रहारैर्जर्जरीकृतम् । रावणिः पितरं युद्धे दर्शनस्थो ऽब्रवीदिदम् । ७.२९.३४ ॥ ॥

sa taṁ dṛṣṭvā parimlānaṁ prahārairjarjarīkṛtam ।
rāvaṇiḥ pitaraṁ yuddhe darśanastho 'bravīdidam ।
7.29.34 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३५ ॥
आगच्छ तात गच्छामो रणकर्म निवर्तताम् । जितं नो विदितं ते ऽस्तु स्वस्थो भव गतज्वरः । ७.२९.३५ ॥ ॥

āgaccha tāta gacchāmo raṇakarma nivartatām ।
jitaṁ no viditaṁ te 'stu svastho bhava gatajvaraḥ ।
7.29.35 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३६ ॥
अयं हि सुरसैन्यस्य त्रैलोक्यस्य यः प्रभुः । गृहीतो दैवबलाद्भग्नदर्पाः सुराः कृताः । ७.२९.३६ ॥ ॥

ayaṁ hi surasainyasya trailokyasya ca yaḥ prabhuḥ ।
sa gṛhīto daivabalādbhagnadarpāḥ surāḥ kṛtāḥ ।
7.29.36 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३७ ॥
यथेष्टं भुङ्क्ष्व लोकांस्त्रीन्निगृह्यारातिमोजसा । वृथा किं ते श्रमेणेह युद्धमद्य तु निष्फलम् । ७.२९.३७ ॥ ॥

yatheṣṭaṁ bhuṅkṣva lokāṁstrīnnigṛhyārātimojasā ।
vṛthā kiṁ te śrameṇeha yuddhamadya tu niṣphalam ।
7.29.37 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३८ ॥
ततस्ते दैवतगणा निवृत्ता रणकर्मणः । तच्छ्रुत्वा रावणेर्वाक्यं स्वस्थचेताः बभूव ह । ७.२९.३८ ॥ ॥

tataste daivatagaṇā nivṛttā raṇakarmaṇaḥ ।
tacchrutvā rāvaṇervākyaṁ svasthacetāḥ babhūva ha ।
7.29.38 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ३९ ॥
अथ रणविगतज्वरः प्रभुर्विजयमवाप्य निशाचराधिपः । स्वभवनमभितो जगाम हृष्टः स्वसुतमवाप्य वाक्यमब्रवीत् । ७.२९.३९ ॥ ॥

atha sa raṇavigatajvaraḥ prabhurvijayamavāpya niśācarādhipaḥ ।
svabhavanamabhito jagāma hṛṣṭaḥ svasutamavāpya ca vākyamabravīt ।
7.29.39 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ४० ॥
अतिबलसदृशैः पराक्रमैस्तैर्मम कुलमानविवर्धनं कृतम् । यदयमतुल्यबलस्त्वयाद्य वै त्रिदशपतिस्त्रिदशाश्च निर्जिताः । ७.२९.४० ॥ ॥

atibalasadṛśaiḥ parākramaistairmama kulamānavivardhanaṁ kṛtam ।
yadayamatulyabalastvayādya vai tridaśapatistridaśāśca nirjitāḥ ।
7.29.40 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ४१ ॥
नय रथमधिरोप्य वासवं नगरमितो व्रज सेनया वृतस्त्वम् । अहमपि तव गच्छतो द्रुतं सह सचिवैरनुयामि पृष्ठतः । ७.२९.४१ ॥ ॥

naya rathamadhiropya vāsavaṁ nagaramito vraja senayā vṛtastvam ।
ahamapi tava gacchato drutaṁ saha sacivairanuyāmi pṛṣṭhataḥ ।
7.29.41 ॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ७ · २९ · ४२ ॥
अथ बलवृतः सवाहनस्त्रिदशपतिं परिगृह्य रावणिः । स्वभवनमभिगम्य वीर्यवान्कृतसमरान्विससर्ज राक्षसान् । ७.२९.४२ ॥

atha sa balavṛtaḥ savāhanastridaśapatiṁ parigṛhya rāvaṇiḥ ।
svabhavanamabhigamya vīryavānkṛtasamarānvisasarja rākṣasān ।
7.29.42 ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.