वाल्मीकि रामायणम् · युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

युद्धकाण्डम्Yuddha Kāṇḍa

सर्गः ३१ · ३५ श्लोकाःSarga 31 · 35 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ६ · ३१ · १ ॥
ततस्तमक्षोभ्य बलम् लंका अधिपतये चराः । सुवेले राघवम् शैले निविष्टम् प्रत्यवेदयन् ॥६-३०-१॥ ॥

tatastamakṣobhya balam laṁkā adhipataye carāḥ ।
suvele rāghavam śaile niviṣṭam pratyavedayan ॥6-30-1॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २ ॥
चाराणाम् रावणः श्रुत्वा प्राप्तम् रामम् महाबलम् । जात उद्वेगो अभवत् किम्चित् शार्दूलम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥६-३०-२॥ ॥

cārāṇām rāvaṇaḥ śrutvā prāptam rāmam mahābalam ।
jāta udvego abhavat kimcit śārdūlam vākyam abravīt ॥6-30-2॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३ ॥
अयथावच् ते वर्णो दीनः असि निशा चर । असि कच्चिद् अमित्राणाम् क्रुद्धानाम् वशम् आगतः ॥६-३०-३॥ ॥

ayathāvac ca te varṇo dīnaḥ ca asi niśā cara ।
na asi kaccid amitrāṇām kruddhānām vaśam āgataḥ ॥6-30-3॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ४ ॥
इति तेन अनुशिष्टस् तु वाचम् मन्दम् उदीरयत् । तदा राक्षस शार्दूलम् शार्दूलो भय विह्वलः ॥६-३०-४॥ ॥

iti tena anuśiṣṭas tu vācam mandam udīrayat ।
tadā rākṣasa śārdūlam śārdūlo bhaya vihvalaḥ ॥6-30-4॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ५ ॥
ते चारयितुम् शक्या राजन् वानर पुम्गवाः । विक्रान्ता बलवन्तः राघवेण रक्षिताः ॥६-३०-५॥ ॥

na te cārayitum śakyā rājan vānara pumgavāḥ ।
vikrāntā balavantaḥ ca rāghaveṇa ca rakṣitāḥ ॥6-30-5॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ६ ॥
अपि सम्भाषितुम् शक्याः सम्प्रश्नो अत्र लभ्यते । सर्वतो रक्ष्यते पन्था वानरैः पर्वत उपमैः ॥६-३०-६॥ ॥

na api sambhāṣitum śakyāḥ sampraśno atra na labhyate ।
sarvato rakṣyate panthā vānaraiḥ parvata upamaiḥ ॥6-30-6॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ७ ॥
प्रविष्ट मात्रे ज्ञातो अहम् बले तस्मिन्न् अचारिते । बलाद् गृहीतो बहुभिर् बहुधा अस्मि विदारितः ॥६-३०-७॥ ॥

praviṣṭa mātre jñāto aham bale tasminn acārite ।
balād gṛhīto bahubhir bahudhā asmi vidāritaḥ ॥6-30-7॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ८ ॥
जानुभिर् मुष्टिभिर् दन्तैस् तलैः अभिहतो भृशम् । परिणीतो अस्मि हरिभिर् बलवद्भिर् अमर्षणैः ॥६-३०-८॥ ॥

jānubhir muṣṭibhir dantais talaiḥ ca abhihato bhṛśam ।
pariṇīto asmi haribhir balavadbhir amarṣaṇaiḥ ॥6-30-8॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ९ ॥
परिणीय सर्वत्र नीतो अहम् राम सम्सदम् । रुधिर आदिग्ध सर्व अन्गो विह्वलः चलित इन्द्रियः ॥६-३०-९॥ ॥

pariṇīya ca sarvatra nīto aham rāma samsadam ।
rudhira ādigdha sarva ango vihvalaḥ calita indriyaḥ ॥6-30-9॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १० ॥
हरिभिर् वध्यमानः याचमानः कृत अन्जलिः । राघवेण परित्रातो जीवामि यदृच्चया ॥६-३०-१०॥ ॥

haribhir vadhyamānaḥ ca yācamānaḥ kṛta anjaliḥ ।
rāghaveṇa paritrāto jīvāmi ha yadṛccayā ॥6-30-10॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ११ ॥
एष शैलैः शिलाभिः पूरयित्वा महाअर्णवम् । द्वारम् आश्रित्य लंकाया रामस् तिष्ठति सायुधः ॥६-३०-११॥ ॥

eṣa śailaiḥ śilābhiḥ ca pūrayitvā mahāarṇavam ।
dvāram āśritya laṁkāyā rāmas tiṣṭhati sāyudhaḥ ॥6-30-11॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १२ ॥
गरुड व्यूहम् आस्थाय सर्वतो हरिभिर् वृतः । माम् विसृज्य महातेजा लंकाम् एव अभिवर्तते ॥६-३०-१२॥ ॥

garuḍa vyūham āsthāya sarvato haribhir vṛtaḥ ।
mām visṛjya mahātejā laṁkām eva abhivartate ॥6-30-12॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १३ ॥
पुरा प्राकारम् आयाति क्षिप्रम् एकतरम् कुरु । सीताम् अस्मै प्रयच्च आशु सुयुद्धम् वा प्रदीयताम् ॥६-३०-१३॥ ॥

purā prākāram āyāti kṣipram ekataram kuru ।
sītām ca asmai prayacca āśu suyuddham vā pradīyatām ॥6-30-13॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १४ ॥
मनसा सम्तताप अथ तत् श्रुत्वा राक्षस अधिपः । शार्दूलस्य महद् वाक्यम् अथ उवाच रावणः ॥६-३०-१४॥ ॥

manasā samtatāpa atha tat śrutvā rākṣasa adhipaḥ ।
śārdūlasya mahad vākyam atha uvāca sa rāvaṇaḥ ॥6-30-14॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १५ ॥
यदि माम् प्रतियुध्येरन् देव गन्धर्व दानवाः । एव सीताम् प्रदास्यामि सर्व लोक भयाद् अपि ॥६-३०-१५॥ ॥

yadi mām pratiyudhyeran deva gandharva dānavāḥ ।
na eva sītām pradāsyāmi sarva loka bhayād api ॥6-30-15॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १६ ॥
एवम् उक्त्वा महातेजा रावणः पुनर् अब्रवीत् । चारिता भवता सेना के अत्र शूराः प्लवम् गमाः ॥६-३०-१६॥ ॥

evam uktvā mahātejā rāvaṇaḥ punar abravīt ।
cāritā bhavatā senā ke atra śūrāḥ plavam gamāḥ ॥6-30-16॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १७ ॥
कीदृशाः किम् प्रभावाः वानरा ये दुरासदाः । कस्य पुत्राः पौत्राः तत्त्वम् आख्याहि राक्षस ॥६-३०-१७॥ ॥

kīdṛśāḥ kim prabhāvāḥ ca vānarā ye durāsadāḥ ।
kasya putrāḥ ca pautrāḥ ca tattvam ākhyāhi rākṣasa ॥6-30-17॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १८ ॥
तथात्र प्रतिपत्स्यामि ज्ञात्वा तेषाम् बल अबलम् । अवश्यम् बल सम्ख्यानम् कर्तव्यम् युद्धम् इच्चता ॥६-३०-१८॥ ॥

tathātra pratipatsyāmi jñātvā teṣām bala abalam ।
avaśyam bala samkhyānam kartavyam yuddham iccatā ॥6-30-18॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · १९ ॥
अथ एवम् उक्तः शार्दूलो रावणेन उत्तमः चरः । इदम् वचनम् आरेभे वक्तुम् रावण सम्निधौ ॥६-३०-१९॥ ॥

atha evam uktaḥ śārdūlo rāvaṇena uttamaḥ caraḥ ।
idam vacanam ārebhe vaktum rāvaṇa samnidhau ॥6-30-19॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २० ॥
अथ ऋक्ष रजसः पुत्रो युधि राजन् सुदुर्जयः । गद्गदस्य अथ पुत्रो अत्र जाम्बवान् इति विश्रुतः ॥६-३०-२०॥ ॥

atha ṛkṣa rajasaḥ putro yudhi rājan sudurjayaḥ ।
gadgadasya atha putro atra jāmbavān iti viśrutaḥ ॥6-30-20॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २१ ॥
गद्गदस्य एव पुत्रो अन्यो गुरु पुत्रः शत क्रतोः । कदनम् यस्य पुत्रेण कृतम् एकेन रक्षसाम् ॥६-३०-२१॥ ॥

gadgadasya eva putro anyo guru putraḥ śata kratoḥ ।
kadanam yasya putreṇa kṛtam ekena rakṣasām ॥6-30-21॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २२ ॥
सुषेणः अपि धर्म आत्मा पुत्रो धर्मस्य वीर्यवान् । सौम्यः सोम आत्मजः अत्र राजन् दधि मुखः कपिः ॥६-३०-२२॥ ॥

suṣeṇaḥ ca api dharma ātmā putro dharmasya vīryavān ।
saumyaḥ soma ātmajaḥ ca atra rājan dadhi mukhaḥ kapiḥ ॥6-30-22॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २३ ॥
सुमुखो दुर्मुखः अत्र वेग दर्शी वानरः । मृत्युर् वानर रूपेण नूनम् सृष्टः स्वयम्भुवा ॥६-३०-२३॥ ॥

sumukho durmukhaḥ ca atra vega darśī ca vānaraḥ ।
mṛtyur vānara rūpeṇa nūnam sṛṣṭaḥ svayambhuvā ॥6-30-23॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २४ ॥
पुत्रो हुत वहस्य अथ नीलः सेना पतिः स्वयम् । अनिलस्य पुत्रो अत्र हनूमान् इति विश्रुतः ॥६-३०-२४॥ ॥

putro huta vahasya atha nīlaḥ senā patiḥ svayam ।
anilasya ca putro atra hanūmān iti viśrutaḥ ॥6-30-24॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २५ ॥
नप्ता शक्रस्य दुर्धर्षो बलवान् अन्गदो युवा । मैन्दः द्विविदः उभौ बलिनाव् अश्वि सम्भवौ ॥६-३०-२५॥ ॥

naptā śakrasya durdharṣo balavān angado yuvā ।
maindaḥ ca dvividaḥ ca ubhau balināv aśvi sambhavau ॥6-30-25॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २६ ॥
पुत्रा वैवस्वतस्य अत्र पन्च काल अन्तक उपमाः । गजो गव अक्षो गवयः शरभो गन्ध मादनः ॥६-३०-२६॥ ॥

putrā vaivasvatasya atra panca kāla antaka upamāḥ ।
gajo gava akṣo gavayaḥ śarabho gandha mādanaḥ ॥6-30-26॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २७ ॥
दश वानरकोट्यश्च शूराणाम् युद्धकाङ्ग्क्षिणाम् । श्रीमताम् देवपुत्राणाम् शेषम् नाख्यातुमुत्सहे ॥६-३०-२७॥ ॥

daśa vānarakoṭyaśca śūrāṇām yuddhakāṅgkṣiṇām ।
śrīmatām devaputrāṇām śeṣam nākhyātumutsahe ॥6-30-27॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २८ ॥
पुत्रो दशरथस्येष सिम्हसम्हननो युवा । दूषणो निहतो येन खरश्च त्रिशिरास्तथा ॥६-३०-२८॥ ॥

putro daśarathasyeṣa simhasamhanano yuvā ।
dūṣaṇo nihato yena kharaśca triśirāstathā ॥6-30-28॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · २९ ॥
नास्ति रामस्य सदृशो विक्रमे भुवि कश्चन । विराधो निहतो येन कबन्धश्चान्तकोपमः ॥६-३०-२९॥ ॥

nāsti rāmasya sadṛśo vikrame bhuvi kaścana ।
virādho nihato yena kabandhaścāntakopamaḥ ॥6-30-29॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३० ॥
वक्तुम् शक्तो रामस्य गुणान् कश्चिन्नरः क्षितौ । जनस्थानगता येन तावन्तो राक्षसा हताः ॥६-३०-३०॥ ॥

vaktum na śakto rāmasya guṇān kaścinnaraḥ kṣitau ।
janasthānagatā yena tāvanto rākṣasā hatāḥ ॥6-30-30॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३१ ॥
लक्ष्मणश्चात्र धर्मात्मा मातङ्गवामिवर्षभः । यस्य बाणपथम् प्राप्य जीवेदपि वासवः ॥६-३०-३१॥ ॥

lakṣmaṇaścātra dharmātmā mātaṅgavāmivarṣabhaḥ ।
yasya bāṇapatham prāpya va jīvedapi vāsavaḥ ॥6-30-31॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३२ ॥
श्वेतो ज्योतिर् मुखः अत्र भास्करस्य आत्म सम्भवौ । वरुणस्य पुत्रो अथ हेम कूटः प्लवम् गमः ॥६-३०-३२॥ ॥

śveto jyotir mukhaḥ ca atra bhāskarasya ātma sambhavau ।
varuṇasya ca putro atha hema kūṭaḥ plavam gamaḥ ॥6-30-32॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३३ ॥
विश्व कर्म सुतो वीरो नलः प्लवग सत्तमः । विक्रान्तो वेगवान् अत्र वसु पुत्रः सुदुर्धरः ॥६-३०-३३॥ ॥

viśva karma suto vīro nalaḥ plavaga sattamaḥ ।
vikrānto vegavān atra vasu putraḥ sudurdharaḥ ॥6-30-33॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३४ ॥
राक्षसानाम् वरिष्ठः तव भ्राता विभीषणः । परिगृह्य पुरीम् लंकाम् राघवस्य हिते रतः॥६-३०-३४॥ ॥

rākṣasānām variṣṭhaḥ ca tava bhrātā vibhīṣaṇaḥ ।
parigṛhya purīm laṁkām rāghavasya hite rataḥ॥6-30-34॥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ६ · ३१ · ३५ ॥
इति सर्वम् समाख्यातम् तव इदम् वानरम् बलम् । सुवेले अधिष्ठितम् शैले शेष कार्ये भवान् गतिः ॥

iti sarvam samākhyātam tava idam vānaram balam ।
suvele adhiṣṭhitam śaile śeṣa kārye bhavān gatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.