किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

vālī nāma mama bhrātā jyeṣṭhaḥ śatru niṣūdanaḥ ।
pituḥ bahumataḥ nityam mama ca api tathā purā ॥

pitari uparate tasmin jyeṣṭho ayam iti maṁtribhiḥ ।
kapīnām īśvaro rājye kṛtaḥ parama sammataḥ ॥

rājyam praśāsataḥ tasya pitṛ paitāmaham mahat ।
aham sarveṣu kāleṣu praṇataḥ preṣyavat sthitaḥ ॥

māyāvī nāma tejasvī pūrvajo dundubheḥ sutaḥ ।
tena tasya mahad vairam vālinaḥ strī kṛtam purā ॥

sa tu supte jane rātrau kiṣkindhā dvāram āgataḥ ।
nardati sma susamrabdho vālinam ca āhvayat raṇe ॥

prasuptaḥ tu mama bhrātā nardito bhairava svanam ।
śrutvā na mamṛṣe vālī niṣpapāta javāt tadā ॥

sa tu vai niḥsṛtaḥ krodhāt tam hantum asurottamam ।
vāryamāṇaḥ tataḥ strībhiḥ mayā ca praṇata ātmanā ॥

sa tu nirdhūya sarvān no nirjagāma mahābalaḥ ।
tataḥ aham api sauhārdān niḥsṛtaḥ vālinā saha ॥

sa tu me bhrātaram dṛṣṭvā mām ca dūrāt avasthitam ।
asuro jāta saṁtrāsaḥ pradudrāva tadā bhṛśam ॥

tasmin dravati saṁtraste hi āvām drutataram gatau ।
prakāśaḥ api kṛtaḥ mārgaḥ candreṇa udgacchatā tadā ॥

sa tṛṇaiḥ āvṛtam durgam dharaṇyā vivaram mahat ।
praviveśa asuraḥ vegāt āvām āsādya viṣṭhitau ॥

tam praviṣṭam ripum dṛṣṭvā bilam roṣa vaśam gataḥ ।
mām uvāca tato vālī vacanam kṣubhita indriyaḥ ॥

iha tiṣṭha adya sugrīva bila dvāri samāhitaḥ ।
yāvat atra praviśya aham nihanmi samare ripum ॥

mayā tu etat vacaḥ śrutvā yācitaḥ sa paraṁtapaḥ ।
śāpayitvā ca mām padbhyām praviveśa bilam tataḥ ॥

tasya praviṣṭasya bilam sāgraḥ saṁvatsaraḥ gataḥ ।
sthitasya ca bila dvāri saḥ kālaḥ vyatyavartata ॥

aham tu naṣṭam tam jñātvā snehāt āgata saṁbhramaḥ ।
bhrātaram na prapaśyāmi pāpa śaṅki ca me manaḥ ॥

atha dīrghasya kālasya bilāt tasmāt viniḥsṛtam ।
saḥ phenam rudhiram dṛṣṭvā tato aham bhṛśaduḥkhitaḥ ॥

nardatām asurāṇām ca dhvaniḥ me śrotram āgataḥ ।
na rastasya ca saṁgrāme krośato api svano guroḥ ॥

aham tu avagataḥ buddhyā cihnaiḥ taiḥ bhrātaram hatam ।
pidhāya ca bila dvāram śilayā giri mātrayā ॥

śokārtaḥ ca udakam kṛtvā kiṣkindhām āgataḥ sakhe ।
gūhamānasya me tattvam yatnataḥ maṁtribhiḥ śrutam ॥

tataḥ aham taiḥ samāgamya sametaiḥ abhiṣecitaḥ ।
rājyam praśāsataḥ tasya nyāyato mama rāghava ॥

ājagāma ripum hatvā dānavam sa tu vānaraḥ ।
abhiṣiktam tu mām dṛṣṭvā kopāt saṁrakta locanaḥ ॥

madīyān maṁtriṇaḥ baddhvā paruṣam vākyam abravīt ।
nigrahe ca samarthasya tam pāpam prati rāghava ॥

na prāvartata me buddhiḥ bhrātṛ gaurava yaṁtritā ।
hatvā śatrum saḥ me bhrātā praviveśa puram tadā ॥

mānayan tam mahātmānam yathāvat ca abhiavādayam ।
uktāḥ ca na āśiṣaḥ tena saṁtuṣṭena antarātmanā ॥

natvā pādau aham tasya mukuṭena aspṛśam prabho ।
api vālī mama krodhāt na prasādam cakāra saḥ ॥

iti vālmīki rāmāyaṇe ādi kāvye kiṣkindha kāṇḍe navamaḥ sargaḥ ॥