वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ६७ · ४९ श्लोकाःSarga 67 · 49 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ६७ · १ ॥
तम् दृष्ट्वा जृंभमाणम् ते क्रमितुम् शत योजनम् । वेगेन आपूर्यमाणम् सहसा वानरोत्तमम् ॥

tam dṛṣṭvā jṛṁbhamāṇam te kramitum śata yojanam ।
vegena āpūryamāṇam ca sahasā vānarottamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २ ॥
सहसा शोकम् उत्सृज्य प्रहर्षेण समन्विताः । विनेदुः तुष्टुवुः अपि हनूमन्तम् महाबलम् ॥

sahasā śokam utsṛjya praharṣeṇa samanvitāḥ ।
vineduḥ tuṣṭuvuḥ ca api hanūmantam mahābalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३ ॥
प्रहृष्टा विस्मिताः अपि ते वीक्षन्ते समंततः । त्रिविक्रम कृत उत्साहम् नारायणम् इव प्रजाः ॥

prahṛṣṭā vismitāḥ ca api te vīkṣante samaṁtataḥ ।
trivikrama kṛta utsāham nārāyaṇam iva prajāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४ ॥
संस्तूयमानो हनुमान् व्यवर्धत महाबलः । समाविद्ध्य लांगूलम् हर्षात् बलम् उपेयिवान् ॥

saṁstūyamāno hanumān vyavardhata mahābalaḥ ।
samāviddhya ca lāṁgūlam harṣāt balam upeyivān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ५ ॥
तस्य संस्तूयमानस्य सर्वैः वनर पुंगवैः । तेजसा आपूर्यमाणस्य रूपम् आसीत् अनुत्तमम् ॥

tasya saṁstūyamānasya sarvaiḥ vanara puṁgavaiḥ ।
tejasā āpūryamāṇasya rūpam āsīt anuttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ६ ॥
यथा विजृंभते सिंहो विवृते गिरि गह्वरे । मारुतस्य औरसः पुत्रः तथा संप्रति जृंभते ॥

yathā vijṛṁbhate siṁho vivṛte giri gahvare ।
mārutasya aurasaḥ putraḥ tathā saṁprati jṛṁbhate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ७ ॥
अशोभत मुखम् तस्य जृंभमाणस्य धीमतः । अंबरीष उपमम् दीप्तम् विधूम इव पावकः ॥

aśobhata mukham tasya jṛṁbhamāṇasya dhīmataḥ ।
aṁbarīṣa upamam dīptam vidhūma iva pāvakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ८ ॥
हरीणाम् उत्थितो मध्यात् संप्रहृष्ट तनू रुहः । अभिवाद्य हरीन् वृद्धान् हनुमान् इदम् अब्रवीत् ॥

harīṇām utthito madhyāt saṁprahṛṣṭa tanū ruhaḥ ।
abhivādya harīn vṛddhān hanumān idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ९ ॥
अरुजन् पर्वत अग्राणि हुताशन सखो अनिलः । बलवान् अप्रमेयः वायुः आकाश गोचरः ॥

arujan parvata agrāṇi hutāśana sakho anilaḥ ।
balavān aprameyaḥ ca vāyuḥ ākāśa gocaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १० ॥
तस्य अहम् शीघ्र वेगस्य शीघ्र गस्य महात्मनः । मारुतस्य औरसः पुत्रः प्लवने अस्मि तत् समः ॥

tasya aham śīghra vegasya śīghra gasya mahātmanaḥ ।
mārutasya aurasaḥ putraḥ plavane ca asmi tat samaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ११ ॥
उत्सहेयम् हि विस्तीर्णम् आलिखंतम् इव अंबरम् । मेरुम् गिरिम् असंगेन परिगंतुम् सहस्रशः ॥

utsaheyam hi vistīrṇam ālikhaṁtam iva aṁbaram ।
merum girim asaṁgena parigaṁtum sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १२ ॥
बाहु वेग प्रणुन्नेन सागरेण अहम् उत्सहे । समाप्लावयितुम् लोकम् पर्वत नदी ह्रदम् ॥

bāhu vega praṇunnena sāgareṇa aham utsahe ।
samāplāvayitum lokam sa parvata nadī hradam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १३ ॥
मम ऊरु जन्घा वेगेन भविष्यति समुत्थितः । समुत्थित महा ग्राहः समुद्रो वरुण आलयः ॥

mama ūru janghā vegena bhaviṣyati samutthitaḥ ।
samutthita mahā grāhaḥ samudro varuṇa ālayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १४ ॥
पन्नग अशनम् आकाशे पतन्तम् पक्षि सेवितम् । वैनतेयम् अहम् शक्तः परिगंतुम् सहस्रशः ॥

pannaga aśanam ākāśe patantam pakṣi sevitam ।
vainateyam aham śaktaḥ parigaṁtum sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १५ ॥
उदयात् प्रस्थितम् वा अपि ज्वलंतम् रश्मि मालिनम् । अन् अस्तमितम् आदित्यम् अभिगंतुम् समुत्सहे ॥

udayāt prasthitam vā api jvalaṁtam raśmi mālinam ।
an astamitam ādityam abhigaṁtum samutsahe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १६ ॥
ततो भूमिम् असंस्पृष्ट्वा पुनः आगन्तुम् उत्सहे । प्रवेगेन एव महता भीमेन प्लवगर्षभाः ॥

tato bhūmim asaṁspṛṣṭvā punaḥ āgantum utsahe ।
pravegena eva mahatā bhīmena plavagarṣabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १७ ॥
उत्सहेयम् अतिक्रांतुम् सर्वान् आकाश गोचरान् । सागरम् शोषयिष्यामि दारयिष्यामि मेदिनीम् ॥

utsaheyam atikrāṁtum sarvān ākāśa gocarān ।
sāgaram śoṣayiṣyāmi dārayiṣyāmi medinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १८ ॥
पर्वतान् चूर्णष्यामि प्लवमानः प्लवंगमाः । हरिष्यामि ऊरु वेगेन प्लवमानो महाअर्णवम् ॥

parvatān cūrṇaṣyāmi plavamānaḥ plavaṁgamāḥ ।
hariṣyāmi ūru vegena plavamāno mahāarṇavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · १९ ॥
लतानाम् विविधाम् पुष्पम् पादपानाम् सर्वशः । अनुयास्यति माम् अद्य प्लवमानम् विहायसा ॥

latānām vividhām puṣpam pādapānām ca sarvaśaḥ ।
anuyāsyati mām adya plavamānam vihāyasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २० ॥
भविष्यति हि मे पन्थाः स्वातेः पन्था इव अंबरे । चरन्तम् घोरम् आकाशम् उत्पतिष्यन्तम् एव च ॥

bhaviṣyati hi me panthāḥ svāteḥ panthā iva aṁbare ।
carantam ghoram ākāśam utpatiṣyantam eva ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २१ ॥
द्रक्ष्यन्ति निपतन्तम् सर्व भूतानि वानराः । महा मेरु प्रतीकाशम् माम् द्रक्ष्यध्वम् प्लवंगमाः ॥

drakṣyanti nipatantam ca sarva bhūtāni vānarāḥ ।
mahā meru pratīkāśam mām drakṣyadhvam plavaṁgamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २२ ॥
दिवम् आवृत्य गच्छन्तम् ग्रसमानम् इव अंबरम् । विधमिष्यामि जीमूतान् कंपयिष्यामि पर्वतान् । सागरम् शोषयिष्यामि प्लवमानः समाहितः ॥

divam āvṛtya gacchantam grasamānam iva aṁbaram ।
vidhamiṣyāmi jīmūtān kaṁpayiṣyāmi parvatān ।
sāgaram śoṣayiṣyāmi plavamānaḥ samāhitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २३ ॥
वैनतेयस्य वा शक्तिः मम वा मारुतस्य वा । ऋते सुपर्ण राजानम् मारुतम् वा महाबलम् । तत् भूतम् प्रपश्यामि यत् माम् प्लुतम् अनुव्रजेत् ॥

vainateyasya vā śaktiḥ mama vā mārutasya vā ।
ṛte suparṇa rājānam mārutam vā mahābalam ।
na tat bhūtam prapaśyāmi yat mām plutam anuvrajet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २४ ॥
निमेष अन्तर मात्रेण निरालंबनम् अंबरम् । सहसा निपतिष्यामि घनात् विद्युत् इव उत्थिता ॥

nimeṣa antara mātreṇa nirālaṁbanam aṁbaram ।
sahasā nipatiṣyāmi ghanāt vidyut iva utthitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २५ ॥
भविष्यति हि मे रूपम् प्लवमानस्य सागरम् । विष्णोः प्रक्रममाणस्य तदा त्रीन् विक्रमान् इव ॥

bhaviṣyati hi me rūpam plavamānasya sāgaram ।
viṣṇoḥ prakramamāṇasya tadā trīn vikramān iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २६ ॥
बुद्ध्या अहम् प्रपश्यामि मनः चेष्टा मे तथा । अहम् द्रक्ष्यामि वैदेहीम् प्रमोदध्वम् प्लवंगमाः ॥

buddhyā ca aham prapaśyāmi manaḥ ceṣṭā ca me tathā ।
aham drakṣyāmi vaidehīm pramodadhvam plavaṁgamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २७ ॥
मारुतस्य समो वेगे गरुडस्य समो जवे । अयुतम् योजनानाम् तु गमिष्यामि इति मे मतिः ॥

mārutasya samo vege garuḍasya samo jave ।
ayutam yojanānām tu gamiṣyāmi iti me matiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २८ ॥
वासवस्य वज्रस्य ब्रह्मणो वा स्वयंभुवः । विक्रम्य सहसा हस्तात् अमृतम् तत् इह आनये ॥

vāsavasya sa vajrasya brahmaṇo vā svayaṁbhuvaḥ ।
vikramya sahasā hastāt amṛtam tat iha ānaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · २९ ॥
लंकाम् वा अपि समुत्क्षिप्य गच्छेयम् इति मे मतिः । तम् एवम् वानर श्रेष्ठम् गर्जन्तम् अमित प्रभम् ॥

laṁkām vā api samutkṣipya gaccheyam iti me matiḥ ।
tam evam vānara śreṣṭham garjantam amita prabham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३० ॥
प्रहृष्टा हरयः तत्र समुदैक्षन्त विस्मिताः । तत् अस्य वचनम् श्रुत्वा ज्ञातीनाम् शोक नाशनम् ॥

prahṛṣṭā harayaḥ tatra samudaikṣanta vismitāḥ ।
tat ca asya vacanam śrutvā jñātīnām śoka nāśanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३१ ॥
उवाच परिसंहृष्टो जांबवान् प्लवगेश्वरः । वीर केसरिणः पुत्र वेगवन् मारुत आत्मज ॥

uvāca parisaṁhṛṣṭo jāṁbavān plavageśvaraḥ ।
vīra kesariṇaḥ putra vegavan māruta ātmaja ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३२ ॥
ज्ञातीनाम् विपुलः शोकः त्वया तात प्रणाशितः । तव कल्याण रुचयः कपि मुख्याः समागताः ॥

jñātīnām vipulaḥ śokaḥ tvayā tāta praṇāśitaḥ ।
tava kalyāṇa rucayaḥ kapi mukhyāḥ samāgatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३३ ॥
मंगलम् कार्य सिद्धि अर्थम् करिष्यन्ति समाहिताः । ऋषीणाम् प्रसादेन कपि वृद्ध मतेन च ॥

maṁgalam kārya siddhi artham kariṣyanti samāhitāḥ ।
ṛṣīṇām ca prasādena kapi vṛddha matena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३४ ॥
गुरूणाम् प्रसादेन प्लवस्व त्वम् महाअर्णवम् । स्थास्यामः एक पादेन यावत् आगमनम् तव ॥

gurūṇām ca prasādena plavasva tvam mahāarṇavam ।
sthāsyāmaḥ ca eka pādena yāvat āgamanam tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३५ ॥
त्वत् गतानि सर्वेषाम् जीवितानि वन ओकसाम् । ततः हरि शार्दूलः तान् उवाच वन ओकसः ॥

tvat gatāni ca sarveṣām jīvitāni vana okasām ।
tataḥ ca hari śārdūlaḥ tān uvāca vana okasaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३६ ॥
को अपि लोके मे वेगम् प्लवने धारयिष्यति । एतानि हि नगस्य अस्य शिला संकट शालिनः ॥

ko api loke na me vegam plavane dhārayiṣyati ।
etāni hi nagasya asya śilā saṁkaṭa śālinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३७ ॥
शिखराणि महेन्द्रस्य स्थिराणि महान्ति च । येषु वेगम् गमिष्यामि महेन्द्र शिखरेषु अहम् ॥

śikharāṇi mahendrasya sthirāṇi ca mahānti ca ।
yeṣu vegam gamiṣyāmi mahendra śikhareṣu aham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३८ ॥
नाना द्रुम विकीर्णेषु धातु निष्पन्द शोभिषु । एतानि मम वेगम् हि शिखराणि महान्ति च ॥

nānā druma vikīrṇeṣu dhātu niṣpanda śobhiṣu ।
etāni mama vegam hi śikharāṇi mahānti ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ३९ ॥
प्लवतो धारयिष्यन्ति योजनानाम् इतः शतम् । ततः तु मारुत प्रख्यः हरिः मारुत आत्मजः । आरुरोह नग श्रेष्ठम् मह्न्द्रम् अरिंअर्दमः ॥

plavato dhārayiṣyanti yojanānām itaḥ śatam ।
tataḥ tu māruta prakhyaḥ sa hariḥ māruta ātmajaḥ ।
āruroha naga śreṣṭham mahndram ariṁardamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४० ॥
वृतम् नाना विधैः पुष्पैः मृग सेवित शाद्वलम् । लता कुसुम संबाधम् नित्य पुष्प फल द्रुमम् ॥

vṛtam nānā vidhaiḥ puṣpaiḥ mṛga sevita śādvalam ।
latā kusuma saṁbādham nitya puṣpa phala drumam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४१ ॥
सिंह शार्दूल चरितम् मत्त मातंग सेवितम् । मत्त द्विज गण उद् धुष्टम् सलिल उत्पीड संकुलम् ॥

siṁha śārdūla caritam matta mātaṁga sevitam ।
matta dvija gaṇa ud dhuṣṭam salila utpīḍa saṁkulam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४२ ॥
महद्भिः उच्छ्रितम् शृन्गैः महेन्द्रम् महाबलः । विचचार हरिश्रेष्ठो महेन्द्र साम विक्रमः ॥

mahadbhiḥ ucchritam śṛngaiḥ mahendram sa mahābalaḥ ।
vicacāra hariśreṣṭho mahendra sāma vikramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४३ ॥
बाहुभ्याम् पीडितः तेन महाशैलो महात्मना । ररास सिंह अभिहतो महान् मत्त इव द्विपः ॥

bāhubhyām pīḍitaḥ tena mahāśailo mahātmanā ।
rarāsa siṁha abhihato mahān matta iva dvipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४४ ॥
मुमोच सलिल उत्पीडान् विप्रकीर्ण शिलोउच्चयः । वित्रस्त मृग मातंगः प्रकंपित महा द्रुमः ॥

mumoca salila utpīḍān viprakīrṇa śilouccayaḥ ।
vitrasta mṛga mātaṁgaḥ prakaṁpita mahā drumaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४५ ॥
नानागंधर्वमिथुनैर्पानसंसर्गकर्कशैः । उत्पतद्भिर्विहंगैश्चविद्याधरगणैरपि - यद्वा -नाना गन्धर्व मिथुनैः पान संसर्ग कर्कशैः । उत् पतद्भिः विहंगैः विद्याधर गणैः अपि ॥

nānāgaṁdharvamithunairpānasaṁsargakarkaśaiḥ ।
utpatadbhirvihaṁgaiścavidyādharagaṇairapi - yadvā -nānā gandharva mithunaiḥ pāna saṁsarga karkaśaiḥ ।
ut patadbhiḥ vihaṁgaiḥ ca vidyādhara gaṇaiḥ api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४६ ॥
त्यज्यमान महा सानुः संनिलीन महा उरगः । शैल शृन्ग शिला उत्पातः तदा अभूत् महा गिरिः ॥

tyajyamāna mahā sānuḥ saṁnilīna mahā uragaḥ ।
śaila śṛnga śilā utpātaḥ tadā abhūt sa mahā giriḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४७ ॥
निःश्वसद्भिस्तदातैतुभुजगैरर्धनिःसृतैः । सपताकैवाभातिसतदाधरणीधरः । यद्वा -निःश्वसद्भिः तदा तैः तु भुजगैः अर्ध निःसृतैः । पताक इव आभाति तदा धरणी धरः ॥

niḥśvasadbhistadātaitubhujagairardhaniḥsṛtaiḥ ।
sapatākaivābhātisatadādharaṇīdharaḥ ।
yadvā -niḥśvasadbhiḥ tadā taiḥ tu bhujagaiḥ ardha niḥsṛtaiḥ ।
sa patāka iva ābhāti sa tadā dharaṇī dharaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४८ ॥
ऋषिभित्राससंभ्रान्तैस्त्यज्यमानश्शिलोच्चयः - यद्वा -ऋषिभिः त्रास संभ्रांतैः त्यज्यमानः शिला उच्चयः । सीदन् महति कांतारे सार्थ हीन इव अध्व गः ॥

ṛṣibhitrāsasaṁbhrāntaistyajyamānaśśiloccayaḥ - yadvā -ṛṣibhiḥ trāsa saṁbhrāṁtaiḥ tyajyamānaḥ śilā uccayaḥ ।
sīdan mahati kāṁtāre sārtha hīna iva adhva gaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६७ · ४९ ॥
वेगवान् वेग समाहित आत्माहरि प्रवीरः पर वीर हन्ता । मनः समाधाय महाअनुभावोजगाम लंकाम् मनसा मनस्वी ॥

sa vegavān vega samāhita ātmāhari pravīraḥ para vīra hantā ।
manaḥ samādhāya mahāanubhāvojagāma laṁkām manasā manasvī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.