वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ६६ · ३८ श्लोकाःSarga 66 · 38 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ६६ · १ ॥
अनेक शत साहस्रीम् विषण्णाम् हरि वाहिनीम् । जांबवान् समुदीक्ष्य एवम् हनुमंतम् अथ अब्रवीत् ॥

aneka śata sāhasrīm viṣaṇṇām hari vāhinīm ।
jāṁbavān samudīkṣya evam hanumaṁtam atha abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २ ॥
वीर वानर लोकस्य सर्व शास्त्र विदाम् वर । तूष्णीम् एकांतम् आश्रित्य हनुमन् किम् जल्पसि ॥

vīra vānara lokasya sarva śāstra vidām vara ।
tūṣṇīm ekāṁtam āśritya hanuman kim na jalpasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३ ॥
हनुमन् हरि राजस्य सुग्रीवस्य समो हि असि । राम लक्ष्मणयोः अपि तेजसा बलेन च ॥

hanuman hari rājasya sugrīvasya samo hi asi ।
rāma lakṣmaṇayoḥ ca api tejasā ca balena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ४ ॥
अरिष्टनेमिनः पुत्रो वैनतेयो महाबलः । गरुत्मान् इव विख्यात उत्तमः सर्व पक्षिणाम् ॥

ariṣṭaneminaḥ putro vainateyo mahābalaḥ ।
garutmān iva vikhyāta uttamaḥ sarva pakṣiṇām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ५ ॥
बहुशो हि मया दृष्टः सागरे महाबलः । भुजगान् उद्धरन् पक्षी महावेगो महायशाः ॥

bahuśo hi mayā dṛṣṭaḥ sāgare sa mahābalaḥ ।
bhujagān uddharan pakṣī mahāvego mahāyaśāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ६ ॥
पक्षयोः यत् बलम् तस्य तावत् भुज बलम् तव । विक्रमः अपि वेगः ते तेन अपहीयते ॥

pakṣayoḥ yat balam tasya tāvat bhuja balam tava ।
vikramaḥ ca api vegaḥ ca na te tena apahīyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ७ ॥
बलम् बुद्धिः तेजः सत्त्वम् हरि सत्तम । विशिष्टम् सर्व भूतेषु किम् आत्मानम् सज्जसे ॥

balam buddhiḥ ca tejaḥ ca sattvam ca hari sattama ।
viśiṣṭam sarva bhūteṣu kim ātmānam na sajjase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ८ ॥
अप्सर अप्सरसाम् श्रेष्ठा विख्याता पुंजिकस्थला । अंजना इति परिख्याता पत्नी केसरिणो हरेः ॥

apsara apsarasām śreṣṭhā vikhyātā puṁjikasthalā ।
aṁjanā iti parikhyātā patnī kesariṇo hareḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ९ ॥
विख्याता त्रिषु लोकेषु रूपेणा अप्रतिमा भुवि । अभिशापात् अभूत् तात कपित्वे काम रूपिणी ॥

vikhyātā triṣu lokeṣu rūpeṇā apratimā bhuvi ।
abhiśāpāt abhūt tāta kapitve kāma rūpiṇī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १० ॥
दुहिता वानर इन्द्रस्य कुंजरस्य महात्मनः । मानुषम् विग्रहम् कृत्वा रूप यौवन शालिनी ॥

duhitā vānara indrasya kuṁjarasya mahātmanaḥ ।
mānuṣam vigraham kṛtvā rūpa yauvana śālinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ११ ॥
विचित्र माल्य आभरणा कदाचित् क्षौम धारिणी । अचरत् पर्वतस्य अग्रे प्रावृड् अंबुद सन्निभे ॥

vicitra mālya ābharaṇā kadācit kṣauma dhāriṇī ।
acarat parvatasya agre prāvṛḍ aṁbuda sannibhe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १२ ॥
तस्या वस्त्रम् विशालाक्ष्याः पीतम् रक्त दशम् शुभम् । स्थितायाः पर्वतस्य अग्रे मारुतो अपहरत् शनैः ॥

tasyā vastram viśālākṣyāḥ pītam rakta daśam śubham ।
sthitāyāḥ parvatasya agre māruto apaharat śanaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १३ ॥
ददर्श ततः तस्या वृत्तौ ऊरू सुसंहतौ । स्तनौ पीनौ सहितौ सुजातम् चारु आननम् ॥

sa dadarśa tataḥ tasyā vṛttau ūrū susaṁhatau ।
stanau ca pīnau sahitau sujātam cāru ca ānanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १४ ॥
ताम् बलात् आयत श्रोणीम् तनु मध्याम् यशस्विनीम् । दृष्ट्वा एव शुभ सर्वान्गीम् पवनः काम मोहितः ॥

tām balāt āyata śroṇīm tanu madhyām yaśasvinīm ।
dṛṣṭvā eva śubha sarvāngīm pavanaḥ kāma mohitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १५ ॥
ताम् भुजाभ्याम् दीर्घाभ्याम् पर्यष्वजत मारुतः । मन्मथ आविष्ट सर्वान्गो गत आत्मा ताम् अनिन्दिताम् ॥

sa tām bhujābhyām dīrghābhyām paryaṣvajata mārutaḥ ।
manmatha āviṣṭa sarvāngo gata ātmā tām aninditām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १६ ॥
सा तु तत्र एव संभ्रांता सुवृत्ता वाक्यम् अब्रवीत् । एक पत्नी व्रतम् इदम् को नाशयितुम् इच्छति ॥

sā tu tatra eva saṁbhrāṁtā suvṛttā vākyam abravīt ।
eka patnī vratam idam ko nāśayitum icchati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १७ ॥
अंजनाया वचः श्रुत्वा मारुतः प्रत्यभाषत । त्वाम् हिंसामि सुश्रोणि मा भूत् ते मनसोइ भयम् ॥

aṁjanāyā vacaḥ śrutvā mārutaḥ pratyabhāṣata ।
na tvām hiṁsāmi suśroṇi mā bhūt te manasoi bhayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १८ ॥
मनसा अस्मि गतो यत् त्वाम् परिष्वज्य यशस्विनि । वीर्यवान् बुद्धि संपन्नः पुत्रः तव भविष्यति ॥

manasā asmi gato yat tvām pariṣvajya yaśasvini ।
vīryavān buddhi saṁpannaḥ putraḥ tava bhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · १९ ॥
महासात्त्वो महातेज महाबल पराक्रमः । लंघने प्लवने चैव भविष्यति मया समः ॥

mahāsāttvo mahāteja mahābala parākramaḥ ।
laṁghane plavane caiva bhaviṣyati mayā samaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २० ॥
एवम् उक्ता ततः तुष्टा जननी ते महाकपेः । गुहायाम् त्वाम् महाबाहो प्रजज्ञे प्लवगर्षभ ॥

evam uktā tataḥ tuṣṭā jananī te mahākapeḥ ।
guhāyām tvām mahābāho prajajñe plavagarṣabha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २१ ॥
अभ्युत्थितम् ततः सूर्यम् बालो दृष्ट्वा महा वने । फलंचेतिजिघृक्षुस्त्वमुत्प्लुत्याभ्युत्पतोदिवम् - यद्वा -फलम् इति जिघृक्षुः त्वम् उत्प्लुत्य अभिउत्पतो दिवम् ॥

abhyutthitam tataḥ sūryam bālo dṛṣṭvā mahā vane ।
phalaṁcetijighṛkṣustvamutplutyābhyutpatodivam - yadvā -phalam ca iti jighṛkṣuḥ tvam utplutya abhiutpato divam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २२ ॥
शतानि त्रीणि गत्वा अथ योजनानाम् महाकपे । तेजसा तस्य निर्धूतो विषादम् ततो गतः ॥

śatāni trīṇi gatvā atha yojanānām mahākape ।
tejasā tasya nirdhūto na viṣādam tato gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २३ ॥
त्वाम् अपि उपगतम् तूर्णम् अंतरीक्षम् महाकपे । क्षिप्तम् इन्द्रेण ते वज्रम् कोप आविष्टेन तेजसा ॥

tvām api upagatam tūrṇam aṁtarīkṣam mahākape ।
kṣiptam indreṇa te vajram kopa āviṣṭena tejasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २४ ॥
तदा शैलाग्र शिखरे वामो हनुर् अभज्यत । ततो हि नाम धेयम् ते हनुमान् इति कीर्तितम् ॥

tadā śailāgra śikhare vāmo hanur abhajyata ।
tato hi nāma dheyam te hanumān iti kīrtitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २५ ॥
ततः त्वाम् निहतम् दृष्ट्वा वायुः गन्ध वहः स्वयम् । त्रैलोक्यम् भृश संक्रुद्धो ववौ वै प्रभंजनः ॥

tataḥ tvām nihatam dṛṣṭvā vāyuḥ gandha vahaḥ svayam ।
trailokyam bhṛśa saṁkruddho na vavau vai prabhaṁjanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २६ ॥
संभ्रांताः सुराः सर्वे त्रैलोक्ये क्षुभिते सति । प्रसादयन्ति संक्रुद्धम् मारुतम् भुवनेश्वराः ॥

saṁbhrāṁtāḥ ca surāḥ sarve trailokye kṣubhite sati ।
prasādayanti saṁkruddham mārutam bhuvaneśvarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २७ ॥
प्रसादिते पवने ब्रह्मा तुभ्यम् वरम् ददौ । अशस्त्र वध्यताम् तात समरे सत्य विक्रम ॥

prasādite ca pavane brahmā tubhyam varam dadau ।
aśastra vadhyatām tāta samare satya vikrama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २८ ॥
वज्रस्य निपातेन विरुजम् त्वाम् समीक्ष्य च । सहस्र नेत्रः प्रीत आत्मा ददौ ते वरम् उत्तमम् ॥

vajrasya ca nipātena virujam tvām samīkṣya ca ।
sahasra netraḥ prīta ātmā dadau te varam uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · २९ ॥
स्वच्छंदतः मरणम् तव स्यात् इति वै प्रभो । त्वम् केसरिणः पुत्रः क्षेत्रजो भीम विक्रमः ॥

svacchaṁdataḥ ca maraṇam tava syāt iti vai prabho ।
sa tvam kesariṇaḥ putraḥ kṣetrajo bhīma vikramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३० ॥
मारुतस्य औरसः पुत्रः तेजसा अपि तत् समः । त्वम् हि वायु सुतो वत्स प्लवने अपि तत् समः ॥

mārutasya aurasaḥ putraḥ tejasā ca api tat samaḥ ।
tvam hi vāyu suto vatsa plavane ca api tat samaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३१ ॥
वयम् अद्य गत प्राणा भवान् अस्मासु सांप्रतम् । दाक्ष्य विक्रम संपन्नः कपि राज इव अपरः ॥

vayam adya gata prāṇā bhavān asmāsu sāṁpratam ।
dākṣya vikrama saṁpannaḥ kapi rāja iva aparaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३२ ॥
त्रिविक्रमे मया तात शैल वन कानना । त्रिः सप्त कृत्वः पृथिवी परिक्रान्ता प्रदक्षिणम् ॥

trivikrame mayā tāta sa śaila vana kānanā ।
triḥ sapta kṛtvaḥ pṛthivī parikrāntā pradakṣiṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३३ ॥
तथा ओषधयो अस्माभिः संचिता देव शासनात् । निर्मथ्यम् अमृतम् याभिः तदा तदानीम् नो महत् बलम् ॥

tathā ca oṣadhayo asmābhiḥ saṁcitā deva śāsanāt ।
nirmathyam amṛtam yābhiḥ tadā tadānīm no mahat balam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३४ ॥
इदानीम् अहम् वृद्धः परिहीन पराक्रमः । साम्प्रतम् कालम् अस्माकम् भवान् सर्व गुण अन्वितः ॥

sa idānīm aham vṛddhaḥ parihīna parākramaḥ ।
sāmpratam kālam asmākam bhavān sarva guṇa anvitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३५ ॥
तत् विजृंभस्व विक्रांतः प्लवताम् उत्तमो हि असि । त्वत् वीर्यम् द्रष्टु कामा इयम् सर्वा वानर वाहिनी ॥

tat vijṛṁbhasva vikrāṁtaḥ plavatām uttamo hi asi ।
tvat vīryam draṣṭu kāmā iyam sarvā vānara vāhinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३६ ॥
उत्तिष्ठ हरि शार्दूल लंघयस्व महा अर्णवम् । परा हि सर्व भूतानाम् हनुमन् या गतिः तव ॥

uttiṣṭha hari śārdūla laṁghayasva mahā arṇavam ।
parā hi sarva bhūtānām hanuman yā gatiḥ tava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३७ ॥
विषाण्णा हरयः सर्वे हनुमन् किम् उपेक्षसे । विक्रमस्व महावेग विष्णुः त्रीन् विक्रमान् इव ॥

viṣāṇṇā harayaḥ sarve hanuman kim upekṣase ।
vikramasva mahāvega viṣṇuḥ trīn vikramān iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ६६ · ३८ ॥
ततः कपीनाम् ऋषभेण चोदितःप्रतीत वेगः पवन आत्मजः कपिः । प्रहर्षयन् ताम् हरि वीर वाहिनीम्चकार रूपम् महत् आत्मनः तदा ॥

tataḥ kapīnām ṛṣabheṇa coditaḥpratīta vegaḥ pavana ātmajaḥ kapiḥ ।
praharṣayan tām hari vīra vāhinīmcakāra rūpam mahat ātmanaḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.