किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

śokāt bhraṣṭa svaram api śrutvā te hari yūthapāḥ ।
śraddadhuḥ na eva tat vākyam karmaṇā tasya śankitāḥ ॥

te prāyam upaviṣṭāḥ tu dṛṣṭvā gṛdhram plavaṁgamāḥ ।
cakruḥ buddhim tadā raudrām sarvān naḥ bhakṣayiṣyati ॥

sarvathā prāyam āsīnān yadi naḥ bhakṣayiṣyati ।
kṛta kṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṣipram siddhim ito gatāḥ ॥

etām buddhim tataḥ cakruḥ sarve te hari yūthapāḥ ।
avatārya gireḥ śṛṁgāt gṛdhram āha aṁgadaḥ tadā ॥

babhūvuḥ ṛkṣarajo nāma vānarendraḥ pratāpavān ।
mama āryaḥ pārthivaḥ pakṣin dhārmikau tasya ca ātmajau ॥

sugrīvaḥ caiva valī ca putrau ghana balau ubhau ।
loke viśruta karmā abhūt rājā vālī pitā mama ॥

rājā kṛtsnasya jagataḥ ikṣvākūṇām mahārathaḥ ।
rāmo dāśarathiḥ śrīmān praviṣṭo daṇḍakā vanam ॥

lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā ca api bhāryayā ।
pituḥ nideśa nirato dharmam panthānam āśritaḥ ॥

tasya bhāryā janasthānāt rāvaṇena hṛtā balāt ।
rāmasya ca pituḥ mitram jaṭāyuḥ nāma gṛdhra rāṭ ॥

dadarśa sītām vaidehīm hriyamāṇām vihāyasā ।
rāvaṇam viratham kṛtvā sthāpayitvā ca maithilīm ।
pariśrāntaḥ ca vṛddhaḥ ca rāvaṇena hato raṇe ॥

evam gṛdhro hataḥ tena rāvaṇena balīyasā ।
saṁskṛtaḥ ca api rāmeṇa gataḥ ca gatim uttamām ॥

tato mama pitṛvyeṇa sugrīveṇa mahātmanā ।
cakāra rāghavaḥ sakhyam saḥ avadhīt pitaram mama ॥

mama pitrā viruddho hi sugrīvaḥ sacivaiḥ saha ।
nihatya vālinam rāmaḥ tataḥ tam abhiṣecayat ॥

sa rājye sthāpitaḥ tena sugrīvo vānareśvaraḥ ।
rājā vānara mukhyānām tena prasthāpitā vayam ॥

evam rāma prayuktāḥ tu mārgamāṇāḥ tataḥ tataḥ ।
vaidehīm na adhigacchāmo rātrau sūrya prabhām iva ॥

te vayam daṇdakāraṇyam vicitya susamāhitāḥ ।
ajñānāt tu praviṣṭāḥ sma dharaṇyā vivṛtam bilam ॥

mayasya māyā vihitam tat bilam ca vicinvatām ।
vyatītaḥ tatra naḥ māsaḥ yaḥ rājñā samayaḥ kṛtaḥ ॥

te vayam kapi rājasya sarve vacana kāriṇaḥ ।
kṛtām saṁsthām atikrāntā bhayāt prāyam upāsitāḥ ॥

kruddhe tasmin tu kākutsthe sugrīve ca sa lakṣmaṇe ।
gatānām api sarveṣām tatra naḥ na asti jīvitam ॥