वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ५६ · २४ श्लोकाःSarga 56 · 24 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ५६ · १ ॥
उपविष्टाः तु ते सर्वे यस्मिन् प्रायम् गिरि स्थले । हरयो गृध्र राजः तम् देशम् उपचक्रमे ॥

upaviṣṭāḥ tu te sarve yasmin prāyam giri sthale ।
harayo gṛdhra rājaḥ ca tam deśam upacakrame ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २ ॥
सांपातिः नाम नाम्ना तु चिर जीवी विहंगमः । भ्राता जटायुषः श्रीमान् प्रख्यात बल पौरुषः ॥

sāṁpātiḥ nāma nāmnā tu cira jīvī vihaṁgamaḥ ।
bhrātā jaṭāyuṣaḥ śrīmān prakhyāta bala pauruṣaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ३ ॥
कंदरात् अभिनिष्क्रम्य विन्ध्यस्य महागिरेः । उपविष्टान् हरीन् दृष्ट्वा हृष्टात्मा गिरम् अब्रवीत् ॥

kaṁdarāt abhiniṣkramya sa vindhyasya mahāgireḥ ।
upaviṣṭān harīn dṛṣṭvā hṛṣṭātmā giram abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ४ ॥
विधिः किल नरम् लोके विधानेन अनुवर्तते । यथा अयम् विहितो भक्ष्यः चिरात् मह्यम् उपागतः ॥

vidhiḥ kila naram loke vidhānena anuvartate ।
yathā ayam vihito bhakṣyaḥ cirāt mahyam upāgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ५ ॥
परंपराणाम् भक्षिष्ये वानराणाम् मृतम् मृतम् । उवाच एतत् वचः पक्षी तान् निरीक्ष्य प्लवंगमान् ॥

paraṁparāṇām bhakṣiṣye vānarāṇām mṛtam mṛtam ।
uvāca etat vacaḥ pakṣī tān nirīkṣya plavaṁgamān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ६ ॥
तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा भक्ष लुब्धस्य पक्षिणः । अंगदः परम् आयस्तो हनूमंतम् अथ अब्रवीत् ॥

tasya tat vacanam śrutvā bhakṣa lubdhasya pakṣiṇaḥ ।
aṁgadaḥ param āyasto hanūmaṁtam atha abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ७ ॥
पश्य सीता - गृध्रा - अपदेशेन साक्षात् वैवस्वतो यमः । इमम् देशम् अनुप्राप्तो वानराणाम् विपत्तये ॥

paśya sītā - gṛdhrā - apadeśena sākṣāt vaivasvato yamaḥ ।
imam deśam anuprāpto vānarāṇām vipattaye ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ८ ॥
रामस्य कृतम् कार्यम् कृतम् राज शाशनम् । हरीणाम् इयम् अज्ञाता विपत्तिः सहसा आगता ॥

rāmasya na kṛtam kāryam na kṛtam rāja śāśanam ।
harīṇām iyam ajñātā vipattiḥ sahasā āgatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ९ ॥
वैदेह्याः प्रिय कामेन कृतम् कर्म जटायुषा । गृध्र राजेन यत् तत्र श्रुतम् वः तत् अशेषतः ॥

vaidehyāḥ priya kāmena kṛtam karma jaṭāyuṣā ।
gṛdhra rājena yat tatra śrutam vaḥ tat aśeṣataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १० ॥
तथा सर्वाणि भूतानि तिर्यक् योनि गतानि अपि । प्रियम् कुर्वन्ति रामस्य त्यक्त्वा प्राणान् यथा वयम् ॥

tathā sarvāṇi bhūtāni tiryak yoni gatāni api ।
priyam kurvanti rāmasya tyaktvā prāṇān yathā vayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · ११ ॥
अन्योन्यम् उपकुर्वन्ति स्नेह कारुण्य यन्त्रिताः । ततः तस्य उपकार अर्थम् त्यजत आत्मानम् आत्मना ॥

anyonyam upakurvanti sneha kāruṇya yantritāḥ ।
tataḥ tasya upakāra artham tyajata ātmānam ātmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १२ ॥
प्रियम् कृत्वा हि रामस्य धर्मज्ञेन जटायुषा । राघव अर्थे परिश्रान्ता वयम् संत्यक्त जीविताः ॥

priyam kṛtvā hi rāmasya dharmajñena jaṭāyuṣā ।
rāghava arthe pariśrāntā vayam saṁtyakta jīvitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १३ ॥
कांताराणि प्रपन्नाः स्म पश्याम मैथिलीम् । सुखी गृध्र राजः तु रावणेन हतो रणे । मुक्तः सुग्रीव भयात् गतः परमाम् गतिम् ॥

kāṁtārāṇi prapannāḥ sma na ca paśyāma maithilīm ।
sa sukhī gṛdhra rājaḥ tu rāvaṇena hato raṇe ।
muktaḥ ca sugrīva bhayāt gataḥ ca paramām gatim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १४ ॥
जटायुषो विनाशेन राज्ञो दशरथस्य च । हरणेन वैदेह्याः संशयम् हरयो गताः ॥

jaṭāyuṣo vināśena rājño daśarathasya ca ।
haraṇena ca vaidehyāḥ saṁśayam harayo gatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १५ ॥
राम लक्ष्मणयोः वासाम् अरण्ये सह सीतया । राघवस्य बाणेन वालिनः तथा वधः ॥

rāma lakṣmaṇayoḥ vāsām araṇye saha sītayā ।
rāghavasya ca bāṇena vālinaḥ ca tathā vadhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १६ ॥
राम कोपात् अशेषाणाम् राक्षसाम् तथा वधम् । कैकेय्या वर दानेन इदम् विकृतम् कृतम् ॥

rāma kopāt aśeṣāṇām rākṣasām ca tathā vadham ।
kaikeyyā vara dānena idam ca vikṛtam kṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १७ ॥
तत् असुखम् अनुकीर्तितम् वचोभुवि पतितान् निरीक्ष्य वानरान् । भृश चकित मतिः महामतिःकृपणम् उदाहृतवान् गृध्रराजः ॥

tat asukham anukīrtitam vacobhuvi patitān ca nirīkṣya vānarān ।
bhṛśa cakita matiḥ mahāmatiḥkṛpaṇam udāhṛtavān sa gṛdhrarājaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १८ ॥
तत् तु श्रुत्वा तदा वाक्यम् अंगदस्य मुख उद्गतम् । अब्रवीत् वचनम् गृध्रः तीक्ष्ण तुण्डो महास्वनः ॥

tat tu śrutvā tadā vākyam aṁgadasya mukha udgatam ।
abravīt vacanam gṛdhraḥ tīkṣṇa tuṇḍo mahāsvanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · १९ ॥
को अयम् गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतरस्य मे । जटायुषो वधम् भ्रातुः कंपयन् इव मे मनः ॥

ko ayam girā ghoṣayati prāṇaiḥ priyatarasya me ।
jaṭāyuṣo vadham bhrātuḥ kaṁpayan iva me manaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २० ॥
कथम् आसीत् जनस्थाने युद्धम् राक्षस गृध्रयोः । नामधेयम् इदम् भ्रातुः चिरस्य अद्य मया श्रुतम् ॥

katham āsīt janasthāne yuddham rākṣasa gṛdhrayoḥ ।
nāmadheyam idam bhrātuḥ cirasya adya mayā śrutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २१ ॥
इच्छेयम् गिरि दुर्गात् भवद्भिः अवतारितुम् । यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः ॥

iccheyam giri durgāt ca bhavadbhiḥ avatāritum ।
yavīyaso guṇajñasya ślāghanīyasya vikramaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २२ ॥
अति दीर्घस्य कालस्य परितुष्टो अस्मि कीर्तितनात् । तत् इच्छेयम् अहम् श्रोतुम् विनाशम् वानर ऋषभाः ॥

ati dīrghasya kālasya parituṣṭo asmi kīrtitanāt ।
tat iccheyam aham śrotum vināśam vānara ṛṣabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २३ ॥
भ्रातुः जटायुषः तस्य जनस्थान निवासिनः । तस्य एव मम भ्रातुः सखा दशरथः कथम् ॥

bhrātuḥ jaṭāyuṣaḥ tasya janasthāna nivāsinaḥ ।
tasya eva ca mama bhrātuḥ sakhā daśarathaḥ katham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५६ · २४ ॥
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरु जन प्रियः । सूर्य अंशु दग्ध पक्षत्वात् शक्नोमि विसर्पितुम् । इच्छेयम् पर्वतात् अस्मात् अवतर्तुम् अरिन्दमाः ॥

yasya rāmaḥ priyaḥ putro jyeṣṭho guru jana priyaḥ ।
sūrya aṁśu dagdha pakṣatvāt na śaknomi visarpitum ।
iccheyam parvatāt asmāt avatartum arindamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.