वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ५५ · २३ श्लोकाःSarga 55 · 23 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ५५ · १ ॥
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यम् प्रश्रितम् धर्म संहितम् । स्वामि सत्कार संयुक्तम् अंगदो वाक्यम् अब्रवीत् ॥

śrutvā hanumato vākyam praśritam dharma saṁhitam ।
svāmi satkāra saṁyuktam aṁgado vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · २ ॥
स्थैर्यमात्ममनःशौचमानृशंस्यमथाअर्जवम् - यद्व -स्थैर्यम् आत्म मनः शौचम् आनृशंस्यम् अथ आर्जवम् । विक्रमः चैव धैर्यम् सुग्रीवे उपपद्यते ॥

sthairyamātmamanaḥśaucamānṛśaṁsyamathāarjavam - yadva -sthairyam ātma manaḥ śaucam ānṛśaṁsyam atha ārjavam ।
vikramaḥ caiva dhairyam ca sugrīve na upapadyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ३ ॥
भ्रातुः ज्येष्ठस्य यो भार्याम् जीवितो महिषीम् प्रियाम् । धर्मेण मातरम् यः तु स्वीकरोति जुगुप्सितः ॥

bhrātuḥ jyeṣṭhasya yo bhāryām jīvito mahiṣīm priyām ।
dharmeṇa mātaram yaḥ tu svīkaroti jugupsitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ४ ॥
कथम् धर्मम् जानीते येन भ्रात्रा दुरात्मना । युद्धाय अभिनियुक्तेन बिलस्य पिहितम् मुखम् ॥

katham sa dharmam jānīte yena bhrātrā durātmanā ।
yuddhāya abhiniyuktena bilasya pihitam mukham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ५ ॥
सत्यात् पाणि गृहीतः कृत कर्मा महायशाः । विस्मृतो राघवो येन कस्य सुकृतम् स्मरेत् ॥

satyāt pāṇi gṛhītaḥ ca kṛta karmā mahāyaśāḥ ।
vismṛto rāghavo yena sa kasya sukṛtam smaret ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ६ ॥
लक्ष्मणस्य भयेन इह अधर्म भय भीरुणा । आदिष्टा मार्गितुम् सीताम् धर्मः तस्मिन् कथम् भवेत् ॥

lakṣmaṇasya bhayena iha na adharma bhaya bhīruṇā ।
ādiṣṭā mārgitum sītām dharmaḥ tasmin katham bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ७ ॥
तस्मिन् पापे कृतघ्ने तु स्मृति भिन्ने चल आत्मनि । आर्यः को विश्वसेत् जातु तत् कुलीनो विशेषतः ॥

tasmin pāpe kṛtaghne tu smṛti bhinne cala ātmani ।
āryaḥ ko viśvaset jātu tat kulīno viśeṣataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ८ ॥
राज्ये पुत्रः प्रतिष्ठाप्यः गुणो निर्गुणो अपि वा । कथम् शत्रु कुलीनम् माम् सुग्रीवो जीवयिष्यति ॥

rājye putraḥ pratiṣṭhāpyaḥ sa guṇo nirguṇo api vā ।
katham śatru kulīnam mām sugrīvo jīvayiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ९ ॥
भिन्न मन्त्रो अपराद्धः हीन शक्तिः कथम् हि अहम् । किष्किन्धाम् प्राप्य जीवेयम् अनाथ इव दुर्बलः ॥

bhinna mantro aparāddhaḥ ca hīna śaktiḥ katham hi aham ।
kiṣkindhām prāpya jīveyam anātha iva durbalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १० ॥
उपांशु दण्डेन हि माम् बंधनेन उपपादयेत् । शठः क्रूरो नृशंसः सुग्रीवो राज्य कारणात् ॥

upāṁśu daṇḍena hi mām baṁdhanena upapādayet ।
śaṭhaḥ krūro nṛśaṁsaḥ ca sugrīvo rājya kāraṇāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · ११ ॥
बंधनात् अवसादात् मे श्रेयः प्रायोपवेशनम् । अनुजानंतु माम् सर्वे गृहम् गच्छंतु वानराः ॥

baṁdhanāt ca avasādāt me śreyaḥ prāyopaveśanam ।
anujānaṁtu mām sarve gṛham gacchaṁtu vānarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १२ ॥
अहम् वः प्रतिजानामि गमिष्यामि अहम् पुरीम् । इह एव प्रायम् आसिष्ये श्रेयो मरणम् एव मे ॥

aham vaḥ pratijānāmi na gamiṣyāmi aham purīm ।
iha eva prāyam āsiṣye śreyo maraṇam eva me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १३ ॥
अभिवादन पूर्वम् तु राजा कुशलम् एव च । अभिवादन पूर्वम् तु राघवौ बलशालिनौ ॥

abhivādana pūrvam tu rājā kuśalam eva ca ।
abhivādana pūrvam tu rāghavau balaśālinau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १४ ॥
वाच्यः तातः यवीयान् मे सुग्रीवो वानर ईश्वरः । आरोग्य पूर्वम् कुशलम् वाच्या माता रुमा मे ॥

vācyaḥ tātaḥ yavīyān me sugrīvo vānara īśvaraḥ ।
ārogya pūrvam kuśalam vācyā mātā rumā ca me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १५ ॥
मातरम् चैव मे ताराम् आश्वासयितुम् अर्हथ । प्रकृत्या प्रिय पुत्रा सा सानुक्रोशा तपस्विनी ॥

mātaram caiva me tārām āśvāsayitum arhatha ।
prakṛtyā priya putrā sā sānukrośā tapasvinī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १६ ॥
विनष्टम् माम् इह श्रुत्वा व्यक्तम् हास्यति जीवितम् । एतावत् उक्त्वा वचनम् वृद्धान् तान् अभिवाद्य च ॥

vinaṣṭam mām iha śrutvā vyaktam hāsyati jīvitam ।
etāvat uktvā vacanam vṛddhān tān abhivādya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १७ ॥
विवेश अंगदो भूमौ रुदन् दर्भेषु दुर्मनाः । तस्य संविशतः तत्र रुदन्तो वानर ऋषभाः ॥

viveśa aṁgado bhūmau rudan darbheṣu durmanāḥ ।
tasya saṁviśataḥ tatra rudanto vānara ṛṣabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १८ ॥
नयनेभ्यः प्रमुमुचुः उष्णम् वै वारि दुःखिताः । सुग्रीवम् चैव निन्दन्तः प्रशंसन्तः वालिनम् ॥

nayanebhyaḥ pramumucuḥ uṣṇam vai vāri duḥkhitāḥ ।
sugrīvam caiva nindantaḥ praśaṁsantaḥ ca vālinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · १९ ॥
परिवार्य अंगदम् सर्वे व्यवस्यन् प्रायम् आसितुम् । तत् वाक्यम् वालि पुत्रस्य विज्ञाय प्लवग ऋषभाः ॥

parivārya aṁgadam sarve vyavasyan prāyam āsitum ।
tat vākyam vāli putrasya vijñāya plavaga ṛṣabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · २० ॥
उपस्पृश्य उदकम् सर्वे प्राक् मुखाः समुपाविशन् । दक्षिण अग्रेषु दर्भेषु उदक् तीरम् समाश्रिताः ॥

upaspṛśya udakam sarve prāk mukhāḥ samupāviśan ।
dakṣiṇa agreṣu darbheṣu udak tīram samāśritāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · २१ ॥
मुमूर्षवओ हरिश्रेष्टा एतत् क्षमम् इति स्म ह । रामस्य वन वासम् क्षयम् दशरथस्य च ॥

mumūrṣavao hariśreṣṭā etat kṣamam iti sma ha ।
rāmasya vana vāsam ca kṣayam daśarathasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · २२ ॥
जनस्थान वधम् चैव वधम् चैव जटायुषः । हरणम् चैव वैदेह्या वालिनः वधम् तथा । राम कोपम् वदताम् हरीणाम् भयम् आगतः ॥

janasthāna vadham caiva vadham caiva jaṭāyuṣaḥ ।
haraṇam caiva vaidehyā vālinaḥ ca vadham tathā ।
rāma kopam ca vadatām harīṇām bhayam āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५५ · २३ ॥
संविशद्भिः बहुभिः महीधरोमहाअद्रि कूट प्रमितैः प्लवंगमैः । बभूव सन्नादित निर्दर अन्तरोभृशम् नदद्भिः जलदैः इव अंबरम् ॥

sa saṁviśadbhiḥ bahubhiḥ mahīdharomahāadri kūṭa pramitaiḥ plavaṁgamaiḥ ।
babhūva sannādita nirdara antarobhṛśam nadadbhiḥ jaladaiḥ iva aṁbaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.