वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ५४ · २२ श्लोकाःSarga 54 · 22 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ५४ · १ ॥
तथा ब्रुवति तारे तु तारा अधिपति वर्चसि । अथ मेने हृतम् राज्यम् हनुमान् अंगदेन तत् ॥

tathā bruvati tāre tu tārā adhipati varcasi ।
atha mene hṛtam rājyam hanumān aṁgadena tat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · २ ॥
बुद्ध्या हि अष्ट अंगया युक्तम् चतुर् बल समन्वितम् । चतुर् दश गुणम् मेने हनुमान् वालिनः सुतम् ॥

buddhyā hi aṣṭa aṁgayā yuktam catur bala samanvitam ।
catur daśa guṇam mene hanumān vālinaḥ sutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ३ ॥
आपूर्यमाणम् शश्वत् च तेजो बल पराक्रमैः । शशिनम् शुक्ल पक्ष आदौ वर्धमानम् इव श्रिया ॥

āpūryamāṇam śaśvat ca tejo bala parākramaiḥ ।
śaśinam śukla pakṣa ādau vardhamānam iva śriyā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ४ ॥
बृहस्पति समम् बुद्ध्या विक्रमे सदृशम् पितुः । शुश्रूषमाणम् तारस्य शुक्रस्य इव पुरंदरम् ॥

bṛhaspati samam buddhyā vikrame sadṛśam pituḥ ।
śuśrūṣamāṇam tārasya śukrasya iva puraṁdaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ५ ॥
भर्तुः अर्थे परिश्रान्तम् सर्व शास्त्र विशारदः । अभिसंधातुम् आरेभे हनुमान् अंगदम् ततः ॥

bhartuḥ arthe pariśrāntam sarva śāstra viśāradaḥ ।
abhisaṁdhātum ārebhe hanumān aṁgadam tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ६ ॥
स चतुर्णाम् उपायानाम् तृतीयम् उपवर्णयन् । भेदयामास तान् सर्वान् वानरान् वाक्य संपदा ॥

sa caturṇām upāyānām tṛtīyam upavarṇayan ।
bhedayāmāsa tān sarvān vānarān vākya saṁpadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ७ ॥
तेषु सर्वेषु भिन्नेषु ततो अभीषय अंगदम् । भीषणैः विविधैः वाक्यैः कोप उपाय समन्वितैः ॥

teṣu sarveṣu bhinneṣu tato abhīṣaya aṁgadam ।
bhīṣaṇaiḥ vividhaiḥ vākyaiḥ kopa upāya samanvitaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ८ ॥
त्वम् समर्थ तरः पित्रा युद्धे तारेय वै ध्रुवम् । दृढम् धारयितुम् शक्तः कपि राज्यम् यथा पिता ॥

tvam samartha taraḥ pitrā yuddhe tāreya vai dhruvam ।
dṛḍham dhārayitum śaktaḥ kapi rājyam yathā pitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ९ ॥
नित्यम् अस्थिर चित्ता हि कपयो हरि पुंगव । न आज्ञाप्यम् विषहिष्यन्ति पुत्र दारान् विना त्वया ॥

nityam asthira cittā hi kapayo hari puṁgava ।
na ājñāpyam viṣahiṣyanti putra dārān vinā tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १० ॥
त्वाम् न एते हि अनुयुंजेयुः प्रत्यक्षम् प्रवदामि ते । यथा अयम् जांबवान् नीलः सुहोत्रः च महाकपिः ॥

tvām na ete hi anuyuṁjeyuḥ pratyakṣam pravadāmi te ।
yathā ayam jāṁbavān nīlaḥ suhotraḥ ca mahākapiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · ११ ॥
न हि अहम् ते इमे सर्वे साम दान आदिभिः गुणैः । दण्डेन न त्वया शक्याः सुग्रीवात् अपकर्षितुम् ॥

na hi aham te ime sarve sāma dāna ādibhiḥ guṇaiḥ ।
daṇḍena na tvayā śakyāḥ sugrīvāt apakarṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १२ ॥
विगृह्य आसनम् अपि आहुः दुर्बलेन बलीयसा । आत्म रक्षा करः तस्मात् न विगृह्णीत दुर्बलः ॥

vigṛhya āsanam api āhuḥ durbalena balīyasā ।
ātma rakṣā karaḥ tasmāt na vigṛhṇīta durbalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १३ ॥
याम् च इमाम् मन्यसे धात्रीम् एतत् बिलम् इति श्रुतम् । एतत् लक्ष्मण बाणानाम् ईषत् कार्यम् विदारणे ॥

yām ca imām manyase dhātrīm etat bilam iti śrutam ।
etat lakṣmaṇa bāṇānām īṣat kāryam vidāraṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १४ ॥
स्वल्पम् हि कृतम् इन्द्रेण क्षिपता हि अशनिम् पुरा । लक्ष्मणो निशितैः बाणैः भिन्द्यात् पत्र पुटम् यथा ॥

svalpam hi kṛtam indreṇa kṣipatā hi aśanim purā ।
lakṣmaṇo niśitaiḥ bāṇaiḥ bhindyāt patra puṭam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १५ ॥
लक्ष्मणस्य च नाराचा बहवः सन्ति तत् विधाः । वज्र अशनि सम स्पर्शा गिरीणाम् अपि दारकाः ॥

lakṣmaṇasya ca nārācā bahavaḥ santi tat vidhāḥ ।
vajra aśani sama sparśā girīṇām api dārakāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १६ ॥
अवस्थाने यदा एव त्वम् आसिष्यसि परंतप । तदा एव हरयः सर्वे त्यक्ष्यन्ति कृत निश्चयाः ॥

avasthāne yadā eva tvam āsiṣyasi paraṁtapa ।
tadā eva harayaḥ sarve tyakṣyanti kṛta niścayāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १७ ॥
स्मरंतः पुत्र दाराणाम् नित्य उद्विग्ना बुभुक्षिताः । खेदिता दुःख शय्याभिः त्वाम् करिष्यन्ति पृष्ठतः ॥

smaraṁtaḥ putra dārāṇām nitya udvignā bubhukṣitāḥ ।
kheditā duḥkha śayyābhiḥ tvām kariṣyanti pṛṣṭhataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १८ ॥
स त्वम् हीनः सुहृद्भिः च हित कामैः च बंधुभिः । तृणात् अपि भृश उद्विग्नः स्पंदमानात् भविष्यसि ॥

sa tvam hīnaḥ suhṛdbhiḥ ca hita kāmaiḥ ca baṁdhubhiḥ ।
tṛṇāt api bhṛśa udvignaḥ spaṁdamānāt bhaviṣyasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · १९ ॥
अति उग्र वेगा निशिता घोरा लक्ष्मण सायकाः । अपवृत्तम् जिघांसन्तो महावेगा दुरासदाः ॥

ati ugra vegā niśitā ghorā lakṣmaṇa sāyakāḥ ।
apavṛttam jighāṁsanto mahāvegā durāsadāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · २० ॥
अस्माभिः तु गतम् सार्धम् विनीतवत् उपस्थितम् । आनुपूर्व्यात् तु सुग्रीवो राज्ये त्वाम् स्थापयिष्यति ॥

asmābhiḥ tu gatam sārdham vinītavat upasthitam ।
ānupūrvyāt tu sugrīvo rājye tvām sthāpayiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · २१ ॥
धर्म राजः पितृव्यः ते प्रीति कामो दृढ व्रतः । शुचिः सत्य प्रतिज्ञः च स त्वाम् जातु न नाशयेत् ॥

dharma rājaḥ pitṛvyaḥ te prīti kāmo dṛḍha vrataḥ ।
śuciḥ satya pratijñaḥ ca sa tvām jātu na nāśayet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५४ · २२ ॥
प्रिय कामः च ते मातुः तत् अर्थम् च अस्य जीवितम् । तस्य अपत्यम् च न अस्ति अन्यत् तस्मात् अंगद गम्यताम् ॥

priya kāmaḥ ca te mātuḥ tat artham ca asya jīvitam ।
tasya apatyam ca na asti anyat tasmāt aṁgada gamyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.