वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ५ · ३१ श्लोकाःSarga 5 · 31 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ५ · १ ॥
ऋश्यमूकात् तु हनुमान् गत्वा तम् मलयम् गिरिम् । आचचक्षे तदा वीरौ कपि राजाय राघवौ ॥

ṛśyamūkāt tu hanumān gatvā tam malayam girim ।
ācacakṣe tadā vīrau kapi rājāya rāghavau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २ ॥
अयम् रामो महाप्राज्ञ संप्राप्तो दृढ विक्रमः । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा रामोऽयम् सत्य विक्रमः ॥

ayam rāmo mahāprājña saṁprāpto dṛḍha vikramaḥ ।
lakṣmaṇena saha bhrātrā rāmo'yam satya vikramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ३ ॥
इक्ष्वाकूणाम् कुले जातो रामो दशरथात्मजः । धर्मे निगदितः एव पितुर् निर्देश कारकः ॥

ikṣvākūṇām kule jāto rāmo daśarathātmajaḥ ।
dharme nigaditaḥ ca eva pitur nirdeśa kārakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ४ ॥
राजसूय अश्वमेधैः वह्निः येन अभितर्पितः । दक्षिणाः तथा उत्सृष्टा गावः शत सहस्रशः ॥

rājasūya aśvamedhaiḥ ca vahniḥ yena abhitarpitaḥ ।
dakṣiṇāḥ ca tathā utsṛṣṭā gāvaḥ śata sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ५ ॥
तपसा सत्य वाक्येन वसुधा येन पालिता । स्त्री हेतोः तस्य पुत्रोऽयम् रामः अरणयम् समागतः ॥

tapasā satya vākyena vasudhā yena pālitā ।
strī hetoḥ tasya putro'yam rāmaḥ araṇayam samāgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ६ ॥
तस्य अस्य वसतो अरण्ये नियतस्य महात्मनः । रावणेन हृता भार्या त्वाम् शरणम् आगतः ॥

tasya asya vasato araṇye niyatasya mahātmanaḥ ।
rāvaṇena hṛtā bhāryā sa tvām śaraṇam āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ७ ॥
भवता सख्य कामौ तौ भ्रातरौ राम लक्ष्मणौ । प्रगृह्य अर्चयस्व एतौ पूजनीयतमौ उभौ ॥

bhavatā sakhya kāmau tau bhrātarau rāma lakṣmaṇau ।
pragṛhya ca arcayasva etau pūjanīyatamau ubhau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ८ ॥
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यम् सुग्रीवो वानर अधिपः । दर्शनीयतमो भूत्वा प्रीत्या उवाच राघवम् ॥

śrutvā hanumato vākyam sugrīvo vānara adhipaḥ ।
darśanīyatamo bhūtvā prītyā uvāca rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ९ ॥
भवान् धर्म विनीतः सुतपाः सर्व वत्सलः । आख्याता वायुपुत्रेण तत्त्वतो मे भवद् गुणाः ॥

bhavān dharma vinītaḥ ca sutapāḥ sarva vatsalaḥ ।
ākhyātā vāyuputreṇa tattvato me bhavad guṇāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १० ॥
तन् मम एव एष सत्कारो लाभः एव उत्तमः प्रभो । यत् त्वम् इच्छसि सौहार्दम् वानरेण मया सह ॥

tan mama eva eṣa satkāro lābhaḥ ca eva uttamaḥ prabho ।
yat tvam icchasi sauhārdam vānareṇa mayā saha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ११ ॥
रोचते यदि मे सख्यम् बाहुः एष प्रसारितः । गृह्यताम् पाणिना पाणिः मर्यादा बध्यताम् ध्रुवा ॥

rocate yadi me sakhyam bāhuḥ eṣa prasāritaḥ ।
gṛhyatām pāṇinā pāṇiḥ maryādā badhyatām dhruvā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १२ ॥
एतत् तु वचनम् श्रुत्वा सुग्रीवस्य सुभाषितम् । संप्रहृष्ट मना हस्तम् पीडयामास पाणिना ॥

etat tu vacanam śrutvā sugrīvasya subhāṣitam ।
saṁprahṛṣṭa manā hastam pīḍayāmāsa pāṇinā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १३ ॥
हृष्टः सौहृदम् आलम्ब्य पर्यष्वजत पीडितम् । ततो हनूमान् संत्यज्य भिक्षु रूपम् अरिन्दमः ॥

hṛṣṭaḥ sauhṛdam ālambya paryaṣvajata pīḍitam ।
tato hanūmān saṁtyajya bhikṣu rūpam arindamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १४ ॥
काष्ठयोः स्वेन रूपेण जनयामास पावकम् । दीप्यमानम् ततो वह्निम् पुष्पैः अभ्यर्च्य सत्कृतम् ॥

kāṣṭhayoḥ svena rūpeṇa janayāmāsa pāvakam ।
dīpyamānam tato vahnim puṣpaiḥ abhyarcya satkṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १५ ॥
तयोर् मध्ये तु सुप्रीतो निदधौ सुसमाहितः । ततो अग्निम् दीप्यमानम् तौ चक्रतुः प्रदक्षिणम् ॥

tayor madhye tu suprīto nidadhau susamāhitaḥ ।
tato agnim dīpyamānam tau cakratuḥ ca pradakṣiṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १६ ॥
सुग्रीवो राघवः एव वयस्यत्वम् उपागतौ । ततः सुप्रीत मनसौ तौ उभौ हरि राघवौ ॥

sugrīvo rāghavaḥ ca eva vayasyatvam upāgatau ।
tataḥ suprīta manasau tau ubhau hari rāghavau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १७ ॥
अन्योन्यम् अभिवीक्षन्तौ तृप्तिम् अभिजग्मतुः । त्वम् वयस्योऽसि हृद्यः मे हि एकम् दुःखम् सुखम् नौ ॥

anyonyam abhivīkṣantau na tṛptim abhijagmatuḥ ।
tvam vayasyo'si hṛdyaḥ me hi ekam duḥkham sukham ca nau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १८ ॥
सुग्रीवो राघवम् वाक्यम् इति उवाच प्रहृष्टवत् । ततः सुपर्ण बहुलाम् भंक्त्वा शाखाम् सुपुष्पिताम् ॥

sugrīvo rāghavam vākyam iti uvāca prahṛṣṭavat ।
tataḥ suparṇa bahulām bhaṁktvā śākhām supuṣpitām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · १९ ॥
सालस्य आस्तीर्य सुग्रीवः निषसाद राघवः । लक्ष्मनाय अथ संहृष्टो हनुमान् मारुतात्मजः ॥

sālasya āstīrya sugrīvaḥ niṣasāda sa rāghavaḥ ।
lakṣmanāya atha saṁhṛṣṭo hanumān mārutātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २० ॥
शखाम् चन्दन वृक्षस्य ददौ परम पुष्पिताम् । ततः प्रहृष्टः सुग्रीवः श्लक्ष्णम् मधुरया गिरा ॥

śakhām candana vṛkṣasya dadau parama puṣpitām ।
tataḥ prahṛṣṭaḥ sugrīvaḥ ślakṣṇam madhurayā girā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २१ ॥
प्रति उवाच तदा रामम् हर्ष व्याकुल लोचनः । अहम् विनिकृतो राम चरमि इह भय आर्दितः ॥

prati uvāca tadā rāmam harṣa vyākula locanaḥ ।
aham vinikṛto rāma carami iha bhaya ārditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २२ ॥
हृत भार्यो वने त्रस्तो दुर्गम् एतत् उपाश्रितः । सोऽहम् त्रस्तो वने भीतो वसामि उद् भ्रान्त चेतनः ॥

hṛta bhāryo vane trasto durgam etat upāśritaḥ ।
so'ham trasto vane bhīto vasāmi ud bhrānta cetanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २३ ॥
वालिना निकृतो भ्रात्रा कृत वैरः राघव । वालिनो मे महाभाग भय आर्तस्य अभयम् कुरु ॥

vālinā nikṛto bhrātrā kṛta vairaḥ ca rāghava ।
vālino me mahābhāga bhaya ārtasya abhayam kuru ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २४ ॥
कर्तुम् अर्हसि काकुत्स्थः भयम् मे भवेद् यथा । एवम् उक्तः तु तेजस्वी धर्मज्ञो धर्म वत्सलः ॥

kartum arhasi kākutsthaḥ bhayam me na bhaved yathā ।
evam uktaḥ tu tejasvī dharmajño dharma vatsalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २५ ॥
प्रति अभाषत काकुत्स्थः सुग्रीवम् प्रहसन् इव । उपकार फलम् मित्रम् विदितम् मे महाकपे ॥

prati abhāṣata kākutsthaḥ sugrīvam prahasan iva ।
upakāra phalam mitram viditam me mahākape ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २६ ॥
वालिनम् तम् वधिष्यामि तव भार्य अपहारिणम् । अमोघोः सूर्य संकाशाः मम इमे निशिताः शराः ॥

vālinam tam vadhiṣyāmi tava bhārya apahāriṇam ।
amoghoḥ sūrya saṁkāśāḥ mama ime niśitāḥ śarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २७ ॥
तस्मिन् वालिनि दुर्वृत्ते निपतिष्यन्ति वेगिताः । कन्क पत्र प्रतिच्छन्ना महेन्द्र अशनि संनिभाः ॥

tasmin vālini durvṛtte nipatiṣyanti vegitāḥ ।
kanka patra praticchannā mahendra aśani saṁnibhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २८ ॥
तीक्ष्णाग्रा ऋजुपर्वाणः रोषा भुजगा इव । तम् अद्य वालिनम् पश्य तीक्ष्णैः आशी विष उपमैः ॥

tīkṣṇāgrā ṛjuparvāṇaḥ sa roṣā bhujagā iva ।
tam adya vālinam paśya tīkṣṇaiḥ āśī viṣa upamaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · २९ ॥
शरैः विनिहितम् भूमौ प्रकीर्णम् इव पर्वतम् । तु तद् वचनम् श्रुत्वा राघवस्य आत्मनोहितम् । सुग्रीवः परम प्रीतः परमम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥

śaraiḥ vinihitam bhūmau prakīrṇam iva parvatam ।
sa tu tad vacanam śrutvā rāghavasya ātmanohitam ।
sugrīvaḥ parama prītaḥ paramam vākyam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ३० ॥
तव प्रसादेन नृसिंह वीरप्रियाम् राज्यम् समाप्नुयाम् अहम् । तथा कुरु त्वम् नर देव वैरिणम्यथा हिंस्यत् पुनर् मम अग्रजम् ॥

tava prasādena nṛsiṁha vīrapriyām ca rājyam ca samāpnuyām aham ।
tathā kuru tvam nara deva vairiṇamyathā na hiṁsyat sa punar mama agrajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ५ · ३१ ॥
सीत कपीन्द्र क्षणदा चराणाम्राजीव हेम ज्वलनोपमानानि । सुग्रीव राम प्रणय पसङ्गेवामानि नेत्राणि समम् स्फुरन्ति ॥

sīta kapīndra kṣaṇadā carāṇāmrājīva hema jvalanopamānāni ।
sugrīva rāma praṇaya pasaṅgevāmāni netrāṇi samam sphuranti ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.