वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ४ · ३५ श्लोकाःSarga 4 · 35 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ४ · १ ॥
ततः प्रहृष्टो हनुमान् कृत्यवान् इति तत् वचः । श्रुत्वा मधुर भावम् सुग्रीवम् मनसा गतः ॥

tataḥ prahṛṣṭo hanumān kṛtyavān iti tat vacaḥ ।
śrutvā madhura bhāvam ca sugrīvam manasā gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २ ॥
भाव्यो राज्यागमः तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः । यत् अयम् कृत्यवान् प्राप्तः कृत्यम् एतत् उपागतम् ॥

bhāvyo rājyāgamaḥ tasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
yat ayam kṛtyavān prāptaḥ kṛtyam ca etat upāgatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३ ॥
ततः परम संहृष्टः हनुमान् प्लवगोत्तमः । प्रति उवाच ततो वाक्यम् रामम् वाक्य विशारदः ॥

tataḥ parama saṁhṛṣṭaḥ hanumān plavagottamaḥ ।
prati uvāca tato vākyam rāmam vākya viśāradaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ४ ॥
किम् अर्थम् त्वम् वनम् घोरम् पम्पा कानन मण्डितम् । आगतः सानुजो दुर्गम् नाना व्याल मृग आयुतम् ॥

kim artham tvam vanam ghoram pampā kānana maṇḍitam ।
āgataḥ sānujo durgam nānā vyāla mṛga āyutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ५ ॥
तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा लक्ष्मणो राम चोदितः । आचचक्षे महात्मानम् रामम् दशरथात्मजम् ॥

tasya tad vacanam śrutvā lakṣmaṇo rāma coditaḥ ।
ācacakṣe mahātmānam rāmam daśarathātmajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ६ ॥
राजा दशरथो नाम द्युतिमान् धर्म वत्सलः । चातुर् वर्ण्यम् स्व धर्मेण नित्यम् एव अभिपालयन् ॥

rājā daśaratho nāma dyutimān dharma vatsalaḥ ।
cātur varṇyam sva dharmeṇa nityam eva abhipālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ७ ॥
द्वेष्टा विद्यते तस्य तु द्वेष्टि कंचन । तु सर्वेषु भूतेषु पितामह इव अपरः ॥

na dveṣṭā vidyate tasya sa tu dveṣṭi na kaṁcana ।
sa tu sarveṣu bhūteṣu pitāmaha iva aparaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ८ ॥
अग्निष्टोमादिभिः यज्ञैः इष्टवान् आप्त दक्षिणैः । तस्य अयम् पूर्वजः पुत्रो रामो नाम जनैः श्रुतः ॥

agniṣṭomādibhiḥ yajñaiḥ iṣṭavān āpta dakṣiṇaiḥ ।
tasya ayam pūrvajaḥ putro rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ९ ॥
शरण्यः सर्व भूतानाम् पितुः निर्देश पारगः । ज्येष्टो दशरथस्य अयम् पुत्राणाम् गुणवत्तरः ॥

śaraṇyaḥ sarva bhūtānām pituḥ nirdeśa pāragaḥ ।
jyeṣṭo daśarathasya ayam putrāṇām guṇavattaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १० ॥
राज लक्षण संयुक्तः संयुक्तो राज्य सम्पदा । राजात् भ्रष्टो मया वस्तुम् वने सार्धम् इह आगतः ॥

rāja lakṣaṇa saṁyuktaḥ saṁyukto rājya sampadā ।
rājāt bhraṣṭo mayā vastum vane sārdham iha āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ११ ॥
भार्यया महाभाग सीतया अनुगतो वशी । दिन क्षये महातेजाः प्रभ एव दिवाकरः ॥

bhāryayā ca mahābhāga sītayā anugato vaśī ।
dina kṣaye mahātejāḥ prabha eva divākaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १२ ॥
अहम् अस्य अवरः भ्राता गुणैः दास्यम् उपागतः । कृतज्ञस्य बहुज्ञस्य लक्ष्मणो नाम नामतः ॥

aham asya avaraḥ bhrātā guṇaiḥ dāsyam upāgataḥ ।
kṛtajñasya bahujñasya lakṣmaṇo nāma nāmataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १३ ॥
सुखार्हस्य महार्हस्य सर्वभूत हितात्मनः । ऐश्वर्येण विहीनस्य वनवासे रतस्य च ॥

sukhārhasya mahārhasya sarvabhūta hitātmanaḥ ।
aiśvaryeṇa vihīnasya vanavāse ratasya ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १४ ॥
रक्षस अपहृता भार्या रहिते काम रूपिणा । तत् ज्ञायते रक्षः पत्नी येन अस्य वा हृता ॥

rakṣasa apahṛtā bhāryā rahite kāma rūpiṇā ।
tat ca na jñāyate rakṣaḥ patnī yena asya vā hṛtā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १५ ॥
दनुः नाम दितेः पुत्रः शापात् राक्षसताम् गतः । आख्यातः तेन सुग्रीवः समर्थो वानराधिपः ॥

danuḥ nāma diteḥ putraḥ śāpāt rākṣasatām gataḥ ।
ākhyātaḥ tena sugrīvaḥ samartho vānarādhipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १६ ॥
ज्ञास्यति महावीर्यः तव भार्या अपहारिणम् । एवम् उक्त्वा दनुः स्वर्गम् भ्राजमानो दिवम् गतः ॥

sa jñāsyati mahāvīryaḥ tava bhāryā apahāriṇam ।
evam uktvā danuḥ svargam bhrājamāno divam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १७ ॥
एतत् ते सर्वम् आख्यातम् याथातथ्येन पृच्छतः । अहम् चैव रामः सुग्रीवम् शरणम् गतौ ॥

etat te sarvam ākhyātam yāthātathyena pṛcchataḥ ।
aham caiva ca rāmaḥ ca sugrīvam śaraṇam gatau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १८ ॥
एष दत्त्वा वित्तानि प्राप्य अनुत्तमम् यशः । लोकनाथः पुरा भूत्वा सुग्रीवम् नाथम् इच्छति ॥

eṣa dattvā ca vittāni prāpya ca anuttamam yaśaḥ ।
lokanāthaḥ purā bhūtvā sugrīvam nātham icchati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · १९ ॥
सीता यस्य स्नुषा आसीत् शरण्यो धर्मवत्सलः । तस्य पुत्रः शरण्यस्य सुग्रीवम् शरणम् गतः ॥

sītā yasya snuṣā ca āsīt śaraṇyo dharmavatsalaḥ ।
tasya putraḥ śaraṇyasya sugrīvam śaraṇam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २० ॥
सर्व लोकस्य धर्मात्मा शरण्यः शरणम् पुरा । गुरुर् मे राघवः सोऽयम् सुग्रीवम् शरणम् गतः ॥

sarva lokasya dharmātmā śaraṇyaḥ śaraṇam purā ।
gurur me rāghavaḥ so'yam sugrīvam śaraṇam gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २१ ॥
यस्य प्रसादे सततम् प्रसीदेयुः इमाः प्रजाः । रामः वानरेन्द्रस्य प्रसादम् अभिकाङ्क्षते ॥

yasya prasāde satatam prasīdeyuḥ imāḥ prajāḥ ।
sa rāmaḥ vānarendrasya prasādam abhikāṅkṣate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २२ ॥
येन सर्व गुणोपेताः पृथिव्याम् सर्व पार्थिवाः । मानिताः सततम् राज्ञा सदा दशरथेन वै ॥

yena sarva guṇopetāḥ pṛthivyām sarva pārthivāḥ ।
mānitāḥ satatam rājñā sadā daśarathena vai ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २३ ॥
तस्य अयम् पूर्वजः पुत्रः त्रिषु लोकेषु विश्रुतः । सुग्रीवम् वानरेन्द्रम् तु रामः शरणम् आगतः ॥

tasya ayam pūrvajaḥ putraḥ triṣu lokeṣu viśrutaḥ ।
sugrīvam vānarendram tu rāmaḥ śaraṇam āgataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २४ ॥
शोक अभिभूते रामे तु शोक आर्ते शरणम् गते । कर्तुम् अर्हति सुग्रीवः प्रसादम् सह यूथपैः ॥

śoka abhibhūte rāme tu śoka ārte śaraṇam gate ।
kartum arhati sugrīvaḥ prasādam saha yūthapaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २५ ॥
एवम् ब्रुवाणम् सौमित्रिम् करुणम् अश्रु पातनम् । हनुमान् प्रति उवाच इदम् वाक्यम् वाक्य विशारदः ॥

evam bruvāṇam saumitrim karuṇam sa aśru pātanam ।
hanumān prati uvāca idam vākyam vākya viśāradaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २६ ॥
ईदृशा बुद्धि संपन्ना जितक्रोधा जितेइन्द्रियाः । द्रष्टव्या वानरेइन्द्रेण दिष्ट्या दर्शनम् आगताः ॥

īdṛśā buddhi saṁpannā jitakrodhā jiteindriyāḥ ।
draṣṭavyā vānareindreṇa diṣṭyā darśanam āgatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २७ ॥
हि राज्यात् विभ्रष्टः कृत वैरः वालिना । हृत दारो वने त्रस्तः भ्रात्रा विनिकृतः भृशम् ॥

sa hi rājyāt ca vibhraṣṭaḥ kṛta vairaḥ ca vālinā ।
hṛta dāro vane trastaḥ bhrātrā vinikṛtaḥ bhṛśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २८ ॥
करिष्यति साहाय्यम् युवयोः भास्करात्मजः । सुग्रीवः सह अस्माभिः सीतायाः परिमार्गणे ॥

kariṣyati sa sāhāyyam yuvayoḥ bhāskarātmajaḥ ।
sugrīvaḥ saha ca asmābhiḥ sītāyāḥ parimārgaṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · २९ ॥
इति एवम् उक्त्वा हनुमान् श्लक्ष्णम् मधुरया गिरा । बभाषे साधु गच्छामः सुग्रीवम् इति राघवम् ॥

iti evam uktvā hanumān ślakṣṇam madhurayā girā ।
babhāṣe sādhu gacchāmaḥ sugrīvam iti rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३० ॥
एवम् ब्रुवन्तम् धर्मात्मा हनूमन्तम् लक्ष्मणः । प्रतिपूज्य यथा न्यायम् इदम् प्रोवाच राघवम् ॥

evam bruvantam dharmātmā hanūmantam sa lakṣmaṇaḥ ।
pratipūjya yathā nyāyam idam provāca rāghavam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३१ ॥
कपिः कथयते हृष्टो यथा अयम् मारुतात्मजः । कृत्यवान् सोऽपि संप्राप्तः कृत कृत्योऽसि राघव ॥

kapiḥ kathayate hṛṣṭo yathā ayam mārutātmajaḥ ।
kṛtyavān so'pi saṁprāptaḥ kṛta kṛtyo'si rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३२ ॥
प्रसन्न मुख वर्णः व्यक्तम् हृष्टः भाषते । अनृतम् वक्ष्यते वीरो हनूमान् मारुतात्मजः ॥

prasanna mukha varṇaḥ ca vyaktam hṛṣṭaḥ ca bhāṣate ।
na anṛtam vakṣyate vīro hanūmān mārutātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३३ ॥
ततः सुमहाप्राज्ञः हनुमान् मारुतात्मजः । जगाम आदाय तौ वीरौ हरि राजाय राघवौ ॥

tataḥ sa sumahāprājñaḥ hanumān mārutātmajaḥ ।
jagāma ādāya tau vīrau hari rājāya rāghavau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३४ ॥
भिक्षु रूपम् परित्यज्य वानरम् रूपम् आस्थितः । पृष्टम् आरोप्य तौ वीरौ जगाम कपिकुङ्जरः ॥

bhikṣu rūpam parityajya vānaram rūpam āsthitaḥ ।
pṛṣṭam āropya tau vīrau jagāma kapikuṅjaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४ · ३५ ॥
तु विपुल यशाः कपि प्रवीरः पवनसुतः कृत कृत्यवत् प्रहृष्टः । गिरि वरम् उरुविक्रमः प्रयातः शुभमतिः सह राम लक्ष्मणाभ्याम् ॥

sa tu vipula yaśāḥ kapi pravīraḥ pavanasutaḥ kṛta kṛtyavat prahṛṣṭaḥ ।
giri varam uruvikramaḥ prayātaḥ sa śubhamatiḥ saha rāma lakṣmaṇābhyām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.