वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ४९ · २२ श्लोकाःSarga 49 · 22 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ४९ · १ ॥
अथ अंगदः तदा सर्वान् वानरान् इदम् अब्रवीत् । परिश्रान्तो महा प्राज्ञः समाश्वास्य शनैर् वचः ॥

atha aṁgadaḥ tadā sarvān vānarān idam abravīt ।
pariśrānto mahā prājñaḥ samāśvāsya śanair vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · २ ॥
वनानि गिरयो नद्यो दुर्गाणि गहनानि च । दरी गिरि गुहाः चैव विचिता नः समंततः ॥

vanāni girayo nadyo durgāṇi gahanāni ca ।
darī giri guhāḥ caiva vicitā naḥ samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ३ ॥
तत्र तत्र सह अस्माभिः जानकी दृश्यते । तथा रक्षः अपहर्ता सीतायाः चैव दुष्कृती ॥

tatra tatra saha asmābhiḥ jānakī na ca dṛśyate ।
tathā rakṣaḥ apahartā ca sītāyāḥ caiva duṣkṛtī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ४ ॥
कालः नः महान् यातः सुग्रीवः उग्र शासनः । तस्मात् भवन्तः सहिता विचिन्वन्तु समंततः ॥

kālaḥ ca naḥ mahān yātaḥ sugrīvaḥ ca ugra śāsanaḥ ।
tasmāt bhavantaḥ sahitā vicinvantu samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ५ ॥
विहाय तन्द्रीम् शोकम् निद्राम् चैव समुत्थिताम् । विचिनुध्वम् तथा सीताम् पश्यामो जनक आत्मजाम् ॥

vihāya tandrīm śokam ca nidrām caiva samutthitām ।
vicinudhvam tathā sītām paśyāmo janaka ātmajām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ६ ॥
अनिर्वेदम् दाक्ष्यम् मनसः अपराजयम् । कार्य सिद्धि कराणि आहुः तस्मात् एतत् ब्रवीमि अहम् ॥

anirvedam ca dākṣyam ca manasaḥ ca aparājayam ।
kārya siddhi karāṇi āhuḥ tasmāt etat bravīmi aham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ७ ॥
अद्य अपि इदम् वनम् दुर्गम् विचिन्वन्तु वन ओकसः । खेदम् त्यक्त्वा पुनः सर्वम् वनम् एतत् विचिन्वताम् ॥

adya api idam vanam durgam vicinvantu vana okasaḥ ।
khedam tyaktvā punaḥ sarvam vanam etat vicinvatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ८ ॥
अवश्यम् कुर्वताम् दृश्यते कर्मणः फलम् । परम् निर्वेदम् आगम्य हि नः मीलनम् क्षमम् ॥

avaśyam kurvatām dṛśyate karmaṇaḥ phalam ।
param nirvedam āgamya na hi naḥ mīlanam kṣamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ९ ॥
सुग्रीवः क्रोधनो राजा तीक्ष्ण दण्डः वानराः । भेतव्यम् तस्य सततम् रामस्य महात्मनः ॥

sugrīvaḥ krodhano rājā tīkṣṇa daṇḍaḥ ca vānarāḥ ।
bhetavyam tasya satatam rāmasya ca mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १० ॥
हितार्थम् एतत् उक्तम् वः क्रियताम् यदि रोचते । उच्यताम् हि क्षमम् यत् तत् सर्वेषाम् एव वानराः ॥

hitārtham etat uktam vaḥ kriyatām yadi rocate ।
ucyatām hi kṣamam yat tat sarveṣām eva vānarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · ११ ॥
अंगदस्य वचः श्रुत्वा वचनम् गंधमादनः । उवाच व्यक्तया वाचा पिपासा श्रम खिन्नया ॥

aṁgadasya vacaḥ śrutvā vacanam gaṁdhamādanaḥ ।
uvāca vyaktayā vācā pipāsā śrama khinnayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १२ ॥
सदृशम् खलु वः वाक्यम् अंगदो यत् उवाच ह । हितम् एव अनुकूलम् क्रियताम् अस्य भाषितम् ॥

sadṛśam khalu vaḥ vākyam aṁgado yat uvāca ha ।
hitam ca eva anukūlam ca kriyatām asya bhāṣitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १३ ॥
पुनः मार्गामहे शैलान् कन्दराम् शिलान् तथा । काननानि शून्यानि गिरि प्रस्रवणानि च ॥

punaḥ mārgāmahe śailān kandarām ca śilān tathā ।
kānanāni ca śūnyāni giri prasravaṇāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १४ ॥
यथा उद्दिष्ठानि सर्वाणि सुग्रीवेण महात्मना । विचिन्वन्तु वनम् सर्वे गिरि दुर्गाणि संगताः ॥

yathā uddiṣṭhāni sarvāṇi sugrīveṇa mahātmanā ।
vicinvantu vanam sarve giri durgāṇi saṁgatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १५ ॥
ततः समुत्थाय पुनः वानराः ते महाबलाः । विन्ध्य कानन संकीर्णाम् विचेरुर् दक्षिणाम् दिशम् ॥

tataḥ samutthāya punaḥ vānarāḥ te mahābalāḥ ।
vindhya kānana saṁkīrṇām vicerur dakṣiṇām diśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १६ ॥
ते शारद अभ्र प्रतिमम् श्रीमत् रजत पर्वतम् । शृंगवन्तम् दरीवंतम् अधिरुह्य वानराः ॥

te śārada abhra pratimam śrīmat rajata parvatam ।
śṛṁgavantam darīvaṁtam adhiruhya ca vānarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १७ ॥
तत्र लोध्र वनम् रम्यम् सप्त पर्ण वनानि च । विचिन्वन्तो हरि वराः सीता दर्शन कान्क्षिणः ॥

tatra lodhra vanam ramyam sapta parṇa vanāni ca ।
vicinvanto hari varāḥ sītā darśana kānkṣiṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १८ ॥
तस्य अग्रम् अधिरूढाः ते श्रान्ता विपुल विक्रमाः । पश्यन्ति स्म वैदेहीम् रामस्य महिषीम् प्रियाम् ॥

tasya agram adhirūḍhāḥ te śrāntā vipula vikramāḥ ।
na paśyanti sma vaidehīm rāmasya mahiṣīm priyām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · १९ ॥
ते तु दृष्टि गतम् दृष्ट्वा तम् शैलम् बहु कंदरम् । अध्यारोहन्त हरयो वीक्षमाणाः समंततः ॥

te tu dṛṣṭi gatam dṛṣṭvā tam śailam bahu kaṁdaram ।
adhyārohanta harayo vīkṣamāṇāḥ samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · २० ॥
अवरुह्य ततो भूमिम् श्रान्ता विगत चेतसः । स्थित्वा मुहूर्तम् तत्र अथ वृक्ष मूलम् उपाश्रिताः ॥

avaruhya tato bhūmim śrāntā vigata cetasaḥ ।
sthitvā muhūrtam tatra atha vṛkṣa mūlam upāśritāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · २१ ॥
ते मुहूर्तम् समाश्वस्ताः किंचित् भग्न परिश्रमाः । पुनर् एव उद्यताः कृत्स्नाम् मार्गितुम् दक्षिणाम् दिशम् ॥

te muhūrtam samāśvastāḥ kiṁcit bhagna pariśramāḥ ।
punar eva udyatāḥ kṛtsnām mārgitum dakṣiṇām diśam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४९ · २२ ॥
हनुमत् प्रमुखाः ते तु प्रस्थिताः प्लवग ऋषभाः । विंध्यम् एव आदितः कृत्वा विचेरुः ते समंततः ॥

hanumat pramukhāḥ te tu prasthitāḥ plavaga ṛṣabhāḥ ।
viṁdhyam eva āditaḥ kṛtvā viceruḥ te samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.