वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ४३ · ६२ श्लोकाःSarga 43 · 62 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ४३ · १ ॥
ततः संदिश्य सुग्रीवः श्वशुरम् पश्चिमाम् दिशम् । वीरम् शतबलिम् नाम वानरम् वानररेश्वर ॥

tataḥ saṁdiśya sugrīvaḥ śvaśuram paścimām diśam ।
vīram śatabalim nāma vānaram vānarareśvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २ ॥
उवाच राजा सर्वज्ञः सर्व वानर सत्तम । वाक्यम् आत्म हितम् चैव रामस्य हितम् तदा ॥

uvāca rājā sarvajñaḥ sarva vānara sattama ।
vākyam ātma hitam caiva rāmasya ca hitam tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३ ॥
वृतः शत सहस्रेण त्वत् विधानाम् वन ओकसाम् । वैवस्वत सुतैः सार्धम् प्रविष्ठ सर्व मंत्रिभिः ॥

vṛtaḥ śata sahasreṇa tvat vidhānām vana okasām ।
vaivasvata sutaiḥ sārdham praviṣṭha sarva maṁtribhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४ ॥
दिशम् हि उदीचीम् विक्रान्त हिम शैल अवतंसिकाम् । सर्वतः परिमार्गध्वम् राम पत्नीम् यशस्विनीम् ॥

diśam hi udīcīm vikrānta hima śaila avataṁsikām ।
sarvataḥ parimārgadhvam rāma patnīm yaśasvinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५ ॥
अस्मिन् कार्ये विनिवृत्ते कृते दाशरथेः प्रिये । ऋणान् मुक्ता भविष्यामः कृत अर्था अर्थविदाम् वराः ॥

asmin kārye vinivṛtte kṛte dāśaratheḥ priye ।
ṛṇān muktā bhaviṣyāmaḥ kṛta arthā arthavidām varāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ६ ॥
कृतम् हि प्रियम् अस्माकम् राघवेण महात्मना । तस्य चेत् प्रतिकारो अस्ति सफलम् जीवितम् भवेत् ॥

kṛtam hi priyam asmākam rāghaveṇa mahātmanā ।
tasya cet pratikāro asti saphalam jīvitam bhavet ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ७ ॥
अर्थिनः कार्य निर्वृत्तिम् अकर्तुम् अपि यः चरेत् । तस्य स्यात् सफलम् जन्म किम् पुनः पूर्व कारिणः ॥

arthinaḥ kārya nirvṛttim akartum api yaḥ caret ।
tasya syāt saphalam janma kim punaḥ pūrva kāriṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ८ ॥
एताम् बुद्धिम् समास्थाय दृश्यते जानकी यथा । तथा भवद्भिः कर्तव्यम् अस्मत् प्रिय हित एषिभिः ॥

etām buddhim samāsthāya dṛśyate jānakī yathā ।
tathā bhavadbhiḥ kartavyam asmat priya hita eṣibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ९ ॥
अयम् हि सर्व भूतानाम् मान्यः तु नर सत्तमः । अस्मासु गतः प्रीतिम् रामः पर पुरम् जयः ॥

ayam hi sarva bhūtānām mānyaḥ tu nara sattamaḥ ।
asmāsu ca gataḥ prītim rāmaḥ para puram jayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १० ॥
इमानि बहु दुर्गाणि नद्यः शैल अंतराणि च । भवन्तः परिमार्गन्तु बुद्धि विक्रम संपदा ॥

imāni bahu durgāṇi nadyaḥ śaila aṁtarāṇi ca ।
bhavantaḥ parimārgantu buddhi vikrama saṁpadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ११ ॥
तत्र म्लेच्छान् पुलिन्दान् शूरसेनान् तथैव च । प्रस्थालान् भरतान् चैव कुरूम् सह मद्रकैः ॥

tatra mlecchān pulindān ca śūrasenān tathaiva ca ।
prasthālān bharatān caiva kurūm ca saha madrakaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १२ ॥
कांबोज यवनान् चैव शकान् पत्तनानि च । अन्वीक्ष्य दरदान् चैव हिमवन्तम् विचिन्वथ ॥

kāṁboja yavanān caiva śakān pattanāni ca ।
anvīkṣya daradān caiva himavantam vicinvatha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १३ ॥
लोध्र पद्मक खण्डेषु देवदारु वनेषु च । रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्या ततः ततः ॥

lodhra padmaka khaṇḍeṣu devadāru vaneṣu ca ।
rāvaṇaḥ saha vaidehyā mārgitavyā tataḥ tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १४ ॥
ततः सोम आश्रमम् गत्वा देव गन्धर्व सेवितम् । कालम् नाम महासानुम् पर्वतम् तम् गमिष्यथ ॥

tataḥ soma āśramam gatvā deva gandharva sevitam ।
kālam nāma mahāsānum parvatam tam gamiṣyatha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १५ ॥
महत्सु तस्य शैलेषु पर्वतेषु गुहासु च । विचिन्वत महाभागाम् राम पत्नीम् अनिन्दिताम् ॥

mahatsu tasya śaileṣu parvateṣu guhāsu ca ।
vicinvata mahābhāgām rāma patnīm aninditām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १६ ॥
तम् अतिक्रम्य शैलेन्द्रम् हेम गर्भम् महागिरिम् । ततः सुदर्शनम् नाम पर्वतम् गन्तुम् अर्हथ ॥

tam atikramya śailendram hema garbham mahāgirim ।
tataḥ sudarśanam nāma parvatam gantum arhatha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १७ ॥
ततो देवसखो नाम पर्वतः पतग आलय । नाना पक्षि समाकीर्णो विविध द्रुम भूषितः ॥

tato devasakho nāma parvataḥ pataga ālaya ।
nānā pakṣi samākīrṇo vividha druma bhūṣitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १८ ॥
तस्य कानन खण्डेषु निर्झरेषु गुहासु च । रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यः ततः ततः ॥

tasya kānana khaṇḍeṣu nirjhareṣu guhāsu ca ।
rāvaṇaḥ saha vaidehyā mārgitavyaḥ tataḥ tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · १९ ॥
तम् अतिक्रम्य आकाशम् सर्वतः शत योजनम् । अपर्वत नदी वृक्षम् सर्व सत्त्व विवर्जितम् ॥

tam atikramya ca ākāśam sarvataḥ śata yojanam ।
aparvata nadī vṛkṣam sarva sattva vivarjitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २० ॥
तत् तु शीघ्रम् अतिक्रम्य कांतारम् रोम हर्षणम् । कैलासम् पाण्डुरम् प्राप्य हृष्टा यूयम् भविष्यथ ॥

tat tu śīghram atikramya kāṁtāram roma harṣaṇam ।
kailāsam pāṇḍuram prāpya hṛṣṭā yūyam bhaviṣyatha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २१ ॥
तत्र पाण्डुर मेघाभम् जाम्बूनद परिष्कृतम् । कुबेर भवनम् रम्यम् निर्मितम् विश्वकर्मणा ॥

tatra pāṇḍura meghābham jāmbūnada pariṣkṛtam ।
kubera bhavanam ramyam nirmitam viśvakarmaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २२ ॥
विशाला नलिनी यत्र प्रभूत कमलोत्पला । हंस कारण्डव आकीर्णा अप्सरो गण सेविता ॥

viśālā nalinī yatra prabhūta kamalotpalā ।
haṁsa kāraṇḍava ākīrṇā apsaro gaṇa sevitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २३ ॥
तत्र वैश्रवणो राजा सर्व भूत नमस्कृतः । धनदो रमते श्रीमान् गुह्यकैः सह यक्ष राट् ॥

tatra vaiśravaṇo rājā sarva bhūta namaskṛtaḥ ।
dhanado ramate śrīmān guhyakaiḥ saha yakṣa rāṭ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २४ ॥
तस्य चन्द्र निकशेषु पर्वतेषु गुहासु च । रावणः सह वैदेह्या मार्गितव्यः ततः ततः ॥

tasya candra nikaśeṣu parvateṣu guhāsu ca ।
rāvaṇaḥ saha vaidehyā mārgitavyaḥ tataḥ tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २५ ॥
क्रौन्चम् तु गिरिम् आसाद्य बिलम् तस्य सुदुर्गमम् । अप्रमत्तैः प्रवेष्टव्यम् दुष्प्रवेशम् हि तत् स्मृतम् ॥

krauncam tu girim āsādya bilam tasya sudurgamam ।
apramattaiḥ praveṣṭavyam duṣpraveśam hi tat smṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २६ ॥
वसन्ति हि महात्मानः तत्र सूर्य सम प्रभाः । देवैः अभ्यर्थिताः सम्यक् देव रूपा महर्षयः ॥

vasanti hi mahātmānaḥ tatra sūrya sama prabhāḥ ।
devaiḥ abhyarthitāḥ samyak deva rūpā maharṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २७ ॥
क्रौन्चस्य तु गुहाः अन्याः सानूनि शिखराणि च । निर्दराः नितंबाः विचेतव्याः ततः ततः ॥

krauncasya tu guhāḥ ca anyāḥ sānūni śikharāṇi ca ।
nirdarāḥ ca nitaṁbāḥ ca vicetavyāḥ tataḥ tataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २८ ॥
अवृक्षम् काम शैलम् मानसम् विहग आलयम् । गतिः तत्र भूतानाम् देवानाम् रक्षसाम् ॥

avṛkṣam kāma śailam ca mānasam vihaga ālayam ।
na gatiḥ tatra bhūtānām devānām na ca rakṣasām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · २९ ॥
सर्वैः विचेतव्यः सानु प्रस्थ भूधरः । क्रौन्चम् गिरिम् अतिक्रम्य मैनाको नाम पर्वतः ॥

sa ca sarvaiḥ vicetavyaḥ sa sānu prastha bhūdharaḥ ।
krauncam girim atikramya maināko nāma parvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३० ॥
मयस्य भवनम् तत्र दानवस्य स्वयम् कृतम् । मैनाकः तु विचेतव्यः सानु प्रस्थ कंदरः ॥

mayasya bhavanam tatra dānavasya svayam kṛtam ।
mainākaḥ tu vicetavyaḥ sa sānu prastha kaṁdaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३१ ॥
स्त्रीणाम् अश्व मुखीनाम् निकेताः तत्र तत्र तु । तम् देशम् समतिक्रम्य आश्रमम् सिद्ध सेवितम् ॥

strīṇām aśva mukhīnām ca niketāḥ tatra tatra tu ।
tam deśam samatikramya āśramam siddha sevitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३२ ॥
सिद्धा वैखानसाः तत्र वालखिल्याः तापसाः । वन्दितव्याः ततः सिद्धाः तापसा वीत कल्मषाः ॥

siddhā vaikhānasāḥ tatra vālakhilyāḥ ca tāpasāḥ ।
vanditavyāḥ tataḥ siddhāḥ tāpasā vīta kalmaṣāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३३ ॥
प्रष्टव्याः अपि सीतायाः प्रवृत्तिम् विनय अन्वितैः । हेम पुष्कर संछन्नम् तत्र वैखानसम् सरः ॥

praṣṭavyāḥ ca api sītāyāḥ pravṛttim vinaya anvitaiḥ ।
hema puṣkara saṁchannam tatra vaikhānasam saraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३४ ॥
तरुण आदित्य संकाशैः हंसैः विचरितम् शुभैः । औपवाह्यः कुबेरस्य सर्वभौम इति स्मृतः ॥

taruṇa āditya saṁkāśaiḥ haṁsaiḥ vicaritam śubhaiḥ ।
aupavāhyaḥ kuberasya sarvabhauma iti smṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३५ ॥
गजः पर्येति तम् देशम् सदा सह करेणुभिः । तत् सारः समतिक्रम्य नष्ट चन्द्र दिवाकरम् । अनक्षत्र गणम् व्योम निष्पयोदम् अनाअदितम् ॥

gajaḥ paryeti tam deśam sadā saha kareṇubhiḥ ।
tat sāraḥ samatikramya naṣṭa candra divākaram ।
anakṣatra gaṇam vyoma niṣpayodam anāaditam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३६ ॥
गभस्तिभिः इव अर्कस्य तु देशः प्रकाशते । विश्राम्यद्भिः तपः सिद्धैः देव कल्पैः स्वयंप्रभैः ॥

gabhastibhiḥ iva arkasya sa tu deśaḥ prakāśate ।
viśrāmyadbhiḥ tapaḥ siddhaiḥ deva kalpaiḥ svayaṁprabhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३७ ॥
तम् तु देशम् अतिक्रम्य शैलोदा नाम निम्नगा । उभयोः तीरयोः तस्याः कीचका नाम वेणवः ॥

tam tu deśam atikramya śailodā nāma nimnagā ।
ubhayoḥ tīrayoḥ tasyāḥ kīcakā nāma veṇavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३८ ॥
ते नयंति परम् तीरम् सिद्धान् प्रत्यानयन्ति च । उत्तराः कुरवः तत्र कृत पुण्य प्रतिश्रियाः ॥

te nayaṁti param tīram siddhān pratyānayanti ca ।
uttarāḥ kuravaḥ tatra kṛta puṇya pratiśriyāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ३९ ॥
ततः कांचन पद्माभिः पद्मिनीभिः कृतोदकाः । नील वैदूर्य पत्राढ्या नद्यः तत्र सहस्रशः ॥

tataḥ kāṁcana padmābhiḥ padminībhiḥ kṛtodakāḥ ।
nīla vaidūrya patrāḍhyā nadyaḥ tatra sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४० ॥
रक्तोत्पल वनैः अत्र मण्डिताः हिरण्मयैः । तरुण आदित्य संकाशा भान्ति तत्र जलाशयाः ॥

raktotpala vanaiḥ ca atra maṇḍitāḥ ca hiraṇmayaiḥ ।
taruṇa āditya saṁkāśā bhānti tatra jalāśayāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४१ ॥
महाअर्ह मणि पत्रैः कांचन प्रभ केसरैः । नीलोत्पल वनैः चित्रैः देशः सर्वतो वृतः ॥

mahāarha maṇi patraiḥ ca kāṁcana prabha kesaraiḥ ।
nīlotpala vanaiḥ citraiḥ sa deśaḥ sarvato vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४२ ॥
निस्तुलाभिः मुक्ताभिः मणिभिः महाधनैः । उद्भूत पुलिनाः तत्र जातरूपैः निम्नगाः ॥

nistulābhiḥ ca muktābhiḥ maṇibhiḥ ca mahādhanaiḥ ।
udbhūta pulināḥ tatra jātarūpaiḥ ca nimnagāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४३ ॥
सर्व रत्नमयैः चित्रैः अवगाढा नगोत्तमैः । जातरूपमयैः अपि हुताशन सम प्रभैः ॥

sarva ratnamayaiḥ citraiḥ avagāḍhā nagottamaiḥ ।
jātarūpamayaiḥ ca api hutāśana sama prabhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४४ ॥
नित्य पुष्प फलाः तत्र नगाः पत्ररथ आकुलाः । दिव्य गन्ध रस स्पर्शाः सर्व कामान् स्रवन्ति च ॥

nitya puṣpa phalāḥ tatra nagāḥ patraratha ākulāḥ ।
divya gandha rasa sparśāḥ sarva kāmān sravanti ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४५ ॥
नाना आकाराणि वासांसि फलन्ति अन्ये नगोत्तमाः । मुक्ता वैदूर्य चित्राणि भूषणानि तथैव च । स्त्रीणाम् यानि अनुरूपाणि पुरुषाणाम् तथैव च ॥

nānā ākārāṇi vāsāṁsi phalanti anye nagottamāḥ ।
muktā vaidūrya citrāṇi bhūṣaṇāni tathaiva ca ।
strīṇām yāni anurūpāṇi puruṣāṇām tathaiva ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४६ ॥
सर्व ऋतु सुख सेव्यानि फलन्ति अन्ये नगोत्तमाः । महा अर्हाणि मणि चित्राणि फलन्ति अन्ये नगोत्तमाः ॥

sarva ṛtu sukha sevyāni phalanti anye nagottamāḥ ।
mahā arhāṇi maṇi citrāṇi phalanti anye nagottamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४७ ॥
शयनानि प्रसूयन्ते चित्र आस्तारणवन्ति च । मनः कान्तानि माल्यानि फलन्ति अत्र अपरे द्रुमाः ॥

śayanāni prasūyante citra āstāraṇavanti ca ।
manaḥ kāntāni mālyāni phalanti atra apare drumāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४८ ॥
पानानि महा अर्हाणि भक्ष्याणि विविधानि च । स्त्रियः गुण संपन्ना रूप यौवन लक्षिताः ॥

pānāni ca mahā arhāṇi bhakṣyāṇi vividhāni ca ।
striyaḥ ca guṇa saṁpannā rūpa yauvana lakṣitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ४९ ॥
गन्धर्वाः किंनरा सिद्धा नागा विद्याधराः तथा । रमन्ते सहिताः तत्र नारीभिः भास्वर प्रभाः ॥

gandharvāḥ kiṁnarā siddhā nāgā vidyādharāḥ tathā ।
ramante sahitāḥ tatra nārībhiḥ bhāsvara prabhāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५० ॥
सर्वे सुकृत कर्माणः सर्वे रति परायणाः । सर्वे काम अर्थ सहिता वसंति सह योषितः ॥

sarve sukṛta karmāṇaḥ sarve rati parāyaṇāḥ ।
sarve kāma artha sahitā vasaṁti saha yoṣitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५१ ॥
गीत वादित्र निर्घोषः उत्कृष्ट हसित स्वनः । श्रूयते सततम् तत्र सर्व भूत मनोरमः ॥

gīta vāditra nirghoṣaḥ sa utkṛṣṭa hasita svanaḥ ।
śrūyate satatam tatra sarva bhūta manoramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५२ ॥
तत्र अमुदितः कश्चिन् अत्र कश्चित् असत् प्रियः । अहनि अहनि वर्धन्ते गुणाः तत्र मनोरमाः ॥

tatra na amuditaḥ kaścin na atra kaścit asat priyaḥ ।
ahani ahani vardhante guṇāḥ tatra manoramāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५३ ॥
तम् अतिक्रम्य शैलेन्द्रम् उत्तरः पय्साम् निधिः । तत्र सोम गिरिर् नाम मध्ये हेममयो महान् ॥

tam atikramya śailendram uttaraḥ paysām nidhiḥ ।
tatra soma girir nāma madhye hemamayo mahān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५४ ॥
इन्द्र लोक गता ये ब्रह्म लोक गताः ये । देवाः तम् समवेक्षन्ते गिरि राजम् दिवम् गताः ॥

indra loka gatā ye ca brahma loka gatāḥ ca ye ।
devāḥ tam samavekṣante giri rājam divam gatāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५५ ॥
तु देशो विसूर्यो अपि तस्य भासा प्रकाशते । सूर्य लक्ष्म्या अभिविज्ञेयः तपता इव विवस्वता ॥

sa tu deśo visūryo api tasya bhāsā prakāśate ।
sūrya lakṣmyā abhivijñeyaḥ tapatā iva vivasvatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५६ ॥
भगवान् तत्र विश्वात्मा शम्भुः एकादश आत्मकः । ब्रह्मा वसति देवेशो ब्रह्म ऋषि परिवारितः ॥

bhagavān tatra viśvātmā śambhuḥ ekādaśa ātmakaḥ ।
brahmā vasati deveśo brahma ṛṣi parivāritaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५७ ॥
कथंचन गंतव्यम् कुरूणाम् उत्तरेण वः । अन्येषाम् अपि भूतानाम् अनुक्रामति वै गतिः ॥

na kathaṁcana gaṁtavyam kurūṇām uttareṇa vaḥ ।
anyeṣām api bhūtānām na anukrāmati vai gatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५८ ॥
सा हि सोम गिरिः नाम देवानाम् अपि दुर्गमः । तम् आलोक्य ततः क्षिप्रम् उपावर्तितुम् अर्हथ ॥

sā hi soma giriḥ nāma devānām api durgamaḥ ।
tam ālokya tataḥ kṣipram upāvartitum arhatha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ५९ ॥
एतावत् वानरैः शक्यम् गंतुम् वानर पुंगवाः । अभास्करम् अमर्यादम् जानीमः ततः परम् ॥

etāvat vānaraiḥ śakyam gaṁtum vānara puṁgavāḥ ।
abhāskaram amaryādam na jānīmaḥ tataḥ param ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ६० ॥
सर्वम् एतत् विचेतव्यम् यन् मया परिकीर्तितम् । यत् अन्यत् अपि उक्तम् तत्र अपि क्रियताम् मतिः ॥

sarvam etat vicetavyam yan mayā parikīrtitam ।
yat anyat api na uktam ca tatra api kriyatām matiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ६१ ॥
ततः कृतम् दाशरथेः महत् प्रियम्महत्तरम् अपि ततो मम प्रियम् । कृतम् भविष्यति अनिलोअनलोउपमाविदेहजा दर्शनजेन कर्मणा ॥

tataḥ kṛtam dāśaratheḥ mahat priyammahattaram ca api tato mama priyam ।
kṛtam bhaviṣyati aniloanaloupamāvidehajā darśanajena karmaṇā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ४३ · ६२ ॥
ततः कृतार्थाः सहिताः सबान्धवामया अर्चिताः सर्व गुणैः मनो रमैः । चरिष्यथ उर्वीम् प्रतिशान्त शत्रवाअःसह प्रिया भूत धराः प्लवंगमाः ॥

tataḥ kṛtārthāḥ sahitāḥ sabāndhavāmayā arcitāḥ sarva guṇaiḥ mano ramaiḥ ।
cariṣyatha urvīm pratiśānta śatravāaḥsaha priyā bhūta dharāḥ plavaṁgamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.