वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ३९ · ४४ श्लोकाःSarga 39 · 44 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ३९ · १ ॥
इति ब्रुवाणम् सुग्रीवम् रामो धर्मभृताम् वरः । बाहुभ्याम् संपरिष्वज्य प्रत्युवाच कृतांजलिम् ॥

iti bruvāṇam sugrīvam rāmo dharmabhṛtām varaḥ ।
bāhubhyām saṁpariṣvajya pratyuvāca kṛtāṁjalim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २ ॥
यत् इन्द्रो वर्षते वर्षम् तत् चित्रम् भविष्यति । आदित्यो असौ सहस्रांशुः कुर्यात् वितिमिरम् नभः ॥

yat indro varṣate varṣam na tat citram bhaviṣyati ।
ādityo asau sahasrāṁśuḥ kuryāt vitimiram nabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३ ॥
चन्द्रमा रजनीम् कुर्यात् प्रभया सौम्य निर्मलाम् । त्वत् विधो वा अपि मित्राणाम् प्रीतिम् कुर्यात् परंतप ॥

candramā rajanīm kuryāt prabhayā saumya nirmalām ।
tvat vidho vā api mitrāṇām prītim kuryāt paraṁtapa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४ ॥
एवम् त्वयि तत् चित्रम् भवेत् यत् सौम्य शोभनम् । जानामि अहम् त्वाम् सुग्रीव सततम् प्रिय वादिनम् ॥

evam tvayi tat na citram bhavet yat saumya śobhanam ।
jānāmi aham tvām sugrīva satatam priya vādinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ५ ॥
त्वत् नाथः सखे संख्ये जेता अस्मि सकलान् अरीन् । त्वम् एव मे सुहृत् मित्रम् साहाय्यम् कर्तुम् अर्हसि ॥

tvat sa nāthaḥ sakhe saṁkhye jetā asmi sakalān arīn ।
tvam eva me suhṛt mitram sāhāyyam kartum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ६ ॥
जहार आत्म विनाशाय वैदेहीम् राक्षस अधमः । वंचयित्वा तु पौलोमीम् अनुह्लादो यथा शचीम् ॥

jahāra ātma vināśāya vaidehīm rākṣasa adhamaḥ ।
vaṁcayitvā tu paulomīm anuhlādo yathā śacīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ७ ॥
चिरात् तम् हनिष्यामि रावणम् निशितैः शरैः । पौलोम्याः पितरम् दृप्तम् शत क्रतुः इव अरिहा ॥

na cirāt tam haniṣyāmi rāvaṇam niśitaiḥ śaraiḥ ।
paulomyāḥ pitaram dṛptam śata kratuḥ iva arihā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ८ ॥
एतस्मिन् अन्तरे एव रजः समभिवर्तत । उष्णाम् तीव्राम् सहस्रांशोः छादयत् गगने प्रभाम् ॥

etasmin antare ca eva rajaḥ samabhivartata ।
uṣṇām tīvrām sahasrāṁśoḥ chādayat gagane prabhām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ९ ॥
दिशः पर्याकुलाः आसन् तमसा तेन दूषिताः । चचाल मही सर्वा शैल वन कानना ॥

diśaḥ paryākulāḥ ca āsan tamasā tena dūṣitāḥ ।
cacāla ca mahī sarvā sa śaila vana kānanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १० ॥
ततो नगेन्द्र संकाशैः तीक्ष्ण दन्ष्ट्रैः महाबलैः । कृत्स्ना संछादिता भूमिः असंख्येयैः प्लवंगमैः ॥

tato nagendra saṁkāśaiḥ tīkṣṇa danṣṭraiḥ mahābalaiḥ ।
kṛtsnā saṁchāditā bhūmiḥ asaṁkhyeyaiḥ plavaṁgamaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ११ ॥
निमेष अंतर मात्रेण ततः तैः हरि यूथपैः । कोटी शत परीवारैः कामरूपिभिः आवृता ॥

nimeṣa aṁtara mātreṇa tataḥ taiḥ hari yūthapaiḥ ।
koṭī śata parīvāraiḥ kāmarūpibhiḥ āvṛtā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १२ ॥
नादेयैः पार्वतेयैः सामुद्रैः महाबलैः । हरिभिः मेघ निर्ह्रादैः अन्यैः वन वासिभिः ॥

nādeyaiḥ pārvateyaiḥ ca sāmudraiḥ ca mahābalaiḥ ।
haribhiḥ megha nirhrādaiḥ anyaiḥ ca vana vāsibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १३ ॥
तरुण आदित्य वर्णैः शशि गौरैः वानरैः । पद्म केसर वर्णैः श्वेतैः मेरु कृत आलयैः ॥

taruṇa āditya varṇaiḥ ca śaśi gauraiḥ ca vānaraiḥ ।
padma kesara varṇaiḥ ca śvetaiḥ meru kṛta ālayaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १४ ॥
कोटी सहस्रैः दशभिः श्रीमान् परिवृतः तदा । वीरः शतबलिः नाम वानरः प्रत्यदृश्यत ॥

koṭī sahasraiḥ daśabhiḥ śrīmān parivṛtaḥ tadā ।
vīraḥ śatabaliḥ nāma vānaraḥ pratyadṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १५ ॥
ततः कांचन शैल आभः ताराया वीर्यवान् पिता । अनेकैः बहु साहस्रैः कोटिभिः प्रत्यदृश्यत ॥

tataḥ kāṁcana śaila ābhaḥ tārāyā vīryavān pitā ।
anekaiḥ bahu sāhasraiḥ koṭibhiḥ pratyadṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १६ ॥
तथा अपरेण कोटीनाम् साहस्रेण समन्वितः । पिता रुमयाः संप्राप्तः सुग्रीव श्वशुरो विभुः ॥

tathā apareṇa koṭīnām sāhasreṇa samanvitaḥ ।
pitā rumayāḥ saṁprāptaḥ sugrīva śvaśuro vibhuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १७ ॥
पद्म केसर संकाशः तरुण अर्क निभ आननः । बुद्धिमान् वानर श्रेष्ठः सर्व वानर सत्तमः ॥

padma kesara saṁkāśaḥ taruṇa arka nibha ānanaḥ ।
buddhimān vānara śreṣṭhaḥ sarva vānara sattamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १८ ॥
अनीकैः बहु साहस्रैः वानराणाम् समन्वितः । पिता हनुमतः श्रीमान् केसरी प्रत्यदृश्यत ॥

anīkaiḥ bahu sāhasraiḥ vānarāṇām samanvitaḥ ।
pitā hanumataḥ śrīmān kesarī pratyadṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · १९ ॥
गो लांगूल महाराजो गवाक्षो भीम विक्रमः । वृतः कोटि सहस्रेण वानराणाम् अदृश्यत ॥

go lāṁgūla mahārājo gavākṣo bhīma vikramaḥ ।
vṛtaḥ koṭi sahasreṇa vānarāṇām adṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २० ॥
ऋक्षाणाम् भीम वेगानाम् धूम्रः शत्रु निबर्हणः । वृतः कोटि सहस्राभ्याम् द्वाभ्याम् समभिवर्तत ॥

ṛkṣāṇām bhīma vegānām dhūmraḥ śatru nibarhaṇaḥ ।
vṛtaḥ koṭi sahasrābhyām dvābhyām samabhivartata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २१ ॥
महा अचल निभैः घोरैः पनसो नाम यूथपः । आजगाम महावीर्यः तिसृभिः कोटिभिः वृतः ॥

mahā acala nibhaiḥ ghoraiḥ panaso nāma yūthapaḥ ।
ājagāma mahāvīryaḥ tisṛbhiḥ koṭibhiḥ vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २२ ॥
नील अंजन चय आकारो नीलो नाम अथ यूथपः । अदृश्यत महाकायः कोटिभिः दशभिः वृतः ॥

nīla aṁjana caya ākāro nīlo nāma atha yūthapaḥ ।
adṛśyata mahākāyaḥ koṭibhiḥ daśabhiḥ vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २३ ॥
ततः कांचन आभो गवयो नाम यूथपः । आजगाम महावीर्यः कोटिभिः पंचभिः वृतः ॥

tataḥ kāṁcana ābho gavayo nāma yūthapaḥ ।
ājagāma mahāvīryaḥ koṭibhiḥ paṁcabhiḥ vṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २४ ॥
दरीमुखः बलवान् यूथपो अभ्याययौ तदा । वृतः कोटि सहस्रेण सुग्रीवम् समुपस्थितः ॥

darīmukhaḥ ca balavān yūthapo abhyāyayau tadā ।
vṛtaḥ koṭi sahasreṇa sugrīvam samupasthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २५ ॥
मैन्दः द्विविदः उभौ अश्वि पुत्रौ महाबलौ । कोटि कोटि सहस्रेण वानराणाम् अदृश्यताम् ॥

maindaḥ ca dvividaḥ ca ubhau aśvi putrau mahābalau ।
koṭi koṭi sahasreṇa vānarāṇām adṛśyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २६ ॥
गजः बलवान् वीरः त्रिसृभिः कोटिभिः वृतः । आजगाम महातेजाः सुग्रीवस्य समीपतः ॥

gajaḥ ca balavān vīraḥ trisṛbhiḥ koṭibhiḥ vṛtaḥ ।
ājagāma mahātejāḥ sugrīvasya samīpataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २७ ॥
ऋक्ष राजो महातेजा जांबवान् नाम नामतः । कोटिभिः दशभिः व्याप्तः सुग्रीवस्य वशे स्थितः ॥

ṛkṣa rājo mahātejā jāṁbavān nāma nāmataḥ ।
koṭibhiḥ daśabhiḥ vyāptaḥ sugrīvasya vaśe sthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २८ ॥
रुमणो नाम तेजस्वी विक्रान्तैः वानरैः वृतः । आगतो बलवान् तूर्णम् कोटि शत समावृतः ॥

rumaṇo nāma tejasvī vikrāntaiḥ vānaraiḥ vṛtaḥ ।
āgato balavān tūrṇam koṭi śata samāvṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · २९ ॥
ततः कोटि सहस्राणाम् सहस्रेण शतेन च । पृष्ठतो अनुगतः प्राप्तो हरिभिः गंधमादनः ॥

tataḥ koṭi sahasrāṇām sahasreṇa śatena ca ।
pṛṣṭhato anugataḥ prāpto haribhiḥ gaṁdhamādanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३० ॥
ततः पद्म सहस्रेण वृतः शन्कु शतेन च । युव राजो अंगदः प्राप्तः पितृ तुल्य पराक्रमः ॥

tataḥ padma sahasreṇa vṛtaḥ śanku śatena ca ।
yuva rājo aṁgadaḥ prāptaḥ pitṛ tulya parākramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३१ ॥
ततः तारा द्युतिः तारो हरिः भीम पराक्रमः । पंचभिः हरि कोटीभिः दूरतः प्रत्यदृश्यत ॥

tataḥ tārā dyutiḥ tāro hariḥ bhīma parākramaḥ ।
paṁcabhiḥ hari koṭībhiḥ dūrataḥ pratyadṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३२ ॥
इन्द्रजानुः कपिः वीरो यूथपः प्रत्यदृश्यत । एकादशानाम् कोटीनाम् ईश्वरः तैः सम्वृतः ॥

indrajānuḥ kapiḥ vīro yūthapaḥ pratyadṛśyata ।
ekādaśānām koṭīnām īśvaraḥ taiḥ ca samvṛtaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३३ ॥
ततो रंभः तु अनुप्राप्तः तरुण आदित्य संनिभः । आयुतेन वृतः चैव सहस्रेण शतेन च ॥

tato raṁbhaḥ tu anuprāptaḥ taruṇa āditya saṁnibhaḥ ।
āyutena vṛtaḥ caiva sahasreṇa śatena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३४ ॥
ततो यूथ पतिः वीरो दुर्मुखो नाम वानरः । प्रत्यदृश्यत कोटिभ्याम् द्वाभ्याम् परिवृतो बली ॥

tato yūtha patiḥ vīro durmukho nāma vānaraḥ ।
pratyadṛśyata koṭibhyām dvābhyām parivṛto balī ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३५ ॥
कैलास शिखर आकारैः वानरैः भीम विक्रमैः । वृतः कोटि सहस्रेण हनुमान् प्रत्यदृश्यत ॥

kailāsa śikhara ākāraiḥ vānaraiḥ bhīma vikramaiḥ ।
vṛtaḥ koṭi sahasreṇa hanumān pratyadṛśyata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३६ ॥
नलः अपि महावीर्यः संवृतो द्रुम वासिभिः । कोटी शतेन संप्राप्तः सहस्रेण शतेन च ॥

nalaḥ ca api mahāvīryaḥ saṁvṛto druma vāsibhiḥ ।
koṭī śatena saṁprāptaḥ sahasreṇa śatena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३७ ॥
ततो दधिमुखः श्रीमान् कोटिभिः दशभिः वृतः । संप्राप्तो अभिनदन् तस्य सुग्रीवस्य महात्मनः ॥

tato dadhimukhaḥ śrīmān koṭibhiḥ daśabhiḥ vṛtaḥ ।
saṁprāpto abhinadan tasya sugrīvasya mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३८ ॥
शरभः कुमुदो वह्निः वानरो रंहः एव च । एते अन्ये बहवो वानराः काम रूपिणः ॥

śarabhaḥ kumudo vahniḥ vānaro raṁhaḥ eva ca ।
ete ca anye ca bahavo vānarāḥ kāma rūpiṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ३९ ॥
आवृत्य पृथिवीम् सर्वाम् पर्वतान् वनानि च । यूथपाः समनुप्राप्ता एषाम् संख्या विद्यते ॥

āvṛtya pṛthivīm sarvām parvatān ca vanāni ca ।
yūthapāḥ samanuprāptā eṣām saṁkhyā na vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४० ॥
आगताः निविष्टाः पृथिव्याम् सर्व वानराः । आप्लवंतः प्लवंतः गर्जंतः प्लवंगमाः । अभ्यवर्तन्त सुग्रीवम् सूर्यम् अभ्र गणा इव ॥

āgatāḥ ca niviṣṭāḥ ca pṛthivyām sarva vānarāḥ ।
āplavaṁtaḥ plavaṁtaḥ ca garjaṁtaḥ ca plavaṁgamāḥ ।
abhyavartanta sugrīvam sūryam abhra gaṇā iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४१ ॥
कुर्वाणा बहु शब्दान् प्रकृष्टा बलशालिनः । शिरोभिः वानरेन्द्राय सुग्रीवाय न्यवेदयन् ॥

kurvāṇā bahu śabdān ca prakṛṣṭā balaśālinaḥ ।
śirobhiḥ vānarendrāya sugrīvāya nyavedayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४२ ॥
अपरे वानर श्रेष्ठाः संगम्य यथा उचितम् । सुग्रीवेण समागम्य स्थिताः प्रांजलयः तदा ॥

apare vānara śreṣṭhāḥ saṁgamya ca yathā ucitam ।
sugrīveṇa samāgamya sthitāḥ prāṁjalayaḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४३ ॥
सुग्रीवः त्वरितो रामे सर्वान् तान् वानरर्षभान् । निवेदयित्वा धर्मज्ञः स्थितः प्रान्जलिः अब्रवीत् ॥

sugrīvaḥ tvarito rāme sarvān tān vānararṣabhān ।
nivedayitvā dharmajñaḥ sthitaḥ prānjaliḥ abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३९ · ४४ ॥
यथा सुखम् पर्वत निर्झरेषुवनेषु सर्वेषु वानरेन्द्राः । निवेशयित्वा विधिवत् बलानिबलम् बलज्ञः प्रतिपत्तुम् ईष्टे ॥

yathā sukham parvata nirjhareṣuvaneṣu sarveṣu ca vānarendrāḥ ।
niveśayitvā vidhivat balānibalam balajñaḥ pratipattum īṣṭe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.