वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ३८ · ३४ श्लोकाःSarga 38 · 34 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ३८ · १ ॥
प्रतिगृह्य तत् सर्वम् उपानयम् उपाहृतम् । वानरान् सान्त्वयित्वा सर्वान् एव व्यसर्जयत् ॥

pratigṛhya ca tat sarvam upānayam upāhṛtam ।
vānarān sāntvayitvā ca sarvān eva vyasarjayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २ ॥
विसर्जयित्वा हरीन् सहस्रान् तान् कृत कर्मणः । मेने कृतार्थम् आत्मानम् राघवम् महाबलम् ॥

visarjayitvā sa harīn sahasrān tān kṛta karmaṇaḥ ।
mene kṛtārtham ātmānam rāghavam ca mahābalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३ ॥
लक्ष्मणो भीम बलम् सर्व वानर सत्तमम् । अब्रवीत् प्रश्रितम् वाक्यम् सुग्रीवम् संप्रहर्षयन् ॥

sa lakṣmaṇo bhīma balam sarva vānara sattamam ।
abravīt praśritam vākyam sugrīvam saṁpraharṣayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ४ ॥
किष्किंधाया विनिष्क्राम यदि ते सौम्य रोचते । तस्य तत् वचनम् श्रुत्वा लक्ष्मणस्य सुभाषितम् ॥

kiṣkiṁdhāyā viniṣkrāma yadi te saumya rocate ।
tasya tat vacanam śrutvā lakṣmaṇasya subhāṣitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ५ ॥
सुग्रीवः परम प्रीतो वाक्यम् एतत् उवाच ह । एवम् भवतु गच्छामः स्थेयम् त्वत् शासने मया ॥

sugrīvaḥ parama prīto vākyam etat uvāca ha ।
evam bhavatu gacchāmaḥ stheyam tvat śāsane mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ६ ॥
तम् एवम् उक्त्वा सुग्रीवो लक्ष्मणम् शुभ लक्षणम् । विसर्जयामास तदा तारा अद्याः एव योषितः ॥

tam evam uktvā sugrīvo lakṣmaṇam śubha lakṣaṇam ।
visarjayāmāsa tadā tārā adyāḥ ca eva yoṣitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ७ ॥
एहि इति उच्छैः हरि वरान् सुग्रीवः समुदाहरत् । तस्य तद् वचनम् श्रुत्वा हरयः शीघ्रम् आययुः ॥

ehi iti ucchaiḥ hari varān sugrīvaḥ samudāharat ।
tasya tad vacanam śrutvā harayaḥ śīghram āyayuḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ८ ॥
बद्ध अंजलि पुटाः सर्वे ये स्युः स्त्री दर्शन क्षमाः । तान् उवाच ततः प्राप्तान् राजा अर्क सदृश प्रभः ॥

baddha aṁjali puṭāḥ sarve ye syuḥ strī darśana kṣamāḥ ।
tān uvāca tataḥ prāptān rājā arka sadṛśa prabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ९ ॥
उपस्थापयत क्षिप्रम् शिबिकाम् मम वानराः । श्रुत्वा तु वचनम् तस्य हरयः शीघ्र विक्रमाः ॥

upasthāpayata kṣipram śibikām mama vānarāḥ ।
śrutvā tu vacanam tasya harayaḥ śīghra vikramāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १० ॥
समुपस्थापयामासुः शिबिकाम् प्रिय दर्शनाम् । ताम् उपस्थापिताम् दृष्ट्वा शिबिकाम् वानराधिपः ॥

samupasthāpayāmāsuḥ śibikām priya darśanām ।
tām upasthāpitām dṛṣṭvā śibikām vānarādhipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ११ ॥
लक्ष्मण आरुह्यताम् शीघ्रम् इति सौमित्रिम् अब्रवीत् । इति उक्त्वा कांचनम् यानम् सुग्रीवः सूर्य सन्निभम् ॥

lakṣmaṇa āruhyatām śīghram iti saumitrim abravīt ।
iti uktvā kāṁcanam yānam sugrīvaḥ sūrya sannibham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १२ ॥
बहुभिः हरिभिः युक्तम् आरुरोह लक्ष्मणः । पाण्डुरेण आतपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि ॥

bahubhiḥ haribhiḥ yuktam āruroha sa lakṣmaṇaḥ ।
pāṇḍureṇa ātapatreṇa dhriyamāṇena mūrdhani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १३ ॥
शुक्लैः वाल व्यजनैः धूयमानैः समंततः । शंख भेरी निनादैः वन्दिभिः अभिवन्दितः ॥

śuklaiḥ ca vāla vyajanaiḥ dhūyamānaiḥ samaṁtataḥ ।
śaṁkha bherī ninādaiḥ ca vandibhiḥ ca abhivanditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १४ ॥
निर्ययौ प्राप्य सुग्रीवो राज्य श्रियम् अनुत्तमाम् । वानर शतैः तीष्क्णैः बहुभिः शस्त्र पाणिभिः ॥

niryayau prāpya sugrīvo rājya śriyam anuttamām ।
sa vānara śataiḥ tīṣkṇaiḥ bahubhiḥ śastra pāṇibhiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १५ ॥
परिकीर्णो ययौ तत्र यत्र रामो व्यवस्थितः । तम् देशम् अनुप्राप्य श्रेष्ठम् राम निषेवितम् ॥

parikīrṇo yayau tatra yatra rāmo vyavasthitaḥ ।
sa tam deśam anuprāpya śreṣṭham rāma niṣevitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १६ ॥
अवातरत् महातेजाः शिबिकायाः लक्ष्मणः । आसाद्य ततो रामम् कृत अंजलि पुटो अभवत् ॥

avātarat mahātejāḥ śibikāyāḥ sa lakṣmaṇaḥ ।
āsādya ca tato rāmam kṛta aṁjali puṭo abhavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १७ ॥
कृत अंजलौ स्थिते तस्मिन् वानराः अभवन् तथा । तटाकम् इव तम् दृष्ट्वा रामः कुड्मल पंकजम् ॥

kṛta aṁjalau sthite tasmin vānarāḥ ca abhavan tathā ।
taṭākam iva tam dṛṣṭvā rāmaḥ kuḍmala paṁkajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १८ ॥
वानराणाम् महत् सैन्यम् सुग्रीवे प्रीतिमान् अभूत् । पादयोः पतितम् मूर्ध्ना तम् उत्थाप्य हरीश्वरम् ॥

vānarāṇām mahat sainyam sugrīve prītimān abhūt ।
pādayoḥ patitam mūrdhnā tam utthāpya harīśvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · १९ ॥
प्रेम्णा बहुमानात् राघवः परिषस्वजे । परिष्वज्य धर्मात्मा निषीद इति ततो अब्रवीत् ॥

premṇā ca bahumānāt ca rāghavaḥ pariṣasvaje ।
pariṣvajya ca dharmātmā niṣīda iti tato abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २० ॥
निषण्णम् तम् ततो दृष्ट्वा क्षितौ रामो अब्रवीत् ततः । धर्मम् अर्थम् कामम् काले यः तु निषेवते ॥

niṣaṇṇam tam tato dṛṣṭvā kṣitau rāmo abravīt tataḥ ।
dharmam artham ca kāmam ca kāle yaḥ tu niṣevate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २१ ॥
विभज्य सततम् वीर राजा हरिसत्तम । हित्वा धर्मम् तथा अर्थम् कामम् यः तु निषेवते ॥

vibhajya satatam vīra sa rājā harisattama ।
hitvā dharmam tathā artham ca kāmam yaḥ tu niṣevate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २२ ॥
वृक्ष अग्रे यथा सुप्तः पतितः प्रतिबुध्यते । अमित्राणाम् वधे युक्तो मित्राणाम् संग्रहे रतः ॥

sa vṛkṣa agre yathā suptaḥ patitaḥ pratibudhyate ।
amitrāṇām vadhe yukto mitrāṇām saṁgrahe rataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २३ ॥
त्रिवर्ग फल भोक्ता राजा धर्मेण युज्यते । उद्योग समयः तु एष प्राप्तः शत्रु निषूदन ॥

trivarga phala bhoktā ca rājā dharmeṇa yujyate ।
udyoga samayaḥ tu eṣa prāptaḥ śatru niṣūdana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २४ ॥
संचिंत्यताम् हि पिंगेश हरिभिः सह मंत्रिभिः । एवम् उक्तः तु सुग्रीवो रामम् वचनम् अब्रवीत् ॥

saṁciṁtyatām hi piṁgeśa haribhiḥ saha maṁtribhiḥ ।
evam uktaḥ tu sugrīvo rāmam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २५ ॥
प्रनष्टा श्रीः कीर्तिः कपि राज्यम् शाश्वतम् । त्वत् प्रसादात् महाबाहो पुनः प्राप्तम् इदम् मया ॥

pranaṣṭā śrīḥ ca kīrtiḥ ca kapi rājyam ca śāśvatam ।
tvat prasādāt mahābāho punaḥ prāptam idam mayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २६ ॥
तव देव प्रसदात् भ्रातुः जयताम् वर । कृतम् प्रतिकुर्यात् यः पुरुषाणाम् दूषकः ॥

tava deva prasadāt ca bhrātuḥ ca jayatām vara ।
kṛtam na pratikuryāt yaḥ puruṣāṇām sa dūṣakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २७ ॥
एते वानर मुख्याः शतशः शत्रु सूदन । प्राप्ताः आदाय बलिनः पृथिव्याम् सर्व वानरान् ॥

ete vānara mukhyāḥ ca śataśaḥ śatru sūdana ।
prāptāḥ ca ādāya balinaḥ pṛthivyām sarva vānarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २८ ॥
ऋक्षाः वानराः शूरा गोलांगूलाः राघव । कांतार वन दुर्गाणाम् अभिज्ञा घोर दर्शनाः ॥

ṛkṣāḥ ca vānarāḥ śūrā golāṁgūlāḥ ca rāghava ।
kāṁtāra vana durgāṇām abhijñā ghora darśanāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · २९ ॥
देव गन्धर्व पुत्राः वानराः काम रूपिणः । स्वैः स्वैः परिवृताः सैन्यैः वर्तन्ते पथि राघव ॥

deva gandharva putrāḥ ca vānarāḥ kāma rūpiṇaḥ ।
svaiḥ svaiḥ parivṛtāḥ sainyaiḥ vartante pathi rāghava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३० ॥
शतैः शत सहस्रैः कोटिभिः प्लवंगमाः । अयुतैः आवृता वीरा शंकुभिः परंतप ॥

śataiḥ śata sahasraiḥ ca koṭibhiḥ ca plavaṁgamāḥ ।
ayutaiḥ ca āvṛtā vīrā śaṁkubhiḥ ca paraṁtapa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३१ ॥
अर्बुदैः अर्बुद शतैः मध्यैः अन्तैः वानराः । समुद्राः परार्धाः हरयो हरि यूथपाः ॥

arbudaiḥ arbuda śataiḥ madhyaiḥ ca antaiḥ ca vānarāḥ ।
samudrāḥ ca parārdhāḥ ca harayo hari yūthapāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३२ ॥
आगमिष्यन्ति ते राजन् महेन्द्र सम विक्रमाः । मेघ पर्वत संकाशा मेरु विन्ध्य कृत आलयाः ॥

āgamiṣyanti te rājan mahendra sama vikramāḥ ।
megha parvata saṁkāśā meru vindhya kṛta ālayāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३३ ॥
ते त्वाम् अभिगमिष्यन्ति राक्षसम् योद्धुम् आहवे । निहत्य रावणम् युद्धे हि आनयिष्यन्ति मैथिलीम् ॥

te tvām abhigamiṣyanti rākṣasam yoddhum āhave ।
nihatya rāvaṇam yuddhe hi ānayiṣyanti maithilīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३८ · ३४ ॥
ततः समुद्योगम् अवेक्ष्य वीर्यवान्हरि प्रवीरस्य निदेश वर्तिनः । बभूव हर्षात् वसुधा अधिप आत्मजःप्रबुद्ध नील उत्पल तुल्य दर्शनः ॥

tataḥ samudyogam avekṣya vīryavānhari pravīrasya nideśa vartinaḥ ।
babhūva harṣāt vasudhā adhipa ātmajaḥprabuddha nīla utpala tulya darśanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.