वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः ३७ · ३७ श्लोकाःSarga 37 · 37 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · ३७ · १ ॥
एवम् उक्तः तु सुग्रीवो लक्ष्मणेन महात्मना । हनूमन्तम् स्थितम् पार्श्वे वचनम् इदम् अब्रवीत् ॥

evam uktaḥ tu sugrīvo lakṣmaṇena mahātmanā ।
hanūmantam sthitam pārśve vacanam ca idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २ ॥
महेन्द्र हिमवत् विंध्य कैलास शिखरेषु च । मन्दरे पाण्डु शिखरे पंच शैलेषु ये स्थिताः ॥

mahendra himavat viṁdhya kailāsa śikhareṣu ca ।
mandare pāṇḍu śikhare paṁca śaileṣu ye sthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३ ॥
तरुण आदित्य वर्णेषु भ्राजमानेषु नित्यशः । पर्वतेषु समुद्र अंते पश्चिमस्याम् तु ये दिशि ॥

taruṇa āditya varṇeṣu bhrājamāneṣu nityaśaḥ ।
parvateṣu samudra aṁte paścimasyām tu ye diśi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ४ ॥
आदित्य भवने चैव गिरौ संध्या अभ्र संनिभे । पद्म ताल वनम् भीमाः संश्रिता हरि पुंगवाः ॥

āditya bhavane caiva girau saṁdhyā abhra saṁnibhe ।
padma tāla vanam bhīmāḥ saṁśritā hari puṁgavāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ५ ॥
अंजन अंबुद संकाशाः कुंजर प्रतिम ओजसः । अंजने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवंगमाः ॥

aṁjana aṁbuda saṁkāśāḥ kuṁjara pratima ojasaḥ ।
aṁjane parvate caiva ye vasanti plavaṁgamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ६ ॥
महाशैल गुहा आवासा वानराः कनक प्रभाः । मेरु पार्श्व गताः चैव ये धूम्र गिरिम् श्रिताः ॥

mahāśaila guhā āvāsā vānarāḥ kanaka prabhāḥ ।
meru pārśva gatāḥ caiva ye ca dhūmra girim śritāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ७ ॥
तरुण आदित्य वर्णाः पर्वते ये महाअरुणे । पिबंतो मधु मैरेयम् भीम वेगाः प्लवंगमाः ॥

taruṇa āditya varṇāḥ ca parvate ye mahāaruṇe ।
pibaṁto madhu maireyam bhīma vegāḥ plavaṁgamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ८ ॥
वनेषु सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च । तापस आश्रम रम्येषु वन अन्तेषु समंततः ॥

vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca ।
tāpasa āśrama ramyeṣu vana anteṣu samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ९ ॥
तान् तान् त्वम् आनय क्षिप्रम् पृथिव्याम् सर्व वानरान् । साम दान आदिभिः कल्पैः वानरैः वेगवत्तरैः ॥

tān tān tvam ānaya kṣipram pṛthivyām sarva vānarān ।
sāma dāna ādibhiḥ kalpaiḥ vānaraiḥ vegavattaraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १० ॥
प्रेषिताः प्रथमम् ये मया आज्ञाताः महाजवाः । त्वरण अर्थम् तु भूयः त्वम् संप्रेषय हरीश्वरान् ॥

preṣitāḥ prathamam ye ca mayā ājñātāḥ mahājavāḥ ।
tvaraṇa artham tu bhūyaḥ tvam saṁpreṣaya harīśvarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ११ ॥
ये प्रसक्ताः कामेषु दीर्घ सूत्राः वानराः । इह आनयस्व तान् शीघ्रम् सर्वान् एव कपीश्वरान् ॥

ye prasaktāḥ ca kāmeṣu dīrgha sūtrāḥ ca vānarāḥ ।
iha ānayasva tān śīghram sarvān eva kapīśvarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १२ ॥
अहोभिः दशभिः ये आगच्छन्ति मम आज्ञया । हन्तव्याः ते दुरात्मानो राज शासन दूषकाः ॥

ahobhiḥ daśabhiḥ ye ca na āgacchanti mama ājñayā ।
hantavyāḥ te durātmāno rāja śāsana dūṣakāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १३ ॥
शतानि अथ सहस्राणि कोट्यः मम शासनात् । प्रयान्तु कपि सिंहानाम् निदिशे मम ये स्थिताः ॥

śatāni atha sahasrāṇi koṭyaḥ ca mama śāsanāt ।
prayāntu kapi siṁhānām nidiśe mama ye sthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १४ ॥
मेघ पर्वत संकाशाः छादयन्त इव अंबरम् । घोर रूपाः कपि श्रेष्ठा यान्तु मत् शासनात् इतः ॥

megha parvata saṁkāśāḥ chādayanta iva aṁbaram ।
ghora rūpāḥ kapi śreṣṭhā yāntu mat śāsanāt itaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १५ ॥
ते गतिज्ञा गतिम् गत्वा पृथिव्याम् सर्व वानराः । आनयंतु हरीन् सर्वान् त्वरिताः शासनान् मम ॥

te gatijñā gatim gatvā pṛthivyām sarva vānarāḥ ।
ānayaṁtu harīn sarvān tvaritāḥ śāsanān mama ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १६ ॥
तस्य वानर राजस्य श्रुत्वा वायु सुतो वचः । दिक्षु सर्वासु विक्रान्तान् प्रेषयामास वानरान् ॥

tasya vānara rājasya śrutvā vāyu suto vacaḥ ।
dikṣu sarvāsu vikrāntān preṣayāmāsa vānarān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १७ ॥
ते पदम् विष्णु विक्रान्तम् पतत्रि ज्योतिः अध्वगाः । प्रयाताः प्रहिता राज्ञा हरयः तु क्षणेन वै ॥

te padam viṣṇu vikrāntam patatri jyotiḥ adhvagāḥ ।
prayātāḥ prahitā rājñā harayaḥ tu kṣaṇena vai ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १८ ॥
ते समुद्रेषु गिरिषु वनेषु सरःसु च । वानरा वानरान् सर्वान् राम हेतोः अचोदयन् ॥

te samudreṣu giriṣu vaneṣu ca saraḥsu ca ।
vānarā vānarān sarvān rāma hetoḥ acodayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · १९ ॥
मृत्यु काल उपमस्य आज्ञाम् राज राजस्य वानराः । सुग्रीवस्य आययुः श्रुत्वा सुग्रीव भय शन्किताः ॥

mṛtyu kāla upamasya ājñām rāja rājasya vānarāḥ ।
sugrīvasya āyayuḥ śrutvā sugrīva bhaya śankitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २० ॥
ततः ते अंजन संकाशा गिरेः तस्मात् महाजवाः । तिस्रः कोट्यः प्लवंगानाम् निर्ययुर् यत्र राघवः ॥

tataḥ te aṁjana saṁkāśā gireḥ tasmāt mahājavāḥ ।
tisraḥ koṭyaḥ plavaṁgānām niryayur yatra rāghavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २१ ॥
अस्तम् गच्छति यत्र अर्कः तस्मिन् गिरिवरे रताः । संतप्त हेम वर्ण आभा तस्मात् कोट्यो दश च्युताः ॥

astam gacchati yatra arkaḥ tasmin girivare ratāḥ ।
saṁtapta hema varṇa ābhā tasmāt koṭyo daśa cyutāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २२ ॥
कैलास शिखरेभ्यः सिंह केसर वर्चसाम् । ततः कोटि सहस्राणि वानराणाम् समागमन् ॥

kailāsa śikharebhyaḥ ca siṁha kesara varcasām ।
tataḥ koṭi sahasrāṇi vānarāṇām samāgaman ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २३ ॥
फल मूलेन जीवन्तो हिमवन्तम् उपाश्रिताः । तेषाम् कोटि सहस्राणाम् सहस्रम् समवर्तत ॥

phala mūlena jīvanto himavantam upāśritāḥ ।
teṣām koṭi sahasrāṇām sahasram samavartata ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २४ ॥
अंगारक समानानाम् भीमानाम् भीम कर्मणाम् । विंध्यात् वानर कोटीनाम् सहस्राणि अपतन् द्रुतम् ॥

aṁgāraka samānānām bhīmānām bhīma karmaṇām ।
viṁdhyāt vānara koṭīnām sahasrāṇi apatan drutam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २५ ॥
क्षीर उद वेला निलयाः तमाल वन वासिनः । नारि केल अशनाः चैव तेषाम् संख्या विद्यते ॥

kṣīra uda velā nilayāḥ tamāla vana vāsinaḥ ।
nāri kela aśanāḥ caiva teṣām saṁkhyā na vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २६ ॥
वनेभ्यो गह्वरेभ्यः सरित्भ्यः महाबलाः । आगच्छत् वानरी सेना पिबन्ति इव दिवा करम् ॥

vanebhyo gahvarebhyaḥ ca saritbhyaḥ ca mahābalāḥ ।
āgacchat vānarī senā pibanti iva divā karam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २७ ॥
ये तु त्वरयितुम् याता वानराः सर्व वानरान् । ते वीरा हिमवत् शैले ददृशुः तम् महाद्रुमम् ॥

ye tu tvarayitum yātā vānarāḥ sarva vānarān ।
te vīrā himavat śaile dadṛśuḥ tam mahādrumam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २८ ॥
तस्मिन् गिरि वरे पुण्ये यज्ञो माहेश्वरः पुरा । सर्व देव मनः तोषो बभूव सु मनोरमः ॥

tasmin giri vare puṇye yajño māheśvaraḥ purā ।
sarva deva manaḥ toṣo babhūva su manoramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · २९ ॥
अन्न निस्यंद जातानि मूलानि फलानि च । अमृत स्वादु कल्पानि ददृशुः तत्र वानराः ॥

anna nisyaṁda jātāni mūlāni ca phalāni ca ।
amṛta svādu kalpāni dadṛśuḥ tatra vānarāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३० ॥
तत् अन्न संभवम् दिव्यम् फलम् मूलम् मनोहरम् । यः कश्चित् सकृत् अश्नाति मासम् भवति तर्पितः ॥

tat anna saṁbhavam divyam phalam mūlam manoharam ।
yaḥ kaścit sakṛt aśnāti māsam bhavati tarpitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३१ ॥
तानि मूलानि दिव्यानि फलानि फल अशनाः । औषधानि दिव्यानि जगृहुर् हरि पुंगवाः ॥

tāni mūlāni divyāni phalāni ca phala aśanāḥ ।
auṣadhāni ca divyāni jagṛhur hari puṁgavāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३२ ॥
तस्मात् यज्ञ आयतनात् पुष्पाणि सुरभीणि च । आनिन्युर् वानरा गत्वा सुग्रीव प्रिय कारणात् ॥

tasmāt ca yajña āyatanāt puṣpāṇi surabhīṇi ca ।
āninyur vānarā gatvā sugrīva priya kāraṇāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३३ ॥
ते तु सर्वे हरिवराः पृथिव्याम् सर्व वानरान् । संचोदयित्वा त्वरितम् यूथानाम् जग्मुर् अग्रतः ॥

te tu sarve harivarāḥ pṛthivyām sarva vānarān ।
saṁcodayitvā tvaritam yūthānām jagmur agrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३४ ॥
ते तु तेन मुहूर्तेन कपयः शीघ्र चारिणः । किष्किंधाम् त्वरया प्राप्ताः सुग्रीवो यत्र वानरः ॥

te tu tena muhūrtena kapayaḥ śīghra cāriṇaḥ ।
kiṣkiṁdhām tvarayā prāptāḥ sugrīvo yatra vānaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३५ ॥
ते गृहीत्वा ओषधीः सर्वाः फल मूलम् वानराः । तम् प्रतिग्राहयामासुर् वचनम् इदम् अब्रुवन् ॥

te gṛhītvā oṣadhīḥ sarvāḥ phala mūlam ca vānarāḥ ।
tam pratigrāhayāmāsur vacanam ca idam abruvan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३६ ॥
सर्वे परिसृताः शैलाः सरितः वनानि च । पृथिव्याम् वानराः सर्वे शासनात् उपयान्ति ते ॥

sarve parisṛtāḥ śailāḥ saritaḥ ca vanāni ca ।
pṛthivyām vānarāḥ sarve śāsanāt upayānti te ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · ३७ · ३७ ॥
एवम् श्रुत्वा ततो हृष्टः सुग्रीवः प्लवग अधिपः । प्रतिजग्राह प्रीतः तेषाम् सर्वम् उपायनम् ॥

evam śrutvā tato hṛṣṭaḥ sugrīvaḥ plavaga adhipaḥ ।
pratijagrāha ca prītaḥ teṣām sarvam upāyanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.