किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

tam apratihatam kruddham praviṣṭam puruṣarṣabham ।
sugrīvo lakṣmaṇam dṛṣṭvā babhūva vyathita indriyaḥ ॥

kruddham niḥśvasamānam tam pradīptam iva tejasā ।
bhrātur vyasana saṁtaptam dṛṣṭvā daśaratha ātmajam ॥

utpapāta hariśreṣṭho hitvā sauvarṇam āsanam ।
mahān mahendrasya yathā svalaṁkṛta iva dhvajaḥ ॥

utpataṁtam anūtpetū rumā prabhṛtayaḥ striyaḥ ।
sugrīvam gagane pūrṇam caṁdram tārā gaṇā iva ॥

saṁrakta nayanaḥ śrīmān saṁcacāra kṛtāṁjaliḥ ।
babhūva avasthitaḥ tatra kalpa vṛkṣo mahān iva ॥

rumā dvitīyam sugrīvam nārī madhya gatam sthitam ।
abravīt lakṣmaṇaḥ kruddhaḥ sa tāram śaśinam yathā ॥

sattva abhijana saṁpannaḥ sa anukrośo jitendriyaḥ ।
kṛtajñaḥ satya vādī ca rājā loke mahīyate ॥

yastu rājā sthito adharme mitrāṇām upakāriṇām ।
mithyā pratijñām kurute ko nṛśaṁsa taraḥ tataḥ ॥

śatam aśva anṛte hanti sahasram tu gava anṛte ।
ātmānam sva janam hanti puruṣaḥ puruṣa anṛte ॥

pūrvam kṛtārtho mitrāṇām na tat prati karoti yaḥ ।
kṛtaghnaḥ sarva bhūtānām sa vadhyaḥ plavageśvara ॥

gīto ayam brahmaṇā ślokaḥ sarva loka namaskṛtaḥ ।
dṛṣṭvā kṛtaghnam kruddhena tam nibodha plavamgama ॥

go ghne ca eva surāpe ca caure bhagna vrate tathā ।
niṣkṛtir vihitā sadbhiḥ kṛtaghne na asti niṣkṛtiḥ ॥

anārya tvam kṛtaghnaḥ ca mithyā vādī ca vānara ।
pūrvam kṛtārtho rāmasya na tat pratikaroṣi yat ॥

nanu nāma kṛtārthena tvayā rāmasya vānara ।
sītāyā mārgaṇe yatnaḥ kartavyaḥ kṛtam icchatā ॥

sa tvam grāmyeṣu bhogeṣu sakto mithyā pratiśravaḥ ।
na tvām rāmo vijānīte sarpam maṇḍūka rāviṇam ॥

mahābhāgena rāmeṇa pāpaḥ karuṇa vedinā ।
harīṇām prāpito rājyam tvam durātmā mahātmanā ॥

kṛtam cet na abhijānīṣe rāghavasya mahātmanaḥ ।
sadyaḥ tvam niśitair bāṇair hato drakṣyasi vālinam ॥

na ca saṁkucitaḥ panthā yena vālī hato gataḥ ।
samaye tiṣṭha sugrīva mā vāli patham anvagāḥ ॥

na nūnam ikṣvāku varasya kārmukātśarān ca tān paśyasi vajra saṁnibhān ।
tataḥ sukham nāma viṣevase sukhīna rāma kāryam manasā api avekṣase ॥