वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः २६ · ४२ श्लोकाःSarga 26 · 42 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · २६ · १ ॥
ततः शोक अभिसंतप्तम् सुग्रीवम् क्लिन्न वासनम् । शाखा मृग महामात्राः परिवार्य उपतस्थिरे ॥

tataḥ śoka abhisaṁtaptam sugrīvam klinna vāsanam ।
śākhā mṛga mahāmātrāḥ parivārya upatasthire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २ ॥
अभिगम्य महाबाहुम् रामम् अक्लिष्ट कारिणम् । स्थिताः प्रांजलयः सर्वे पितामहम् इव ऋषयः ॥

abhigamya mahābāhum rāmam akliṣṭa kāriṇam ।
sthitāḥ prāṁjalayaḥ sarve pitāmaham iva ṛṣayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३ ॥
ततः कांचन शैल आभः तरुण अर्क निभ आननः । अब्रवीत् प्रांजलिर् वाक्यम् हनुमान् मारुत आत्मजः ॥

tataḥ kāṁcana śaila ābhaḥ taruṇa arka nibha ānanaḥ ।
abravīt prāṁjalir vākyam hanumān māruta ātmajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ४ ॥
भवत् प्रसादात् काकुत्स्थ पितृ पैतामहम् महत् । वानराणाम् सुदंष्ट्राणाम् संपन्न बलशालिनाम् ॥

bhavat prasādāt kākutstha pitṛ paitāmaham mahat ।
vānarāṇām sudaṁṣṭrāṇām saṁpanna balaśālinām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ५ ॥
महात्मानाम् सुदुष्प्रापम् प्राप्तम् राज्यम् इदम् प्रभो । भवता समनुज्ञातः प्रविश्य नगरम् शुभम् ॥

mahātmānām suduṣprāpam prāptam rājyam idam prabho ।
bhavatā samanujñātaḥ praviśya nagaram śubham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ६ ॥
संविधास्यति कार्याणि सर्वाणि ससुहृत् गणः । स्नातो अयम् विविधैर् गन्धैर् औषधैः यथा विधि ॥

saṁvidhāsyati kāryāṇi sarvāṇi sasuhṛt gaṇaḥ ।
snāto ayam vividhair gandhair auṣadhaiḥ ca yathā vidhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ७ ॥
अर्चयिष्यति माल्यैः रत्नैः त्वाम् विशेषतः । इमाम् गिरि गुहाम् रम्याम् अभिगन्तुम् त्वम् अर्हसि ॥

arcayiṣyati mālyaiḥ ca ratnaiḥ ca tvām viśeṣataḥ ।
imām giri guhām ramyām abhigantum tvam arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ८ ॥
कुरुष्व स्वामि संबन्धम् वानरान् संप्रहर्षयन् । एवम् उक्तो हनुमता राघवः पर वीरहा ॥

kuruṣva svāmi saṁbandham vānarān saṁpraharṣayan ।
evam ukto hanumatā rāghavaḥ para vīrahā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ९ ॥
प्रत्युवाच हनूमन्तम् बुद्धिमान् वाक्य कोविदः । चतुर्दश समाः सौम्य ग्रामम् वा यदि वा पुरम् ॥

pratyuvāca hanūmantam buddhimān vākya kovidaḥ ।
caturdaśa samāḥ saumya grāmam vā yadi vā puram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १० ॥
प्रवेक्ष्यामि हनुमन् पितुर् निर्देश पालकः । सुसमृद्धाम् गुहाम् दिव्याम् सुग्रीवो वानरर्षभः ॥

na pravekṣyāmi hanuman pitur nirdeśa pālakaḥ ।
susamṛddhām guhām divyām sugrīvo vānararṣabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ११ ॥
प्रविष्टो विधिवत् वीरः क्षिप्रम् राज्ये अभिषिच्यताम् । एवम् उक्त्वा हनूमन्तम् रामः सुग्रीवम् अब्रवीत् ॥

praviṣṭo vidhivat vīraḥ kṣipram rājye abhiṣicyatām ।
evam uktvā hanūmantam rāmaḥ sugrīvam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १२ ॥
वृत्तज्ञो वृत्त संपन्नम् उदार बल विक्रमम् । इमम् अपि अंगदम् वीरम् यौवराज्ये अभिषेचय ॥

vṛttajño vṛtta saṁpannam udāra bala vikramam ।
imam api aṁgadam vīram yauvarājye abhiṣecaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १३ ॥
ज्येष्ठस्य हि सुतो ज्येष्ठः सदृशो विक्रमेण च । अंगदो अयम् अदीनात्मा यौवराज्यस्य भाजनम् ॥

jyeṣṭhasya hi suto jyeṣṭhaḥ sadṛśo vikrameṇa ca ।
aṁgado ayam adīnātmā yauvarājyasya bhājanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १४ ॥
पूर्वो अयम् वार्षिको मासः श्रावणः सलिल आगमः । प्रवृत्ताः सौम्य चत्वारो मासा वार्षिक संज्ञिताः ॥

pūrvo ayam vārṣiko māsaḥ śrāvaṇaḥ salila āgamaḥ ।
pravṛttāḥ saumya catvāro māsā vārṣika saṁjñitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १५ ॥
अयम् उद्योग समयः प्रविश त्वम् पुरीम् शुभाम् । अस्मिन् वत्स्यामि अहम् सौम्य पर्वते सह लक्ष्मणः ॥

na ayam udyoga samayaḥ praviśa tvam purīm śubhām ।
asmin vatsyāmi aham saumya parvate saha lakṣmaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १६ ॥
इयम् गिरि गुहा रम्या विशाला युक्त मारुता । प्रभूत सलिला सौम्य प्रभूत कमल उत्पला ॥

iyam giri guhā ramyā viśālā yukta mārutā ।
prabhūta salilā saumya prabhūta kamala utpalā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १७ ॥
कार्तिके समनुप्राप्ते त्वम् रावण वधे यत । एष नः समयः सौम्य प्रविश त्वम् स्वम् आलयम् ॥

kārtike samanuprāpte tvam rāvaṇa vadhe yata ।
eṣa naḥ samayaḥ saumya praviśa tvam svam ālayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १८ ॥
अभिषिंचस्व राज्ये सुहृदः संप्रहर्षय । इति राम अभ्यनुज्ञातः सुग्रीवो वानरर्षभः ॥

abhiṣiṁcasva rājye ca suhṛdaḥ saṁpraharṣaya ।
iti rāma abhyanujñātaḥ sugrīvo vānararṣabhaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · १९ ॥
प्रविवेश पुरीम् रम्याम् किष्किंधाम् वालि पालिताम् । तम् वानर सहस्राणि प्रविष्टम् वानर ईश्वरम् ॥

praviveśa purīm ramyām kiṣkiṁdhām vāli pālitām ।
tam vānara sahasrāṇi praviṣṭam vānara īśvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २० ॥
अभिवार्य प्रहृष्टानि सर्वतः प्लवगेश्वरम् । ततः प्रकृतयः सर्वा दृष्ट्वा हरि गण ईश्वरम् ॥

abhivārya prahṛṣṭāni sarvataḥ plavageśvaram ।
tataḥ prakṛtayaḥ sarvā dṛṣṭvā hari gaṇa īśvaram ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २१ ॥
प्रणम्य मूर्ध्ना पतिता वसुधायाम् समाहिताः । सुग्रीवः प्रकृतीः सर्वाः संभाष्य उत्थाप्य वीर्यवान् ॥

praṇamya mūrdhnā patitā vasudhāyām samāhitāḥ ।
sugrīvaḥ prakṛtīḥ sarvāḥ saṁbhāṣya utthāpya vīryavān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २२ ॥
भ्रातुर् अंतः पुरम् सौम्यम् प्रविवेश महाबलः । प्रविष्टम् भीम विक्रांतम् सुग्रीवम् वानरर्षभम् ॥

bhrātur aṁtaḥ puram saumyam praviveśa mahābalaḥ ।
praviṣṭam bhīma vikrāṁtam sugrīvam vānararṣabham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २३ ॥
अभ्यषिंचंत सुहृदः सहस्राक्षम् इव अमराः । तस्य पाण्डुरम् आजह्रुः छत्रम् हेम परिष्कृतम् ॥

abhyaṣiṁcaṁta suhṛdaḥ sahasrākṣam iva amarāḥ ।
tasya pāṇḍuram ājahruḥ chatram hema pariṣkṛtam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २४ ॥
शुक्ले वाल व्यजने हेम दण्डे यशस्करे । तथा सर्वाणि रत्नानि सर्व बीज औषधानि च ॥

śukle ca vāla vyajane hema daṇḍe yaśaskare ।
tathā sarvāṇi ratnāni sarva bīja auṣadhāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २५ ॥
क्षीराणाम् वृक्षाणाम् प्ररोहान् कुसुमानि च । शुक्लानि चैव वस्त्राणि श्वेतम् चैव अनुलेपनम् ॥

sa kṣīrāṇām ca vṛkṣāṇām prarohān kusumāni ca ।
śuklāni caiva vastrāṇi śvetam caiva anulepanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २६ ॥
सुगंधीनि माल्यानि स्थलजानि अंबुजानि च । चन्दनानि दिव्यानि गन्धाम् विविधान् बहून् ॥

sugaṁdhīni ca mālyāni sthalajāni aṁbujāni ca ।
candanāni ca divyāni gandhām ca vividhān bahūn ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २७ ॥
अक्षतम् जात रूपम् प्रियंगु मधु सर्पिषी । दधि चर्म वैयाघ्रम् परार्ध्ये अपि उपानहौ ॥

akṣatam jāta rūpam ca priyaṁgu madhu sarpiṣī ।
dadhi carma ca vaiyāghram parārdhye ca api upānahau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २८ ॥
समालंभनम् आदाय गोरोचनम् मनः शिलाम् । आजग्मुः तत्र मुदिता वराः कन्याः षोडश ॥

samālaṁbhanam ādāya gorocanam manaḥ śilām ।
ājagmuḥ tatra muditā varāḥ kanyāḥ ca ṣoḍaśa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · २९ ॥
ततः ते वानर श्रेष्ठम् अभिषेक्तुम् यथा विधि । रत्नैर् वस्त्रैः भक्ष्यैः तोषयित्वा द्विजर्षभान् ॥

tataḥ te vānara śreṣṭham abhiṣektum yathā vidhi ।
ratnair vastraiḥ ca bhakṣyaiḥ ca toṣayitvā dvijarṣabhān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३० ॥
ततः कुश परिस्तीर्णम् समिद्धम् जात वेदसम् । मंत्र पूतेन हविषा हुत्वा मंत्रविदो जनाः ॥

tataḥ kuśa paristīrṇam samiddham jāta vedasam ।
maṁtra pūtena haviṣā hutvā maṁtravido janāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३१ ॥
ततो हेम प्रतिष्ठाने वर आस्तरण संवृते । प्रासाद शिखरे रम्ये चित्र माल्य उपशोभिते ॥

tato hema pratiṣṭhāne vara āstaraṇa saṁvṛte ।
prāsāda śikhare ramye citra mālya upaśobhite ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३२ ॥
प्राङ्मुखम् विधिवत् मंत्रैः स्थापयित्वा वर आसने । नदी नदेभ्यः संहृत्य तीर्थेभ्यः समंततः ॥

prāṅmukham vidhivat maṁtraiḥ sthāpayitvā vara āsane ।
nadī nadebhyaḥ saṁhṛtya tīrthebhyaḥ ca samaṁtataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३३ ॥
आहृत्य समुद्रेभ्यः सर्वेभ्यो वानरर्षभाः । अपः कनक कुंभेषु निधाय विमलम् जलम् ॥

āhṛtya ca samudrebhyaḥ sarvebhyo vānararṣabhāḥ ।
apaḥ kanaka kuṁbheṣu nidhāya vimalam jalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३४ ॥
शुभैः वृषभ शृन्गैः कलशैः एव कांचनैः । शास्त्र दृष्टेन विधिना महर्षि विहितेन च ॥

śubhaiḥ vṛṣabha śṛngaiḥ ca kalaśaiḥ ca eva kāṁcanaiḥ ।
śāstra dṛṣṭena vidhinā maharṣi vihitena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३५ ॥
गजो गवाक्षो गवयः शरभो गंधमादनः । मैन्दः द्विविदः चैव हनूमान् जांबवान् तथा ॥

gajo gavākṣo gavayaḥ śarabho gaṁdhamādanaḥ ।
maindaḥ ca dvividaḥ caiva hanūmān jāṁbavān tathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३६ ॥
अभ्यषिंचंत सुग्रीवम् प्रसन्नेन सुगंधिना । सलिलेन सहस्राक्षम् वसवो वासवम् यथा ॥

abhyaṣiṁcaṁta sugrīvam prasannena sugaṁdhinā ।
salilena sahasrākṣam vasavo vāsavam yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३७ ॥
अभिषिक्ते तु सुग्रीवे सर्वे वानर पुंगवाः । प्रचुक्रुशुर् महात्मानो हृष्टाः शत सहस्रशः ॥

abhiṣikte tu sugrīve sarve vānara puṁgavāḥ ।
pracukruśur mahātmāno hṛṣṭāḥ śata sahasraśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३८ ॥
रामस्य तु वचः कुर्वन् सुग्रीवो हरि पुंगवः । अंगदम् संपरिष्वज्य यौवराज्ये अभिषेचयत् ॥

rāmasya tu vacaḥ kurvan sugrīvo hari puṁgavaḥ ।
aṁgadam saṁpariṣvajya yauvarājye abhiṣecayat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ३९ ॥
अंगदे अभिषिक्ते तु सानुक्रोशाः प्लवंगमाः । साधु साधु इति सुग्रीवम् महात्मानो हि अपूजयन् ॥

aṁgade ca abhiṣikte tu sānukrośāḥ plavaṁgamāḥ ।
sādhu sādhu iti sugrīvam mahātmāno hi apūjayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ४० ॥
रामम् एव महात्मानम् लक्ष्मणम् पुनः पुनः । प्रीताः तुष्टुवुः सर्वे तादृशे तत्र वर्तिनि ॥

rāmam ca eva mahātmānam lakṣmaṇam ca punaḥ punaḥ ।
prītāḥ ca tuṣṭuvuḥ sarve tādṛśe tatra vartini ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ४१ ॥
हृष्ट पुष्ट जन आकीर्णा पताका ध्वज शोभिता । बभूव नगरी रम्या क्षिकिंधा गिरि गह्वरे ॥

hṛṣṭa puṣṭa jana ākīrṇā patākā dhvaja śobhitā ।
babhūva nagarī ramyā kṣikiṁdhā giri gahvare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २६ · ४२ ॥
निवेद्य रामाय तदा महात्मनेमहा अभिषेकम् कपि वाहनी पतिः । रुमाम् भार्याम् उपलभ्य वीर्यवान्अवाप राज्यम् त्रिदश अधिपो यथा ॥

nivedya rāmāya tadā mahātmanemahā abhiṣekam kapi vāhanī patiḥ ।
rumām ca bhāryām upalabhya vīryavānavāpa rājyam tridaśa adhipo yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.