वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः २२ · ३२ श्लोकाःSarga 22 · 32 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · २२ · १ ॥
वीक्षमाणः तु मंदासुः सर्वतो मंदम् उच्छ्वसन् । आदौ एव तु सुग्रीवम् ददर्श अनुजम् अग्रतः ॥

vīkṣamāṇaḥ tu maṁdāsuḥ sarvato maṁdam ucchvasan ।
ādau eva tu sugrīvam dadarśa anujam agrataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २ ॥
तम् प्राप्त विजयम् वाली सुग्रीवम् प्लवग ईश्वरम् । आभाष्य व्यक्तया वाचा सस्नेहम् इदम् अब्रवीत् ॥

tam prāpta vijayam vālī sugrīvam plavaga īśvaram ।
ābhāṣya vyaktayā vācā sasneham idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ३ ॥
सुग्रीव दोषेण माम् गन्तुम् अर्हसि किल्बिषात् । कृष्यमाणम् भविष्येण बुद्धि मोहेन माम् बलात् ॥

sugrīva doṣeṇa na mām gantum arhasi kilbiṣāt ।
kṛṣyamāṇam bhaviṣyeṇa buddhi mohena mām balāt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ४ ॥
युगपद् विहितम् तात मन्ये सुखम् अवयोः । सौहार्दम् भ्रातृ युक्तम् हि तद् इदम् जातम् अन्यथा ॥

yugapad vihitam tāta na manye sukham avayoḥ ।
sauhārdam bhrātṛ yuktam hi tad idam jātam anyathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ५ ॥
प्रतिपद्य त्वम् अद्य एव राज्यम् एषाम् वन ओकसाम् । माम् अपि अद्य एव गच्छंतम् विद्धि वैवस्वत क्षयम् ॥

pratipadya tvam adya eva rājyam eṣām vana okasām ।
mām api adya eva gacchaṁtam viddhi vaivasvata kṣayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ६ ॥
जीवितम् हि राज्यम् श्रियम् विपुलाम् इमाम् । प्रजहामि एष वै तूर्णम् अहम् अगर्हितम् यशः ॥

jīvitam ca hi rājyam ca śriyam ca vipulām imām ।
prajahāmi eṣa vai tūrṇam aham ca agarhitam yaśaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ७ ॥
अस्याम् त्वम् अहम् अवस्थायाम् वीर वक्ष्यामि यद् वचः । यदि अपि असुकरम् राजन् कर्तुम् एव तद् अर्हसि ॥

asyām tvam aham avasthāyām vīra vakṣyāmi yad vacaḥ ।
yadi api asukaram rājan kartum eva tad arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ८ ॥
सुखार्हम् सुख संवृद्धम् बालम् एनम् अबालिशम् । बाष्प पूर्ण मुखम् पश्य भूमौ पतितम् अंगदम् ॥

sukhārham sukha saṁvṛddham bālam enam abāliśam ।
bāṣpa pūrṇa mukham paśya bhūmau patitam aṁgadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ९ ॥
मम प्राणैः प्रियतरम् पुत्रम् पुत्रम् इव औरसम् । मया हीनम् अहीनार्थम् सर्वतः परिपालय ॥

mama prāṇaiḥ priyataram putram putram iva aurasam ।
mayā hīnam ahīnārtham sarvataḥ paripālaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १० ॥
त्वम् अपि अस्य पिता दाता परित्राता सर्वतः । भयेषु अभयदः चैव यथा अहम् प्लवगेश्वर ॥

tvam api asya pitā dātā ca paritrātā ca sarvataḥ ।
bhayeṣu abhayadaḥ caiva yathā aham plavageśvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ११ ॥
एष तारात्मजः श्रीमान् त्वया तुल्य पराक्रमः । रक्षसाम् वधे तेषाम् अग्रतः ते भविष्यति ॥

eṣa tārātmajaḥ śrīmān tvayā tulya parākramaḥ ।
rakṣasām ca vadhe teṣām agrataḥ te bhaviṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १२ ॥
अनुरूपाणि कर्माणि विक्रम्य बलवान् रणे । करिष्यति एष तारेयः तरस्वी तरुणो अंगदः ॥

anurūpāṇi karmāṇi vikramya balavān raṇe ।
kariṣyati eṣa tāreyaḥ tarasvī taruṇo aṁgadaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १३ ॥
सुषेण दुहिता इयम् अर्थ सूक्ष्म विनिश्चये । औत्पातिके विविधे सर्वतः परिनिष्ठिता ॥

suṣeṇa duhitā ca iyam artha sūkṣma viniścaye ।
autpātike ca vividhe sarvataḥ pariniṣṭhitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १४ ॥
यद् एष साधु इति ब्रूयात् कार्यम् तन् मुक्त संशयम् । हि तारा मतम् किंचित् अन्यथा परिवर्तते ॥

yad eṣa sādhu iti brūyāt kāryam tan mukta saṁśayam ।
na hi tārā matam kiṁcit anyathā parivartate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १५ ॥
राघवस्य ते कार्यम् कर्तव्यम् अविशंकया । स्यात् अधर्मो हि अकरणे त्वाम् हिंस्यात् अमानितः ॥

rāghavasya ca te kāryam kartavyam aviśaṁkayā ।
syāt adharmo hi akaraṇe tvām ca hiṁsyāt amānitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १६ ॥
इमाम् मालाम् आधत्स्व दिव्याम् सुग्रीव कांचनीम् । उदारा श्रीः स्थिता हि अस्याम् संप्रजह्यात् मृते मयि ॥

imām ca mālām ādhatsva divyām sugrīva kāṁcanīm ।
udārā śrīḥ sthitā hi asyām saṁprajahyāt mṛte mayi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १७ ॥
इति एवम् उक्तः सुग्रीवो वालिना भ्रातृ सौहृदात् । हर्षम् त्यक्त्वा पुनर् दीनो ग्रह ग्रस्त इव उडु राट् ॥

iti evam uktaḥ sugrīvo vālinā bhrātṛ sauhṛdāt ।
harṣam tyaktvā punar dīno graha grasta iva uḍu rāṭ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १८ ॥
तत् वालि वचनात् शान्तः कुर्वन् युक्तम् अतंद्रितः । जग्राह सो अभ्यनुज्ञातो मालाम् ताम् चैव कांचनीम् ॥

tat vāli vacanāt śāntaḥ kurvan yuktam ataṁdritaḥ ।
jagrāha so abhyanujñāto mālām tām caiva kāṁcanīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · १९ ॥
ताम् मालाम् कांचनीम् दत्त्वा वाली दृष्ट्वा आत्मजम् स्थितम् । संसिद्धः प्रेत्य भावाय स्नेहात् अंगदम् अब्रवीत् ॥

tām mālām kāṁcanīm dattvā vālī dṛṣṭvā ātmajam sthitam ।
saṁsiddhaḥ pretya bhāvāya snehāt aṁgadam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २० ॥
देश कालौ भजस्व अद्य क्षममाणः प्रिय अप्रिये । सुख दुःख सहः काले सुग्रीव वशगो भव ॥

deśa kālau bhajasva adya kṣamamāṇaḥ priya apriye ।
sukha duḥkha sahaḥ kāle sugrīva vaśago bhava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २१ ॥
यथा हि त्वम् महाबाहो लालितः सततम् मया । तथा वर्तमानम् त्वाम् सुग्रीवो बहु मन्यते ॥

yathā hi tvam mahābāho lālitaḥ satatam mayā ।
na tathā vartamānam tvām sugrīvo bahu manyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २२ ॥
ना अस्य अमित्रैः गतम् गच्छेः मा शत्रुभिः अरिंदम । भर्तुः अर्थ परो दान्तः सुग्रीव वशगो भव ॥

nā asya amitraiḥ gatam gaccheḥ mā śatrubhiḥ ariṁdama ।
bhartuḥ artha paro dāntaḥ sugrīva vaśago bhava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २३ ॥
अतिप्रणयः कार्यः कर्तव्यो अप्रणयः ते । उभयम् हि महादोषम् तस्मात् अंतर दृक् भव ॥

na ca atipraṇayaḥ kāryaḥ kartavyo apraṇayaḥ ca te ।
ubhayam hi mahādoṣam tasmāt aṁtara dṛk bhava ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २४ ॥
इति उक्त्वा अथ विवृत्त अक्षः शर संपीडितो भृशम् । विवृतैः दशनैः भीमैः बभूव उत्क्रान्त जीवितः ॥

iti uktvā atha vivṛtta akṣaḥ śara saṁpīḍito bhṛśam ।
vivṛtaiḥ daśanaiḥ bhīmaiḥ babhūva utkrānta jīvitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २५ ॥
ततो विचुक्रुशुर् तत्र वानरा हत यूथपाः । परिदेवयमानाः ते सर्वे प्लवग सत्तमाः ॥

tato vicukruśur tatra vānarā hata yūthapāḥ ।
paridevayamānāḥ te sarve plavaga sattamāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २६ ॥
किष्किन्धा हि अथ शून्या स्वर् गते वानरेश्वरे । उद्यानानि शून्यानि पर्वताः कानानि च ॥

kiṣkindhā hi atha śūnyā ca svar gate vānareśvare ।
udyānāni ca śūnyāni parvatāḥ kānāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २७ ॥
हते प्लवग शार्दूले निष् प्रभा वानराः कृताः । यस्य वेगेन महता काननानि वनानि च ॥

hate plavaga śārdūle niṣ prabhā vānarāḥ kṛtāḥ ।
yasya vegena mahatā kānanāni vanāni ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २८ ॥
पुष्प ओघेण अनुबद्धन्ते करिष्यति तत् अद्य कहः । येन दत्तम् महत् युद्धम् गन्धर्वस्य महात्मनः ॥

puṣpa ogheṇa anubaddhante kariṣyati tat adya kahaḥ ।
yena dattam mahat yuddham gandharvasya mahātmanaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · २९ ॥
गोलभस्य महाबाहुः दश वर्षाणि पंच च । एव रात्रौ दिवसे तत् युद्धम् उपशाम्यति ॥

golabhasya mahābāhuḥ daśa varṣāṇi paṁca ca ।
na eva rātrau na divase tat yuddham upaśāmyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ३० ॥
ततः षोडशमे वर्षे गोलभो विनिपातितः । तम् हत्वा दुर्विनीतिम् तु वाली दंष्ट्र करालवान् । सर्वा अभयम् करः अस्माकम् कथम् एष निपातितः ॥

tataḥ ṣoḍaśame varṣe golabho vinipātitaḥ ।
tam hatvā durvinītim tu vālī daṁṣṭra karālavān ।
sarvā abhayam karaḥ asmākam katham eṣa nipātitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ३१ ॥
हते तु वीरे प्लवगाधिपे तदाप्लवंगमाः तत्र शर्म लेभिरे । वने चराः सिंह युते महावनेयथा हि गावो निहते गवाम् पतौ ॥

hate tu vīre plavagādhipe tadāplavaṁgamāḥ tatra na śarma lebhire ।
vane carāḥ siṁha yute mahāvaneyathā hi gāvo nihate gavām patau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २२ · ३२ ॥
ततः तु तारा व्यसन अर्णव प्लुतामृतस्या भर्तुर् वदनम् समीक्ष्य सा । जगाम भूमिम् परिरभ्य वालिनम्महा द्रुमम् छिन्नम् इव आश्रिता लता ॥

tataḥ tu tārā vyasana arṇava plutāmṛtasyā bhartur vadanam samīkṣya sā ।
jagāma bhūmim parirabhya vālinammahā drumam chinnam iva āśritā latā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.