वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः २ · २९ श्लोकाःSarga 2 · 29 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · २ · १ ॥
तौ तु दृष्ट्वा महात्मानौ भ्रातरौ राम लक्ष्मणौ । वर आयुध धरौ वीरौ सुग्रीवः श्ङ्कितोऽभवत् ॥

tau tu dṛṣṭvā mahātmānau bhrātarau rāma lakṣmaṇau ।
vara āyudha dharau vīrau sugrīvaḥ śṅkito'bhavat ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २ ॥
उद्विग्न हृदयः सर्वा दिशः समवलोकयन् । व्यतिष्ठत कस्मिन् चित् देशे वानर पुङ्गवः ॥

udvigna hṛdayaḥ sarvā diśaḥ samavalokayan ।
na vyatiṣṭhata kasmin cit deśe vānara puṅgavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ३ ॥
नैव चक्रे मनः स्थातुम् वीक्षमाणो महाबलौ । कपेः परम भीतस्य चित्तम् व्यवससाद ह ॥

naiva cakre manaḥ sthātum vīkṣamāṇo mahābalau ।
kapeḥ parama bhītasya cittam vyavasasāda ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ४ ॥
चिन्तयित्वा धर्मात्मा विमृश्य गुरु लाघवम् । सुग्रीवः परम उद्विग्नः सर्वैः तैः वानरैः सह ॥

cintayitvā sa dharmātmā vimṛśya guru lāghavam ।
sugrīvaḥ parama udvignaḥ sarvaiḥ taiḥ vānaraiḥ saha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ५ ॥
ततः सचिवेभ्यः तु सुग्रीवः प्लवगाधिपः । शशंस परम उद्विग्नः पश्यन् तौ राम लक्ष्मणौ ॥

tataḥ sa sacivebhyaḥ tu sugrīvaḥ plavagādhipaḥ ।
śaśaṁsa parama udvignaḥ paśyan tau rāma lakṣmaṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ६ ॥
एतौ वनम् इदम् दुर्गम् वालि प्रणिहितौ ध्रुवम् । छद्मना चीर वसनौ प्रचरन्तौ इह आगतौ ॥

etau vanam idam durgam vāli praṇihitau dhruvam ।
chadmanā cīra vasanau pracarantau iha āgatau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ७ ॥
ततः सुग्रीव सचिवा दृष्ट्वा परम धन्विनौ । जग्मुः गिरि तटात् तस्माद् अन्यत् शिखरम् उत्तमम् ॥

tataḥ sugrīva sacivā dṛṣṭvā parama dhanvinau ।
jagmuḥ giri taṭāt tasmād anyat śikharam uttamam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ८ ॥
ते क्षिप्रम् अभिगम्य अथ यूथपा यूथपर्षभम् । हरयो वानर श्रेष्ठम् परिवार्य उपतस्थिरे ॥

te kṣipram abhigamya atha yūthapā yūthaparṣabham ।
harayo vānara śreṣṭham parivārya upatasthire ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ९ ॥
एवम् एक आयन गताः प्लवमाना गिरेः गिरिम् । प्रकंपयन्तो वेगेन गिरीणाम् शिखराणि च ॥

evam eka āyana gatāḥ plavamānā gireḥ girim ।
prakaṁpayanto vegena girīṇām śikharāṇi ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १० ॥
ततः शाखा मृगाः सर्वे प्लवमाना महाबलाः । बभंजुः नगान् तत्र पुष्पितान् दुर्गम् आश्रितान् ॥

tataḥ śākhā mṛgāḥ sarve plavamānā mahābalāḥ ।
babhaṁjuḥ ca nagān tatra puṣpitān durgam āśritān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · ११ ॥
आप्लवन्तो हरिवराः सर्वतः तम् महागिरिम् । मृग मार्जार शार्दूलान् त्रासयन्तो ययुः तदा ॥

āplavanto harivarāḥ sarvataḥ tam mahāgirim ।
mṛga mārjāra śārdūlān trāsayanto yayuḥ tadā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १२ ॥
ततः सुग्रीव सचिवाः पर्वतेन्द्रे समाहिताः । संगम्य कपि मुख्येन सर्वे प्रांजलयः स्थिताः ॥

tataḥ sugrīva sacivāḥ parvatendre samāhitāḥ ।
saṁgamya kapi mukhyena sarve prāṁjalayaḥ sthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १३ ॥
ततः तु भय संत्रस्तम् वालि किल्बिष शन्कितम् । उवाच हनुमान् वाक्यम् सुग्रीवम् वाक्य कोविदः ॥

tataḥ tu bhaya saṁtrastam vāli kilbiṣa śankitam ।
uvāca hanumān vākyam sugrīvam vākya kovidaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १४ ॥
संभ्रमः त्यजताम् एष सर्वैः वालि कृते महान् । मलयोऽयम् गिरिवरो भयम् इह अस्ति वालिनः ॥

saṁbhramaḥ tyajatām eṣa sarvaiḥ vāli kṛte mahān ।
malayo'yam girivaro bhayam na iha asti vālinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १५ ॥
यस्मात् उद्विग्न चेताः त्वम् विद्रुतो हरिपुंगव । तम् क्रूर दर्शनम् क्रूरम् इह पश्यामि वालिनम् ॥

yasmāt udvigna cetāḥ tvam vidruto haripuṁgava ।
tam krūra darśanam krūram na iha paśyāmi vālinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १६ ॥
यस्मात् तव भयम् सौम्य पूर्वजात् पाप कर्मणः । इह वाली दुष्टात्मा ते पश्यामि अहम् भयम् ॥

yasmāt tava bhayam saumya pūrvajāt pāpa karmaṇaḥ ।
sa na iha vālī duṣṭātmā na te paśyāmi aham bhayam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १७ ॥
अहो शाखा मृगत्वम् ते व्यक्तम् एव प्लवंगम । लघु चित्ततया आत्मानम् स्थापयसि यो मतौ ॥

aho śākhā mṛgatvam te vyaktam eva plavaṁgama ।
laghu cittatayā ātmānam na sthāpayasi yo matau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १८ ॥
बुद्धि विज्ञान संपन्न इङ्गितैः सर्वम् आचर । हि अबुद्धिम् गतो राजा सर्व भूतानि शास्ति हि ॥

buddhi vijñāna saṁpanna iṅgitaiḥ sarvam ācara ।
na hi abuddhim gato rājā sarva bhūtāni śāsti hi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · १९ ॥
सुग्रीवः तु शुभम् वाक्यम् श्रुत्वा सर्वम् हनूमतः । ततः शुभतरम् वाक्यम् हनूमन्तम् उवाच ह ॥

sugrīvaḥ tu śubham vākyam śrutvā sarvam hanūmataḥ ।
tataḥ śubhataram vākyam hanūmantam uvāca ha ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २० ॥
दीर्घ बाहू विशालाक्षौ शर चाप असि धारिणौ । कस्य स्यात् भयम् दृष्ट्वा हि एतौ सुर सुत उपमौ ॥

dīrgha bāhū viśālākṣau śara cāpa asi dhāriṇau ।
kasya na syāt bhayam dṛṣṭvā hi etau sura suta upamau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २१ ॥
वालि प्रणिहितौ एव शन्के अहम् पुरुषोत्तमौ । राजानो बहु मित्राः विश्वासो अत्र हि क्षमः ॥

vāli praṇihitau eva śanke aham puruṣottamau ।
rājāno bahu mitrāḥ ca viśvāso na atra hi kṣamaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २२ ॥
अरयः मनुष्येण विज्ञेयाः छद्म चारिणः । विश्वस्तानाम् अविश्वस्ताः छिद्रेषु प्रहरन्ति अपि ॥

arayaḥ ca manuṣyeṇa vijñeyāḥ chadma cāriṇaḥ ।
viśvastānām aviśvastāḥ chidreṣu praharanti api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २३ ॥
कृत्येषु वाली मेधावी राजानो बहु दर्शनः । भवन्ति पर हन्तारः ते ज्ञेयाः प्राकृतैः नरैः ॥

kṛtyeṣu vālī medhāvī rājāno bahu darśanaḥ ।
bhavanti para hantāraḥ te jñeyāḥ prākṛtaiḥ naraiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २४ ॥
तौ त्वया प्राकृतेन एव गत्वा ज्ञेयौ प्लवंगम । इङ्गितानाम् प्रकारैः रूपव्या भाषणेन च ॥

tau tvayā prākṛtena eva gatvā jñeyau plavaṁgama ।
iṅgitānām prakāraiḥ ca rūpavyā bhāṣaṇena ca ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २५ ॥
लक्षयस्व तयोः भावम् प्रहृष्ट मनसौ यदि । विश्वासयन् प्रशंसाभिः इङ्गितैः पुनः पुनः ॥

lakṣayasva tayoḥ bhāvam prahṛṣṭa manasau yadi ।
viśvāsayan praśaṁsābhiḥ iṅgitaiḥ ca punaḥ punaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २६ ॥
मम एव अभिमुखम् स्थित्वा पृच्छ त्वम् हरि पुंगव । प्रयोजनम् प्रवेशस्य वनस्य अस्य धनुर् धरौ ॥

mama eva abhimukham sthitvā pṛccha tvam hari puṁgava ।
prayojanam praveśasya vanasya asya dhanur dharau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २७ ॥
शुद्ध आत्मानौ यदि एतौ जानीहि त्वम् प्लवंगम । व्याभाषितैः वा रूपैः वा विज्ञेया दुष्टता अनयोः ॥

śuddha ātmānau yadi etau jānīhi tvam plavaṁgama ।
vyābhāṣitaiḥ vā rūpaiḥ vā vijñeyā duṣṭatā anayoḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २८ ॥
इति एवम् कपिराजेन संदिष्टो मारुतात्मजः । चकार गमने बुद्धिम् यत्र तौ राम लक्ष्मणौ ॥

iti evam kapirājena saṁdiṣṭo mārutātmajaḥ ।
cakāra gamane buddhim yatra tau rāma lakṣmaṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · २ · २९ ॥
तथा इति संपूज्य वचः तु तस्य कपेः सुभीतस्य दुरासदस्य । महानुभावो हनुमान् ययौ तदा यत्र रामो अतिबली लक्ष्मणः ॥

tathā iti saṁpūjya vacaḥ tu tasya kapeḥ subhītasya durāsadasya ।
mahānubhāvo hanumān yayau tadā sa yatra rāmo atibalī sa lakṣmaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.