वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः १८ · ६६ श्लोकाःSarga 18 · 66 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · १८ · १ ॥
इत्युक्तः प्रश्रितं वाक्यं धर्मार्थसहितं हितम् । परुषं वालिना रामो निहतेन विचेतसा ॥

ityuktaḥ praśritaṁ vākyaṁ dharmārthasahitaṁ hitam ।
paruṣaṁ vālinā rāmo nihatena vicetasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २ ॥
तं निष्प्रभम् इव आदित्यं मुक्त तोयम् इवाम्बुदम् । उक्त वाक्यं हरि श्रेष्ठम् उपशांतम् इवानलम् ॥

taṁ niṣprabham iva ādityaṁ mukta toyam ivāmbudam ।
ukta vākyaṁ hari śreṣṭham upaśāṁtam ivānalam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३ ॥
धर्मार्थगुण सम्पन्नम् हरीश्वरमनुत्तमम् । अधिक्षिप्तस्तदा रामः पश्चात् वालिनम् अब्रवीत् ॥

dharmārthaguṇa sampannam harīśvaramanuttamam ।
adhikṣiptastadā rāmaḥ paścāt vālinam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४ ॥
धर्मम् अर्थञ्च कामञ्च समयञ्च अपि लौकिकम् । अविज्ञाय कथम् बाल्यात् माम् इह अद्य विगर्हसे ॥

dharmam arthañca kāmañca samayañca api laukikam ।
avijñāya katham bālyāt mām iha adya vigarhase ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५ ॥
अपृष्ट्वा बुद्धि संपन्नान् वृद्धान् आचार्य संमतान् । सौम्य वानर चापल्यात् त्वम् माम् वक्तुम् इह इच्छसि ॥

apṛṣṭvā buddhi saṁpannān vṛddhān ācārya saṁmatān ।
saumya vānara cāpalyāt tvam mām vaktum iha icchasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६ ॥
इक्ष्वाकूणाम् इयम् भूमिः शैल वन कानना । मृग पक्षि मनुष्याणाम् निग्रह अनुग्रहेषु अपि ॥

ikṣvākūṇām iyam bhūmiḥ sa śaila vana kānanā ।
mṛga pakṣi manuṣyāṇām nigraha anugraheṣu api ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ७ ॥
ताम् पालयति धर्मात्मा भरतः सत्यवान् ऋजुः । धर्म काम अर्थ तत्त्वज्ञो निग्रह अनुग्रहे रतः ॥

tām pālayati dharmātmā bharataḥ satyavān ṛjuḥ ।
dharma kāma artha tattvajño nigraha anugrahe rataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ८ ॥
नयः विनयः उभौ यस्मिन् सत्यम् सुस्थितम् । विक्रमः यथा दृष्टः राजा देश कालवित् ॥

nayaḥ ca vinayaḥ ca ubhau yasmin satyam ca susthitam ।
vikramaḥ ca yathā dṛṣṭaḥ sa rājā deśa kālavit ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ९ ॥
तस्य धर्म कृत आदेशा वयम् अन्ये पार्थिवः । चरामो वसुधाम् कृत्स्नाम् धर्म संतानम् इच्छवः ॥

tasya dharma kṛta ādeśā vayam anye ca pārthivaḥ ।
carāmo vasudhām kṛtsnām dharma saṁtānam icchavaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १० ॥
तस्मिन् नृपति शार्दूल भरते धर्म वत्सले । पालयति अखिलाम् पृथ्वीम् कः चरेत् धर्म विप्रियम् ॥

tasmin nṛpati śārdūla bharate dharma vatsale ।
pālayati akhilām pṛthvīm kaḥ caret dharma vipriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ११ ॥
ते वयम् मार्ग विभ्रष्टम् स्वधर्मे परमे स्थिताः । भरत आज्ञाम् पुरस्कृत्य निगृह्णीमो यथा विधि ॥

te vayam mārga vibhraṣṭam svadharme parame sthitāḥ ।
bharata ājñām puraskṛtya nigṛhṇīmo yathā vidhi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १२ ॥
त्वम् तु संक्लिष्ट धर्मः कर्मणा विगर्हितः । काम तंत्र प्रधानः स्थितो राज वर्त्मनि ॥

tvam tu saṁkliṣṭa dharmaḥ ca karmaṇā ca vigarhitaḥ ।
kāma taṁtra pradhānaḥ ca na sthito rāja vartmani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १३ ॥
ज्येष्ठो भ्राता पिता चैव यः विद्याम् प्रयच्छति । त्रयः ते पितरो ज्ञेया धर्मे पथि वर्तिनः ॥

jyeṣṭho bhrātā pitā caiva yaḥ ca vidyām prayacchati ।
trayaḥ te pitaro jñeyā dharme ca pathi vartinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १४ ॥
यवीयान् आत्मनः पुत्रः शिष्यः अपि गुणोदितः । पुत्रवत् ते त्रयः चिंत्या धर्मः चैव अत्र कारणम् ॥

yavīyān ātmanaḥ putraḥ śiṣyaḥ ca api guṇoditaḥ ।
putravat te trayaḥ ciṁtyā dharmaḥ caiva atra kāraṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १५ ॥
सूक्ष्मः परम दुर्ज्ञेयः सताम् धर्मः प्लवंगम । हृदिस्थः सर्व भूतानाम् आत्मा वेद शुभाशुभम् ॥

sūkṣmaḥ parama durjñeyaḥ satām dharmaḥ plavaṁgama ।
hṛdisthaḥ sarva bhūtānām ātmā veda śubhāśubham ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १६ ॥
चपलः चपलैः सार्धम् वानरैः अकृत आत्मभिः । जात्यंध इव जात्यन्धैः मंत्रयन् द्रक्ष्यसे नु किम् ॥

capalaḥ capalaiḥ sārdham vānaraiḥ akṛta ātmabhiḥ ।
jātyaṁdha iva jātyandhaiḥ maṁtrayan drakṣyase nu kim ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १७ ॥
अहम् तु व्यक्तताम् अस्य वचनस्य ब्रवीमि ते । हि माम् केवलम् रोषात् त्वम् विगर्हितुम् अर्हसि ॥

aham tu vyaktatām asya vacanasya bravīmi te ।
na hi mām kevalam roṣāt tvam vigarhitum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १८ ॥
तत् एतत् कारणम् पश्य यत् अर्थम् त्वम् मया हतः । भ्रातुर् वर्तसि भार्यायाम् त्यक्त्वा धर्मम् सनातनम् ॥

tat etat kāraṇam paśya yat artham tvam mayā hataḥ ।
bhrātur vartasi bhāryāyām tyaktvā dharmam sanātanam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · १९ ॥
अस्य त्वम् धरमाणस्य सुग्रीवस्य महात्मनः । रुमायाम् वर्तसे कामात् स्नुषायाम् पाप कर्मकृत् ॥

asya tvam dharamāṇasya sugrīvasya mahātmanaḥ ।
rumāyām vartase kāmāt snuṣāyām pāpa karmakṛt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २० ॥
तद् व्यतीतस्य ते धर्मात् काम वृत्तस्य वानर । भ्रातृ भार्या अभिमर्शे अस्मिन् दण्डो अयम् प्रतिपादितः ॥

tad vyatītasya te dharmāt kāma vṛttasya vānara ।
bhrātṛ bhāryā abhimarśe asmin daṇḍo ayam pratipāditaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २१ ॥
हि लोक विरुद्धस्य लोक वृत्तात् अपेयुषः । दण्डात् अन्यत्र पश्यामि निग्रहम् हरि यूथप ॥

na hi loka viruddhasya loka vṛttāt apeyuṣaḥ ।
daṇḍāt anyatra paśyāmi nigraham hari yūthapa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २२ ॥
ते मर्षये पापम् क्ष्त्रियो अहम् कुलोद्गतः । औरसीम् भगिनीम् वा अपि भार्याम् वा अपि अनुजस्य यः ॥

na ca te marṣaye pāpam kṣtriyo aham kulodgataḥ ।
aurasīm bhaginīm vā api bhāryām vā api anujasya yaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २३ ॥
प्रचरेत नरः कामात् तस्य दण्डो वधः स्मृतः । भरतः तु महीपालो वयम् तु आदेश वर्तिनः ॥

pracareta naraḥ kāmāt tasya daṇḍo vadhaḥ smṛtaḥ ।
bharataḥ tu mahīpālo vayam tu ādeśa vartinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २४ ॥
त्वम् धर्मात् अतिक्रान्तः कथम् शक्यम् उपेक्षितुम् । गुरु धर्म व्यतिक्रान्तम् प्राज्ञो धर्मेण पालयन् ॥

tvam ca dharmāt atikrāntaḥ katham śakyam upekṣitum ।
guru dharma vyatikrāntam prājño dharmeṇa pālayan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २५ ॥
भरतः काम युक्तानाम् निग्रहे पर्यवस्थितः । वयम् तु भरत आदेशम् विधिम् कृत्वा हरीश्वर । त्वत् विधान् भिन्न मर्यादान् निग्रहीतुम् व्यवस्थिताः ॥

bharataḥ kāma yuktānām nigrahe paryavasthitaḥ ।
vayam tu bharata ādeśam vidhim kṛtvā harīśvara ।
tvat vidhān bhinna maryādān nigrahītum vyavasthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २६ ॥
सुग्रीवेण मे सख्यम् लक्ष्मणेन यथा तथा । दार राज्य निमित्तम् निःश्रेयसकरः मे ॥

sugrīveṇa ca me sakhyam lakṣmaṇena yathā tathā ।
dāra rājya nimittam ca niḥśreyasakaraḥ sa me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २७ ॥
प्रतिज्ञा मया दत्ता तदा वानर संनिधौ । प्रतिज्ञा कथम् शक्या मत् विधेन अनवेक्षितुम् ॥

pratijñā ca mayā dattā tadā vānara saṁnidhau ।
pratijñā ca katham śakyā mat vidhena anavekṣitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २८ ॥
तत् एभिः कारणैः सर्वैर् महद्भिः धर्म संहितैः । शासनम् तव यत् युक्तम् तत् भवान् अनुमन्यताम् ॥

tat ebhiḥ kāraṇaiḥ sarvair mahadbhiḥ dharma saṁhitaiḥ ।
śāsanam tava yat yuktam tat bhavān anumanyatām ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · २९ ॥
सर्वथा धर्म इति एव द्रष्टव्यः तव निग्रहः । वयस्यस्य उपकर्तव्यम् धर्मम् एव अनुपश्यता ॥

sarvathā dharma iti eva draṣṭavyaḥ tava nigrahaḥ ।
vayasyasya upakartavyam dharmam eva anupaśyatā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३० ॥
शक्यम् त्वया अपि तत् कार्यम् धर्मम् एव अनुवर्तता । श्रूयते मनुना गीतौ श्लोकौ चारित्र वत्सलौ । गृहीतौ धर्म कुशलैः तथा तत् चरितम् मयाअ ॥

śakyam tvayā api tat kāryam dharmam eva anuvartatā ।
śrūyate manunā gītau ślokau cāritra vatsalau ।
gṛhītau dharma kuśalaiḥ tathā tat caritam mayāa ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३१ ॥
राजभिः धृत दण्डाः कृत्वा पापानि मानवाः । निर्मलाः स्वर्गम् आयान्ति सन्तः सुकृतिनो यथा ॥

rājabhiḥ dhṛta daṇḍāḥ ca kṛtvā pāpāni mānavāḥ ।
nirmalāḥ svargam āyānti santaḥ sukṛtino yathā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३२ ॥
शसनात् वा अपि मोक्षात् वा स्तेनः पापात् प्रमुच्यते । राजा तु अशासन् पापस्य तद् आप्नोति किल्बिषम् ॥

śasanāt vā api mokṣāt vā stenaḥ pāpāt pramucyate ।
rājā tu aśāsan pāpasya tad āpnoti kilbiṣam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३३ ॥
आर्येण मम मान्धात्रा व्यसनम् घोरम् ईप्सितम् । श्रमणेन कृते पापे यथा पापम् कृतम् त्वया ॥

āryeṇa mama māndhātrā vyasanam ghoram īpsitam ।
śramaṇena kṛte pāpe yathā pāpam kṛtam tvayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३४ ॥
अन्यैः अपि कृतम् पापम् प्रमत्तैः वसुधा अधिपैः । प्रायश्चित्तम् कुर्वन्ति तेन तत् शाम्यते रजः ॥

anyaiḥ api kṛtam pāpam pramattaiḥ vasudhā adhipaiḥ ।
prāyaścittam ca kurvanti tena tat śāmyate rajaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३५ ॥
तत् अलम् परितापेन धर्मतः परिकल्पितः । वधो वानरशार्दूल वयम् स्व वशे स्थिताः ॥

tat alam paritāpena dharmataḥ parikalpitaḥ ।
vadho vānaraśārdūla na vayam sva vaśe sthitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३६ ॥
श्रुणु अपि अपरम् भूयः कारणम् हरिपुंगव । तत् श्रुत्वा हि महत् वीर मन्युम् कर्तुम् अर्हसि ॥

śruṇu ca api aparam bhūyaḥ kāraṇam haripuṁgava ।
tat śrutvā hi mahat vīra na manyum kartum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३७ ॥
मे तत्र मनस्तापो मन्युः हरिपुंगव । वागुराभिः पाशैः कूटैः विविधैः नराः ॥

na me tatra manastāpo na manyuḥ haripuṁgava ।
vāgurābhiḥ ca pāśaiḥ ca kūṭaiḥ ca vividhaiḥ narāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३८ ॥
प्रतिच्छन्नाः दृश्याः गृह्णन्ति सुबहून् मृगान् । प्रधावितान् वा वित्रस्तान् विस्रब्धान् अतिविष्ठितान् ॥

praticchannāḥ ca dṛśyāḥ ca gṛhṇanti subahūn mṛgān ।
pradhāvitān vā vitrastān visrabdhān ativiṣṭhitān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ३९ ॥
प्रमत्तान् अप्रमत्तान् वा नरा माम्स अशिनो भृशम् । विध्यन्ति विमुखाम् अपि दोषो अत्र विद्यते ॥

pramattān apramattān vā narā māmsa aśino bhṛśam ।
vidhyanti vimukhām ca api na ca doṣo atra vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४० ॥
यान्ति राजर्षयः अत्र मृगयाम् धर्म कोविदाः । तस्मात् त्वम् निहतो युद्धे मया बाणेन वानर । अयुध्यन् प्रतियुध्यन् वा यस्मात् शाखा मृगो हि असि ॥

yānti rājarṣayaḥ ca atra mṛgayām dharma kovidāḥ ।
tasmāt tvam nihato yuddhe mayā bāṇena vānara ।
ayudhyan pratiyudhyan vā yasmāt śākhā mṛgo hi asi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४१ ॥
दुर्लभस्य धर्मस्य जीवितस्य शुभस्य च । राजानो वानरश्रेष्ठ प्रदातारो सम्शयः ॥

durlabhasya ca dharmasya jīvitasya śubhasya ca ।
rājāno vānaraśreṣṭha pradātāro na samśayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४२ ॥
तान् हिंस्यात् आक्रोशेन् आक्षिपेन् अप्रियम् वदेत् । देवा मानुष रूपेण चरन्ति एते मही तले ॥

tān na hiṁsyāt na ca ākrośen na ākṣipen na apriyam vadet ।
devā mānuṣa rūpeṇa caranti ete mahī tale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४३ ॥
त्वम् तु धर्मम् अविज्ञाय केवलम् रोषम् आस्थितः । विदूषयसि माम् धर्मे पितृ पैतामहे स्थितम् ॥

tvam tu dharmam avijñāya kevalam roṣam āsthitaḥ ।
vidūṣayasi mām dharme pitṛ paitāmahe sthitam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४४ ॥
एवम् उक्तः तु रामेण वाली प्रव्यथितो भृशम् । दोषम् राघवे दध्यौ धर्मे अधिगत निश्चयः ॥

evam uktaḥ tu rāmeṇa vālī pravyathito bhṛśam ।
na doṣam rāghave dadhyau dharme adhigata niścayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४५ ॥
प्रत्युवाच ततो रामम् प्रांजलिर् वानरेश्वरः । यत् त्वम् आत्थ नरश्रेष्ठ तत् थथा एव अत्र संशयः ॥

pratyuvāca tato rāmam prāṁjalir vānareśvaraḥ ।
yat tvam āttha naraśreṣṭha tat thathā eva na atra saṁśayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४६ ॥
प्रतिवक्तुम् प्रकृष्टे हि अपकृष्टः तु शक्नुयात् । यत् अयुक्तम् मया पूर्वम् प्रमादात् वाक्यम् अप्रियम् ॥

prativaktum prakṛṣṭe hi na apakṛṣṭaḥ tu śaknuyāt ।
yat ayuktam mayā pūrvam pramādāt vākyam apriyam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४७ ॥
तत्र अपि खलु माम् दोषम् कर्तुम् अर्हसि राघव । त्वम् हि दृष्टार्थ तत्त्वज्ञः प्रजानाम् हिते रतः । कार्य कारण सिद्धौ प्रसन्ना बुद्धिः अव्यया ॥

tatra api khalu mām doṣam kartum na arhasi rāghava ।
tvam hi dṛṣṭārtha tattvajñaḥ prajānām ca hite rataḥ ।
kārya kāraṇa siddhau ca prasannā buddhiḥ avyayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४८ ॥
माम् अपि अवगतम् धर्मात् व्यतिक्रान्त पुरस्कृतम् । धर्म संहितया वाचा धर्मज्ञ परिपालय ॥

mām api avagatam dharmāt vyatikrānta puraskṛtam ।
dharma saṁhitayā vācā dharmajña paripālaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ४९ ॥
बाष्प संरुद्ध कण्ठः तु वाली आर्त रवः शनैः । उवाच रामम् संप्रेक्ष्य पंकलग्न इव द्विपः ॥

bāṣpa saṁruddha kaṇṭhaḥ tu vālī sa ārta ravaḥ śanaiḥ ।
uvāca rāmam saṁprekṣya paṁkalagna iva dvipaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५० ॥
आत्मानम् अहम् शोचे ताराम् अपि बान्धवान् । यथा पुत्रम् गुणश्रेष्ठम् अंगदम् कनकांगदम् ॥

na ca ātmānam aham śoce na tārām na api bāndhavān ।
yathā putram guṇaśreṣṭham aṁgadam kanakāṁgadam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५१ ॥
मम अदर्शनात् दीनो बाल्यात् प्रभृति लालितः । तटाक इव पीतांबुः उपशोषम् गमिष्यति ॥

sa mama adarśanāt dīno bālyāt prabhṛti lālitaḥ ।
taṭāka iva pītāṁbuḥ upaśoṣam gamiṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५२ ॥
बालः अकृतबुद्धिः एक पुत्रः मे प्रियः । तारेयो राम भवता रक्षणीयो महाबलः ॥

bālaḥ ca akṛtabuddhiḥ ca eka putraḥ ca me priyaḥ ।
tāreyo rāma bhavatā rakṣaṇīyo mahābalaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५३ ॥
सुग्रीवे अंगदे चैव विधत्स्व मतिम् उत्तमाम् । त्वम् हि गोप्ता शास्ता कार्याकार्य विधौ स्थितः ॥

sugrīve ca aṁgade caiva vidhatsva matim uttamām ।
tvam hi goptā ca śāstā ca kāryākārya vidhau sthitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५४ ॥
या ते नरपते वृत्तिः भरते लक्ष्मणे या । सुग्रीवे अंगदे राजन् ताम् चिंतयितुम् अर्हसि ॥

yā te narapate vṛttiḥ bharate lakṣmaṇe ca yā ।
sugrīve ca aṁgade rājan tām ciṁtayitum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५५ ॥
मत् दोष कृत दोषाम् ताम् यथा ताराम् तपस्विनीम् । सुग्रीवो अवमन्येत तथा अवस्थातुम् अर्हसि ॥

mat doṣa kṛta doṣām tām yathā tārām tapasvinīm ।
sugrīvo na avamanyeta tathā avasthātum arhasi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५६ ॥
त्वया हि अनुगृहीतेन शक्यम् राज्यम् उपासितुम् । त्वत् वशे वर्तमानेन तव चित्त अनुवर्तिना ॥

tvayā hi anugṛhītena śakyam rājyam upāsitum ।
tvat vaśe vartamānena tava citta anuvartinā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५७ ॥
शक्यम् दिवम् आर्जयितुम् वसुधाम् अपि शासितुम् । त्वतः अहम् वधम् आकांक्षयन् वार्यमाणो अपि तारया ॥

śakyam divam ca ārjayitum vasudhām ca api śāsitum ।
tvataḥ aham vadham ākāṁkṣayan vāryamāṇo api tārayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५८ ॥
सुग्रीवेण सह भ्राता द्वन्द्व युद्धम् उपागतम् । इति उक्त्वा वानरो रामम् विरराम हरीश्वरः ॥

sugrīveṇa saha bhrātā dvandva yuddham upāgatam ।
iti uktvā vānaro rāmam virarāma harīśvaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ५९ ॥
तम् आश्वासयत् रामो वालिनम् व्यक्त दर्शनम् । साधु सम्मतया वाचा धर्म तत्त्वार्त्ध युक्तया ॥

sa tam āśvāsayat rāmo vālinam vyakta darśanam ।
sādhu sammatayā vācā dharma tattvārtdha yuktayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६० ॥
संतापः त्वया कार्यम् एतत् अर्थम् प्लवंगम । वयम् भवता चिंत्या अपि आत्मा हरिसत्तम । वयम् भवत् विशेषेण धर्मतः कृत निश्चयाः ॥

na saṁtāpaḥ tvayā kāryam etat artham plavaṁgama ।
na vayam bhavatā ciṁtyā na api ātmā harisattama ।
vayam bhavat viśeṣeṇa dharmataḥ kṛta niścayāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६१ ॥
दण्ड्ये यः पातयेत् दण्डम् दण्ड्यो यः अपि दण्ड्यते । कार्य कारण सिद्धार्थौ उभौ तौ अवसीदतः ॥

daṇḍye yaḥ pātayet daṇḍam daṇḍyo yaḥ ca api daṇḍyate ।
kārya kāraṇa siddhārthau ubhau tau na avasīdataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६२ ॥
तत् भवान् दण्ड सम्योगात् अस्मात् विगत कल्मषः । गतः स्वाम् प्रकृतिम् धर्म्याम् धर्म दिष्टेन वर्त्मना ॥

tat bhavān daṇḍa samyogāt asmāt vigata kalmaṣaḥ ।
gataḥ svām prakṛtim dharmyām dharma diṣṭena vartmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६३ ॥
त्यज शोकम् मोहम् भयम् हृदये स्थितम् । त्वया विधानम् हर्यग्र्य शक्यम् अतिवर्तितुम् ॥

tyaja śokam ca moham ca bhayam ca hṛdaye sthitam ।
tvayā vidhānam haryagrya na śakyam ativartitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६४ ॥
यथा त्वयि अंगदो नित्यम् वर्तते वानरेश्वरः । तथा वर्तते सुग्रीवो मयि अपि संशयः ॥

yathā tvayi aṁgado nityam vartate vānareśvaraḥ ।
tathā vartate sugrīvo mayi ca api na saṁśayaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६५ ॥
तस्य वाक्यम् मधुरम् महात्मनःसमाहितम् धर्म पथानुवर्तिनः । निशम्य रामस्य रणावमर्दिनोवचः सुयुक्तम् निजगाद वानरः ॥

sa tasya vākyam madhuram mahātmanaḥsamāhitam dharma pathānuvartinaḥ ।
niśamya rāmasya raṇāvamardinovacaḥ suyuktam nijagāda vānaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १८ · ६६ ॥
शराभितप्तेन विचेतसा मयाप्रदूषितः त्वम् यद् अजानता विभो । इदम् महेन्द्रोपम भीम विक्रमप्रसादितः त्वम् क्षम मे नरेश्वर ॥

śarābhitaptena vicetasā mayāpradūṣitaḥ tvam yad ajānatā vibho ।
idam mahendropama bhīma vikramaprasāditaḥ tvam kṣama me nareśvara ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.