वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः १६ · ३९ श्लोकाःSarga 16 · 39 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · १६ · १ ॥
ताम् एवम् ब्रुवतीम् ताराम् ताराधिप निभ आननाम् । वाली निर्भर्त्सयामास वचनम् इदम् अब्रवीत् ॥

tām evam bruvatīm tārām tārādhipa nibha ānanām ।
vālī nirbhartsayāmāsa vacanam ca idam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २ ॥
गर्जतो अस्य सुसंरब्धम् भ्रातुः शत्रोर् विशेषतः । मर्षयिष्यामि केन कारणेन वरानने ॥

garjato asya ca susaṁrabdham bhrātuḥ śatror viśeṣataḥ ।
marṣayiṣyāmi kena kāraṇena varānane ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३ ॥
अधर्षितानाम् शूराणाम् समरेषु अनिवर्तिनाम् । धर्षणाम् अर्षणम् भीरु मरणात् अतिरिच्यते ॥

adharṣitānām śūrāṇām samareṣu anivartinām ।
dharṣaṇām arṣaṇam bhīru maraṇāt atiricyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ४ ॥
सोढुम् समर्थो अहम् युद्ध कामस्य संयुगे । सुग्रीवस्य संरंभम् हीन ग्रीवस्य गर्जतम् ॥

soḍhum na ca samartho aham yuddha kāmasya saṁyuge ।
sugrīvasya ca saṁraṁbham hīna grīvasya garjatam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ५ ॥
कार्यो विषादः ते राघवम् प्रति मत् कृते । धर्मज्ञः कृतज्ञः कथम् पापम् करिष्यति ॥

na ca kāryo viṣādaḥ te rāghavam prati mat kṛte ।
dharmajñaḥ ca kṛtajñaḥ ca katham pāpam kariṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ६ ॥
निवर्तस्व सह स्त्रीभिः कथम् भूयो अनुगच्छसि । सौहृदम् दर्शितम् तावत् मयि भक्तिः त्वया कृता ॥

nivartasva saha strībhiḥ katham bhūyo anugacchasi ।
sauhṛdam darśitam tāvat mayi bhaktiḥ tvayā kṛtā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ७ ॥
प्रति योत्स्यामि अहम् गत्वा सुग्रीवम् जहि संभ्रमम् । दर्पम् अस्य विनेष्यामि प्राणैर् वियोक्ष्यते ॥

prati yotsyāmi aham gatvā sugrīvam jahi saṁbhramam ।
darpam ca asya vineṣyāmi na ca prāṇair viyokṣyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ८ ॥
अहम् हि अजि स्थितस्य अस्य करिष्यामि यत् ईप्सितम् । वृक्षैः मुष्टि प्रहारैः पीडितः प्रति यास्यति ॥

aham hi aji sthitasya asya kariṣyāmi yat īpsitam ।
vṛkṣaiḥ muṣṭi prahāraiḥ ca pīḍitaḥ prati yāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ९ ॥
मे गर्वितम् आयस्तम् सहिष्यति दुरात्मवान् । कृतम् तारे सहायत्वम् दर्शितम् सौहृदम् मयि ॥

na me garvitam āyastam sahiṣyati durātmavān ।
kṛtam tāre sahāyatvam darśitam sauhṛdam mayi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १० ॥
शापिता असि मम प्राणैः निवर्तस्व जनेन च । अलम् जित्वा निवर्तिष्ये तम् अहम् भ्रातरम् रणे ॥

śāpitā asi mama prāṇaiḥ nivartasva janena ca ।
alam jitvā nivartiṣye tam aham bhrātaram raṇe ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ११ ॥
तम् तु तारा परिष्वज्य वालिनम् प्रिय वादिनी । चकार रुदती मन्दम् दक्षिणा सा प्रदक्षिणम् ॥

tam tu tārā pariṣvajya vālinam priya vādinī ।
cakāra rudatī mandam dakṣiṇā sā pradakṣiṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १२ ॥
ततः स्वस्त्ययनम् कृत्वा मंत्रवित् विजय एषिणी । अंतःपुरम् सह स्त्रीभिः प्रविष्टा शोक मोहिता ॥

tataḥ svastyayanam kṛtvā maṁtravit vijaya eṣiṇī ।
aṁtaḥpuram saha strībhiḥ praviṣṭā śoka mohitā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १३ ॥
प्रविष्टायाम् तु तारायाम् सह स्त्रीभिः स्वम् आलयम् । नगर्या निर्ययौ क्रुद्धो महा सर्प इव श्वसन् ॥

praviṣṭāyām tu tārāyām saha strībhiḥ svam ālayam ।
nagaryā niryayau kruddho mahā sarpa iva śvasan ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १४ ॥
निःश्वस्य महारोषो वाली परम वेगवान् । सर्वतः चारयन् दृष्टिम् शत्रु दर्शन कांक्षया ॥

sa niḥśvasya mahāroṣo vālī parama vegavān ।
sarvataḥ cārayan dṛṣṭim śatru darśana kāṁkṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १५ ॥
ददर्श ततः श्रीमान् सुग्रीवम् हेम पिङ्गलम् । सुसंवीतम् अवष्टब्धम् दीप्यमानम् इव अनलम् ॥

sa dadarśa tataḥ śrīmān sugrīvam hema piṅgalam ।
susaṁvītam avaṣṭabdham dīpyamānam iva analam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १६ ॥
तम् दृष्ट्वा महाबाहुः सुग्रीवम् पर्यवस्थितम् । गाढम् परिदधे वासो वाली परम कोपिनः ॥

tam sa dṛṣṭvā mahābāhuḥ sugrīvam paryavasthitam ।
gāḍham paridadhe vāso vālī parama kopinaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १७ ॥
वाली गाढ संवीतो मुष्टिम् उद्यम्य वीर्यवान् । सुग्रीवम् एव अभिमुखो ययौ योद्धुम् कृत क्षणः ॥

sa vālī gāḍha saṁvīto muṣṭim udyamya vīryavān ।
sugrīvam eva abhimukho yayau yoddhum kṛta kṣaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १८ ॥
श्लिष्टम् मुष्टिम् समुद्यम्य संरब्धतरम् आगतः । सुग्रीवो अपि समुद्दिश्य वालिनम् हेम मालिनम् ॥

śliṣṭam muṣṭim samudyamya saṁrabdhataram āgataḥ ।
sugrīvo api samuddiśya vālinam hema mālinam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · १९ ॥
तम् वाली क्रोध ताम्राक्षः सुग्रीवम् रण कोविदम् । आपतंतम् महा वेगम् इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥

tam vālī krodha tāmrākṣaḥ sugrīvam raṇa kovidam ।
āpataṁtam mahā vegam idam vacanam abravīt ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २० ॥
एष मुष्टिर् महान् बद्धो गाढः सुनियत अंगुलिः । मया वेग विमुक्तः ते प्राणान् आदाय यास्यति ॥

eṣa muṣṭir mahān baddho gāḍhaḥ suniyata aṁguliḥ ।
mayā vega vimuktaḥ te prāṇān ādāya yāsyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २१ ॥
एवम् उक्तः तु सुग्रीवः क्रुद्धो वालिनम् अब्रवीत् । तव एष हरन् प्राणान् मुष्टिः पततु मूर्धनि ॥

evam uktaḥ tu sugrīvaḥ kruddho vālinam abravīt ।
tava ca eṣa haran prāṇān muṣṭiḥ patatu mūrdhani ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २२ ॥
ताडितः तेन तम् क्रुद्धः समभिक्रम्य वेगतः । अभवत् शोणित उद्गारी सापीड इव पर्वतः ॥

tāḍitaḥ tena tam kruddhaḥ samabhikramya vegataḥ ।
abhavat śoṇita udgārī sāpīḍa iva parvataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २३ ॥
सुग्रीवेण तु निःशंकम् सालम् उत्पाट्य तेजसा । गात्रेषु अभिहतो वाली वज्रेण इव महा गिरिः ॥

sugrīveṇa tu niḥśaṁkam sālam utpāṭya tejasā ।
gātreṣu abhihato vālī vajreṇa iva mahā giriḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २४ ॥
तु वृक्षेण निर्भग्नः साल ताडन विह्वलः । गुरु भार भर आक्रान्ता नौः ससार्था इव सागरे ॥

sa tu vṛkṣeṇa nirbhagnaḥ sāla tāḍana vihvalaḥ ।
guru bhāra bhara ākrāntā nauḥ sasārthā iva sāgare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २५ ॥
तौ भीम बल विक्रान्तौ सुपर्ण सम वेगिनौ । प्रयुद्धौ घोर वपुषौ चन्द्र सूर्यौ इव अंबरे ॥

tau bhīma bala vikrāntau suparṇa sama veginau ।
prayuddhau ghora vapuṣau candra sūryau iva aṁbare ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २६ ॥
परस्परम् अमित्र घ्नौ च्छिद्र अन्वेषण तत्परौ । ततो अवर्धत वाली तु बल वीर्य समन्वितः ॥

parasparam amitra ghnau cchidra anveṣaṇa tatparau ।
tato avardhata vālī tu bala vīrya samanvitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २७ ॥
सूर्य पुत्रो महावीर्यः सुग्रीवः परिहीयत । वालिना भग्न दर्पः तु सुग्रीवो मन्द विक्रमः ॥

sūrya putro mahāvīryaḥ sugrīvaḥ parihīyata ।
vālinā bhagna darpaḥ tu sugrīvo manda vikramaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २८ ॥
वालिनम् प्रति सामर्षो दर्शयामास राघवम् । वृक्षैः शाखैः शिखरैः वज्र कोटि निभैः नखैः ॥

vālinam prati sāmarṣo darśayāmāsa rāghavam ।
vṛkṣaiḥ sa śākhaiḥ śikharaiḥ vajra koṭi nibhaiḥ nakhaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · २९ ॥
मुष्टिभिः जानुभिः पद्भिः बाहुभिः पुनः पुनः । तयोः युद्द्धम् अभूत् घोरम् वृत्र वासवोः इव ॥

muṣṭibhiḥ jānubhiḥ padbhiḥ bāhubhiḥ ca punaḥ punaḥ ।
tayoḥ yudddham abhūt ghoram vṛtra vāsavoḥ iva ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३० ॥
तौ शोणितात्कौ युध्येताम् वानारौ वन् चारिणौ । मेघौ इव महा शब्दैः तर्जमानौ परस्परम् ॥

tau śoṇitātkau yudhyetām vānārau van cāriṇau ।
meghau iva mahā śabdaiḥ tarjamānau parasparam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३१ ॥
हीयमानम् अथ अपश्यत् सुग्रीवम् वानरेश्वरम् । प्रेक्षमाणम् दिशः एव राघवः मुहुर् मुहुर् ॥

hīyamānam atha apaśyat sugrīvam vānareśvaram ।
prekṣamāṇam diśaḥ ca eva rāghavaḥ sa muhur muhur ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३२ ॥
ततो रामो महातेजा आर्तम् दृष्ट्वा हरीश्वरम् । शरम् वीक्षते वीरो वालिनो वध कांक्षया ॥

tato rāmo mahātejā ārtam dṛṣṭvā harīśvaram ।
sa śaram vīkṣate vīro vālino vadha kāṁkṣayā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३३ ॥
ततो धनुषि संधाय शरम् आशी विष उपमम् । पूरयामास तत् चापम् काल चक्रम् इव अन्तकः ॥

tato dhanuṣi saṁdhāya śaram āśī viṣa upamam ।
pūrayāmāsa tat cāpam kāla cakram iva antakaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३४ ॥
तस्य ज्यातल घोषेण त्रस्ताः पत्ररथेश्वराः । प्रदुद्रुवुर् मृगाः एव युगांत इव मोहिताः ॥

tasya jyātala ghoṣeṇa trastāḥ patraratheśvarāḥ ।
pradudruvur mṛgāḥ ca eva yugāṁta iva mohitāḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३५ ॥
मुक्तस्तु वज्र निर्घोषः प्रदीप्त अशनि संनिभः । राघवेण महा बाणो वालि वक्षसि पातितः ॥

muktastu vajra nirghoṣaḥ pradīpta aśani saṁnibhaḥ ।
rāghaveṇa mahā bāṇo vāli vakṣasi pātitaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३६ ॥
ततः तेन महातेजा वीर्य युक्तः कपीश्वरः । वेगेन अभिहतो वाली निपपात मही तले ॥

tataḥ tena mahātejā vīrya yuktaḥ kapīśvaraḥ ।
vegena abhihato vālī nipapāta mahī tale ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३७ ॥
इन्द्र ध्वज इव उद्धूत पौर्ण मास्याम् महीतले । अश्वयुक् समये मासि गत सत्त्वो विचेतनः । बाष्प संरुद्ध कण्ठस्तु वाली आर्त स्वरः शनैः ॥

indra dhvaja iva uddhūta paurṇa māsyām mahītale ।
aśvayuk samaye māsi gata sattvo vicetanaḥ ।
bāṣpa saṁruddha kaṇṭhastu vālī ca ārta svaraḥ śanaiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३८ ॥
नरोत्तमः काल युगांतकोपमम् शरोत्तमम् कांचन रूप्यभूषितम् । ससर्ज दीप्तम् तम् अमित्र मर्दनम् धूममग्निम् मुखतो यथा हरः ॥

narottamaḥ kāla yugāṁtakopamam śarottamam kāṁcana rūpyabhūṣitam ।
sasarja dīptam tam amitra mardanam sa dhūmamagnim mukhato yathā haraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १६ · ३९ ॥
अथ उक्षितः शोणित तोय विस्रवैःसुपुष्पित अशोक इव अचलोद्गतः । विचेतनो वासव सूनुर् आहवेप्रभ्रञ्शित इन्द्र ध्वजवत् क्षितिम् गतः ॥

atha ukṣitaḥ śoṇita toya visravaiḥsupuṣpita aśoka iva acalodgataḥ ।
vicetano vāsava sūnur āhaveprabhrañśita indra dhvajavat kṣitim gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.