वाल्मीकि रामायणम् · किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

किष्किन्धाकाण्डम्Kiṣkindhā Kāṇḍa

सर्गः १५ · ३१ श्लोकाःSarga 15 · 31 ślokas
अशोधित पाठ · unverified — गीताप्रेस शोधन शेष
॥ ४ · १५ · १ ॥
अथ तस्य निनादम् तम् सुग्रीवस्य महात्मनः । शुश्राव अन्तःपुर गतो वाली भ्रातुर् अमर्षणः ॥

atha tasya ninādam tam sugrīvasya mahātmanaḥ ।
śuśrāva antaḥpura gato vālī bhrātur amarṣaṇaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २ ॥
श्रुत्वा तु तस्य निनदम् सर्वभूत प्रकंपनम् । मदः एकपदे नष्टः क्रोधः आपादितो महान् ॥

śrutvā tu tasya ninadam sarvabhūta prakaṁpanam ।
madaḥ ca ekapade naṣṭaḥ krodhaḥ ca āpādito mahān ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ३ ॥
ततो रोष परीत अंगो वाली कनक प्रभः । उपरक्त इव आदित्यः सद्यो निष्प्रभताम् गतः ॥

tato roṣa parīta aṁgo vālī sa kanaka prabhaḥ ।
uparakta iva ādityaḥ sadyo niṣprabhatām gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ४ ॥
वाली दंष्ट्रा करालः तु क्रोधाद् दीप्त अग्नि लोचनः । भाति उत्पतित पद्माभः समृणाल इव ह्रदः ॥

vālī daṁṣṭrā karālaḥ tu krodhād dīpta agni locanaḥ ।
bhāti utpatita padmābhaḥ samṛṇāla iva hradaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ५ ॥
शब्दम् दुर्मर्षणम् श्रुत्वा निष्पपात ततो हरिः । वेगेन पद न्यासैर् दारयन् इव मेदिनीम् ॥

śabdam durmarṣaṇam śrutvā niṣpapāta tato hariḥ ।
vegena ca pada nyāsair dārayan iva medinīm ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ६ ॥
तम् तु तारा परिष्वज्य स्नेहाद् दर्शित सौहृदा । उवाच त्रस्त संभ्रांता हित उदर्कम् इदम् वचः ॥

tam tu tārā pariṣvajya snehād darśita sauhṛdā ।
uvāca trasta saṁbhrāṁtā hita udarkam idam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ७ ॥
साधु क्रोधम् इमम् वीर नदी वेगम् इव आगतम् । शयनाद् उत्थितः काल्यम् त्यज भुक्ताम् इव स्रजम् ॥

sādhu krodham imam vīra nadī vegam iva āgatam ।
śayanād utthitaḥ kālyam tyaja bhuktām iva srajam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ८ ॥
काल्यम् एतेन संग्रामम् करिष्यसि वानर । वीर ते शत्रु बाहुल्यम् फल्गुता वा विद्यते ॥

kālyam etena saṁgrāmam kariṣyasi ca vānara ।
vīra te śatru bāhulyam phalgutā vā na vidyate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ९ ॥
सहसा तव निष्क्रामो मम तावत् रोचते । श्रूयताम् अभिधास्यामि यन् निमित्तम् निवार्यते ॥

sahasā tava niṣkrāmo mama tāvat na rocate ।
śrūyatām abhidhāsyāmi yan nimittam nivāryate ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १० ॥
पूर्वम् आपतितः क्रोधात् त्वाम् आह्वयते युधि । निष्पत्य निरस्तः ते हन्यमानो दिशो गतः ॥

pūrvam āpatitaḥ krodhāt sa tvām āhvayate yudhi ।
niṣpatya ca nirastaḥ te hanyamāno diśo gataḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ११ ॥
त्वया तस्य निरस्तस्य पीडितस्य विशेषतः । इह एत्य पुनर् आह्वानम् शंकाम् जनयति इव मे ॥

tvayā tasya nirastasya pīḍitasya viśeṣataḥ ।
iha etya punar āhvānam śaṁkām janayati iva me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १२ ॥
दर्पः व्यवसायः यादृशः तस्य नर्दतः । निनादस्य संरंभो एतत् अल्पम् हि कारणम् ॥

darpaḥ ca vyavasāyaḥ ca yādṛśaḥ tasya nardataḥ ।
ninādasya ca saṁraṁbho na etat alpam hi kāraṇam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १३ ॥
असहायम् अहम् मन्ये सुग्रीवम् तम् इह आगतम् । अवष्टब्ध सहायः यम् आश्रित्य एष गर्जति ॥

na asahāyam aham manye sugrīvam tam iha āgatam ।
avaṣṭabdha sahāyaḥ ca yam āśritya eṣa garjati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १४ ॥
प्रकृत्या निपुणः चैव बुद्धिमान् चैव वानरः । अपरीक्षित वीर्येण सुग्रीवः सख्यम् एष्यति ॥

prakṛtyā nipuṇaḥ caiva buddhimān caiva vānaraḥ ।
na aparīkṣita vīryeṇa sugrīvaḥ sakhyam eṣyati ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १५ ॥
पूर्वम् एव मया वीर श्रुतम् कथयतो वचः । अंगदस्य कुमारस्य वक्ष्यामि अद्य हितम् वचः ॥

pūrvam eva mayā vīra śrutam kathayato vacaḥ ।
aṁgadasya kumārasya vakṣyāmi adya hitam vacaḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १६ ॥
अंगदः तु कुमरो अयम् वनांतम् उपनिर्गतः । प्रवृत्तिः तेन कथिता चारैः असीत् निवेदिता ॥

aṁgadaḥ tu kumaro ayam vanāṁtam upanirgataḥ ।
pravṛttiḥ tena kathitā cāraiḥ asīt niveditā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १७ ॥
अयोध्य अधिपतेः पुत्रौ शूरौ समर दुर्जयौ । इक्ष्वाकूणाम् कुले जातौ प्रथितौ राम लक्ष्मणौ ॥

ayodhya adhipateḥ putrau śūrau samara durjayau ।
ikṣvākūṇām kule jātau prathitau rāma lakṣmaṇau ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १८ ॥
सुग्रीव प्रिय कामार्थम् प्राप्तौ तत्र दुरासदौ । ते भ्रातुर् हि विख्यातः सहायो रण कर्मणि ॥

sugrīva priya kāmārtham prāptau tatra durāsadau ।
sa te bhrātur hi vikhyātaḥ sahāyo raṇa karmaṇi ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · १९ ॥
रामः पर बलमर्दी युगान्त अग्निः इव उत्थितः । निवास वृक्षः साधूनाम् आपन्नानाम् परा गतिः ॥

rāmaḥ para balamardī yugānta agniḥ iva utthitaḥ ।
nivāsa vṛkṣaḥ sādhūnām āpannānām parā gatiḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २० ॥
आर्तानाम् संश्रयः चैव यशसः एक भाजनम् । ज्ञान विज्ञान संपन्नो निदेशो निरतः पितुः ॥

ārtānām saṁśrayaḥ caiva yaśasaḥ ca eka bhājanam ।
jñāna vijñāna saṁpanno nideśo nirataḥ pituḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २१ ॥
धातूनाम् इव शैलेन्द्रो गुणानाम् आकरो महान् । तत् क्षमो विरोधः ते सह तेन महात्मना ॥

dhātūnām iva śailendro guṇānām ākaro mahān ।
tat kṣamo na virodhaḥ te saha tena mahātmanā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २२ ॥
दुर्जयेन अप्रमेयेण रामेण रण कर्मसु । शूर वक्ष्यामि ते किंचिन् इच्छामि अभ्यसूयितुम् ॥

durjayena aprameyeṇa rāmeṇa raṇa karmasu ।
śūra vakṣyāmi te kiṁcin na ca icchāmi abhyasūyitum ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २३ ॥
श्रूयताम् क्रियताम् चैव तव वक्ष्यामि यद् हितम् । यौवराज्येन सुग्रीवम् तूर्णम् साधु अभिषेचय ॥

śrūyatām kriyatām caiva tava vakṣyāmi yad hitam ।
yauvarājyena sugrīvam tūrṇam sādhu abhiṣecaya ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २४ ॥
विग्रहम् मा कृथा वीर भ्रात्रा राजन् यवीयसा । अहम् हि ते क्षमम् मन्ये तेन रामेण सौहृदम् ॥

vigraham mā kṛthā vīra bhrātrā rājan yavīyasā ।
aham hi te kṣamam manye tena rāmeṇa sauhṛdam ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २५ ॥
सुग्रीवेण संप्रीतिम् वैरम् उत्सृज्य दूरतः । लालनीयो हि ते भ्राता यवीयान् एष वानरः ॥

sugrīveṇa ca saṁprītim vairam utsṛjya dūrataḥ ।
lālanīyo hi te bhrātā yavīyān eṣa vānaraḥ ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २६ ॥
तत्र वा सन्निहस्थो वा सर्वथा बन्धुः एव ते । नहि तेन समम् बन्धुम् भुवि पश्यामि किंचन ॥

tatra vā sannihastho vā sarvathā bandhuḥ eva te ।
nahi tena samam bandhum bhuvi paśyāmi kiṁcana ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २७ ॥
दान मानादि सत्कर्रैः कुरुष्व प्रत्यनन्तरम् । वैरम् एतत् सम् उत्स्रृज्य तव पार्श्वे तिष्ठतु ॥

dāna mānādi satkarraiḥ kuruṣva pratyanantaram ।
vairam etat sam utsrṛjya tava pārśve sa tiṣṭhatu ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २८ ॥
सुग्रीवो विपुल ग्रीवो महाबन्धुः मतः तव । भ्रातृ सौहृदम् आलंब्य अन्या गति इह अस्ति ते ॥

sugrīvo vipula grīvo mahābandhuḥ mataḥ tava ।
bhrātṛ sauhṛdam ālaṁbya na anyā gati iha asti te ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · २९ ॥
यदि ते मत् प्रियम् कार्यम् यदि अवैषि माम् हिताम् । याच्यमानः प्रियत्वेन साधु वाक्यम् कुरुष्व मे ॥

yadi te mat priyam kāryam yadi ca avaiṣi mām hitām ।
yācyamānaḥ priyatvena sādhu vākyam kuruṣva me ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ३० ॥
प्रसीद पथ्यम् श्रुणु जल्पितम् हि मेन रोषम् एव अनुविधातुम् अर्हसि । क्षमो हि ते कोशल राज सूनुनान विग्रहः शक्र सम तेजसा ॥

prasīda pathyam śruṇu jalpitam hi mena roṣam eva anuvidhātum arhasi ।
kṣamo hi te kośala rāja sūnunāna vigrahaḥ śakra sama tejasā ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.

॥ ४ · १५ · ३१ ॥
तदा हि तारा हितम् एव वाक्यम्तम् वालिनम् पथ्यम् इदम् बभाषे । रोचते तद् वचनम् हि तस्यकाल अभिपन्नस्य विनाश काले ॥

tadā hi tārā hitam eva vākyamtam vālinam pathyam idam babhāṣe ।
na rocate tad vacanam hi tasyakāla abhipannasya vināśa kāle ॥

हिन्दी अनुवाद शीघ्र जुड़ेगा।

English translation coming soon.